Πατερικές αναφορές στο ΩΣΗΕ 9:10

Αυτά δε έγιναν όταν βασίλευε ο Αμασίας στον Ιούδα, και ο Ιωάς στον Ισραήλ, ο οποίος κυρίευσε τα Ιεροσόλυμα με τέτοιο τρόπο, ώστε να γκρεμίσει και τμήμα του τείχους μήκους τετρακοσίων πήχεων. <Σαν σταφύλι στην έρημο βρήκα τον Ισραήλ, και σαν πρώιμο σύκο σε συκιά είδα τους πατέρες τους· αυτοί όμως πήγαν στον Βεελφεγώρ, και αποξενώθηκαν παραδιδόμενοι στην αισχύνη, και έγιναν οι αγαπημένοι σαν τους βδελυρούς.> Ότι δεν τους συνέβη η καταστροφή χωρίς λόγο, αλλά δικαίως, αυτό προσπαθεί στη συνέχεια να διδάξει. Διότι εγώ, λέει, τους επέλεξα, σαν να βρήκα σταφύλι στην έρημο, και σαν να άρπαξα ώριμο σύκο από συκιά· διότι τους έβγαλα από τη χώρα των Αιγυπτίων, η οποία ήταν ολόκληρη ειδωλολατρική και πλανεμένη, και έπασχε από μεγάλη έλλειψη κάθε αγαθού. Τι έκαναν λοιπόν οι εκλεκτοί, αυτοί που αρπάχθηκαν από το δικό μου χέρι; Προσκολλήθηκαν στον Βεελφεγώρ, εγκατέλειψαν την οικειότητα προς εμένα χάριν της αισχύνης. Αυτό σημαίνει το «αποξενώθηκαν παραδιδόμενοι στην αισχύνη». Και ονομάζει «αισχύνη» τον Βεελφεγώρ. Διότι είχε μορφή περισσότερο άσχημη από κάθε άλλον, και ήταν άσεμνος στην όψη.

Επομένως, αγαπώντας να είμαστε μαζί με τον Θεό, και τιμώντας Τον ως Εκείνον που μας κάλεσε και μας εξέλεξε, και που μας άρπαξε σαν από έρημη και γεμάτη αγκάθια γη από την κατάσταση αυτού του κόσμου, αγαπώντας μας όπως το πρώιμο σταφύλι και σύκο, θα διατηρήσουμε άρρηκτη την ένωσή μας με Αυτόν, και εννοείται την πνευματική. Αν όμως υπάρξει κάποια εκτροπή προς το άσχημο, και προς αυτό που Τον λυπεί, σε τίποτα πλέον δεν θα διαφέρουμε από τα έθνη. Διότι θα γίνουμε εμείς οι αγαπημένοι σαν τους βδελυρούς, οι οποίοι και δικαιολογημένα έχουν μισηθεί. «Διότι η δικαιοσύνη», λέει, «του δικαίου δεν πρόκειται να τον σώσει την ημέρα που θα αμαρτήσει». Και πολύ σοφά γράφει ο μακάριος Παύλος: «Ώστε αυτός που νομίζει ότι στέκεται, ας προσέχει μήπως πέσει». <Ο Εφραίμ πέταξε μακριά σαν πουλί>. Όσα από τα πουλιά δεν είναι ήμερα και κατοικίδια, όταν πιαστούν φυλάσσονται, και τέρπουν αυτούς που τα έχουν. Αν όμως βρεθεί κάποια ευκαιρία να δραπετεύσουν, αμέσως φεύγουν, και με γρήγορη πτήση κατευθύνονται προς το συνηθισμένο τους ενδιαίτημα. Επομένως, ο Ισραήλ είχε κατά κάποιον τρόπο θηρευτεί μέσω του Μωυσή σαν πουλί, και είχε προσφερθεί στον Θεό, και βρισκόταν σε καλή κατάσταση ευημερίας, καθοδηγούμενος από τον νόμο και απολαμβάνοντας τη φροντίδα και την προστασία άνωθεν. Όμως πέταξε πάλι μακριά σε αυτό που ήταν στην αρχή, σχεδόν ξεφεύγοντας από το χέρι Εκείνου που τον έπιασε. Ή μπορείς να κατανοήσεις το λεγόμενο και με άλλον τρόπο.

