Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 1:25

Γι' αυτά, λοιπόν, δεν θα παύσει ο θυμός, εφόσον υπάρχουν αντίπαλοι· ούτε είπε ότι θα επιφέρει σε αυτούς την τιμωρία χωρίς κρίση. Και θα επιφέρω το χέρι μου επάνω σου, και θα σε πυρώσω μέχρι να γίνεις καθαρός. Δες το αγαθό τέλος της δίκαιης κρίσης και των τιμωριών που επιβάλλονται σύμφωνα με την κρίση. Δεν θα παύσει ο θυμός μου, θα κάνω κρίση· θα επιφέρω το χέρι, θα πυρώσω.

Για τον λόγο αυτόν λέει ο ίδιος ο Κύριος: Εισέρχεται σαν φωτιά χωνευτηρίου και σαν καθαριστικό βότανο εκείνων που πλένουν. Και θα καθίσει λιώνοντας στο χωνευτήρι και καθαρίζοντας, όπως το ασήμι και το χρυσάφι. Και ποιο είναι το όφελος από αυτό; Θα ανήκουν, λέει, στον Κύριο, προσφέροντας θυσία με δικαιοσύνη. Και θα απομακρύνω όλους τους ανόμους από εσένα.

Και αυτό τους το είχε προαναγγείλει ο Σωτήρας: «Όταν δείτε την Ιερουσαλήμ να περικυκλώνεται από στρατόπεδα, τότε θα πείτε στα όρη: Σκεπάστε μας· και στους λόφους: Πέστε πάνω μας.» Είναι φοβερό, λοιπόν, το να πέσει κανείς στα χέρια του ζωντανού Θεού· όχι διότι είναι σκληρός και αμείλικτος, αφού μάλλον είναι χρηστός και αγαθός, αλλά διότι λυπείται όταν καταφρονείται, και μάλιστα όταν εμείς οι ίδιοι στερούμε από τους εαυτούς μας τα δικά Του χαρίσματα, αν και είναι δυνατόν να τα λάβουμε πλουσίως και να τα απολαύσουμε, εφόσον επιλέξουμε να υποταχθούμε στους νόμους Του. Αποτινάσσοντας δε τους πονηρούς και ανόσιους διδασκάλους της παρούσας ζωής, οι οποίοι σπεύδουν να καταλύσουν την ορθότητα της πίστεως με τα λόγια τους, και οι οποίοι, εκχέοντας τον ιό της δικής τους κακοτροπίας στις ψυχές των πιο ακέραιων ανθρώπων, τις παρεκτρέπουν ώστε να επιλέξουν αναπόφευκτα τα πονηρά. <«Και θα επιφέρω το χέρι μου πάνω σου, και θα σε καθαρίσω με φωτιά, τους δε απειθούντες θα τους καταστρέψω, και θα ταπεινώσω όλους τους υπερήφανους· και θα εγκαταστήσω τους κριτές σου, όπως παλαιότερα, και τους συμβούλους σου όπως εξ αρχής. Και μετά από αυτά θα ονομαστείς πόλη δικαιοσύνης, πιστή μητρόπολη Σιών. Διότι με δίκαιη κρίση θα σωθεί η αιχμαλωσία της, και με ελεημοσύνη. Και θα συντριβούν μαζί οι άνομοι και οι αμαρτωλοί, και όσοι εγκαταλείπουν τον Κύριο θα εξολοθρευτούν.»> Επιφέρει το χέρι Του ο Θεός, ως χτύπημα· διότι τέτοια περίπου είναι πάντοτε η στάση εκείνων που χτυπούν.

