Πατερικὲς ἀναφορὲς ἀνὰ βιβλικὸ ἐδάφιο
24 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας
ἡ γῆ ὑμῶν ἔρημος, αἱ πόλεις ὑμῶν πυρίκαυστοι· τὴν χώραν ὑμῶν ἐνώπιον ὑμῶν ἀλλότριοι κατεσθίουσι αὐτήν, καὶ ἠρήμωται κατεστραμμένη ὑπὸ λαῶν ἀλλοτρίων.Ανάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου
1–24 από 24
Ἡ γῆ ὑμῶν ἔρημος· αἱ πόλεις ὑμῶν πυρίκαυστοι· τὴν χώραν ὑμῶν ἐνώπιον ὑμῶν ἀλλότριοι κατεσθίουσιν αὐτὴν, καὶ ἠρήμωται, κατεστραμμένη ὑπὸ λαῶν ἀλλοτρίων. Ἐπειδὴ ἀπέγνω τῆς διορθώσεως, ἀπειλεῖ τὸν ἀφανισμόν.
Η γη σας είναι έρημη· οι πόλεις σας πυρίκαυστες· τη χώρα σας, ενώπιόν σας, την κατατρώγουν ξένοι, και έχει ερημωθεί, κατεστραμμένη από ξένους λαούς. Επειδή απελπίστηκε για τη διόρθωση, απειλεί με τον αφανισμό.
Λεπτομέρειες
Συμβέβηκε δὲ ταῦτα ἐπὶ τῆς εἰς Βαβυλῶνα αἰχμαλωσίας, τήν τε γῆν κενωθῆναι τῶν οἰκητόρων καὶ τὰς πόλεις ἐμπρησθῆναι καὶ ὑπὸ τῶν ἐκ τῆς Μηδείας ἀποσταλέντων ἐποίκων τὴν χώραν ἐσθίεσθαι, βλεπόντων τῶν καταλειφθέντων· ὅτε καὶ ἐγένετο πᾶσα ἡ χώρα κατεστραμμένη ὑπὸ λαῶν ἀλλοτρίων. —Κατὰ δὲ τὰς ὑψηλοτέρας ἐννοίας, τὰς ἡμῖν προσοικειούσας τὰ παλαιὰ, ὅταν ἀποστῶμεν ἀπὸ Θεοῦ τοῦ ἡμετέρου καὶ διαπετάσωμεν τὰς χεῖρας ἡμῶν πρὸς θεὸν ἀλλότριον, παραδιδόμεθα ἀλλοτρίοις τοῖς ἐρημοῦσιν ἡμᾶς καὶ καταστρέφουσιν. Ἔξεστι γὰρ θεωρῆσαι πάντα τὰ ἠπειλημένα συμβαίνοντα τοῖς ἁμαρτάνουσιν.
Αυτά συνέβησαν κατά την αιχμαλωσία της Βαβυλώνας, δηλαδή το να εκκενωθεί η γη από τους κατοίκους της, να πυρποληθούν οι πόλεις και να κατατρώγεται η χώρα από τους αποίκους που εστάλησαν από τη Μηδία, μπροστά στα μάτια εκείνων που είχαν εναπομείνει· τότε που ολόκληρη η χώρα καταστράφηκε από αλλότριους λαούς. —Σύμφωνα δε με τις υψηλότερες έννοιες, που προσοικειώνουν σε εμάς τα παλαιά, όταν αποστατήσουμε από τον Θεό μας και εκτείνουμε τα χέρια μας προς θεό αλλότριο, παραδιδόμαστε σε αλλότριους, οι οποίοι μας ερημώνουν και μας καταστρέφουν. Διότι είναι δυνατόν να διαπιστώσει κανείς ότι όλα όσα έχουν εξαγγελθεί ως απειλές συμβαίνουν σε εκείνους που αμαρτάνουν.
