Πατερικές αναφορές στο ΩΣΗΕ 6:5

Η δύναμη της προφητείας θα ταίριαζε απόλυτα στη δωρεά που δόθηκε μέσω του Χριστού. Διότι αυτός είναι η νεφέλη που ποτίζει, η δροσιά που αναζωογονεί. Και είναι πρωινή, επειδή κατέβηκε από τον ουρανό μετά τη νύχτα, κατά κάποιον τρόπο, η οποία νοείται ως η διαβολική ομίχλη και το σκοτάδι. Διότι ο Λόγος ήρθε σε εμάς άνωθεν και από τον Πατέρα. Και πορεύεται, επειδή απλώνεται σε ολόκληρη την υπ' ουρανόν οικουμένη. Διότι το σωτήριο κήρυγμα είναι πάρα πολύ πλατύ και επεκτείνεται σχεδόν σε όλη την υπ' ουρανόν, αν και ο νόμος ήταν κατά κάποιον τρόπο περιορισμένος και περιόδευε μόνο στη χώρα των Ιουδαίων. Διότι «γνωστός ήταν ο Θεός στην Ιουδαία», σύμφωνα με τη φωνή του ψαλμωδού, όμως ολόκληρη η οικουμένη γνώρισε τον Σωτήρα και λυτρωτή των πάντων, δηλαδή τον Χριστό. <Γι' αυτό θέρισα τους προφήτες σας, τους θανάτωσα με τον λόγο του στόματός μου.> Απόδειξη της προστασίας και της αγάπης προς αυτούς είναι η εξολόθρευση εκείνων που πλανούν. Διότι εμφανίστηκαν κατά καιρούς ψευδοπροφήτες στον Ισραήλ, οι οποίοι σύχναζαν στα τεμένη του Βάαλ, πλανώντας και πλανώμενοι, σύμφωνα με τα όσα έχουν γραφτεί.

Ωστόσο θανατώθηκαν κατά καιρούς, καθώς το είχε προαναγγείλει και αυτό ο Θεός, και είχε βγάλει δίκαιη απόφαση για αυτούς. Διότι άλλους τους εξολόθρευσε ο Ηλίας δίπλα στο θυσιαστήριο του Βάαλ, επειδή έλεγαν μάταια λόγια και φώναζαν: «Εισάκουσέ μας, Βάαλ, εισάκουσέ μας»· και άλλους τους σκότωσε ο Ιηού, τον οποίο είχε χρίσει βασιλιά στον Ισραήλ ο μακάριος προφήτης Ελισσαίος μέσω ενός από τους υπηρέτες του, καθώς ο Θεός διέταξε να γίνει και αυτό. Αυτός, αφού χρίστηκε, επειδή ο Θεός οργίστηκε εναντίον εκείνων που πλανήθηκαν, πρώτα εξολόθρευσε τον Αχαάβ, και μετά από αυτόν την Ιεζάβελ, έπειτα τους γιους του σε όλη τη Σαμάρεια. Και προσποιούμενος ότι ήθελε να τελέσει εορτή στον Βάαλ, συγκέντρωσε όλους τους ψευδοπροφήτες, και υποκρινόμενος ότι θα προσφέρει θυσία, κατέσφαξε αυτούς που είχαν συγκεντρωθεί στον οίκο· γκρέμισε και τον ίδιο τον Βάαλ, και έκαψε τις στήλες του. Διότι έτσι είναι γραμμένο. Λοιπόν, το ότι η εξολόθρευση των ψευδοπροφητών ήταν απόδειξη της επιείκειας και της αγάπης, όπως είπα, προς τον Ισραήλ, το δίδαξε λέγοντας: «Γι' αυτό θέρισα τους προφήτες σας». Και πολύ εύστοχα βέβαια χρησιμοποιεί τη λέξη «θέρισα». Διότι έπεσαν σε μεγάλα πλήθη, θεριζόμενοι σαν τα στάχυα. «Και η κρίση μου θα εξέλθει σαν φως. Διότι έλεος θέλω και όχι θυσία, και επίγνωση του Θεού παρά ολοκαυτώματα». Μας εξηγεί άλλον έναν τρόπο της επιείκειας και της αγάπης Του προς αυτούς, ο οποίος, αν είχε εκπληρωθεί σύμφωνα με το θέλημά Του, θα είχε σωθεί ολόκληρος ο Ισραήλ και ο Ιούδας.