Ότι δεν θα τους είναι εντελώς ανώφελη η επιβολή του χεριού, δηλαδή η έλευση και η δοκιμασία των δεινών, ούτε βέβαια τα δεινά της οργής θα συμβούν σε όλους αδιακρίτως, αλλά θα αξιώσει φροντίδας και επιείκειας όσους έχουν πιστέψει, και διδάσκει σαφώς ότι θα απονείμει στους γνήσιους τη χάρη της διάσωσης. Διότι, ενώ παλαιά η θεομάχος Ιερουσαλήμ εκπόρνευσε με πολλούς τρόπους λατρεύοντας άλλους θεούς, ο Θεός επέβαλε πάνω της το χέρι Του και την παρέδιδε στις συμφορές του πολέμου σαν σε κάποια φωτιά. Όταν όμως ο Πατέρας έστειλε από τον ουρανό τον Υιό ως Σωτήρα και Λυτρωτή, έπειτα εκείνη φέρθηκε ασεβώς απέναντί Του και διέπραξε έργα ακραίας παράνοιας. Και δεν σταμάτησε να Τον περιυβρίζει άγρια με την απείθειά της, αν και Εκείνος δικαιώνει τον ασεβή και τον απαλλάσσει από τα παλαιά αμαρτήματα μέσω της πίστεως. Επέβαλε λοιπόν πάλι πάνω της το χέρι Του, και όπως ένας τεχνίτης, έκανε τον διαχωρισμό μέσα στη φωτιά, και όλο το πιο δοκιμασμένο και εκλεκτό γένος των πιστών που υπήρχε μέσα σε αυτήν το διατήρησε κοντά Του, ενώ αντίθετα το κίβδηλο και αδόκιμο το παρέδωσε σε όλεθρο και αφανισμό. Όπως λοιπόν αυτοί που λιώνουν στη φωτιά είτε τον χαλκό είτε τον άργυρο, καθαρίζουν τα υλικά, έτσι και εγώ, λέει, θα τους καθαρίσω μέσα στο πυρ.

Και πώς; Αν κάποιος ήθελε να μάθει, θα το διασαφηνίσει το νόημα των όσων προκείνται. Διότι αμέσως είπε: «Εκείνους δε που απειθούν θα τους καταστρέψω, και θα αφαιρέσω όλους τους ανόμους από εσένα, και όλους τους υπερήφανους θα τους ταπεινώσω.» Διότι καταστράφηκε το παλαιό πλήθος του Ισραήλ, επειδή ασέβησε προς τον Χριστό και αρνήθηκε τον Λυτρωτή. Και έχουν εξαλειφθεί όλοι οι υπερήφανοι και όσοι ζούσαν ανόμως, δηλαδή αυτοί που ανέλαβαν να ηγεμονεύουν στη Συναγωγή των Ιουδαίων, οι αρχιερείς και οι Φαρισαίοι. Πώς άλλωστε δεν θα ήταν άνομοι και αλαζόνες, αυτοί που δεν ενδιαφέρθηκαν ούτε στο ελάχιστο για τον σεβασμό προς τον νόμο, αλλά υψώνουν το κέρας τους ψηλά, και μιλούν με αδικία εναντίον του Θεού; Διότι είπαν: «Πάρε τον, πάρε τον, σταύρωσέ τον.» Και έχουν εκπέσει από το να καθοδηγούν τους λαούς, εφόσον αναδείχθηκαν οι άγιοι απόστολοι, για τους οποίους λέει: «Θα τοποθετήσω τους κριτές σου όπως προηγουμένως, και τους συμβούλους σου όπως εξ αρχής.» Και οι θεσπέσιοι μαθητές δεν στάθηκαν σε τίποτα κατώτεροι από τους παλαιότερους αγίους, τους οποίους ονομάζει κριτές, και αποκαλεί συμβούλους. Διότι έκαναν και τα δύο: επέπλητταν όσους αμάρταναν ως κριτές, και συμβούλευαν όσους είχαν ασθενήσει πνευματικά, δίνοντάς τους όσα ήταν χρήσιμα για την πνευματική τους υγεία.

Είπε κάτι παρόμοιο και κάπου αλλού πάλι ο προφήτης Ησαΐας, ή μάλλον μέσω του προφήτη ο Θεός προς τη μητέρα των Ιουδαίων, εννοώ δηλαδή την Ιερουσαλήμ: «Και θα απλώσω το χέρι μου πάνω σου, και θα σε καθαρίσω διά πυρός, και θα καταστρέψω τους απειθείς, και θα απομακρύνω όλους τους ανόμους από εσένα, και θα ταπεινώσω όλους τους υπερήφανους, και θα εγκαταστήσω τους κριτές σου όπως πρωτύτερα και τους συμβούλους σου όπως εξαρχής, και έπειτα από αυτά θα ονομαστείς πόλη δικαιοσύνης, πιστή μητρόπολη, η Σιών.» Αλλά και ο ίδιος ο Σωτήρας επέπληττε τους καθοδηγητές των Ιουδαίων λέγοντας: «Αλήθεια, αλήθεια σας λέω, θα αφαιρεθεί από εσάς η βασιλεία των ουρανών, και θα δοθεί σε άλλο έθνος, το οποίο θα αποδίδει τους καρπούς της.»

