Πατερικές αναφορές στο ΩΣΗΕ 7:13

Ποιος δεν εξίσταται απέναντι σε τέτοιες βλασφημίες; Ο ουρανός βέβαια, όπως λέει ο προφήτης, εξέστη και η γη έφριξε για την παράβαση του νόμου· ο δε ήλιος, αγανακτώντας ακόμη περισσότερο και μη αντέχοντας τότε τις σωματικές ύβρεις που γίνονταν ενάντια στον κοινό Δεσπότη όλων μας, τις οποίες Εκείνος εκουσίως υπέμεινε για χάρη μας, αποστράφηκε, και αποσύροντας τις ακτίνες του, άφησε εκείνη την ημέρα χωρίς ήλιο. Απέναντι δε στις βλασφημίες του Αρείου, πώς δεν θα πληγεί από αφασία ολόκληρη η ανθρώπινη φύση, και δεν θα κλείσει τα αυτιά της και δεν θα σφαλίσει τα μάτια της, ώστε να μην μπορεί ούτε τέτοια πράγματα να ακούσει ούτε να δει εκείνον που τα έγραψε; Ο ίδιος δε ο Κύριος, πώς δεν θα ανακράξει πολύ πιο δίκαια εναντίον τους, ως ασεβών αλλά και αχάριστων, αυτά που έχει προαναγγείλει μέσω του προφήτη Ωσηέ: «Αλίμονο σε αυτούς, διότι αποσκίρτησαν από εμένα· είναι άθλιοι, διότι ασέβησαν εναντίον μου».

Εγώ τους λύτρωσα· αυτοί όμως καταλάλησαν εναντίον μου με ψεύδη. Και λίγο πιο κάτω: Και εναντίον μου σκέφτηκαν πονηρά, αποστράφηκαν προς το τίποτα. Διότι, έχοντας αποστραφεί τον πραγματικά υπάρχοντα Λόγο του Θεού και πλάθοντας για τον εαυτό τους αυτόν που δεν υπάρχει, έπεσαν στο μηδέν. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και η Οικουμενική Σύνοδος απέβαλε τον Άρειο από την Εκκλησία επειδή έλεγε αυτά, και τον αναθεμάτισε, μη ανεχόμενη την ασέβεια· και εφεξής η πλάνη του Αρείου θεωρήθηκε αίρεση, η οποία διαθέτει κάτι περισσότερο από τις άλλες αιρέσεις, επειδή χαρακτηρίστηκε χριστομάχος και θεωρήθηκε πρόδρομος του Αντιχρίστου. Αν και βεβαίως, όπως προείπα, αυτή η τόσο μεγάλη καταδίκη εναντίον της ασεβούς αιρέσεως είναι απολύτως επαρκής για να πείσει τους πάντες να την αποφεύγουν· ωστόσο, επειδή μερικοί από τους λεγόμενους Χριστιανούς, είτε από άγνοια είτε από υποκρισία, όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, θεωρούν την αίρεση αδιάφορη σε σχέση με την αλήθεια και αποκαλούν Χριστιανούς όσους έχουν αυτά τα φρονήματα, ας έλθουμε, θέτοντάς τους ερωτήματα κατά το δυνατόν, να αποκαλύψουμε την πανουργία της αιρέσεως. Ίσως κατ' αυτόν τον τρόπο, εγκλωβισμένοι στα επιχειρήματα, αποστομωθούν και τραπούν σε φυγή μακριά της, όπως θα έφευγαν από το πρόσωπο του φιδιού.