Λεπτομέρειες
Ἡ γῆ ὑμῶν ἔρημος. Γῆν πολλαχοῦ τὴν ψυχὴν ὁ λόγος λέγει, τὴν ὑποδεχομένην τὰ τοῦ λόγου σπέρματα, ὡς ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ δεδιδάγμεθα διὰ τῆς παραβολῆς τοῦ Κυρίου, ὅτι τὰ μὲν ἔπεσεν ἐπὶ τὴν γῆν τὴν καλὴν, τὴν δεκτικὴν μαθημάτων θείων, καὶ πρὸς καρποφορίαν εὔθετον. Ἔρημος δὲ, ἡ σοφίαν μὴ ἔχουσα, μηδὲ λόγον, μηδὲ κατὰ δικαιοσύνην βιοῦσα, μηδὲ ἐν ἀληθείᾳ πορευομένη. —Αἱ πόλεις ὑμῶν πυρίκαυστοι. Πόλις ἐστὶ σύστημα ἀνθρώπων, ἐκ διαφόρων ἐπιτηδευμάτων ἐπὶ κοινωνίᾳ βίου συγκεκροτημένον· ὅπερ διὰ τὸ πολλὴν ἔχειν τὴν ἐν τοῖς ἔργοις ματαιότητα, ξύλα, χόρτον καὶ καλάμην, ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς κρίσεως καταπίμπραται, καὶ γίνεται τὰ συστήματα τῶν ἀσεβῶν πυρίκαυστα.
Η γη σας είναι έρημη. Ο λόγος σε πολλά σημεία ονομάζει γη την ψυχή, αυτήν που υποδέχεται τα σπέρματα του λόγου, όπως διδαχθήκαμε στο Ευαγγέλιο μέσα από την παραβολή του Κυρίου, ότι κάποια έπεσαν στην καλή γη, τη δεκτική στα θεία διδάγματα και κατάλληλη για καρποφορία. Έρημη, αντίθετα, είναι αυτή που δεν έχει σοφία, ούτε λόγο, ούτε ζει με δικαιοσύνη, ούτε πορεύεται μέσα στην αλήθεια. —Οι πόλεις σας είναι πυρίκαυστες. Πόλη είναι ένα σύστημα ανθρώπων, συγκροτημένο από διάφορα επιτηδεύματα για την κοινωνία του βίου· το οποίο, επειδή περιέχει πολλή ματαιότητα στα έργα του, δηλαδή ξύλα, χόρτο και καλάμια, κατακαίγεται κατά την ημέρα της κρίσεως, και τα συστήματα των ασεβών γίνονται πυρίκαυστα.
Λεπτομέρειες
Τὴν χώραν ὑμῶν ἐνώπιον ὑμῶν ἀλλότριοι κατεσθίουσιν, ὅταν ἐκ προτέρου βίου καὶ πολιτείας ἀγαθῆς πεπληρωμένης τῆς ψυχῆς τῶν καρπῶν τοῦ Πνεύματος (ἀγάπης, χαρᾶς, εἰρήνης, μακροθυμίας, χρηστότητος) ἐπιπεσόντες ἀλλότριοι λογισμοὶ, καταναλίσκωσι τὰ προπεπονημένα.
Τη χώρα σας, ενώπιόν σας, την καταβροχθίζουν ξένοι, όταν, αφού η ψυχή έχει γεμίσει από τον προηγούμενο βίο και την αγαθή πολιτεία με τους καρπούς του Πνεύματος (της αγάπης, της χαράς, της ειρήνης, της μακροθυμίας, της χρηστότητας), επιπέσουν ξένοι λογισμοί και καταναλώσουν όσα με κόπο αποκτήθηκαν προηγουμένως.
