Πατερικές αναφορές στο ΩΣΗΕ 7:15

Εγώ τους λύτρωσα· αυτοί όμως καταλάλησαν εναντίον μου με ψεύδη. Και λίγο πιο κάτω: Και εναντίον μου σκέφτηκαν πονηρά, αποστράφηκαν προς το τίποτα. Διότι, έχοντας αποστραφεί τον πραγματικά υπάρχοντα Λόγο του Θεού και πλάθοντας για τον εαυτό τους αυτόν που δεν υπάρχει, έπεσαν στο μηδέν. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και η Οικουμενική Σύνοδος απέβαλε τον Άρειο από την Εκκλησία επειδή έλεγε αυτά, και τον αναθεμάτισε, μη ανεχόμενη την ασέβεια· και εφεξής η πλάνη του Αρείου θεωρήθηκε αίρεση, η οποία διαθέτει κάτι περισσότερο από τις άλλες αιρέσεις, επειδή χαρακτηρίστηκε χριστομάχος και θεωρήθηκε πρόδρομος του Αντιχρίστου. Αν και βεβαίως, όπως προείπα, αυτή η τόσο μεγάλη καταδίκη εναντίον της ασεβούς αιρέσεως είναι απολύτως επαρκής για να πείσει τους πάντες να την αποφεύγουν· ωστόσο, επειδή μερικοί από τους λεγόμενους Χριστιανούς, είτε από άγνοια είτε από υποκρισία, όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, θεωρούν την αίρεση αδιάφορη σε σχέση με την αλήθεια και αποκαλούν Χριστιανούς όσους έχουν αυτά τα φρονήματα, ας έλθουμε, θέτοντάς τους ερωτήματα κατά το δυνατόν, να αποκαλύψουμε την πανουργία της αιρέσεως. Ίσως κατ' αυτόν τον τρόπο, εγκλωβισμένοι στα επιχειρήματα, αποστομωθούν και τραπούν σε φυγή μακριά της, όπως θα έφευγαν από το πρόσωπο του φιδιού.

Ο ίδιος δε ο Κύριος πώς να μη φωνάξει, πολύ πιο δίκαια, εναντίον τους ως ασεβών και συνάμα αχάριστων, εκείνα τα οποία προείπε μέσω του προφήτη Ωσηέ: «Αλίμονο σε αυτούς, διότι απομακρύνθηκαν από εμένα· είναι άθλιοι, επειδή ασέβησαν απέναντί μου. Εγώ τους λύτρωσα, αυτοί όμως ξεστόμισαν ψέματα εναντίον μου»· και λίγο παρακάτω: «Και σκέφτηκαν πονηρά εναντίον μου, στράφηκαν στο τίποτα». Διότι, αφού αποστράφηκαν τον πραγματικά υπάρχοντα Λόγο του Θεού και έπλασαν για τους εαυτούς τους κάποιον ανύπαρκτο, έχουν ξεπέσει στο μηδέν. Γι' αυτό ακριβώς τον λόγο και η Οικουμενική Σύνοδος, επειδή ο Άρειος έλεγε αυτά, τον απέβαλε από την Εκκλησία και τον αναθεμάτισε, μη ανεχόμενη την ασέβεια· και έκτοτε η πλάνη του Αρείου λογίστηκε ως αίρεση που έχει κάτι περισσότερο από τις άλλες αιρέσεις, γι' αυτό και ονομάστηκε «Χριστομάχος» και θεωρήθηκε πρόδρομος του Αντιχρίστου. Αν και λοιπόν, όπως προείπα, αυτή η τόσο ισχυρή καταδίκη εναντίον της ασεβούς αιρέσεως είναι απολύτως επαρκής για να πείσει τους πάντες να την αποφεύγουν, εντούτοις, επειδή ορισμένοι από τους λεγόμενους Χριστιανούς, είτε από άγνοια είτε υποκρινόμενοι, όπως ειπώθηκε προηγουμένως, θεωρούν την αίρεση αδιάφορη απέναντι στην αλήθεια και ονομάζουν Χριστιανούς όσους έχουν αυτά τα φρονήματα, εμπρός, απευθύνοντάς τους ερωτήματα κατά το δυνατόν, ας αποκαλύψουμε την πανουργία της αιρέσεως. Ίσως έτσι, «παγιδευμένοι», να «αποστομωθούν» και να τραπούν σε φυγή από αυτήν «όπως από το πρόσωπο του φιδιού».