Ο ίδιος δε ο Κύριος πώς να μη φωνάξει, πολύ πιο δίκαια, εναντίον τους ως ασεβών και συνάμα αχάριστων, εκείνα τα οποία προείπε μέσω του προφήτη Ωσηέ: «Αλίμονο σε αυτούς, διότι απομακρύνθηκαν από εμένα· είναι άθλιοι, επειδή ασέβησαν απέναντί μου. Εγώ τους λύτρωσα, αυτοί όμως ξεστόμισαν ψέματα εναντίον μου»· και λίγο παρακάτω: «Και σκέφτηκαν πονηρά εναντίον μου, στράφηκαν στο τίποτα». Διότι, αφού αποστράφηκαν τον πραγματικά υπάρχοντα Λόγο του Θεού και έπλασαν για τους εαυτούς τους κάποιον ανύπαρκτο, έχουν ξεπέσει στο μηδέν. Γι' αυτό ακριβώς τον λόγο και η Οικουμενική Σύνοδος, επειδή ο Άρειος έλεγε αυτά, τον απέβαλε από την Εκκλησία και τον αναθεμάτισε, μη ανεχόμενη την ασέβεια· και έκτοτε η πλάνη του Αρείου λογίστηκε ως αίρεση που έχει κάτι περισσότερο από τις άλλες αιρέσεις, γι' αυτό και ονομάστηκε «Χριστομάχος» και θεωρήθηκε πρόδρομος του Αντιχρίστου. Αν και λοιπόν, όπως προείπα, αυτή η τόσο ισχυρή καταδίκη εναντίον της ασεβούς αιρέσεως είναι απολύτως επαρκής για να πείσει τους πάντες να την αποφεύγουν, εντούτοις, επειδή ορισμένοι από τους λεγόμενους Χριστιανούς, είτε από άγνοια είτε υποκρινόμενοι, όπως ειπώθηκε προηγουμένως, θεωρούν την αίρεση αδιάφορη απέναντι στην αλήθεια και ονομάζουν Χριστιανούς όσους έχουν αυτά τα φρονήματα, εμπρός, απευθύνοντάς τους ερωτήματα κατά το δυνατόν, ας αποκαλύψουμε την πανουργία της αιρέσεως. Ίσως έτσι, «παγιδευμένοι», να «αποστομωθούν» και να τραπούν σε φυγή από αυτήν «όπως από το πρόσωπο του φιδιού».

Είχαν προαναγγελθεί επίσης και οι κατηγορίες γι' αυτές τις ύβρεις τους: «Αλίμονο», λέει, «σε αυτούς, διότι απομακρύνθηκαν από εμένα· είναι άθλιοι, διότι ασέβησαν εναντίον μου· εγώ τους λύτρωσα, αυτοί όμως είπαν ψέματα εναντίον μου». «Κανείς όμως δεν μιλούσε ανοιχτά (με παρρησία) γι' αυτόν, λόγω του φόβου των Ιουδαίων». Ο γογγυσμός υπήρχε ανάμεσα στους Ιουδαίους, και εξαιτίας του φόβου των Ιουδαίων λέει ότι κανείς δεν μπορούσε να μιλάει με παρρησία. Επομένως, ονομάζει ειδικά Ιουδαίους τους άρχοντες των Ιουδαίων, μην καταδεχόμενος, όπως τουλάχιστον μου φαίνεται, να τους προσφωνήσει πρεσβυτέρους ή ιερείς ή με κάποιον άλλο τέτοιο τίτλο ο θεσπέσιος Ευαγγελιστής, έχοντας παροξυνθεί σε λύπη εναντίον τους από ζήλο για την ευσέβεια. Αυτούς βέβαια πολύ εύλογα κατηγορεί ο Θεός μέσω των προφητών ως καταστροφείς του νοητού αμπελώνα, λέγοντας: «Πολλοί ποιμένες διέφθειραν τον αμπελώνα μου, μόλυναν τη μερίδα μου, μετέτρεψαν την επιθυμητή μου μερίδα σε έρημο αδιάβατη, παραδόθηκε σε αφανισμό απώλειας». Διότι πώς να μην πιστέψουμε ότι έχει καταστραφεί στ' αλήθεια ο δεσποτικός αμπελώνας από τις δικές τους βδελυρότητες, όταν ακόμη και το να συμφωνήσει κανείς με το αγαθό και να θαυμάσει απλώς το αξιοθαύμαστο, το καθιστούσαν επικίνδυνο; Το ότι δε, μαζί με τα άλλα, και αυτό το γεγονός προκαλεί βαρύτερη την κόλαση για τους ηγέτες των Ιουδαίων, σε ποιον από αυτούς που σκέπτονται ορθά είναι αμφίβολο;

