Πατερικές αναφορές στο ΩΣΗΕ 7:2

Και ο φόβος στεκόταν μετέωρος επάνω τους, καθώς ανέμεναν την έκβαση· και άγγελοι οργής και τιμωρίας, που αστράφτουν φωτιά, που το βλέμμα τους είναι φωτιά, και που αναπνέουν φωτιά, στέκονται έτοιμοι για κάθε εκδίκηση κάθε παρανομίας. Επιπλέον, ολόκληρη η κτίση, επίγεια και επουράνια, όση αποτελείται από τους αγγέλους και από τις ανώτερες των αγγέλων δυνάμεις, και όση βρίσκεται στους ουρανούς, παρίσταται με τρόμο περιμένοντας τη φοβερή φανέρωση της θείας βουλής. Κατά την παρουσίασή μας ενώπιόν τους, θα αναγνωστούν οι πράξεις μας και θα γίνει η αποκάλυψη των κρυπτών· ώστε όλοι να γνωρίσουν με αυτόν τον τρόπο τις αμαρτίες των άλλων, όπως ακριβώς ο καθένας διαβάζει τις δικές του στο βιβλίο της προσωπικής του συνείδησης. Διότι, λέει η Γραφή: «Θα σε ελέγξω και θα παρουσιάσω ενώπιόν σου» τις αμαρτίες σου· και πάλι: «Θα τους περικυκλώσουν οι διαλογισμοί τους». Και ιδού, ο άνθρωπος και το έργο του, και ο αδέκαστος Δικαστής, έχοντας στο πλευρό του τη μεγαλοπρεπή δύναμη των ουράνιων ταγμάτων, παρακάθεται σε υψηλό θρόνο αστράφτοντας από απόλυτη δικαιοσύνη και απονέμοντας στον καθένα, μέσω αληθινής και δίκαιης ανταπόδοσης, ό,τι του αξίζει: σε εκείνους που θα σταθούν στα δεξιά εξαιτίας των καλών τους πράξεων, θα φανεί προσηνής, πράος και επιεικής, προσφέροντάς τους τη Βασιλεία που έχει ετοιμαστεί από καταβολής κόσμου· ενώ εκείνους που έτυχε να σταθούν στα αριστερά εξαιτίας της απουσίας των αγαθών έργων, τους αποπέμπει με οργή στο αιώνιο πυρ, το οποίο έχει ετοιμαστεί για τον διάβολο και τους αγγέλους του.

Αυτά η Γραφή τα προσωποποιεί, όχι με την έννοια ότι ο Κριτής πρόκειται να υποβάλει ερωτήσεις στον καθένα από εμάς και να ζητήσει απαντήσεις από τον κρινόμενο, αλλά για να μας δημιουργήσει μέριμνα και να μην παραμένουμε απροετοίμαστοι για την απολογία μας. Είναι δε φυσικό ότι με κάποια άρρητη δύναμη, σε μια στιγμή του χρόνου, ολόκληρη η διαγωγή του βίου μας θα αποτυπωθεί στο μνημονικό της ψυχής μας, σαν σε κάποιον πίνακα. Και έτσι θα ακούσουμε αυτό και τώρα: «Τους περικύκλωσαν τα διαβούλιά τους· βρέθηκαν ενώπιον του προσώπου μου». Και τα βιβλία εξάλλου που αναφέρονται στον Δανιήλ, τι άλλο φανερώνουν, παρά το ότι ο Κύριος ανακινεί στο μνημονικό των ανθρώπων τα αποτυπώματα των όσων έχουν πράξει, ώστε να θυμηθεί ο καθένας τα δικά του έργα, για να βλέπουμε εξαιτίας ποιων πραγμάτων τιμωρούμαστε;

Διότι, σύμφωνα με τον Ωσηέ, τον καθένα θα τον περικυκλώσουν οι βουλές του. Διότι θα δούμε συγχρόνως όλα τα έργα, σαν να παρίστανται ενώπιόν μας μέσω της μνήμης, και να εμφανίζονται αντίκρυ στη διάνοιά μας με την ίδια τους τη μορφή, όπως ακριβώς πράχθηκε το καθένα ή όπως ειπώθηκε.

