Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 1:31

Πρέπει, λοιπόν, να φιλοτιμηθούμε να πιστεύουμε αληθινά στον Χριστό, ώστε να ρεύσουν από την κοιλία μας πνευματικοί ποταμοί, μην επιτρέποντάς μας να γίνουμε ούτε χωρίς πνευματική τέρψη ούτε άκαρποι. Και η ισχύς τους θα είναι σαν καλάμι από στουπί, και τα έργα τους σαν σπινθήρες φωτιάς.

Διότι, κατ' αναλογίαν των βελών που δεχόμαστε από τον πονηρό, θα υποστούμε σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό την καύση. — Και θα κατακαούν οι άνομοι και οι αμαρτωλοί μαζί, και δεν θα υπάρχει εκείνος που θα τους σβήσει. Δύο φορές ήδη ενώθηκαν μεταξύ τους από την προφητεία οι άνομοι και οι αμαρτωλοί· πιο πάνω αφενός λέγοντας: Και θα συντριβούν οι άνομοι και οι αμαρτωλοί· και εδώ αφετέρου: Και θα κατακαούν. — Ας μην εξαπατά κανείς τον εαυτό του με αμαθή λόγια, λέγοντας ότι: «αν και είμαι αμαρτωλός, ωστόσο είμαι Χριστιανός. Δεν θα πέσω λοιπόν στη γέεννα, όπου βρίσκονται οι ειδωλολάτρες· θα με βοηθήσει το ίδιο το όνομα του Χριστιανού, έστω κι αν παρέβην τις Εντολές Του». Διότι, άκουσε ότι: Θα κατακαούν οι άνομοι και οι αμαρτωλοί μαζί. Και για τους δύο συντρέχουν οι αιτίες της καύσεως.

Καλάμι από στουπί υπάρχει και στους δύο, δηλαδή ζωή ευανάφλεκτη και δεκτική στη φλόγα. Ο σπινθήρας δικαίως πυρπολεί την ψυχή και του ενός και του άλλου. Τώρα μεν είναι καλυμμένος σαν μέσα σε στάχτη, εφόσον περικαλύπτεται από τα καλύμματα της σάρκας· θα αναφλεγεί όμως από τη θεία κρίση, κατά την ημέρα της εκδικήσεως, αναζωπυρούμενος και εξαπτόμενος από τους ελέγχους.

Ή πώς να μην είναι γεμάτος από κάθε ατιμία εκείνος που εγκατέλειψε τον έναν και κατά φύσιν Θεό και λέει στο ξύλο: «Εσύ είσαι ο πατέρας μου», και στην πέτρα: «Εσύ με γέννησες»; Αλλά και με άλλον τρόπο ο Ισραήλ θα γίνει σαν την τερέβινθο, που έχει αποβάλει τα φύλλα της. Διότι, πριν από την έλευση του Σωτήρος μας, τηρώντας τη σκιά του νόμου, έμοιαζαν με φυτά που δεν έχουν μεν καρπό, αλλά είναι κατάφορτα από την έκφυση των φύλλων. Επειδή όμως προσέκρουσαν στον Χριστό, απέβαλαν και αυτήν ακόμη την τήρηση της σκιάς. Διότι δεν τηρούν πλέον τις θυσίες που όριζε ο νόμος, ούτε βέβαια σεμνύνονται από πουθενά με τα καυχήματα του νόμου· αλλά, επειδή τηρούν ελάχιστα από τα αρχαία έθιμα κατά τόπους, είναι άκαρποι και ατιμασμένοι· και πολύ δικαιολογημένα. Διότι θανάτωσαν τον αρχηγό της ζωής, τον οποίο ο Θεός ανέστησε από τους νεκρούς, λύνοντας τις οδύνες του θανάτου, καθότι δεν ήταν δυνατόν να κρατείται από αυτόν. <Και η ισχύς τους θα είναι σαν καλάμι από στουπί, και τα έργα τους σαν σπινθήρες φωτιάς, και θα κατακαούν οι άνομοι και οι αμαρτωλοί μαζί, και δεν θα υπάρχει κανείς να τους σβήσει.> Ο σοφός Σολομών έχει πει ότι: «Ο καθένας σφίγγεται με τα δεσμά των δικών του αμαρτιών»· και είναι αληθινός ο λόγος. Διότι τα ίδια μας τα σφάλματα προξενούν τον όλεθρο στον καθένα μας και επιφέρουν τις τιμωρίες της θείας οργής. Τέτοιο ακριβώς έπαθαν και οι προερχόμενοι από τον Ισραήλ.