Γι' αυτό ακριβώς τον λόγο και ο ίδιος λέει μέσω του προφήτη Ησαΐα γι' αυτούς: «Αλίμονο σε αυτούς, διότι απομακρύνθηκαν από εμένα· είναι άθλιοι, διότι ασέβησαν σε εμένα· εγώ τους λύτρωσα, αυτοί όμως είπαν ψέματα εναντίον μου». Και πάλι: «Θα πέσουν από ρομφαία οι άρχοντές τους εξαιτίας της απαιδευσίας της γλώσσας τους». Διότι πώς δεν είναι άξιοι κάθε τιμωρίας αυτοί που χρησιμοποίησαν με τόσο ανόητο τρόπο μια τόσο αιχμηρή γλώσσα, ώστε να τολμήσουν να πουν εκείνα τα λόγια κατά του Χριστού, τα οποία σε εμάς δεν ταιριάζει καθόλου, παρά μόνο σε εκείνους που τους μοιάζουν αρμόζει να τα δεχθούν στις ακοές τους και να τα ξεστομίσουν ριψοκίνδυνα; <Ο καλός ποιμένας δίνει τη ζωή του για τα πρόβατα· ενώ ο μισθωτός, που δεν είναι ποιμένας και στον οποίο δεν ανήκουν τα πρόβατα, βλέπει τον λύκο να έρχεται και αφήνει τα πρόβατα και φεύγει· και ο λύκος τα αρπάζει και τα σκορπίζει· επειδή είναι μισθωτός και δεν νοιάζεται για τα πρόβατα.> Αφού αντιπαρέβαλε έντεχνα στις φλυαρίες και στα άνομα τολμήματα ορισμένων τη λαμπρότητα που προέρχεται από τα δικά του έργα, και αφού ανακήρυξε και ονόμασε εκείνους ληστές και κλέφτες που εισπηδούν από αλλού στην αυλή των προβάτων, ενώ τον εαυτό του τον όντως αγαθό ποιμένα, στρέφεται πλέον προς τους ίδιους τους καθοδηγητές των Ιουδαίων, και αποδεικνύει ότι η δική του ηγεσία είναι ανώτερη από εκείνη των Φαρισαίων. Και κάνει πάλι την απόδειξη γι' αυτούς ολοφάνερη μέσω της σύγκρισης.

Και λένε ότι έκανε κακό αυτός που ήρθε για να καταργήσει την κακία, ώστε να φανεί πάλι ο Χριστός να λέει γι' αυτούς μέσω της φωνής του προφήτη Ησαΐα: «Αλίμονο σε αυτούς, διότι απομακρύνθηκαν από εμένα, είναι άθλιοι διότι ασέβησαν σε εμένα· εγώ τους λύτρωσα, αυτοί όμως είπαν ψέματα εναντίον μου.» <Είπε λοιπόν σε αυτούς ο Πιλάτος: Πάρτε τον εσείς, και κρίνετέ τον σύμφωνα με τον νόμο σας.> Αυτόν που δεν ελέγχθηκε για τίποτα άτοπο, λέει, και ο οποίος υφίσταται από εσάς την αδιάκριτη καταδίκη, δεν μου επιτρέπεται να τον υποβάλω σε νομικές ποινές, αλλά μάλλον κρίνετέ τον εσείς σύμφωνα με τον δικό σας νόμο, εάν βέβαια, λέει, αυτός διέταξε να τιμωρείται και ο εντελώς αναίτιος. Και πραγματικά αποτελεί όχι μικρό περίγελο, ή μάλλον είναι άξιο συνεχούς θρήνου, εάν οι μεν νόμοι των Εθνικών δικαιώνουν τον Κύριο, ώστε να διστάζει να τον τιμωρήσει ο ίδιος ο Πιλάτος παρότι του παραδόθηκε με τόσο ασήμαντες κατηγορίες, ενώ αυτοί λένε ότι πρέπει να πεθάνει, καίτοι καυχιούνται ότι διαπαιδαγωγούνται από τον θείο νόμο. <Είπαν λοιπόν σε αυτόν οι Ιουδαίοι: Σε εμάς δεν επιτρέπεται να θανατώσουμε κανέναν, για να εκπληρωθεί ο λόγος του Ιησού, τον οποίο είπε υποδεικνύοντας με ποιον θάνατο επρόκειτο να πεθάνει.> Λένε δηλαδή ότι στάθηκε εμπόδιο σε αυτούς, και σαν ένα πολύ ισχυρό πρόσκομμα στην ανόσια μιαιφονία τους, ο αγνισμός που τελούνταν με τη σφαγή του προβάτου, εάν βέβαια υπήρχε καθόλου αγνισμός σε αυτούς που τόλμησαν αυτές τις πράξεις.

Ματθ. 27, 25. Αυτήν την ανόσια κατακραυγή τους κατέκρινε ο Κύριος λέγοντας δια της φωνής του Ιερεμία: «Εγκατέλειψα τον οίκο μου, άφησα την κληρονομιά μου 〈παρέδωσα την αγαπημένη μου ψυχή στα χέρια των εχθρών της. Έγινε η κληρονομιά μου〉 απέναντί μου σαν λιοντάρι στο δάσος· ύψωσε εναντίον μου τη φωνή της, γι' αυτό τη μίσησα». Είπε δε κάπου για την ανοσιότητα των Ιουδαίων και ο προφήτης Ωσηέ: «Αλίμονο σε αυτούς, διότι αποσκίρτησαν από εμένα· είναι ταλαίπωροι, διότι ασέβησαν εναντίον μου· εγώ τους λύτρωσα, αυτοί όμως μίλησαν με ψέματα εναντίον μου. Θα πέσουν από ρομφαία οι άρχοντές τους εξαιτίας της απαιδευσίας της γλώσσας τους».