Διότι δεν εξέκοψε μόνο το πλήθος των ανόσιων ψευδοπροφητών, ορίζοντας τον θάνατο που τους άρμοζε, αλλά σε καθορισμένους καιρούς ο Θεός και Πατέρας έστειλε και τον ίδιο τον Υιό για να διασαφηνίσει το αγαθό του θέλημα, και μάλιστα πρώτα από όλα στους εξ αίματος Ισραηλίτες, και να καταστήσει ολοφάνερη την κρίση του. Γι' αυτό λοιπόν, μέσω της φωνής του Δαβίδ έλεγε: «Εγώ εγκαταστάθηκα βασιλιάς από αυτόν στο Σιών, το άγιο όρος του, για να διαγγείλω το πρόσταγμα του Κυρίου»· ενώ ο ίδιος, αφού έγινε σαν εμάς, δηλαδή άνθρωπος, είπε: «Δεν μιλώ από τον εαυτό μου· αλλά ο Πατέρας που με έστειλε, αυτός μου έδωσε εντολή τι να πω και τι να λαλήσω». Λέει λοιπόν, θα εξέλθει η κρίση μου ως φως, δηλαδή, το θέλημά μου δεν θα είναι επισκιασμένο με αινίγματα, αλλά θα εναποτεθεί στις διάνοιες όλων φανερά και απροκάλυπτα. Επειδή δε ο Εμμανουήλ, όταν ήρθε στον κατάλληλο καιρό, δεν επρόκειτο να επαναφέρει όσους είχαν πλανηθεί στη νομική λατρεία, ούτε να τους πείσει να τιμούν πλέον όσα υπήρχαν σε τύπους και σκιές, αλλά μάλλον να τους οδηγήσει στην επιείκεια, την χρηστότητα και την ευσπλαχνία, καθώς και στη μεταξύ τους αγάπη και στην αληθινή και ανόθευτη επίγνωση του Θεού, κάνει σαφή τον σκοπό της κρίσης του και λέει: Έλεος θέλω και όχι θυσία, και επίγνωση του Θεού παρά ολοκαυτώματα. Διότι τι έλεγε ο Σωτήρας; «

Έτσι και αυτοί· εννοώ βέβαια πάλι εκείνους που προέρχονται από τον Ισραήλ· ενώ είχαν ευμενή και φίλο τον Θεό των όλων, ο οποίος τους έσωζε και τους προστάτευε, και τους πρόσφερε το έλεός του σαν πρωινό σύννεφο και σαν δροσιά που έρχεται τα χαράματα, και ο οποίος ανέτειλε σαν φως την κρίση του και τους στεφάνωνε με λατρεία ανώτερη του νόμου, έγιναν ράθυμοι ως προς το αναγκαίο και χρήσιμο για την ευημερία και τη δόξα τους, και καταφρόνησαν και αυτοί τον Θεό που κρατεί τα σύμπαντα, αν και Εκείνος έλεγε ξεκάθαρα μέσω του πάνσοφου Μωυσή: «Δεν θα κατασκευάσεις για τον εαυτό σου είδωλο, ούτε κανενός είδους ομοίωμα, από όσα υπάρχουν ψηλά στον ουρανό, από όσα υπάρχουν κάτω στη γη και από όσα υπάρχουν στα νερά κάτω από τη γη». Και πάλι: «Δεν θα υπάρξουν για σένα άλλοι θεοί εκτός από εμένα». Επειδή όμως, όμοια με τον πρώτο, δηλαδή τον Αδάμ, ολίσθησαν στην αποστασία, γι' αυτό και αυτοί οπωσδήποτε θα εκπέσουν από Εκείνον που γνωρίζει να ευφραίνει· διότι παρέβησαν τη διαθήκη.