Αυτό το πράγμα αποτελεί απόδειξη αισχρών τρόπων, και της ατιμώρητης ροπής προς την πορνεία, και νου υποταγμένου στις ηδονές. Θα ταίριαζε δε μόνο σε εκείνους να διολισθήσουν σε τόσο αισχρή και βδελυρότατη έξη, οι οποίοι έχουν μελετήσει πώς να διαστρέφουν τα εξαίρετα χαρακτηριστικά των ανδρών, προσαρμόζοντάς τα στα ήθη, τις εμφανίσεις και τις φωνές των γυναικών. Αυτοί είναι γυναικωτοί, και πάρα πολύ εκθηλυσμένοι, έχοντας φθάσει στο έσχατο όριο της ανθρώπινης ακαθαρσίας. Το να λέγεται δε γι' αυτούς ότι κατατέμνονται για τον οίνο και τον σίτο, νομίζω ότι υποδηλώνει κάπως το εξής: διότι, ευχαριστώντας τα είδωλά τους για την ευκαρπία των αγρών, εννοώ για το σιτάρι και τα προϊόντα της αμπέλου, ήθελαν να τελούν τις λεγόμενες τελετές. Δηλαδή, σαν να βρίσκονταν σε έκσταση και μανία, χαρακώνοντας με σίδερο τα στήθη και τα δύο τους χέρια, ώστε προσφέροντας σχεδόν επιτόπου ως θυσία το ίδιο τους το αίμα στα γλυπτά, να καταδικαστούν πλέον για την έσχατη αθεΐα. Αυτούς ίσως ειρωνεύεται και κάποιος άλλος προφήτης λέγοντας: «Θυσιάστε ανθρώπους, διότι τα μοσχάρια έχουν εκλείψει». Τέτοιου είδους πράγματα είναι ικανά να λυπήσουν τα μέγιστα τον Θεό, ο Οποίος εξουσιάζει τα σύμπαντα, στον Οποίο έπρεπε μάλλον να προσφέρουν τις ευχαριστίες, και όχι να αποδίδουν άμυαλα την πρέπουσα σε Αυτόν δόξα σε ξύλα και λίθους. «Παιδεύθηκαν από εμένα, και εγώ δυνάμωσα τους βραχίονές τους, και αυτοί συλλογίστηκαν πονηρά πράγματα εναντίον μου».

Θα μπορούσε κανείς να κατανοήσει το προκείμενο, αν του φαίνεται σωστό, και με άλλον τρόπο. Διότι ο Θεός των όλων τέντωσε κατά κάποιον τρόπο τον Ισραήλ σαν δικό του τόξο, πολεμώντας την τυραννία του διαβόλου και αντιπαρατασσόμενος στην απάτη της ειδωλολατρίας· διότι μόνος του ο Ισραήλ από όλα τα έθνη σε όλη την οικουμένη, τουλάχιστον σύμφωνα με όσα ορίζει ο νόμος, αποτίναξε την προσκύνηση των ειδώλων και προσκολλήθηκε στον εκ φύσεως και αληθινό Δεσπότη των όλων· αλλά ετράπησαν προς το αντίθετο. Διότι, ενώ όφειλαν να πράττουν αυτό, πολέμησαν τον Θεό υπέρ της δόξας των ειδώλων· έγιναν λοιπόν σαν ένα ανεστραμμένο τόξο, ασκώντας αντίστροφη τοξοβολία. «Οι άρχοντές τους θα πέσουν με ρομφαία εξαιτίας της απαιδευσίας της γλώσσας τους». Δεν θα έρθουν, λέει, τα δεινά της οργής μόνο εναντίον των υφισταμένων των ηγετών, αλλά θα καταλάβουν, και μάλιστα πολύ γρήγορα, και εκείνους που έχουν συνηθίσει να απολαμβάνουν τις ανώτατες τιμές. Διότι θα πέσουν με ρομφαία, και αιτία για όσα θα πάθουν θα είναι η ασέλγεια της γλώσσας τους. Διότι αποτελεί αληθινή απαιδευσία το να λένε στο ξύλο: «Εσύ είσαι ο Θεός μου», και στην πέτρα: «Εσύ με γέννησες». Θα ταίριαζε όμως πάρα πολύ καλά να ειπωθούν τέτοια λόγια και για τον Εμμανουήλ, εναντίον του οποίου κίνησαν την απαίδευτη γλώσσα τους οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι, μολονότι εκείνος τους διαπαιδαγωγούσε και τους ενδυνάμωνε, φυσικά με πνευματικό τρόπο· και, μη υπολογίζοντας τίποτε από αυτά, αποστράφηκαν στο κενό. Διότι ετράπησαν σε «διδασκαλίες, εντάλματα ανθρώπων».