Γι' αυτά τους κατέκρινε και ο ίδιος ο Σωτήρας, λέγοντας μέσω της φωνής του Ωσηέ: «Αλίμονό τους, διότι αποσκίρτησαν από εμένα· είναι άθλιοι, διότι ασέβησαν απέναντί μου. Εγώ τους λύτρωσα, αυτοί όμως εκστόμισαν ψεύδη εναντίον μου.» Και μέσω της φωνής του Ιερεμία: «Εγκατέλειψα τον οίκο μου, άφησα την κληρονομιά μου, παρέδωσα την αγαπημένη μου ψυχή στα χέρια των εχθρών της. Έγινε για εμένα η κληρονομιά μου σαν λιοντάρι στο δάσος· ύψωσε τη φωνή της εναντίον μου, γι' αυτό τη μίσησα.» Διότι, εκτός από τις άλλες συκοφαντίες που διέπραξαν εναντίον του, τόλμησαν επανειλημμένως να πουν, όταν τον οδηγούσαν στον Πιλάτο: «Πάρε τον, πάρε τον, σταύρωσέ τον.» Και αυτό το έπραξαν περισσότερο από όλους τους άλλους οι άρχοντες της ιουδαϊκής Συναγωγής.

Θα είχε στηριχθεί λοιπόν και η βασιλεία του Βεελζεβούλ, από το γεγονός ότι ο ίδιος δεν θα ήθελε να ενεργεί αντίθετα προς τον εαυτό του. Πώς λοιπόν εκβάλλει ο Σατανάς τον Σατανά; Επομένως τα δαιμόνια δεν εκδιώκονται από τους ανθρώπους με τη θέλησή τους. Διότι, λέει, ο Σατανάς δεν πολεμά εναντίον του εαυτού του· δεν επιπλήττει τους δικούς του υπηρέτες, αλλά μάλλον συγκροτεί τη δική του βασιλεία. Απομένει λοιπόν να κατανοήσετε ότι με θεϊκή δύναμη συντρίβω τον Σατανά. — (A f. 156) Το εξαιρετικά δύστροπο πλήθος των ανόσιων Φαρισαίων διέβαλε τον Εμμανουήλ, και αποτολμούσε να συκοφαντεί τη δόξα του, ισχυριζόμενο με ασέβεια ότι λαμβάνει βοήθεια από τις συνέργειες του Βεελζεβούλ, ώστε να δύναται να εκδιώκει τα πονηρά πνεύματα από τους ασθενείς. Γι' αυτό τον λόγο, και μέσω του προφήτη Ωσηέ, ο ίδιος ο Εμμανουήλ καταφερόταν εναντίον της αθυροστομίας των Ιουδαίων λέγοντας: «Ουαί σε αυτούς, διότι αποσκίρτησαν από εμένα! Είναι ταλαίπωροι, διότι ασέβησαν απέναντί μου. Εγώ τους λύτρωσα, ενώ αυτοί κατελάλησαν εναντίον μου ψεύδη.» <Οι υιοί σας με τίνος τη δύναμη εκβάλλουν; (A f. 156) Διότι οι μακάριοι μαθητές ήσαν Ιουδαίοι και προέρχονταν κατά σάρκα από τους Ιουδαίους. Αυτοί έλαβαν την εξουσία κατά των ακαθάρτων πνευμάτων από τον Θεό, και πράγματι απάλλασσαν τους κυριευμένους, αναφωνώντας σε αυτούς το, «στο όνομα του Ιησού Χριστού.»