Και μετά από άλλα: «Και θα λάβουν άλλους πελεκημένους λίθους, και θα τους τοποθετήσουν αντί για εκείνους τους λίθους.» Διότι, μετά τη συγχώρηση της ενοχής για τα παρελθόντα, εξετάζοντας πάλι τη Συναγωγή των Ιουδαίων ο Θεός, που ερευνά τα πάντα μέσα μας, και βρίσκοντας ότι, όπως ήταν φυσικό, στο σύνολό της δεν έπασχε πλέον από λέπρα, πλην όμως δεν είχε απαλλαγεί εντελώς από την παλαιά φαυλότητα, δεν εξέφρασε την οργή Του εναντίον όλων, αλλά μόνο εναντίον εκείνων που ήταν υπαίτιοι για το ότι εκείνη έπασχε και οι οποίοι έγιναν η αφορμή της νόσου. Αυτούς τους ονομάζει «λίθους», υποδεικνύοντας ορισμένα μέρη της όλης οικίας, δηλαδή του έθνους. Αυτοί δε ήταν, αφενός μερικοί από τους εκάστοτε βασιλείς, οι οποίοι παρέσυραν τον λαό σε άλλες λατρείες· αφετέρου μερικοί από τους ψευδοπροφήτες, οι οποίοι μιλούσαν από την καρδιά τους, όπως είναι γραμμένο, και αποδυνάμωναν την ευλάβεια αυτών που τους άκουγαν. Αυτούς ακριβώς προστάζει να τους αφαιρέσουν από την οικία, υποδηλώνοντας τον αφορισμό τους, δηλαδή την αποπομπή τους προς αφανισμό. Τέτοιο είναι το λεχθέν από τον Θεό για τον Ιεχονία: «Γη, άκου τα λόγια του Κυρίου. Κατάγραψε αυτόν τον άνδρα ως άνθρωπο αποκηρυγμένο». Για δε τους ψευδομάντεις: «Γι' αυτό καταθέρισα τους προφήτες σας. Τους σκότωσα με τον λόγο του στόματός μου». Και πάλι εκείνο: «Γι' αυτό οι ηγέτες του λαού θα αποβληθούν από τον οίκο της τρυφής τους, εξαιτίας των πονηρών έργων τους εκδιώχθηκαν». Και πάλι: «Εξαιτίας της ακαθαρσίας, καταστράφηκε ολοκληρωτικά».

Μπορεί κανείς να τον ακούσει πολύ καθαρά να λέει προς αυτούς που προέρχονται από τον Ισραήλ, μέσω της φωνής του Ιερεμία: «Αυτά λέει ο Κύριος: Συγκεντρώστε τα ολοκαυτώματά σας μαζί με τις θυσίες σας και φάτε κρέας. Διότι δεν μίλησα προς τους πατέρες σας, ούτε τους έδωσα εντολές κατά την ημέρα που τους έβγαλα από τη γη της Αιγύπτου σχετικά με ολοκαυτώματα και θυσίες. Αλλά αυτήν την εντολή τους έδωσα λέγοντας: Ακούστε τη φωνή μου». Διότι, όσον αφορά την ακριβή πρόθεση του νομοθέτη, ο σκιώδης νόμος δεν θα είχε θεσπιστεί καθόλου εξαρχής, με την εν πνεύματι λατρεία να μένει αποσιωπημένη. Επειδή όμως το πράγμα ήταν βαρύ, και το να μπορέσουν να εκπληρώσουν το τέλειο αγαθό δεν ήταν τότε κατορθωτό, θα έλεγα μάλιστα ότι ήταν σκληρό και διόλου ομαλό, ο γραπτός νόμος θεσπίστηκε κατ' οικονομίαν ως μια νηπιώδης άσκηση, η οποία διέθετε τη μορφή της αλήθειας. Πλην όμως, ο νομοθέτης μας δήλωνε σαφώς ότι δεν ήταν εκείνα που τον ευχαριστούσαν περισσότερο, αλλά ότι τα πλέον επιθυμητά ήταν όσα θα γίνονταν μέσω του Χριστού. Γι' αυτό, εξάλλου, είπε πάλι: «Γι' αυτόν τον λόγο θέρισα τους προφήτες σας, τους θανάτωσα με τα λόγια του στόματός μου, και η κρίση μου θα εξέλθει ως φως· διότι έλεος θέλω και όχι θυσία, και επίγνωση του Θεού παρά ολοκαυτώματα».