Διότι κατασκεύασαν για τους εαυτούς τους τους ψευδώνυμους θεούς και σε αυτούς εναπόθεσαν την ελπίδα, ότι θα μπορούσαν να κατατροπώσουν τους εχθρούς. Αλλά ακριβώς αυτό έγινε για αυτούς σχεδόν φωτιά και ξύλα. Διότι εξαιτίας αυτού του σφάλματος παραδίδονται στο πυρ, και μάλιστα άσβεστο, δηλαδή σε δεινές και ατέρμονες συμφορές, χωρίς να τους υπερασπίζεται κανείς. Και αυτό μας το καθιστά σαφές, λέγοντας: Και η ισχύς τους θα είναι σαν στουπί, και τα έργα τους σαν σπινθήρες φωτιάς.

Η δύναμη που προσδοκούσαν, λέει, ότι θα αποκτήσουν, θα είναι σαν στουπί, δηλαδή, τροφή φωτιάς και προσάναμμα, και τα έργα των χεριών τους σαν σπινθήρες φωτιάς που εκτοξεύονται εναντίον τους. Θα κατακαούν λοιπόν οι άνομοι και μαζί οι αμαρτωλοί. Πρέπει επομένως να αποφεύγουμε να προσκρούουμε στον Θεό, και να πράττουμε εκείνα ............... ........ διότι τα ίδια τα έργα μας θα γίνουν για εμάς και πυρ και τροφή του πυρός, όπως ακριβώς, εξάλλου, και τα καυχήματα που προέρχονται από τις αγαθές πράξεις αποδεικνύονται πρόξενα ζωής και δόξης για όσους τα κατορθώνουν.

Αν όμως αναζητήσει κανείς σε αυτούς τον έμψυχο, γόνιμο και ζωντανό λόγο, από τον οποίο «όποιος πιει θα αποκτήσει πηγή ύδατος που θα αναβλύζει για την αιώνια ζωή», δεν θα τον έβρισκε. Γι' αυτό και προφητεύεται ότι θα είναι «σαν παράδεισος που δεν έχει ύδωρ». «Η ισχύς τους», λέει, «θα είναι σαν το καλάμι», όχι του σιταριού ούτε κάποιου άλλου από τα αναγκαία, αλλά σαν «το καλάμι του λιναριού» (στουπί), διότι έχει αφαιρεθεί από αυτούς «ο ισχυρός και η ισχυρή, η δύναμη του άρτου και η δύναμη του ύδατος, ο γίγαντας και ο δυνατός». Γι' αυτό και δεν μπορούν να πουν, παρόμοια με τους μαθητές του Χριστού: «τα πάντα μπορώ δια του Χριστού που με ενδυναμώνει», και: «ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; Θλίψη ή στενοχώρια;» και τα εξής. Διότι έτσι έχει γίνει η ισχύς τους «σαν το καλάμι του λιναριού», ώστε όχι μόνο να χάσουν την ελευθερία τους, για την οποία πρωτύτερα καυχιούνταν απολαμβάνοντας αυτονομία και δικό τους βασίλειο, αλλά και να υποδουλωθούν στους τυχαίους Ρωμαίους στρατιωτικούς. «Και τα έργα τους έχουν γίνει σαν σπινθήρες», επειδή οι πράξεις τους γίνονται αιτία πυρός, εφόσον «δεν οικοδομούν με χρυσάφι ούτε με ασήμι ούτε με πολύτιμους λίθους, αλλά μόνο με ξύλα, χορτάρι και καλάμια». Γι' αυτό και σε όλα αυτά προστίθεται: «και θα κατακαούν οι άνομοι και οι αμαρτωλοί μαζί, και δεν θα υπάρχει κανείς για να τους σβήσει». Βλέπεις πώς ο λόγος τους απειλεί με πυρπόληση και εμπρησμό.