Τους ονόμασε δε καλάθι με κακά σύκα, επειδή δεν βρέθηκε μεταξύ τους κανένας δίκαιος. Τι νόημα έχει η εικόνα των καλαθιών με τα σύκα, η οποία είναι υπερβολικά ευτελής; Όμως η αιτία της ευτέλειας είναι η ταπεινότητα των ανθρώπων εκείνης της εποχής· διότι και αλλού, θέλοντας να φανερώσει την αγάπη του προς αυτούς, δεν αναφέρει τίποτα από τα μεγάλα και όντως ποθητά, αλλά σύκα και σταφύλια: «Σαν σταφύλι βρήκα τον Ισραήλ μέσα στην έρημο, και σαν πρώιμο καρπό πάνω στη συκιά». Εδώ, λοιπόν, διαμέσου της εικόνας παριστάνει την αγάπη, την οποία πρόκειται να επιδείξει προς εκείνους, καθώς και το μίσος προς τούτους. Και αναφέρει «μπροστά στον ναό του Κυρίου», για να δείξει ότι η απόφαση έχει εκδοθεί από εκεί.

Διότι και αυτό αποτελεί το μέγιστο εφόδιο κατηγορίας: το ότι δηλαδή, ενώ αγαπήθηκαν και απόλαυσαν τόσο μεγάλη εύνοια από τον Θεό, ούτε και έτσι δεν έγιναν καλύτεροι. Αυτό άλλωστε υπαινισσόταν και ένας άλλος προφήτης όταν έλεγε: «Σαν σταφύλι στην έρημο βρήκα τον Ισραήλ, σαν πρώιμο σύκο στη συκιά είδα τους πατέρες τους»· καταδεικνύοντας μέσω αυτών των καρπών πόσο ποθητοί και αξιαγάπητοι ήταν. Και ήταν ποθητός και αξιαγάπητος ο λαός όχι εξαιτίας της δικής του αρετής, αλλά εξαιτίας της αγαθότητας του Θεού. Αυτό δε που εννοεί είναι το εξής: ότι εγώ τους αγάπησα έτσι, όπως θα χαιρόταν κάποιος που βρίσκει ένα σταφύλι στην έρημο ή ένα πρώιμο σύκο στη συκιά. Διότι, έστω κι αν τα παραδείγματα είναι ανάξια του Θεού, είναι ωστόσο κατάλληλα για τη δική τους γαστριμαργία. Αυτοί όμως, λέει, αν και απόλαυσαν τόσο μεγάλη αγάπη, αποξενώθηκαν και προσήλθαν στον Βεελφεγώρ.

ΤΙΤΛΟΣ ΙΒ΄. — Περί της σπανιότητος και της ελλείψεως χρηστών ανδρών. «Σώσε με, Κύριε, διότι εξέλιπε ο όσιος, διότι ολιγόστεψαν.» «Ο Κύριος έσκυψε από τον ουρανό επάνω στους υιούς των ανθρώπων, για να δει εάν υπάρχει κάποιος που να έχει σύνεση ή να αναζητά τον Θεό.» «Σαν σταφύλι στην έρημο βρήκα τον Ισραήλ, και σαν πρώιμο καρπό σε συκιά.» «Αλίμονό μου, διότι χάθηκε ο ευλαβής από τη γη, και αυτός που ενεργεί ορθά ανάμεσα στους ανθρώπους δεν υπάρχει.» «Δεν υπάρχει πλέον σοφία στη Θαιμάν, χάθηκε η βουλή από τους συνετούς, εξέλιπε η σοφία τους, εξαπατήθηκε ο τόπος τους.» Περιορισμένο και σπάνιο είναι το αγαθό.