Πατερικές αναφορές στο ΩΣΗΕ 8:7

Εφόσον, λοιπόν, αυτά αποδεικνύονται έτσι, ποιος θα αποδεχθεί αυτούς που επικαλούνται το Αρίμηνο ή οποιαδήποτε άλλη σύνοδο αντί της συνόδου της Νίκαιας; Ή ποιος δεν θα αποστρεφόταν όσους αθετούν τις αποφάσεις των Πατέρων και προκρίνουν τα νεότερα, τα οποία συντάχθηκαν στο Αρίμηνο με φιλονικία και βία; Και ποιος θα θελήσει να συνταχθεί με αυτούς τους ανθρώπους, οι οποίοι δεν αποδέχονται ούτε τα δικά τους; Διότι αυτοί, στις δέκα περίπου και πλέον δικές τους συνόδους, όπως προαναφέραμε, γράφοντας άλλοτε άλλα, είναι φανερό ότι γίνονται οι ίδιοι κατήγοροι της καθεμιάς. Παθαίνουν, μάλιστα, κάτι παρόμοιο με αυτό που έπαθαν και οι τότε προδότες των Ιουδαίων· διότι, όπως ακριβώς εκείνοι «εγκατέλειψαν τη μοναδική πηγή του ζωντανού νερού και έσκαψαν για τον εαυτό τους λάκκους ραγισμένους, οι οποίοι δεν θα μπορέσουν να συγκρατήσουν νερό» —και αυτό είναι γραμμένο στον προφήτη Ιερεμία—, έτσι και αυτοί, πολεμώντας την Οικουμενική Σύνοδο, «έσκαψαν» για τον εαυτό τους πολλές συνόδους. Και όλες τους αποδείχθηκαν κενές, σαν «δράγμα που δεν έχει ισχύ». Ας μην ανεχόμαστε, λοιπόν, αυτούς που επικαλούνται το Αρίμηνο ή άλλη σύνοδο αντί για εκείνη που συγκλήθηκε στη Νίκαια. Διότι και οι ίδιοι που επικαλούνται το Αρίμηνο φαίνεται να αγνοούν τα όσα διαπράχθηκαν σε αυτό· διαφορετικά θα σιωπούσαν.

Μήπως λοιπόν, λέει, θα νομίσεις ποτέ, όπως κάποιος από τους αιρεσιάρχες, ότι το ρητό των ιερών συγγραμμάτων θα εγερθεί από μόνο του σε μάχη εναντίον σου, και δεν θα υπερισχύσει μάλλον εξαιτίας της δικής τους παραφροσύνης; Μην το αποκόψεις, λοιπόν, λέει, αλλά ας γίνει σε σένα και τροφή· ενώ το δέντρο που δεν γνωρίζεις αν είναι καρποφόρο και βρώσιμο, «αυτό θα το εξολοθρεύσεις και θα το εκκόψεις». Διότι ο καρπός των συγγραμμάτων εκείνων είναι ακατάλληλος προς βρώση για όσους θέλουν να σκέπτονται ορθά. Εναντίον εκείνων ας στραφεί κάθε σίδηρος· εκεί ας φανεί η δύναμη των πνευματικών υλοτόμων, πάνω τους ας αστράψει ο πέλεκυς της σθεναρότητας στην υπεράσπιση του δόγματος. Διότι το άχρηστο και ανωφελές της φλυαρίας των ετεροδόξων μάς το ερμηνεύει άριστα και ο προφήτης Ωσηέ, λέγοντας: «Δεμάτι που δεν έχει τη δύναμη να παραγάγει αλεύρι, και αν ακόμη παραγάγει, ξένοι θα το καταβροχθίσουν». Διότι εκείνοι που σπεύδουν να αποξενώσουν τον εαυτό τους από τη φιλία προς τον Θεό, αυτοί θα καταβροχθίσουν τον γραώδη και ασθενή λόγο της αμάθειάς τους.

Είπε δε κάπου και ο προφήτης Ησαΐας, ως εκ προσώπου του Θεού, για τους Ισραηλίτες, που ήταν αμπελώνας: «Και στα σύννεφα θα δώσω εντολή να μη ρίξουν βροχή σε αυτόν». Θα υπάρξει λοιπόν βροχή, λέει, για τον σπόρο της γης σου. Αλλά και ο άρτος του γεννήματος της γης σου θα είναι άφθονος και παχύς, δηλαδή, ο καρπός των έργων σου θα είναι προς ωφέλεια. Διότι θα καρποφορήσει, και θα είναι παχύς και πολύς. Ο μεν προφήτης Μαλαχίας απευθυνόταν σε αυτούς από τον Ισραήλ που είχαν αποστατήσει, λέγοντας: «Διότι πλανερός ήταν ο μόσχος σου, Σαμάρεια, επειδή έσπειραν ανεμόφθορα, και η καταστροφή τους θα τα υποδεχθεί». Δεμάτι που δεν έχει τη δύναμη να παραγάγει αλεύρι. Κάποιος άλλος πάλι από τους αγίους επιπλήττει κάποιους και λέει: «Και τον Κύριο τον βοηθό σου δεν θυμήθηκες· γι' αυτό θα φυτέψεις φύτευμα άπιστο». Διότι ατελεσφόρητος είναι ο καρπός των ασεβών, ανώφελοι και οι κόποι τους, και η έκβαση των εγχειρημάτων τους δεν έχει τίποτα το ωφέλιμο. Ωστόσο, υπάρχουν και οι καρποί των θεοφιλών, για τους οποίους πολύ ορθά ο θεσπέσιος Παύλος εύχεται λέγοντας: «Ο δε Θεός της δικαιοσύνης είθε να αυξήσει τον σπόρο σας και να πληθύνει τα γεννήματα της δικαιοσύνης σας».