Και πρόσεξε πώς ο λόγος, εκθέτοντας όλα αυτά εκτενώς, δεν τους εγκαλεί εδώ για ειδωλολατρία ούτε για κάποια άλλη αμαρτία, ούτε βέβαια για την έκχυση πολλών αιμάτων, αλλά ενός συγκεκριμένου εξαιρετικού αίματος, προφανώς δηλαδή του Χριστού, για το οποίο σαφώς ο λόγος ελέγχει αυστηρά τον λαό λέγοντας: «διότι τα χέρια σας είναι γεμάτα αίμα». Για τον λόγο αυτόν στη συνέχεια προστίθεται το εξής: «Πώς έγινε πόρνη η πιστή πόλη Σιών, που ήταν γεμάτη από δίκαιη κρίση, στην οποία κατοικούσε η δικαιοσύνη, ενώ τώρα υπάρχουν σε αυτήν φονιάδες;». Μετά από όλα αυτά, καταλήγοντας ο λόγος και προμηνύοντας ξανά την αποβολή τους, αναφέρει: «Διότι θα γίνουν σαν την τερέβινθο που έχει αποβάλει τα φύλλα της, και σαν κήπος που δεν έχει νερό. Και η δύναμή τους θα γίνει σαν το ξερό καλάμι από στουπί, και τα έργα τους σαν σπινθήρες, και θα κατακαούν οι άνομοι και οι αμαρτωλοί μαζί, και δεν θα υπάρχει κανείς για να τους σβήσει». Έχοντας διακηρύξει εκ των προτέρων εναντίον τους τόσα και τέτοιου μεγέθους δεινά η προφητεία, στη συνέχεια παραθέτει την περικοπή που μόλις εκθέσαμε, μέσω της οποίας ειπώθηκε: «Ότι τις έσχατες ημέρες θα είναι φανερό το όρος του Κυρίου». Αυτό υποδηλώνει σαφώς, μετά την ολοκληρωτική και τέλεια αποβολή και ερήμωσή τους, τις οικονομίες της Καινής Διαθήκης, σύμφωνα με τις οποίες το όρος του Κυρίου έγινε φανερό σε όλα τα έθνη. Και ποιο άλλο είναι αυτό το όρος, παρά ο Θεός Λόγος, ο οποίος εξαρχής ήταν προς τον Θεό;

«Θα εγκαταλειφθεί η θυγατέρα Σιών σαν σκηνή σε αμπελώνα, και σαν οπωροφυλάκιο σε αγρό με σικύους, σαν πόλη πολιορκημένη». Και στη συνέχεια προσθέτει: «Πώς έγινε πόρνη η πιστή πόλη Σιών, στην οποία αναπαυόταν η δικαιοσύνη, ενώ τώρα κατοικούν φονιάδες;» Και επιπλέον αυτών: «Διότι θα γίνουν σαν την τερέβινθο που έχει ρίξει τα φύλλα της, και σαν τον κήπο που δεν έχει νερό. Και η δύναμή τους θα γίνει σαν το ξερό στουπί, και τα έργα τους σαν σπινθήρες φωτιάς, και θα κατακαούν οι άνομοι μαζί με τους αμαρτωλούς, και δεν θα υπάρχει κανείς να τους σβήσει». Σε όλα αυτά προσθέτει: «Και κατά τις έσχατες ημέρες θα είναι εμφανές το όρος του Κυρίου, και ο οίκος του Θεού στις κορυφές των ορέων, και θα υψωθεί πάνω από τους λόφους, και θα έρθουν σε αυτό όλα τα έθνη. Και θα πορευτούν πολλά έθνη και θα πουν, ελάτε να αναβούμε στο όρος του Κυρίου και στον οίκο του Θεού του Ιακώβ, και θα μας αναγγείλει την οδό του, και θα πορευτούμε σε αυτήν. Διότι από τη Σιών θα εξέλθει ο νόμος, και ο λόγος του Κυρίου από την Ιερουσαλήμ, και θα κρίνει ανάμεσα στα έθνη». 〈31. Του ιδίου〉. «Αυτά λέγει ο Κύριος Σαβαώθ: και θα συμβεί όπως όταν κάποιος μαζεύει στάχυα σε μια στείρα κοιλάδα και απομείνει σε αυτήν η καλαμιά, ή όπως απομένουν δύο ή τρεις ρώγες ελιάς στα ψηλότερα ακρόκλαδα, ή τέσσερις ή πέντε πάνω στους κλάδους τους».