Διότι φώναξαν, λέει, λέγοντας: «Πάρε τον, πάρε τον, σταύρωσέ τον». Αυτήν την ανόσια κατακραυγή κατέκρινε ο Κύριος λέγοντας δια φωνής του Ιερεμία: «Εγκατέλειψα τον οίκο μου, άφησα την κληρονομιά μου, παρέδωσα την αγαπημένη μου ψυχή στα χέρια των εχθρών της· έγινε η κληρονομιά μου σε μένα σαν λιοντάρι στο δάσος, ύψωσε εναντίον μου τη φωνή της· γι' αυτό τη μίσησα». Είπε κάπου για την ανοσιότητα των Ιουδαίων ο προφήτης Ωσηέ [κώδ. Ησαΐας]: «Αλίμονο σε αυτούς, διότι αποστάτησαν από εμένα! Άθλιοι είναι, διότι ασέβησαν εναντίον μου. Και ενώ εγώ τους λύτρωσα, αυτοί καταλάλησαν εναντίον μου ψέματα». Και πάλι: «Θα πέσουν με ρομφαία οι άρχοντές τους εξαιτίας της απαιδευσίας της γλώσσας τους». <Ο δε Πιλάτος αποφάσισε να ικανοποιηθεί το αίτημά τους>. Αποφάσισε, λοιπόν, λέει, ο Πιλάτος να ικανοποιηθεί το αίτημά τους, και κατήγαγαν μια νίκη που είναι μητέρα του ολέθρου. Μετέφερε μεν τον σταυρό ο Σωτήρας από το πραιτώριο, επειδή και ο Αβραάμ ανεβαίνοντας στο όρος που του υποδείχθηκε, για να θυσιάσει τον Ισαάκ, καθώς ο Θεός πρόσταξε να γίνει τούτο, τοποθετούσε στο παιδί τα ξύλα· και αυτό ήταν ως τύπος του Χριστού, ο οποίος έφερε τον δικό του σταυρό στους ώμους. Και οδηγείται μεν ο Σωτήρας στο πάθος· στον Σίμωνα όμως, λέει, τον Κυρηναίο επέθεσαν τον σταυρό του. Άλλος όμως από τους αγίους ευαγγελιστές είπε ότι και ο ίδιος ο Ιησούς βάσταξε το ξύλο.

Αλλά αν ήταν σοφοί, θα τους αρκούσε και αυτό για να επιστρέψουν. Επειδή όμως είναι εξαιρετικά αναίσθητοι, δεν συνετίστηκαν ούτε από αυτήν την ίδια την εμπειρία, έχοντας νου σκληρό και αλύγιστο και πολύ άρρωστο από την απείθεια. <Αλίμονό τους, διότι απομακρύνθηκαν από εμένα. Είναι άθλιοι, διότι ασέβησαν εις βάρος μου.> Το ότι η αιτία των δεινών τους είναι η αποστασία τους από τον Θεό, μας το καθιστά σαφές και μέσα από αυτά. Διότι, όπως ακριβώς εκείνοι που ασθενούν σωματικά καθίστανται οι ίδιοι συνυπαίτιοι για την αγριότητα των ασθενειών τους εάν δεν δεχτούν τους ιατρούς και τα μέσα με τα οποία θα μπορούσε να καταπραϋνθεί ο πόνος, έτσι και εμείς, αν απομακρύνουμε τον εαυτό μας από την αγάπη προς τον Θεό, θα αδικήσουμε τους εαυτούς μας σε μεγάλο βαθμό. Διότι τίποτα δεν μπορεί να σώσει εκείνον που συγκρούεται με τον Θεό. Επειδή, λοιπόν, απομακρύνθηκαν από τον Θεό, για τον λόγο αυτό είναι άθλιοι και καταραμένοι. Και επειδή ασέβησαν με το να προσκυνούν τους ψευδώνυμους θεούς και να τους αποδίδουν σεβασμό, θα υπόκεινται στο αλίμονο. «Διότι, αν ο Θεός κλείσει κάτι σε βάρος του ανθρώπου, ποιος θα το ανοίξει;» σύμφωνα με ό,τι έχει γραφτεί. <Εγώ τους λύτρωσα, αλλά αυτοί είπαν ψέματα εναντίον μου, και οι καρδιές τους δεν βόησαν προς εμένα, παρά μόνο θρηνούσαν στα κρεβάτια τους. Για το σιτάρι και το κρασί κατακόβονταν.> Το ότι επιβάλλει τις τιμωρίες ισόμετρες με τα αμαρτήματα του καθενός, το υποδηλώνει και πάλι.