Αυτός αναπτύσσει το πρόβλημα στους ψαλμούς, προβάλλοντας μέσα από το δικό του παράδειγμα το εφικτό των διδαγμάτων. Επειδή, λοιπόν, δεν ελέγχεται από τη συνείδησή του για τίποτα το ανάρμοστο ή αταίριαστο κατά τη διάρκεια του βίου του, γι' αυτό με πεποίθηση προφέρει τα εξής λόγια: «Γιατί να φοβάμαι σε ημέρα πονηρή; Η ανομία της φτέρνας μου δεν θα με περικυκλώσει». Πονηρή ημέρα ονομάζει την ημέρα της κρίσεως, για την οποία έχει λεχθεί: «Ημέρα Κυρίου ανίατη επάνω σε όλα τα έθνη», κατά την οποία, λέει ο προφήτης, «τον καθένα θα τον περικυκλώσουν οι διαλογισμοί του». Τότε, λοιπόν, επειδή δεν έχω πράξει τίποτα το άνομο στην οδό του βίου, δεν φοβάμαι την πονηρή ημέρα. Διότι δεν θα σταθούν γύρω μου τα ίχνη των αμαρτημάτων, ούτε θα με περικυκλώσουν, επιφέροντάς μου τον έλεγχο μέσα από μια σιωπηλή κατηγορία. Διότι κανένας άλλος κατήγορος δεν θα σταθεί απέναντί σου, παρά οι ίδιες οι πράξεις, καθεμία από τις οποίες θα παρίσταται με τη δική της μορφή: η μοιχεία, η κλοπή, η πορνεία, μαζί με τη νύχτα, με τον τρόπο, με τα χαρακτηριστικά της γνωρίσματα, και με μια λέξη, κάθε αμαρτία θα παρουσιαστεί φέροντας ολοκάθαρη την υπενθύμισή της με τον δικό της χαρακτήρα. Εμένα, λοιπόν, δεν θα με περικυκλώσουν τα ίχνη των αμαρτημάτων, διότι «έκλινα το αυτί μου σε παραβολή, άνοιξα το πρόβλημά μου με το ψαλτήρι».

Αυτό λέει ότι θα συμβεί και τώρα εναντίον του Εφραίμ και της Σαμάρειας. Και ως Εφραίμ εδώ θα εννοήσεις τη βασιλική φυλή στη Σαμάρεια, από την οποία προήλθε ο Ιεροβοάμ και οι μετέπειτα· ως Σαμάρεια δε αυτούς που κατοικούν στη Σαμάρεια, δηλαδή τις δέκα φυλές. Λέει δε ότι θα αποκαλυφθούν οι αμαρτίες τους για τους εξής λόγους. Διότι διέπραξαν ψεύδη, επιτηδευόμενοι ψυχρή και έωλη λατρεία, και έχοντας γίνει, όπως προείπα, κατασκευαστές ειδώλων, και επειδή κλέφτης, δηλαδή ληστής, θα εισέλθει σε αυτόν, αντί του «εισήλθε, αναπαύθηκε και κατέλυσε σε αυτόν κλέφτης που απογυμνώνει στο δρόμο»· για να φανεί από αυτό, λέει, ότι έχουν συνωδό καρδιά, προφανώς σύμφωνη και ομόγνωμη. Επειδή οι μεν λήστευαν όσους ήθελαν να ανεβούν στα Ιεροσόλυμα, οι δε μοιράζονταν μαζί τους τα εγκλήματα, έχοντας συμμετάσχει ανόσια στα ληστευθέντα.

Χαίρονταν δε και οι δάσκαλοι των Ιουδαίων, επειδή πολεμούνταν με τρόπο σκληρό και παράλογο όσοι πίστευαν στον Χριστό, και γίνονταν κοινωνοί στην επίθεση και τη ληστεία άλλων, χαιρέκακα βλέποντας να διώκονται οι πιστοί, και δεχόμενοι τον σατανά σαν κάποιον ληστή στον νου και την καρδιά τους, ο οποίος γύμνωνε τον νου τους από κάθε ευσέβεια, για να έχουν και την καρδιά τους σύμφωνη με αυτόν. Διότι, όπως ακριβώς «Εκείνος που προσκολλάται στον Κύριο είναι ένα πνεύμα με αυτόν», κατά τον ίδιο νομίζω τρόπο και εκείνος που προσκολλάται στον σατανά θα έχει μία καρδιά με αυτόν. <Θυμήθηκα όλες τις κακίες τους, τώρα τους κύκλωσαν τα διαβούλιά τους, στάθηκαν απέναντι από το πρόσωπό μου.> Όσο βέβαια αμαρτάνουμε με τρόπο υποφερτό και μετρημένο, ως άνθρωποι που έχουμε φύση η οποία εύκολα γλιστρά στην αμαρτία, ο Θεός τα παραβλέπει από έμφυτη φιλανθρωπία. Διότι γνωρίζει, γνωρίζει «το πλάσμα μας, και θυμάται ότι είμαστε χώμα», σύμφωνα με τη φωνή του ψαλμωδού. Όταν όμως πράττουμε κάτι μεγάλο και φοβερό και πραγματικά δυσβάσταχτο, το οποίο κάποιες φορές παροξύνει πλέον και την ίδια την ηπιότητα του Κριτή, και σχεδόν την εξαναγκάζει σε οργή παρά τη θέλησή Του, τότε στρέφεται στην ανάμνηση όλων, για να το πω έτσι, των αμαρτημάτων που έχουν διαπράξει ορισμένοι. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο λέει και για τον Εφραίμ και για τη Σαμάρεια ότι «θυμήθηκα όλες τις κακίες τους».