Λεπτομέρειες
Βαβυλῶνι γὰρ τῇ τῶν ἐθνῶν παρεικάζεται, καίτοι πόλις ἁγία κατωνομασμένη, διά τοι μάλιστα τὴν εἰς Χριστὸν ἀσέβειαν, ἢ καὶ ὅτι τῶν χειροποιήτων ἐνεπίμπλασαν αὐτὴν, ὡς κατ᾽ οὐδένα τρόπον τῇ Βαβυλωνίων παραχωρήσειν, ἣ καὶ ὠνόμασται γῆ τῶν γλυπτῶν. <Ἡ γῆ ὑμῶν ἔρημος, αἱ πόλεις ὑμῶν πυρίκαυστοι, τὴν χώραν ὑμῶν ἐνώπιον ὑμῶν ἀλλότριοι κατεσθίουσιν αὐτήν. Καὶ ἠρήμωται κατεστραμμένη ὑπὸ λαῶν ἀλλοτρίων.> Τὸ ἀσαφέστερόν πως ἢ χρῆν εἰρῆσθαι δοκοῦν καθίστησιν ἐναργές. Τί γὰρ ἂν βούλοιτο δηλοῦν τὸ οὐκ ἔστι μάλαγμα ἐπιθεῖναι, οὔτε ἔλαιον, οὔτε καταδέσμους· διερμηνεύει λευκῶς, ἠρημῶσθαι τὴν γῆν λέγων αὐτῶν, ἐμπρισθῆναι δὲ καὶ τὰς πόλεις καὶ ὑπόχειρα γενέσθαι τῶν ἐχθρῶν, καὶ τοῦτο ἀλλογενῶν, ὡς μονονουχὶ καὶ ἅπασαν ἐκ βάθρων αὐτῶν ἀνατετράφθαι. Πλειστάκις μὲν οὖν συμβέβηκεν ἁλῶναι τὴν Ἰουδαίαν, ὑπό τε Ἀσσυρίων καὶ Αἰγυπτίων, Σύρων τε καὶ Μωαβιτῶν, Ἰδουμαίων τε καὶ τῶν καλουμένων Φιλιστιεὶμ, ἤτοι Παλαιστινῶν. Ἀλλὰ ὀλίγα παθοῦσα, καὶ συμμέτροις ἐσθ᾽ ὅτε περιπεσοῦσα συμφοραῖς πάλιν ἀνήνεγκεν ἐπαμύνοντος Θεοῦ, καὶ αὐτοῦ μοτοῦντος τοῦ πλήξαντος. Ἀπόλωλεν δὲ ὁλοτρόπως μετὰ τὸν τοῦ Σωτῆρος σταυρὸν, καταδῃούντων αὐτὴν Οὐεσπασιανοῦ τε καὶ Τίτου.
Διότι παρομοιάζεται με τη Βαβυλώνα των εθνών, αν και είχε ονομαστεί αγία πόλη, κυρίως εξαιτίας της ασέβειάς της προς τον Χριστό, ή και επειδή την γέμισαν με χειροποίητα είδωλα, ώστε σε τίποτα να μην υπολείπεται της πόλης των Βαβυλωνίων, η οποία και έχει ονομαστεί γη των γλυπτών ειδώλων. <Η γη σας είναι έρημη, οι πόλεις σας καμένες από φωτιά, τη χώρα σας μπροστά σας την καταβροχθίζουν ξένοι. Και έχει ερημωθεί, καταστραμμένη από ξένους λαούς.> Αυτό που φαίνεται να έχει ειπωθεί κάπως πιο ασαφώς από ό,τι έπρεπε, το καθιστά πλέον σαφές. Διότι, τι θα μπορούσε να σημαίνει το ότι δεν υπάρχει μαλακτική αλοιφή να τοποθετηθεί, ούτε λάδι, ούτε επίδεσμοι; Το ερμηνεύει ξεκάθαρα, λέγοντας ότι έχει ερημωθεί η γη τους, και έχουν πυρποληθεί οι πόλεις και έχουν γίνει υποχείρια των εχθρών, και μάλιστα αλλοεθνών, έτσι ώστε σχεδόν ολόκληρη να έχει ανατραπεί εκ θεμελίων. Πολλές φορές, βέβαια, συνέβη να αλωθεί η Ιουδαία, τόσο από τους Ασσυρίους όσο και από τους Αιγυπτίους, τους Σύρους και τους Μωαβίτες, τους Ιδουμαίους και τους λεγόμενους Φιλισταίους, δηλαδή τους Παλαιστινίους. Αλλά παρότι έπαθε λίγα, και ορισμένες φορές περιέπεσε σε σύμμετρες συμφορές, πάλι ανέκαμψε με την προστασία του Θεού, και με την ίαση των πληγών της από Αυτόν που την έπληξε. Όμως καταστράφηκε ολοκληρωτικά μετά τον σταυρό του Σωτήρα, όταν τη λεηλάτησαν ο Ουεσπασιανός και ο Τίτος.