Και το τι θα μπορούσε να είναι «το υπόλειμμα του Ισραήλ», ο ίδιος ο προφήτης το αποσαφήνισε λέγοντας: «όλοι όσοι γράφτηκαν στην Ιερουσαλήμ και ονομάστηκαν άγιοι». Ποια είναι, λοιπόν, αυτή η ημέρα, κατά την οποία λέγεται ότι ο Θεός θα δοξάσει και θα υψώσει «το υπόλειμμα του Ισραήλ» και εκείνους που θα ονομαστούν άγιοι και θα εγγραφούν εις ζωήν, θα σου γίνει φανερό, εάν ανατρέξεις σε ολόκληρη τη διήγηση της περικοπής. Στην αρχή, επομένως, ολόκληρου του βιβλίου, αφού είδε ο προφήτης την «όραση κατά της Ιουδαίας και κατά της Ιερουσαλήμ», και αφού απαρίθμησε εκτενώς τα ασεβήματα ολόκληρου του ιουδαϊκού έθνους, και αφού τους απείλησε και μίλησε για την καταστροφή τους και την παντελή ερήμωση της Ιερουσαλήμ, στο τέλος της κατ' αυτών όρασης προσθέτει τα εξής: «Διότι θα γίνουν σαν την τερέβινθο που έχει αποβάλει τα φύλλα της, και σαν κήπος που δεν έχει νερό· και η δύναμή τους θα είναι σαν καλάμη στουπιού, και τα έργα τους σαν σπινθήρες φωτιάς, και θα κατακαούν οι άνομοι και μαζί οι αμαρτωλοί, και δεν θα υπάρχει κανείς για να τους σβήσει».

Αν και κατά τη μελλοντική εκείνη παλιγγενεσία, κατά την ανάσταση των δικαίων, ανασταίνονται και τα σώματα των ανόμων και των αμαρτωλών, αυτό γίνεται για να παραδοθούν στον «δεύτερο θάνατο», σε εκείνη την αιώνια κόλαση, στον ακοίμητο σκώληκα, στον τριγμό των οδόντων, στο εξώτερο και ψηλαφητό σκοτάδι, στη σκοτεινή και άσβεστη γέεννα του πυρός, σύμφωνα με τον προφήτη που λέει ότι «θα κατακαούν οι άνομοι και οι αμαρτωλοί μαζί και δεν θα υπάρχει κανείς για να τους σβήσει». Διότι αυτός είναι ο δεύτερος θάνατος, όπως ακριβώς μας δίδαξε ο Ιωάννης μέσω της Αποκαλύψεως. Άκου λοιπόν και τον μεγάλο Παύλο που λέει: «αν ζείτε κατά σάρκα, πρόκειται να πεθάνετε· αν όμως με το πνεύμα θανατώνετε τις πράξεις του σώματος, θα ζήσετε». Διότι εδώ ως ζωή και θάνατο εννοεί εκείνα του μέλλοντος αιώνος· ζωή δηλαδή την απόλαυση της αιώνιας βασιλείας, και θάνατο εκείνη την ατελεύτητη κόλαση.

Όλα εκείνα, λοιπόν, είναι γεμάτα από υπερβολική φρίκη, αλλά για εκείνους που αναλώνουν τη ζωή τους στην απιστία, την αδικία και τη ραθυμία, απειλούνται ακόμη φοβερότερα από όσα αναφέρθηκαν, όπως λέει ο ίδιος ο Κύριος, ότι: «τότε θα θρηνήσουν όλες οι φυλές της γης». Φυλές δε της γης είναι εκείνοι που δεν υπάκουσαν σε Αυτόν που ήλθε από τον ουρανό, ούτε γνωρίζουν και επικαλούνται τον επουράνιο Πατέρα, ούτε ανάγουν την καταγωγή τους σε Αυτόν μέσω της ομοιότητας των έργων τους. Και πάλι, «σαν παγίδα θα επέλθει η ημέρα εκείνη σε όλους όσοι κάθονται στο πρόσωπο όλης της γης», δηλαδή σε όσους ζουν με κραιπάλη, μέθη, απολαύσεις και βιοτικές μέριμνες, προσηλωμένοι στη γη και στα γήινα, και οι οποίοι παραδίδονται ολοκληρωτικά σε όσα φαίνονται ελκυστικά στις αισθήσεις, στον πλούτο, τη δόξα και την ηδονή· διότι με το «πρόσωπο της γης» υπαινίχθηκε το φαινομενικά ευχάριστο αυτής, ενώ με το ότι «κάθονται», εννόησε την επίμονη και εσωτερική τους προσκόλληση. Με τέτοια λόγια συνδέει αυτούς που αμαρτάνουν αμετανόητα μέχρι το τέλος με τους ασεβείς, όπως προφήτευσε και ο Ησαΐας, λέγοντας ότι: «θα κατακαούν οι άνομοι και οι αμαρτωλοί μαζί, και δεν θα υπάρχει κανείς για να τους σβήσει». «

Όσοι, λοιπόν, δεν προφύλαξαν τους εαυτούς τους από αυτά ή δεν εξιλέωσαν τον Θεό διά της εξομολογήσεως και της μετανοίας, θα αναστηθούν μεν, αλλά θα υποστούν μια ζωή φοβερότερη από τον θάνατο, παραδομένοι σε αιώνια οδύνη και θλίψη και στενοχώρια και αισχύνη, ζώντας μαζί με ακοίμητους σκώληκες και φλεγόμενοι σε σκοτεινό και άσβεστο πυρ, όπως λέει και ο προφήτης Ησαΐας, ότι «θα κατακαούν οι άνομοι και οι αμαρτωλοί μαζί, και δεν θα υπάρχει κανείς για να τους σβήσει».