Πόλη δε των αιμάτων, ψευδής και γεμάτη αδικία είναι και η κυριοκτόνος Ιερουσαλήμ. Διότι θυμόμαστε τον Χριστό να λέει: «Ιερουσαλήμ, Ιερουσαλήμ, εσύ που σκοτώνεις τους προφήτες και λιθοβολείς αυτούς που έχουν σταλεί προς εσένα». Είπε επίσης κάπου και μέσω της φωνής των προφητών: «Αλίμονο σε αυτούς, διότι απομακρύνθηκαν από εμένα. Είναι άθλιοι, διότι ασέβησαν εναντίον μου. Εγώ τους λύτρωσα, αυτοί όμως μίλησαν εναντίον μου με ψέματα». Διότι καταφέρθηκαν εναντίον της δόξας του Χριστού, άλλοτε μεν λέγοντας ότι εκβάλλει τα δαιμόνια μέσω του Βεελζεβούλ, άλλοτε δε αποκαλώντας τον μέθυσο, και επιπλέον Σαμαρείτη, και άλλα πολύ πιο αισχρά. Διότι μόνο στη δική τους αθυροστομία θα ταίριαζε να φλυαρούν αυτά που τόλμησαν να πουν. <Δεν θα ψηλαφηθεί θήραμα. Φωνή μαστιγίων και φωνή σεισμού τροχών και αλόγου που καταδιώκει και άρματος που αναπηδά και ιππέα που εφορμά και αστραφτερής ρομφαίας και όπλων που απαστράπτουν και πλήθους τραυμάτων και βαριάς πτώσης, και δεν υπήρχε τέλος στα έθνη της, και θα ασθενήσουν στα σώματά τους από το πλήθος της πορνείας.> Ο λόγος διατυπώνεται και πάλι με βάση αυτό που συνηθίζεται να συμβαίνει στη φύση. Διότι οι κυνηγοί πουλιών, καλύπτοντας με δίχτυα τους πυκνούς θάμνους, πιάνουν συχνά τα πουλιά που είναι κρυμμένα κάτω από αυτούς, ψηλαφώντας με τα χέρια. Και αυτό αποτελεί τέχνη για αυτούς.

Ο μακάριος Αβραάμ, λοιπόν, ο οποίος ήταν Χαλδαίος στην καταγωγή και ανατράφηκε από πατέρα που δεν γνώριζε τον αληθινό Θεό, μέχρι ένα χρονικό διάστημα καθοδηγούνταν από τους νόμους του γεννήτορά του, ανήκε σε εκείνους που αγνοούσαν την αλήθεια και είχε κάποτε συγκαταλεχθεί μεταξύ των προσκυνητών των ειδώλων. Διότι η νεότητα συνηθίζει να χειραγωγείται από τις θελήσεις των άλλων, και το γεγονός ότι δεν αντιλαμβάνεται έντονα το τι είναι ωφέλιμο, θα το απέδιδα ως κατηγορία της ηλικίας μάλλον παρά της ίδιας της νεότητας. Επειδή όμως ο Θεός ήθελε να φυτέψει το γένος των Εβραίων, τον καλεί στη δική Του επίγνωση, τον ελκύει σαν ευγενική ρίζα μέσα από τα αγκάθια και τον μεταθέτει στην ευσέβεια. Και έγινε αυτό που είναι τώρα, έχοντας σαν μεταμορφωθεί σε κάποιον άλλον με την προσθήκη της επίγνωσης του Θεού, και μόνο επειδή θέλησε να λατρεύσει τον Θεό, υπερέβη όλους όσοι υπήρξαν πριν από αυτόν. Επομένως, εάν ο τρόπος της ευσέβειας και η δύναμη της λατρείας προς τον Θεό δεικνύουν τον άνθρωπο μεταμορφωμένο, η αποβολή των προαναφερθέντων θα επαναφέρει στην αρχική κατάσταση εκείνον που θα υποστεί κάτι τέτοιο. Διότι είναι καλό να αποσπάσουμε τον λόγο από το πρόσωπο του δικαίου και να τον μεταφέρουμε στον καρπό της ρίζας· διότι έτσι θα φανεί αληθινό ότι, εξαιτίας της απείθειας προς τον Χριστό, αποστάτησαν από κάθε ευσέβεια. Άκου τι λέει ο Σωτήρας μέσω ενός από τους προφήτες: «Αλίμονο σε αυτούς, διότι αποσκίρτησαν από εμένα· είναι άθλιοι, διότι ασέβησαν απέναντί μου.»

Γι' αυτόν τον λόγο, μη διστάζοντας να απλώσουν πάνω του το ανόσιο χέρι τους, καταδίκαζαν τον Χριστό, και απομακρύνονταν οι άθλιοι από την αιώνια ζωή εξαιτίας αυτής της παραφροσύνης τους. Και βέβαια μέσω των προφητών είπε κάπου για αυτούς: "Αλίμονο σε αυτούς, διότι αποστάτησαν από εμένα· άθλιοι είναι, διότι ασέβησαν εναντίον μου. Εγώ τους λύτρωσα, αυτοί όμως μίλησαν εναντίον μου με ψέματα." Διότι, δίνοντάς του πικρές ανταμοιβές και αποδίδοντας κακά αντί για αγαθά, όπως είναι γραμμένο, όχι μόνο τον συκοφαντούσαν με ψέματα, αλλά, προσθέτοντας στα παλαιά τους ασεβήματα τη μεγαλύτερη από όλες τις ανομίες, έλεγαν μεταξύ τους για τον Χριστό εκείνο ακριβώς που είναι γραμμένο στα Ευαγγέλια: "Αυτός είναι ο κληρονόμος· ελάτε να τον σκοτώσουμε, και δική μας θα γίνει η κληρονομιά." Έπειτα, κάνοντας πράξη αυτή την τόσο αποκρουστική σκέψη, και έχοντας κάνει συνεργάτη τους στο έργο, ή μάλλον καθοδηγητή και επιστάτη τους τον Σατανά, εξαγόρασαν με λίγα αργύρια τον αργυρώνητο μαθητή. Διότι για τέτοιους ανθρώπους είπε κάπου ο θείος λόγος: "Ας εξαλειφθούν από τη βίβλο των ζώντων και ας μην καταγραφούν μαζί με τους δικαίους." Αλλά προς τι άραγε να προχωρώ σε τόσο μακροσκελή λόγο για τα προφανή; Ποιος άλλωστε αγνόησε τα τολμήματα των ανόσιων Ιουδαίων;