Είναι πιθανό επίσης ότι ο προφητικός χρησμός θέλει να μας υποδηλώσει και το εξής μέσα σε αυτά: «Διότι παρέβλεψα», λέγει, «από αγαθότητα τη σφαγή εκείνων που θανατώθηκαν στη Συχέμ από τον Λευί, εξαιτίας της ατίμωσης της Δείνας, της κόρης του Ιακώβ. Επειδή όμως και τώρα διέπραξαν φόνους, θα θυμηθώ και την παλαιά τους αδικία, και αντιμετωπίζοντάς τους πλέον ως φονιάδες και σκληρούς, θα απαιτήσω τιμωρία και για τα παλαιά τους αμαρτήματα». «Διότι τους περικύκλωσαν», λέγει, «τα διαβούλιά τους»· σαν να έλεγε: Πολιορκήθηκαν πλέον από τις ίδιες τους τις σκέψεις και τις ανόσιες βουλές· διότι κάποτε σκότωσαν με δόλο και απάτες τους κατοίκους της Συχέμ, ενώ τώρα κάνουν το ίδιο με ληστρικές επιδρομές, παρότι αυτοί επέστρεφαν στον Θεό. Επειδή λοιπόν τα αμαρτήματά τους ξεπέρασαν κάθε όριο και έγιναν ενώπιον του προσώπου μου, δεν θα παραβλέψω, λέγει, τέτοιου είδους κακά, ούτε θα τα απομακρύνω πλέον από τα μάτια μου, ώστε να καθυστερήσω να τιμωρήσω.

Περικύκλωσαν τους Ιουδαίους τα διαβούλιά τους, και μάλιστα όσον αφορά τα κατά Χριστόν. Διότι σκότωσαν τους προφήτες, ενώ ο Θεός έδειχνε ακόμη μακροθυμία. Επειδή όμως έγιναν και κυριοκτόνοι, τους περικύκλωσαν τα διαβούλιά τους, και όλες τις κακίες τους τις θυμήθηκε ο Θεός των όλων. «Με τις κακίες τους εύφραναν βασιλιάδες, και με τα ψέματά τους άρχοντες». Έπρεπε, λέει, μάλλον πράττοντας το αγαθό και επιλέγοντας να ζουν σύμφωνα με τον νόμο, να καταπραΰνουν απέναντί τους τον Λυτρωτή, και να ευφραίνουν αυτόν που σώζει, ο οποίος έχει ακαταμάχητη δύναμη προς τούτο. Αυτοί όμως δεν έπραξαν αυτό, αλλά έχοντας γίνει πολύ ράθυμοι σε ό,τι τους ήταν αναγκαίο για τη ζωή και χρήσιμο για την ευημερία, δεν θεώρησαν καθόλου σημαντικό το ότι προσέκρουαν στον Θεό. Αντιθέτως, υποκρίνονταν μαζί με τους βασιλιάδες τους και τους ηγέτες τους, ευφραίνοντάς τους με το να συντρέχουν σε οτιδήποτε φαινόταν σωστό σε εκείνους, και προσφέροντας όσα λυπούν τον Θεό ως απόλαυση και τέρψη σε αυτούς που τους πλανάνε. Τους κατηγορεί δε πάλι, ότι συμπορεύθηκαν με τον Ιεροβοάμ και τους άρχοντές του, και συγκατένευσαν χωρίς αναβολή στη βεβήλωση που επινόησε με τις χρυσές δαμάλεις, και στην επιθυμία του να τους απομακρύνει ανόσια προς μια άλλη λατρεία.

Διότι, λέει, «θα σε ελέγξω και θα παραθέσω μπροστά στο πρόσωπό σου τις αμαρτίες σου». Και πάλι: «Θα τους περικυκλώσουν οι διαλογισμοί τους». Και ιδού ο άνθρωπος και το έργο του, και ο αδέκαστος Κριτής, ο οποίος, έχοντας δίπλα Του τη φοβερή και μεγαλοπρεπή δύναμη των ουράνιων ταγμάτων, προεδρεύει ψηλά, εκπέμποντας ολόλαμπρη δικαιοσύνη, και απονέμοντας στον καθένα ό,τι του αξίζει με απόφαση αληθινή και δίκαιη. Σε εκείνους μεν που στάθηκαν στα δεξιά χάρη στις καλές τους πράξεις, προσφέρει με πραότητα τη βασιλεία των ουρανών, η οποία έχει ετοιμαστεί από την κτίση του κόσμου· εκείνους δε που έλαβαν τη θέση στα αριστερά λόγω της απουσίας των αγαθών έργων, τους απωθεί με οργή στο αιώνιο πυρ, το οποίο έχει ετοιμαστεί για τον διάβολο και τους αγγέλους του. Ποιος μπορεί να αντέξει εκείνο το μανιασμένο πυρ; Ποιος δεν φρίττει μπροστά στο παράδοξο θέαμα εκείνου του σκώληκα; Ποιος θα μπορέσει να υποφέρει το γρήγορο και συνάμα βαρύ μαρτύριο εκείνου του εξώτερου σκότους; Ποιος θα αντέξει τον τάρταρο που βρυχάται, και την άβυσσο που αναβράζει μαζί του από τα βάθη; Ποιος δεν τρέμει συγκλονισμένος μπροστά στο δριμύ και βλοσυρό βλέμμα των αγγέλων που έχουν ταχθεί για αυτό το έργο, καθώς και στο σκυθρωπό τους πρόσωπο;