Διότι, όπως ακριβώς, όταν ακούς για «θρόνο», δεν κατανοείς ένα απλό κάθισμα· αλλά πώς αλλιώς θα μπορούσε κανείς να προσελκύσει τον απλό άνθρωπο, εφόσον και αλλού εμφανίζεται οπλισμένος και σε άλλη περίπτωση αιματωμένος; Αυτό, λοιπόν, θέλει να δείξει, ότι είναι καιρός κρίσεως. «Το ένδυμά του ήταν λευκό σαν το χιόνι». Για ποιον λόγο; Επειδή δεν είναι μόνο καιρός κρίσεως, αλλά και ανταποδόσεως· διότι όλοι πρέπει να παραστούν ενώπιόν του· διότι, όπως λέει, «η κρίση του θα εξέλθει σαν το φως».

Μην κοιτάζεις, λοιπόν, ότι καταδικάστηκε εδώ κάτω· διότι τα άνω δεν είναι τέτοια· επειδή εδώ, στο επίγειο δικαστήριο, και οι δίκαιοι καταδικάζονται, και οι άδικοι διαφεύγουν, και οι ένοχοι απαλλάσσονται, και οι αθώοι τιμωρούνται. Διότι οι δικαστές σφάλλουν σε πολλά, είτε εκούσια είτε ακούσια· επειδή, είτε επειδή αγνοούν το δίκαιο και εξαπατώνται, είτε, αν και το γνωρίζουν, διαφθείρονται από τα χρήματα, πολλές φορές πρόδωσαν την απόφασή τους. Εκεί πάνω όμως δεν συμβαίνει τίποτε τέτοιο· διότι ο Θεός είναι κριτής δίκαιος, και η κρίση Του θα ανατείλει σαν φως που δεν έχει σκοτάδι ούτε άγνοια. Διότι, για να μην πει ότι δικάστηκε και καταδικάστηκε εδώ κάτω, τον ανύψωσε στο άνω δικαστήριο· του υπενθύμισε εκείνο το φοβερό βήμα, λέγοντας σχεδόν τα εξής: «Εκεί να βλέπεις, και δεν θα εκφέρεις καταδικαστική ψήφο, ούτε θα ταχθείς με το μέρος των διεφθαρμένων επίγειων κριτών, αλλά θα αποδεχθείς την κρίση που γίνεται εκεί πάνω». Είδες τη φιλοσοφία του ληστή; Είδες σύνεση και διδασκαλία; Με μιας, από τον σταυρό αναπήδησε στον ουρανό. Έπειτα, εκ περισσού αποστομώνοντάς τον, λέει: «Δεν φοβάσαι το γεγονός ότι βρισκόμαστε στην ίδια καταδίκη;» Τι σημαίνει, «Ότι βρισκόμαστε στην ίδια καταδίκη;» Στην ίδια τιμωρία. Διότι, μήπως δεν βρίσκεσαι και εσύ πάνω στον σταυρό; Επομένως, ενώ χλευάζεις Εκείνον, εκθέτεις τον ίδιο σου τον εαυτό πριν από Εκείνον.