Επομένως, και μέσω της φωνής του προφήτη, ο ίδιος ο Εμμανουήλ κραύγαζε εναντίον της αθυροστομίας των Ιουδαίων λέγοντας: «Ουαί σε αυτούς, διότι αποστάτησαν από εμένα. Είναι άθλιοι, διότι ασέβησαν απέναντί μου. Εγώ τους λύτρωσα, αυτοί όμως μίλησαν με ψεύδη εναντίον μου.» Και πάλι: «Θα πέσουν με ρομφαία οι άρχοντές τους, εξαιτίας της απαιδευσίας της γλώσσας τους.» Φλυάρησε, λοιπόν, εναντίον του Χριστού το πλήθος των Φαρισαίων, το θρασύ και ανελεύθερο. Και αυτό, νομίζω, σημαίνει το ότι οι αδελφοί έφεραν πονηρή κατηγορία εναντίον του Ιωσήφ. «Αλλά αγαπιόταν», λέει, «από τον πατέρα του, διότι ήταν γι' αυτόν υιός των γηρατειών του.» Διότι υπήρξαν βέβαια και άλλοι ποιμένες, καλοί και αγαθοί, πριν από την εν τω κόσμω και εν σαρκί φανέρωση του Σωτήρος μας· και πριν από όλους τους άλλους ο θεσπέσιος Μωυσής, και οι μετέπειτα που ποίμαναν τα λογικά κοπάδια. Όμως εξαιρετικά αγάπησε τον Υιό ο Πατέρας, καίτοι ήλθε τελευταίος μετά τους άλλους, και εμφανίστηκε στους έσχατους καιρούς του αιώνος. Ταιριάζει λοιπόν στον Ιακώβ να έχει τον Ιωσήφ ως υιό των γηρατειών του. Ο Θεός όμως είναι αγέραστος, άναρχος και αναυξής, και πάντοτε παντέλειος. Γι' αυτό τον λόγο, μην επιτρέποντας στον λόγο μας να αστοχήσει από τη σοφή αναζήτηση του πρέποντος, λέμε ότι ο Εμμανουήλ γεννήθηκε στον Θεό και Πατέρα σαν υιός γηρατειών, διότι εμφανίστηκε στα τελευταία χρόνια του αιώνος, δηλαδή του παρόντος, και επειδή ακριβώς μετά από αυτόν δεν υπάρχει κανένας άλλος.

ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΚΥΡΙΛΛΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ, ΒΙΒΛΙΟ ΓΛΑΦΥΡΩΝ ΣΤΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ. Περί του Χριστού και της Συναγωγής των Ιουδαίων. Αφού εξαπέλυσαν άγρια και βάναυση γλώσσα κατά του Χριστού οι ταλαίπωροι Ιουδαίοι, θα μπορούσαν να καταδικαστούν με πολλούς τρόπους. Ότι δε η πράξη τους αυτή δεν έμεινε ατιμώρητη, θα μπορούσε κανείς να το διαπιστώσει και από τα ίδια τα γεγονότα. Διότι ο πρωτότοκος Ισραήλ, ο οποίος κατείχε και την περίλαμπρη δόξα για αυτό, ο αγαπητός και εκλεκτός, τοποθετήθηκε πίσω από τα έθνη και κατέληξε στους έσχατους, ή μάλλον σε κάθε είδους συμφορά. Και αυτό τους το προανήγγειλε ο Κύριος λέγοντας μέσω του Ωσηέ: «Αλίμονο σε αυτούς, διότι απομακρύνθηκαν από εμένα. Είναι άθλιοι, διότι ανόμησαν εναντίον μου. Εγώ τους λύτρωσα, αυτοί όμως είπαν ψέματα εναντίον μου». Διότι δεν υπάρχει κανένας αποκρουστικός λόγος που να μην τόλμησαν να τον πουν. Διότι βλασφήμησαν, μη κατανοώντας το γεγραμμένο: «Θάνατος και ζωή βρίσκονται στην εξουσία της γλώσσας. Εκείνοι που την ελέγχουν θα φάνε τους καρπούς της». Επειδή δε φέρθηκαν ασεβώς απέναντί του, αφήνοντας αχαλίνωτη τη γλώσσα τους στη συκοφαντία, όπως ακριβώς ανέφερα προηγουμένως, για τον λόγο αυτόν εξέπεσαν από την ελπίδα τους σε αυτόν, επειδή δεν άκουγαν εκείνον που έλεγε: «Αυτός είναι ο κλήρος σου και η μερίδα σου, εξαιτίας της απείθειάς σας σε εμένα, λέει ο Κύριος».