Λεπτομέρειες
Θεὸς γάρ που πάντως ὁ δοὺς αὐτὸν, καὶ τὴν τοῖς ἐγκλήμασιν πρέπουσαν ἐπαρτήσας ὀργήν. Ταύτῃτοι τοίνυν κατίσχυσεν αὐτοὺς πόλεμος. Ἀσύνηθες δὲ τοῦτο τοῖς ἐξ Ἰσραὴλ, ἀεὶ γὰρ κεκρατήκασι συνασπίζοντος Θεοῦ. Ἐπειδὴ δὲ εἰς τοὺς θείους αὐτοῦ πεπαρῳνήκασι νόμους, ἔρημοι γεγόνασιν αὐχημάτων τῶν πάλαι. Πεπτώκασιν εἰς τὸ ἀδρανὲς, κατεκομίσθησαν εἰς τὸ ἄναλκες· κύκλῳ γεγόνασιν αὐτῶν οἱ συμφλέγοντες, καὶ οἷόν τινι πυρὶ δαπανῶντες αὐτοὺς τῷ μεγέθει τῶν ἐπενηνεγμένων, ἤγουν καταπιμπράντες αὐτῶν τὰς πόλεις, κατὰ τὸ ἑτέρωθί που σαφῶς εἰρημένον Αἱ πόλεις ὑμῶν πυρίκαυστοι. Πλὴν οὐκ ἔγνωσαν, φησὶν, ἕκαστος αὐτῶν, οὐδὲ ἔθεντο ἐπὶ ψυχήν· ἀναισθησίας ἐν τούτοις ὑπομένουσι γραφήν.
Διότι βεβαίως ο Θεός ήταν αυτός που τον παρέδωσε, και που επέφερε την οργή που άρμοζε στα εγκλήματα. Για τον λόγο αυτόν, λοιπόν, τους κατέβαλε ο πόλεμος. Αυτό όμως ήταν ασυνήθιστο για τους Ισραηλίτες, διότι πάντοτε επικρατούσαν έχοντας συμπαραστάτη τους τον Θεό. Επειδή όμως συμπεριφέρθηκαν υβριστικά απέναντι στους θείους νόμους του, στερήθηκαν τα παλαιά τους καυχήματα. Έπεσαν στην αδράνεια, κατρακύλησαν στην αδυναμία· τους περικύκλωσαν εκείνοι που τους κατέκαιγαν, και που τους κατανάλωναν σαν με φωτιά με το μέγεθος των συμφορών που τους επέφεραν, δηλαδή πυρπολώντας τις πόλεις τους, σύμφωνα με αυτό που σαφώς έχει λεχθεί κάπου αλλού: Οι πόλεις σας είναι πυρίκαυστες. Όμως κανένας από αυτούς δεν το κατάλαβε, λέγει, ούτε το έβαλαν στην ψυχή τους· με αυτά υφίστανται την κατηγορία της αναισθησίας.