«Πόλη πλούσια, σπίτια εγκαταλελειμμένα, θα εγκαταλείψουν τον πλούτο της πόλης και τα επιθυμητά σπίτια. Και τα χωριά θα είναι σπήλαια στον αιώνα, χαρά για τα άγρια γαϊδούρια και βοσκοτόπια ποιμένων.» Με αυτά τα λόγια αποδεικνύει ότι δεν θα είναι χωρίς συνέπειες για όσους προέρχονται από τον Ισραήλ, αλλά μάλλον θα γίνει πρόξενος κάθε βασανιστηρίου και συμφοράς η απροθυμία τους να δεχθούν τον λόγο του Χριστού. Διότι επρόκειτο να ερημωθούν οι πόλεις σε όλη την Ιουδαία, με το ρωμαϊκό χέρι να τις πυρπολεί όλες, ώστε να τις βλέπει κανείς άδειες από ανθρώπους, να χερσωθούν ακόμη και οι εκλεκτότερες από τις περιοχές, να τραπούν σε φυγή εκείνοι που με το ζόρι κατάφεραν να διασωθούν, να στερηθούν τα σπίτια και τα πλούτη τους, και η άλλοτε πολυάνθρωπη πόλη ή χωριό να γίνει κατοικία άγριων θηρίων. Εάν πάλι κάποιος θα ήθελε να δεχθεί και μια πνευματική θεώρηση στα προαναφερθέντα, θα κατανοήσει το εξής: Τρύγο, όπως νομίζω, και σπόρο ονομάζει τη δύναμη της νοητής καρποφορίας, μέσω της οποίας γινόμαστε ευάρεστοι στον Θεό, χωρίς να παράγουμε αγκάθια, δηλαδή την πολυποίκιλη αμαρτία, αλλά τιμώμενοι από τον Θεό ως εύφορη και καρποφόρα γη. Εξέπεσαν λοιπόν από αυτή τη νοητή καρποφορία οι ταλαίπωροι Ιουδαίοι· και ο νοητός αμπελώνας έγινε γη που παράγει αγκάθια. «Διότι περίμενε», λέει, «να βγάλει σταφύλια, αλλά έβγαλε αγκάθια». Έχει ειπωθεί επίσης, δια φωνής του προφήτη για τον Ισραήλ, ότι έσπειραν σπόρους που φθείρονται από τον άνεμο, και η καταστροφή τους θα τα υποδεχθεί. «

«Δεμάτι που δεν έχει τη δύναμη να κάνει αλεύρι». Καταναλώθηκε λοιπόν, λέει, ο τρύγος, δηλαδή, δεν θα ονομάζεσαι πλέον αμπελώνας. Διότι δεν έχεις τίποτα από τα ώριμα σταφύλια. Σταμάτησε η σπορά, δεν θα είσαι πλέον γη με καλή παραγωγή και τροφή ήμερων καρπών. Γι' αυτόν τον λόγο και πολύ δικαιολογημένα εκπλαγείτε, δηλαδή, μείνετε έκθαμβοι και απορήστε. Λυπηθείτε, εσείς που νιώθατε ασφάλεια. Διότι εσείς που παλαιότερα καυχιόσασταν, λέει, για τον Θεό, όταν θρηνήσετε βλέποντας την καρδιά σας έρημη από κάθε αγαθό, τότε, ακριβώς τότε λυπηθείτε. Ξεντυθείτε, μείνετε γυμνές, δέστε τη μέση σας και χτυπάτε τα στήθη σας. Εξαιτίας του επιθυμητού αγρού και του γεννήματος της αμπέλου. Αιτία του θρήνου, λέει, είναι το ότι χάθηκε και αφανίστηκε εντελώς ο επιθυμητός αγρός και ο αξιοθαύμαστος αμπελώνας.