"Αντί αυτών"· Αλλά παρέδιδε στον θάνατο τον Διδάσκαλο και δεν θυμήθηκε πώς τον εξέλεξε. "Και κατεδίωξε"· Τον Χριστό, ο οποίος εκούσια έγινε φτωχός και παρομοίως, επειδή το θέλησε, αποδέχθηκε εκούσια την πενία. "Και τον κατανενυγμένο"· Τον Χριστό, ο οποίος συνετρίβη για τον άνθρωπο, για να τον σώσει· ο Ιούδας όμως τον παρέδωσε στον θάνατο. "Και αγάπησε"· Ποιαν; Αυτήν που λέει: αλίμονο σε αυτούς, διότι αποσκίρτησαν από εμένα. "Και δεν θέλησε"· Διότι μίσησε την ευλογία της αποστολικής ιδιότητας και της μαθητείας και αποβλήθηκε από αυτήν. "Και ενδύθηκε"· Δηλαδή, δέχθηκε την κατάρα σε όλο του το σώμα· όχι μόνο τον περιέβαλε εξωτερικά η κατάρα, αλλά τον γέμισε και εσωτερικά σαν νερό. "Και σαν λάδι"· Δηλαδή όχι μόνο περιέβαλε τις σάρκες του και τα σπλάγχνα του, αλλά πότισε και τα οστά του και από παντού τον κυρίευσε η κατάρα. "Ας γίνει"· Δηλαδή ώστε να τον περιβάλλει η κατάρα αδιάλειπτα, επειδή την αγάπησε ως προδότης. "Και σαν"· Για να μην τον περιβάλλει απλώς, αλλά και να σφίγγεται από την κατάρα. "Αυτό το έργο"· Με αυτά τα κακά, λέει, σφίγγονται όσοι επιχειρούν να πολεμούν ή (και) να βλασφημούν τον Θεό [τον πιστό λαό από την καταδυναστεία του διαβόλου]. "Και αυτών που λαλούν"· Ο λόγος αναφέρεται στους Ιουδαίους· διότι αυτοί μίλησαν πονηρά εναντίον του Χριστού και της θεότητάς Του. "Και εσύ, Κύριε"· Ο Υιός φωνάζει προς τον Πατέρα, επιβεβαιώνοντας την ενανθρώπηση.

«Η κληρονομιά μου έγινε για μένα σαν λιοντάρι στο δάσος, ύψωσε εναντίον μου τη φωνή της· γι' αυτό την μίσησα.» Και πάλι ο Ωσηέ λέει: «Αλίμονο σε αυτούς, διότι απομακρύνθηκαν από εμένα· είναι αξιοθρήνητοι, διότι ασέβησαν απέναντί μου. Εγώ τους λύτρωσα, αλλά αυτοί είπαν ψέματα εναντίον μου, και θα πέσουν από στόμα ρομφαίας, οι άρχοντές τους, εξαιτίας της αχαλίνωτης γλώσσας τους.» Οδηγείται, λοιπόν, ο Ιησούς, και πρώτα του φόρτωσαν τον σταυρό, και βγήκε έξω βαστάζοντάς τον. Διότι κανένας από τους άλλους δεν καταδεχόταν να τον βαστάξει, επειδή θεωρούσαν το ξύλο καταραμένο. Έπειτα, αφού βρήκαν κάποιον Σίμωνα Κυρηναίο, φόρτωσαν σε αυτόν τον σταυρό, αγγαρεύοντας τον άνθρωπο, και του το επέβαλαν αυτό σαν μια μορφή κακοήθειας, αυτό δηλαδή που οι άλλοι απεχθάνονταν.