Πατερικές αναφορές στο ΩΣΗΕ 6:7

Επομένως, είναι ανώτερη από τις θυσίες και τα ολοκαυτώματα η γνώση του Θεού, καθώς συντελείται εν Χριστώ· διότι γνωρίσαμε δι' αυτού και εν αυτώ τον Πατέρα, και πλουτίσαμε με τη δικαίωση της πίστεως. <Αυτοί όμως είναι σαν τον άνθρωπο που παραβαίνει διαθήκη.> Καθώς φροντίζουμε να ερευνούμε από κάθε άποψη πολύ καλά την αλήθεια, είναι αναγκαίο να πούμε και τώρα ότι το εβραϊκό κείμενο, αντί του «σαν άνθρωπος», αναφέρει «σαν τον Αδάμ που παραβαίνει διαθήκη», προκειμένου να κατανοηθεί η παράβαση των Ισραηλιτών ως παρόμοια με αυτήν που συνέβη στον Αδάμ. Διότι, ενώ εκείνος είχε τη δυνατότητα να βρίσκεται σε οικειότητα με τον Θεό, να διατελεί στην αφθαρσία και να καυχάται για τις τρυφές του παραδείσου, παραμέλησε τη θεία εντολή· έπειτα ολίσθησε στα χειρότερα, στερούμενος απροσδόκητα τα αρχέγονα αγαθά.

Έτσι και αυτοί· εννοώ βέβαια πάλι εκείνους που προέρχονται από τον Ισραήλ· ενώ είχαν ευμενή και φίλο τον Θεό των όλων, ο οποίος τους έσωζε και τους προστάτευε, και τους πρόσφερε το έλεός του σαν πρωινό σύννεφο και σαν δροσιά που έρχεται τα χαράματα, και ο οποίος ανέτειλε σαν φως την κρίση του και τους στεφάνωνε με λατρεία ανώτερη του νόμου, έγιναν ράθυμοι ως προς το αναγκαίο και χρήσιμο για την ευημερία και τη δόξα τους, και καταφρόνησαν και αυτοί τον Θεό που κρατεί τα σύμπαντα, αν και Εκείνος έλεγε ξεκάθαρα μέσω του πάνσοφου Μωυσή: «Δεν θα κατασκευάσεις για τον εαυτό σου είδωλο, ούτε κανενός είδους ομοίωμα, από όσα υπάρχουν ψηλά στον ουρανό, από όσα υπάρχουν κάτω στη γη και από όσα υπάρχουν στα νερά κάτω από τη γη». Και πάλι: «Δεν θα υπάρξουν για σένα άλλοι θεοί εκτός από εμένα». Επειδή όμως, όμοια με τον πρώτο, δηλαδή τον Αδάμ, ολίσθησαν στην αποστασία, γι' αυτό και αυτοί οπωσδήποτε θα εκπέσουν από Εκείνον που γνωρίζει να ευφραίνει· διότι παρέβησαν τη διαθήκη.

Αν πάλι η προφητεία κατανοηθεί πιο μυστικά, ως αναφερόμενη στον Χριστό, πάλι θα πούμε τούτο, καθιστώντας φανερό το νόημα των λεγομένων: Ο Θεός και Πατέρας έστειλε από τους ουρανούς τον Υιό για να φωτίσει αυτούς που προέρχονται από τον Ισραήλ και για να καταστήσει φανερή την κρίση Του, και για να τους πείσει να σταματήσουν τις αρχαίες θυσίες και τα ολοκαυτώματα του νόμου· αλλά μάλλον να τους ελεήσει, δικαιώνοντάς τους μέσω της πίστης, και να τους καλέσει στην επίγνωση του αληθινού Θεού. Διότι μέσω αυτού και εν αυτώ έχουμε δει τον Πατέρα και έχουμε αποκτήσει την προσαγωγή, όπως λέει και η ιερή Γραφή. Όμως εκείνοι από τον Ισραήλ έγιναν σαν άνθρωπος που παραβαίνει διαθήκη. Και τι ακριβώς σημαίνει αυτό, θα το εξηγήσω πάλι, όσο μπορώ. Αυτός που παραβαίνει τη διαθήκη που έχει συνταχθεί από άλλον, είτε ο ίδιος δεν προσέρχεται στην κληρονομιά που του έχει απονεμηθεί από εκείνον που την έγραψε, είτε αποστερεί τους άλλους εγγεγραμμένους από αυτά που τους οφείλονται. Κάτι τέτοιο έχουν πράξει οι Ιουδαίοι, και αυτό εις βάρος του Χριστού. Πώς, ή με ποιον τρόπο; Διότι ο Θεός και Πατέρας χάριζε στον Υιό ως μια λαμπρή και εξαιρετική κληρονομιά την ηγεμονία επί του έθνους. Διότι αναφωνεί, όπως είπα: «Εγώ εγκαταστάθηκα από αυτόν βασιλιάς επί της Σιών, το άγιο όρος του»· και έχει δώσει στον Υιό τον νοητό αμπελώνα, δηλαδή τον Ισραήλ· «διότι ο αμπελώνας του Κυρίου Σαβαώθ», σύμφωνα με τα γεγραμμένα, «είναι οι άνθρωποι του Ιούδα, νεόφυτο αγαπημένο».