Επειδή όμως ο Λόγος είναι φιλάνθρωπος και «δεν θέλει τον θάνατο του αμαρτωλού αλλά τη μετάνοιά του», υπόσχεται ότι θα προσφέρει τρόπο θεραπείας σε εκείνους που δεν χρειάστηκαν τον θυμό. Και ποιος ήταν αυτός ο τρόπος, παρά η δική του «χείρα», την οποία, καθώς είναι σωτήρια και ιαματική και διαφορετική από τον «θυμό» του, λέει ότι θα την «επιφέρει» «και θα πυρώσει» με σκοπό να καθαρίσει και να διαχωρίσει τους φαύλους από τους εναρέτους. Γι' αυτό, σύμφωνα με τον Σύμμαχο έχει ειπωθεί: «και θα πυρώσω μέχρι καθαρισμού τη σκωρία σου», ενώ σύμφωνα με τον Θεοδοτίωνα: «και θα πυρώσω μέχρι καθαρισμού το γιγαρτώδες σου» (το γεμάτο γίγαρτα υπόλειμμά σου)· διότι, όπως ακριβώς εκείνοι που καθαρίζουν με τη φωτιά τον χαλκό ή τον σίδηρο αποβάλλουν «τη σκωρία», και εκείνοι που συμπιέζουν τα σταφύλια του αμπελιού στα πατητήρια απορρίπτουν «το γιγαρτώδες» (τα κουκούτσια) και τα περιττά υπολείμματα των πατημένων σταφυλιών, με τον ίδιο τρόπο, λέει, «κι εγώ θα πυρώσω μέχρι καθαρισμού το γιγαρτώδες σου». Και σύμφωνα με τον Ακύλα ομοίως έχει ειπωθεί: «και θα πυρώσω μέχρι καθαρισμού τα στέμφυλά σου». Το ποια ήταν δε η «σκωρία» και τι ήταν «το γιγαρτώδες» μέσα τους, το διασαφηνίζει εναργέστερα προσθέτοντας: «και θα αφαιρέσω όλους τους ανόμους από εσένα και όλους τους υπερηφάνους».

Όταν 〈επιβάλλοντας το δικό μου χέρι〉 αποχωρίσω 〈τη σκουριά σου〉 και 〈τα κατακάθια σου〉, τότε, λέγει, αυτούς που θα έχουν απομείνει από τα προλεχθέντα ‹σαν χρυσός δοκιμασμένος στο πυρ›, 〈θα τους καταστήσω κριτές〉 και 〈συμβούλους〉, οι οποίοι θα είναι τέτοιοι όπως ακριβώς εκείνοι που υπήρξαν κατά τα παλαιά χρόνια, χάρη στους οποίους και η 〈πόλη〉 ήταν τότε 〈πιστή〉 και 〈πλήρης κρίσεως〉 και 〈δικαιοσύνης〉. Υπόσχεται δε ότι αυτό που θα βρεθεί σε αυτές θα γίνει «υπόλειμμα κατ᾽ εκλογήν χάριτος», διά των οποίων και εδώ πάλι εννοεί τους μαθητές του Σωτήρος ημών ⌞στη νέα πόλη που πρόκειται να συγκροτηθεί έπειτα από αυτά, την οποία ονομάζει 〈πόλη δικαιοσύνης〉 και 〈πιστή μητρόπολη Σιών〉, προσαγορεύοντας με αυτόν τον τρόπο το σύστημα του θεοφιλούς πολιτεύματος. Αυτό το πολίτευμα, ενώ παλαιά είχε συγκροτηθεί μεταξύ των Ιουδαίων, είχε καταπέσει, τώρα όμως έχει εγερθεί σε ολόκληρη την οικουμένη διά της Εκκλησίας του Χριστού ‹θεμελιωμένο επάνω στην πέτρα›.