Αλλά ο πλούσιος ούτε έτσι κατάλαβε, όντας ασύνετος, ούτε σταμάτησε την κακία του ούτε καταδίκασε τον εαυτό του· αλλά προσπαθεί ακόμα να δικαιολογήσει τον εαυτό του, και σαν να μην τον είχε προειδοποιήσει κανείς για αυτόν τον τόπο του βασάνου, «σε παρακαλώ λοιπόν», λέει, «να στείλεις τον Λάζαρο στο σπίτι του πατέρα μου (γιατί έχω πέντε αδελφούς) για να τους προειδοποιήσει, ώστε να μην έρθουν και αυτοί σε τούτο τον τόπο του βασάνου». Διότι δείχνει πως, αν και ο ίδιος είχε κάποιον να τον προειδοποιήσει, δεν θα έπραττε εκείνα για τα οποία καταδικάστηκε στη γέεννα. Και όταν ο Αβραάμ τού είπε: «έχουν τον Μωυσή και τους προφήτες, ας ακούσουν αυτούς» (διότι ο μεν Μωυσής, μιλώντας εκ μέρους του Θεού στην ωδή, λέει: «φωτιά άναψε από τον θυμό μου, θα καίει μέχρι τον κατώτατο άδη»· ο δε Ησαΐας σε συμφωνία με τους άλλους προφήτες λέει: «θα κατακαούν οι άνομοι και οι αμαρτωλοί μαζί, και δεν θα υπάρχει κανείς να τους σβήσει»)· αφού λοιπόν ο Αβραάμ είπε αυτά, εκείνος πάλι φέρνοντας αντίρρηση, λέει: «όχι, πάτερ Αβραάμ, αλλά εάν κάποιος από τους νεκρούς πάει σε αυτούς, θα μετανοήσουν». Τι απαντά λοιπόν σε αυτό πάλι ο Αβραάμ; «

Λουστείτε, γίνετε καθαροί, αφαιρέστε τις πονηρίες από τις ψυχές σας ενώπιον των οφθαλμών μου· ... μάθετε να πράττετε το καλό, αναζητήστε τη δικαιοσύνη .... και ελάτε να διαλεχθούμε, λέγει ο Κύριος· και εάν οι αμαρτίες σας είναι σαν το πορφυρό, θα τις λευκάνω σαν το χιόνι· και εάν είναι σαν το κατακόκκινο, θα τις λευκάνω σαν το μαλλί. Και εάν θελήσετε και με εισακούσετε, θα φάτε τα αγαθά της γης· ... πώς έγινε πόρνη η πιστή πόλη, η Σιών που ήταν γεμάτη δικαιοσύνη; Στην οποία κατοικούσε η δικαιοσύνη, ενώ τώρα φονιάδες. Το ασήμι σας είναι κίβδηλο· οι κάπηλοί σου αναμειγνύουν το κρασί με νερό· οι άρχοντές σου απειθούν, γίνονται συνένοχοι κλεφτών, αγαπούν τα δώρα, επιδιώκουν την ανταπόδοση, ... ... Αλίμονο στους ισχυρούς του Ισραήλ· διότι δεν θα παύσει ο θυμός μου εναντίον των αντιπάλων, και θα αποδώσω δικαιοσύνη στους εχθρούς μου. Και θα επιφέρω το χέρι μου πάνω σου και θα σε καθαρίσω στο πυρ, .... και θα εγκαταστήσω τους κριτές σου όπως προηγουμένως και τους συμβούλους σου όπως εξ αρχής· ... ... και εκείνοι που εγκαταλείπουν τον Κύριο θα εξολοθρευτούν· διότι θα καταντροπιαστούν για τα είδωλά τους τα οποία οι ίδιοι θέλησαν, και θα ντροπιαστούν για τους κήπους τους οποίους επιθύμησαν. Διότι θα γίνουν σαν την τερέβινθο που απέβαλε τα φύλλα της, ... και η δύναμή τους θα είναι σαν στουπί, και τα έργα τους σαν σπινθήρες φωτιάς, και θα κατακαούν οι άνομοι και οι αμαρτωλοί μαζί, και δεν θα υπάρχει κανείς για να τους σβήσει.