Αλλά, όπως λέει ο μακάριος ευαγγελιστής Ιωάννης, «Ήλθε στα ίδια και οι ίδιοι δεν τον παρέλαβαν». Διότι τον έβγαλαν έξω από την πύλη και τον παρέδωσαν σε θάνατο, λέγοντας: «Αυτός είναι ο κληρονόμος, ελάτε να τον σκοτώσουμε και να κρατήσουμε την κληρονομιά». Πρόσεξε λοιπόν πώς έγιναν σαν άνθρωπος που παραβαίνει διαθήκη. Αναγνώρισες τον κληρονόμο; Λοιπόν, απόδωσέ του τον κλήρο που του αναλογεί. Παρέβησαν λοιπόν τη διαθήκη του Πατέρα, στο μέτρο που εξαρτιόταν από αυτούς, αποστερώντας τον κληρονόμο. Αλλά ούτε οι ίδιοι προσήλθαν στη χάρη, ούτε δέχτηκαν τον κλήρο που τους δόθηκε από τον Θεό. Διότι ο Θεός είπε μέσω του προφήτη: «Ιδού, έρχονται ημέρες, λέγει ο Κύριος, και θα συνάψω με τον οίκο Ισραήλ και με τον οίκο Ιούδα καινή διαθήκη, όχι σαν τη διαθήκη που συνήψα με τους πατέρες τους κατά την ημέρα που έπιασα το χέρι τους για να τους βγάλω από τη γη της Αιγύπτου». Αν όμως συγκριθεί η νέα με την πρώτη, θα γίνει κατανοητή η τεράστια διαφορά αυτών που έχουν υποσχεθεί. Διότι εκεί, τους υποσχέθηκε τη γη των Αμορραίων και των Γεργεσαίων και των Ευαίων, καθώς και των Ιεβουσαίων. Ενώ η καινή διαθήκη, δηλαδή τα θεσπίσματα μέσω του Χριστού, διά της πίστεως προσκαλούσαν σε υιοθεσία από τον Θεό, σε δόξα, σε αφθαρσία, σε ατελεύτητη ζωή, σε μέθεξη του Θεού μέσω του Πνεύματος, στη βασιλεία των ουρανών.

Αποτελεί λοιπόν κατηγορία για τον Εφραίμ ότι, παρόλο που είχε σαφή την υπενθύμιση από την εορτή της Σκηνοπηγίας, η οποία γινόταν για την έξοδο από την Αίγυπτο, ξεχνούσε τον Θεό, και ότι δεν Τον αναζήτησε περισσότερο, Αυτόν που μιλούσε στους Προφήτες και πλήθυνε τις οράσεις, αλλά αντίθετα προσκολλήθηκε στις απάτες των ψευδοπροφητών, οι οποίοι παραποιούσαν τα του Θεού με λόγια και με πράξεις. «Αν δεν υπάρχει η Γαλαάδ, άραγε ήταν ψεύτες οι άρχοντες που θυσίαζαν στα Γάλγαλα; Και τα θυσιαστήριά τους είναι σαν σωροί πετρών σε χέρσο αγρό». Το ότι ήταν προσκολλημένοι στους ψευδομάντεις και στους ψευδοπροφήτες, ανεβαίνοντας και προσφέροντας θυσίες τόσο στη Γαλαάδ όσο και στα Γάλγαλα, το ελέγχει μέσα από αυτά. Και παραθέτει ως απόδειξη ιδιαίτερα αυτές τις δύο πόλεις, στις οποίες η πλάνη ήταν πιο εκτεταμένη από τις άλλες, και κάθε τρόπος ευσέβειας προς τον Θεό είχε απορριφθεί, ενώ κυριαρχούσαν όλα όσα υποκινούσαν την αμαρτία, όντας γεμάτα από έσχατη παραφροσύνη. Γι' αυτό άλλωστε, στα προηγούμενα, για μεν τη Γαλαάδ είπε ο Θεός: «Εκεί με καταφρόνησε η Γαλαάδ, πόλη που εργάζεται μάταια πράγματα», δηλαδή είδωλα, διότι οι κάτοικοί της ήταν κατασκευαστές ειδώλων. Για δε την άλλη πόλη: «Όλες οι κακίες τους συγκεντρώθηκαν στα Γάλγαλα, διότι εκεί τους μίσησα για τις κακίες των πράξεών τους». Είναι όμως αναγκαίο να προσθέσουμε μερικά από όσα συνέβησαν στους Γαλααδίτες, διότι έτσι θα κατανοήσουμε το νόημα των προκειμένων χωρίων.

Το ότι αυτά δεν είναι απλοί στοχασμοί αλλά αλήθειες αναντίρρητες, το μαρτυρεί ο ίδιος ο Θεός, άλλοτε μεν παραπονούμενος και λέγοντας για τους αμαρτωλούς ότι παρέβηκαν τον νόμο του και τον καταφρόνησαν: «Αυτοί δε, σαν άνθρωπος που παραβαίνει διαθήκη, εκεί με καταφρόνησαν»· άλλοτε δε, ότι γέννησε και ανέθρεψε τους υβριστές του: «Υιούς γέννησα και ανέθρεψα, αυτοί όμως με αθέτησαν»· άλλοτε πάλι ότι αυτός μεν τους αγαπά σαν εραστής, αυτοί δε τον καταφρονούν και τον αποστρέφονται: «Όπως αθετεί η γυναίκα τον σύζυγό της, έτσι αθέτησε και εμένα ο οίκος του Ισραήλ»· και άλλοτε, ότι ο θυμός τους και η υπερηφάνειά τους αντιστέκεται σε αυτόν: «Ο θυμός σου, με τον οποίο οργίστηκες, και η πικρία σου ανέβηκε προς εμένα».