Διότι οι περισσότεροι άνθρωποι καταστρέφουν όσους δικάζονται, άλλοτε με τη θέλησή τους και άλλοτε παρά τη θέλησή τους· επειδή, είτε αγνοώντας το δίκαιο και όντας εξαπατημένοι, είτε βλέποντας μεν την αλήθεια, αλλά έχοντας διαφθαρεί από τα χρήματα, πρόδωσαν την αλήθεια και καταδίκασαν τους αθώους. Εκεί πάνω, όμως, δεν συμβαίνει τίποτε τέτοιο. Διότι ο Θεός είναι κριτής δίκαιος, και η κρίση Του θα εξέλθει ως φως· δεν έχει σκοτάδι, δεν έχει απόκρυψη, δεν επιδέχεται καμία διαστρέβλωση. Για να μην πει, λοιπόν, εκείνος: «Αφού καταδικάστηκε εδώ κάτω, γιατί τον υπερασπίζεσαι;», τον ανέβασε στο άνω δικαστήριο, στο φοβερό βήμα, στο αδέκαστο κριτήριο, στον δικαστή που δεν μπορεί να εξαπατηθεί, και του υπενθύμισε εκείνο το φοβερό κριτήριο. Εκεί να προσηλώνεις το βλέμμα σου, λέει, και δεν θα εκφέρεις καταδικαστική ψήφο, ούτε θα σταθείς με το μέρος των ανθρώπων εδώ κάτω, αλλά θα θαυμάσεις και θα αποδεχθείς την άνωθεν κρίση. Ούτε εσύ, λέει, δεν φοβάσαι τον Θεό;

Δεν ακούς τον Προφήτη που λέει προς αυτόν: «Ράβδος ευθύτητος είναι η ράβδος της βασιλείας σου»; Και κάποιου άλλου πάλι: «Η κρίση του θα εξέλθει σαν το φως». Αν όμως δεν γνωρίζεις με ακρίβεια όλα τα έργα του Δεσπότη σου, ακριβώς γι' αυτό δόξασέ τον, γι' αυτό προπάντων προσκύνησέ τον, για το ανέκφραστο της μεγαλωσύνης του, για το ακατάληπτο της πρόνοιάς του, για το ποικίλο και σοφό της μέριμνάς του.

Μην αποφύγεις να ευεργετήσεις τον ενδεή, όταν το χέρι σου μπορεί να βοηθήσει. Μην πεις: «Πήγαινε, έλα πάλι, και αύριο θα σου δώσω», ενώ έχεις τη δυνατότητα να ευεργετήσεις. Διότι δεν γνωρίζεις τι πρόκειται να φέρει η αυριανή ημέρα.» «Ευλογία έρχεται στο κεφάλι εκείνου που μοιράζει. Ο ελεήμων άνθρωπος ευεργετεί την ίδια του την ψυχή.» «Λύτρο για την ψυχή του ανθρώπου είναι ο ίδιος του ο πλούτος. Οι δίκαιοι σπλαχνίζονται και ελεούν.» «Εκείνος που ελεεί τον φτωχό είναι μακάριος.» «Με την ελεημοσύνη και την πίστη καθαρίζονται οι αμαρτίες.» «Εκείνος που σπλαχνίζεται θα ελεηθεί.» «Εκείνος που ελεεί τον φτωχό δανείζει στον Θεό· και ανάλογα με τη δωρεά του θα του το ανταποδώσει.» «Όσοι δίνουν στους φτωχούς δεν θα στερηθούν.» «Ο δρόμος της δικαιοσύνης και της ελεημοσύνης θα βρει ζωή και δόξα.» «Άνδρα χαρωπό και δότη αγαπά ο Θεός.» «Καθετί που θα βρει το χέρι σου να κάνει, κάνε το με όση δύναμη έχεις.» Γνώρισα ότι δεν υπάρχει άλλο καλό σε αυτούς, παρά να ευφραίνονται και να κάνουν το καλό στη ζωή τους.» «Η κρίση μου θα εξέλθει σαν φλόγα, διότι έλεος θέλω και όχι θυσία.» «Μοίραζε τον άρτο σου σε εκείνον που πεινά, και φτωχούς άστεγους βάλε μέσα στο σπίτι σου. Εάν δεις κάποιον γυμνό, ντύσε τον. Εάν δώσεις από την ψυχή σου τον άρτο σου σε αυτόν που πεινά και χορτάσεις την ταπεινωμένη ψυχή, τότε θα ανατείλει μέσα στο σκοτάδι το φως σου, και το σκοτάδι σου θα γίνει σαν μεσημέρι, και ο Θεός θα είναι μαζί σου πάντοτε.» «