Λουστείτε, γίνετε καθαροί, αφαιρέστε τις πονηρίες από τις ψυχές σας ενώπιον των οφθαλμών μου· ... μάθετε να πράττετε το καλό, αναζητήστε τη δικαιοσύνη .... και ελάτε να διαλεχθούμε, λέγει ο Κύριος· και εάν οι αμαρτίες σας είναι σαν το πορφυρό, θα τις λευκάνω σαν το χιόνι· και εάν είναι σαν το κατακόκκινο, θα τις λευκάνω σαν το μαλλί. Και εάν θελήσετε και με εισακούσετε, θα φάτε τα αγαθά της γης· ... πώς έγινε πόρνη η πιστή πόλη, η Σιών που ήταν γεμάτη δικαιοσύνη; Στην οποία κατοικούσε η δικαιοσύνη, ενώ τώρα φονιάδες. Το ασήμι σας είναι κίβδηλο· οι κάπηλοί σου αναμειγνύουν το κρασί με νερό· οι άρχοντές σου απειθούν, γίνονται συνένοχοι κλεφτών, αγαπούν τα δώρα, επιδιώκουν την ανταπόδοση, ... ... Αλίμονο στους ισχυρούς του Ισραήλ· διότι δεν θα παύσει ο θυμός μου εναντίον των αντιπάλων, και θα αποδώσω δικαιοσύνη στους εχθρούς μου. Και θα επιφέρω το χέρι μου πάνω σου και θα σε καθαρίσω στο πυρ, .... και θα εγκαταστήσω τους κριτές σου όπως προηγουμένως και τους συμβούλους σου όπως εξ αρχής· ... ... και εκείνοι που εγκαταλείπουν τον Κύριο θα εξολοθρευτούν· διότι θα καταντροπιαστούν για τα είδωλά τους τα οποία οι ίδιοι θέλησαν, και θα ντροπιαστούν για τους κήπους τους οποίους επιθύμησαν. Διότι θα γίνουν σαν την τερέβινθο που απέβαλε τα φύλλα της, ... και η δύναμή τους θα είναι σαν στουπί, και τα έργα τους σαν σπινθήρες φωτιάς, και θα κατακαούν οι άνομοι και οι αμαρτωλοί μαζί, και δεν θα υπάρχει κανείς για να τους σβήσει.

Και θα επιβάλω κρίση στους εχθρούς μου. Θα τιμωρήσω τους εχθρούς μου, αποκαλώντας δικούς του εχθρούς τους εχθρούς των φτωχών, εξαιτίας της καταπίεσης που τους ασκούν. Και το έλεγε αυτό, για να κατανοήσεις το μέγεθος της αδικίας. Και θα απλώσω το χέρι μου επάνω σου και θα σε καθαρίσω μέσα από το πυρ. Για να μάθεις ότι, όποια και αν είναι η οργή του Θεού και η τιμωρία, δεν επιβάλλεται με σκοπό το κακό ούτε μόνο για την έκτιση της ποινής, αλλά για να γίνουν καλύτεροι και οι ίδιοι οι τιμωρούμενοι.

«Και θα σε πυρώσω», λέει, «για να γίνεις καθαρός». Επομένως, δεν είναι δίκαιο να θλιβόμαστε όταν τιμωρούμαστε, αλλά όταν αμαρτάνουμε· διότι η μεν αμαρτία προκαλεί τον ρύπο, η δε τιμωρία επιφέρει την κάθαρση. Και τι σημαίνει το «για να γίνεις καθαρός»; Ώστε να μην απομείνει επάνω σου ούτε ίχνος κηλίδας. Διότι, ό,τι ακριβώς είναι το πυρ για τον χρυσό, αυτό είναι η τιμωρία για τους ράθυμους.

Εκείνους όμως που απειθούν θα τους καταστρέψω, και θα απομακρύνω όλους τους ανόμους από εσένα και θα ταπεινώσω όλους τους υπερήφανους. Διότι, λέει, εκείνοι που νοσούν ανίατα και δεν συνετίζονται ούτε με τις τιμωρίες, θα αφανιστούν. Διότι ποιο είναι το όφελος της ζωής αυτών, όταν όσο ζουν επιβουλεύονται και τον εαυτό τους και τους άλλους; Εκείνοι δε, οι οποίοι μπορούν να γίνουν καλύτεροι εξαιτίας της τιμωρίας εκείνων, θα παραμείνουν. Μου φαίνεται μάλιστα ότι στο σημείο αυτό υπονοεί και την αιχμαλωσία.