Και η ισχύς τους θα είναι σαν καλάμι από στουπί. Οι μεν προηγούμενες εικόνες χρησιμοποιήθηκαν για να υποδηλώσουν το δυσάρεστο, ενώ αυτή για το ασθενές· όλες όμως είναι εξαιρετικά εναργείς και διαθέτουν μεγάλη σαφήνεια και παραστατικότητα. Ως καλάμι από στουπί, δηλαδή, ασθενείς.

Και τα έργα τους είναι σαν σπινθήρας φωτιάς. Εδώ καταδεικνύει ότι τα δεινά προέρχονται εκ των έσω, και ότι οι ίδιοι γέννησαν την αιχμαλωσία και άναψαν το καμίνι. Διότι, όπως ακριβώς οι σπινθήρες που πέφτουν ανάβουν φωτιά, έτσι και τα δικά τους αμαρτήματα, αφού συσσωρεύθηκαν, άναψαν την οργή του Θεού.

Και θα κατακαούν οι άνομοι και οι αμαρτωλοί μαζί, και δεν θα υπάρχει κανείς για να τους σβήσει. Πάλι αποκλείει τη σωτηρία για την ίδια ακριβώς αιτία, όχι για να οδηγηθούν σε απόγνωση, αλλά για να δεχθούν, με αυτόν έστω τον τρόπο, τον φόβο σε όλη του την ένταση και να αποτινάξουν τη μεγάλη τους ραθυμία. Υπονοεί δε εδώ και κάτι άλλο: το ακαταμάχητο της δυνάμεώς Του, και ότι, όταν Εκείνος κολάζει και τιμωρεί, κανείς δεν θα μπορέσει να αντισταθεί και να καταλύσει τα δεινά.

Και η δύναμή τους θα γίνει σαν εύφλεκτο στουπί, και τα έργα τους σαν σπινθήρες φωτιάς. Και θα κατακαούν οι άνομοι μαζί με τους αμαρτωλούς, και δεν θα υπάρχει κανείς για να τους σβήσει.» «Η πόλη των ασεβών δεν πρόκειται ποτέ να ανοικοδομηθεί.» «Θα επιφέρω στην οικουμένη συμφορές, και στους ασεβείς τις συνέπειες των αμαρτιών τους.» «Δεν πρόκειται να παραμείνει ποτέ στους αιώνες το πονηρό σπέρμα.» «Ιδού, έρχεται η ημέρα του Κυρίου με θυμό και οργή, για να μετατρέψει όλη την οικουμένη σε έρημο, και να εξολοθρεύσει τους αμαρτωλούς από αυτήν.» «Η γη των ασεβών θα καταπέσει.» «Τρόμος θα καταλάβει τους ασεβείς.» «Ας εξαλειφθεί ο ασεβής, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου.» «Δεν υπάρχει χαρά για τους ασεβείς, λέει ο Κύριος.» «Εάν απομακρυνθείς από εμένα, τι περισσότερο θα έχεις, είπε ο Κύριος.» «Ο άνομος που θυσιάζει μοσχάρι, είναι σαν να σκοτώνει σκύλο· και εκείνος που προσφέρει σιμιγδάλι, είναι σαν να προσφέρει αίμα χοίρων.» «Αλίμονο στον άνομο, συμφορές θα του ανταποδοθούν σύμφωνα με τα έργα των χεριών του.» «Ο πλούτος των ασεβών θα γίνει σαν τη σκόνη από τον τροχό, και σαν το χνούδι που παρασύρεται από τον αέρα.» «Και αυτό θα συμβεί σε μια στιγμή.» «Και ο πλούτος των εθνών θα είναι σαν κάποιον που βλέπει όνειρο στον ύπνο του, και θα είναι σαν αυτούς που στον ύπνο τους πεινούν και τρώνε, αλλά όταν ξυπνήσουν το όνειρό τους αποδεικνύεται μάταιο· και όπως ακριβώς ο διψασμένος βλέπει όνειρο όμοια με τον πεινασμένο, και όταν ξυπνήσει εξακολουθεί να διψά, και η ψυχή του ήλπισε μάταια, έτσι ακριβώς θα είναι ο πλούτος όλων των εθνών.» «