Ο Ίδιος λοιπόν ρίχνει τον σπόρο, ο οποίος, αν και παρέμεινε στις ψυχές εκείνων που τον δέχθηκαν, και ενώ έχει ήδη βλαστήσει και έχει αρχίσει να εμφανίζεται, συμπνίγεται από τις κοσμικές μέριμνες και, όπως λέει ο Ιερεμίας, γίνεται δεμάτι που δεν έχει τη δύναμη να παραγάγει αλεύρι. «Οργώστε λοιπόν για τον εαυτό σας νέα χωράφια», λέει ένας άλλος προφήτης, «και μην σπέρνετε ανάμεσα σε αγκάθια». Επομένως, για να ανθίσει μέσα μας ο θεϊκός σπόρος, ας αποβάλουμε προηγουμένως από τη διάνοιά μας τις κοσμικές μέριμνες. — (A f. 123 b, B f. 78 b) Γη παχιά και εύφορη, που αποδίδει καρπό εκατονταπλάσιο, θα μπορούσαν να είναι οι καλές και αγαθές ψυχές, οι οποίες δέχονται σε βάθος τους σπόρους του λόγου, τους συγκρατούν και τους τρέφουν γενναία. Για αυτές τις ψυχές θα μπορούσε να λεχθεί, και μάλιστα πολύ δίκαια, αυτό που ειπώθηκε από τον Θεό μέσω ενός από τους αγίους προφήτες: «Και θα σας μακαρίσουν όλα τα έθνη, διότι εσείς γίνατε γη επιθυμητή». «Διότι όταν ο θείος λόγος κατατεθεί σε έναν νου καθαρό από όσα συνηθίζουν να τον ενοχλούν, τότε βγάζει ρίζα σε βάθος, ξεπετάγεται σαν στάχυ και καρποφορεί τέλεια.»

Διότι αυτό που κατασκεύασε ο τεχνίτης, πιστεύετε ότι είναι Θεός· και αυτό που δεν ωφελεί σε τίποτα, αλλά μάλλον οδηγεί σε όλεθρο και απώλεια, το θεωρείτε σεβαστό και αξιόλογο· διότι ο μόσχος εξαπατά, και τίποτε άλλο. <Επειδή έσπειραν σπόρους κατεστραμμένους από τον άνεμο, και η καταστροφή τους θα τους περιμένει· δέμα που δεν έχει τη δύναμη να κάνει αλεύρι, και αν ακόμη κάνει, ξένοι θα το καταφάγουν.> Χρησιμοποιώντας την παρομοίωση όσων κοπιάζουν μάταια στις γεωργικές εργασίες, υποδηλώνει το άκαρπο της απερισκεψίας που υπάρχει μέσα τους και της σπουδής τους για τα μάταια. Διότι το να επιλέγουν κάποιοι να κοπιάζουν γι' αυτά, και ενίοτε να τα λατρεύουν με επιμέλεια, να τα τιμούν με αφιερώματα και θυσίες, δεν θα ήταν τίποτε άλλο παρά το να συγκεντρώνουν σπόρο κατεστραμμένο από τον άνεμο, ο οποίος δεν μπορεί να ωφελήσει απολύτως σε τίποτα αυτόν που κοπιάζει. Διότι ποια είναι η ανταπόδοση της σπουδής για την ειδωλολατρία; Ή ποια ωφέλεια προέρχεται από τα γλυπτά; Ή με ποιον τρόπο θα ευφράνουν κάποιους αυτά που πρόκειται οπωσδήποτε να καταλήξουν σε καταστροφή; Μοιάζουν, λοιπόν, εκείνοι που συνηθίζουν να κάνουν τέτοια πράγματα και αφιερώνουν την προσπάθειά τους στις τιμές των ειδώλων, με αυτούς που σπέρνουν σπόρους κατεστραμμένους από τον άνεμο, και με δέμα από στάχυα που δεν έχει σιτάρι και δεν είναι κατάλληλο για την παραγωγή αλευριού. Αν πάλι προκύψει κάτι από αυτούς, δηλαδή ακόμη και αν φανούν κάπως επιμελείς και γνήσιοι στα έργα της πλάνης, και αυτό θα καταλήξει σε ξένους από αυτούς, και δεν θα ευφράνει τον Θεό με κανέναν τρόπο. Και ονομάζει «ξένους» τους ψευδώνυμους θεούς.

Δείξτε, λοιπόν, μέσα από τα έργα σας την πίστη, τη γονιμότητα της γης σας, ότι δεν σπείραμε εις μάτην, εάν υπάρχει μέσα σας κάποιο δεμάτι ικανό να παραγάγει αλεύρι και άξιο για τις αποθήκες, ώστε να σας καλλιεργήσουμε με ακόμη μεγαλύτερη προθυμία. Ποιος καρποφορεί στο εκατοπλάσιο, ποιος στο εξηκονταπλάσιο, ποιος, τελικά, έστω στο τριακονταπλάσιο; Ή ποιος, αντίστροφα, προχωρώντας από το τριάντα στο εξήντα (διότι έχουμε και αυτή την τάξη στα Ευαγγέλια), κατέληξε στο εκατό, ώστε προοδεύοντας, όπως ο Ισαάκ, να γίνει μεγάλος, πορευόμενος από δύναμη σε δύναμη, ψάλλοντας τις ωδές των Αναβαθμών και ετοιμάζοντας πνευματικές αναβάσεις μέσα στην καρδιά του;