Λεπτομέρειες
Οὐκοῦν εἴπερ τινὲς ἦσαν νουνεχεῖς οἱ Γραμματεῖς τε καὶ Φαρισαῖοι, ἀπέσχοντο ἂν τῶν κατ᾽ αὐτοῦ σκεμμάτων τε καὶ ἐπιχειρημάτων, διὰ προφητῶν τῶν ἁγίων προεγνωκότες, ὡς οὐκ ἂν ἰσχύσειαν ἀδικῆσαι Χριστὸν Θεὸν ὄντα, καὶ Κύριον, καὶ Υἱὸν ἀληθινὸν τοῦ Πατρός· αὐτοὶ δὴ μᾶλλον τὴν κατά γε σφῶν αὐτῶν δεινήν τε καὶ τομωτάτην ἕλκουσι δίκην. Καὶ τοῦτο διδάσκει προσεπενεγκών· Ἰδοὺ πάντες ὑμεῖς ὡς ἱμάτιον παλαιωθήσεσθε, καὶ ὡς σὴς καταφάγεται ὑμᾶς, τοῦτ᾽ ἔστιν, εἰς παλαίωσιν, καὶ σῆψιν, καὶ εἰς ἀφανισμὸν οἰχήσεσθε, πολλοῖς καὶ ἀφύκτοις ἐντετηγμένοι κακοῖς, καὶ οἷον σητὸς δίκην ἐκδαπανώσης ὑμᾶς ἀνηκέστου συμφορᾶς. Τοῦτο πάλιν καὶ ἑτέρωθί πού φησιν ὁ προφήτης Ἡσαΐας· «Τί ἔτι πληγῆτε προστιθέντες ἁμαρτίας; Πᾶσα κεφαλὴ εἰς πόνον, καὶ πᾶσα καρδία εἰς λύπην· ἀπὸ ποδῶν ἕως κεφαλῆς, [οὐκ ἔστιν ἐν αὐτῷ ὁλοκληρία,] οὔτε τραῦμα, οὔτε μώλωψ, οὔτε πληγὴ φλεγμαίνουσα, οὐκ ἔστι μάλαγμα ἐπιθεῖναι, οὔτε ἔλαιον, οὔτε καταδέσμους. Ἡ γῆ ὑμῶν ἔρημος, αἱ πόλεις ὑμῶν πυρίκαυστοι, τὴν χώραν ὑμῶν ἐνώπιον ὑμῶν ἀλλότριοι κατεσθίουσιν αὐτὴν, καὶ ἠρήμωται κατεστραμμένη ὑπὸ λαῶν ἀλλοτρίων.»
Επομένως, εάν οι Γραμματείς και οι Φαρισαίοι ήταν συνετοί, θα είχαν απόσχει από τις εναντίον του σκευωρίες και ενέργειες, γνωρίζοντας εκ των προτέρων μέσω των αγίων προφητών, ότι δεν θα είχαν τη δύναμη να βλάψουν τον Χριστό που είναι Θεός, και Κύριος, και αληθινός Υιός του Πατρός· αντίθετα, οι ίδιοι μάλλον επισύρουν εναντίον του εαυτού τους τη φοβερή και οξύτατη τιμωρία. Και αυτό διδάσκει προσθέτοντας: Ιδού, όλοι εσείς θα παλιώσετε σαν ένδυμα, και ο σκόρος θα σας καταφάει, δηλαδή, θα οδηγηθείτε σε φθορά, και σήψη, και σε αφανισμό, λιωμένοι μέσα σε πολλά και αναπόφευκτα δεινά, και με μια αγιάτρευτη συμφορά να σας καταναλώνει σαν τον σκόρο. Αυτό πάλι λέει κάπου αλλού και ο προφήτης Ησαΐας: «Γιατί να χτυπιέστε άλλο, προσθέτοντας αμαρτίες; Κάθε κεφάλι παραδίδεται στον πόνο, και κάθε καρδιά στη λύπη· από τα πόδια μέχρι το κεφάλι δεν υπάρχει σε αυτό υγεία, ούτε τραύμα, ούτε μώλωπας, ούτε πληγή που φλεγμαίνει, δεν υπάρχει μαλακτικό για να τοποθετηθεί, ούτε λάδι, ούτε επίδεσμοι. Η γη σας είναι έρημη, οι πόλεις σας καμένες από τη φωτιά, τη χώρα σας την καταβροχθίζουν ξένοι μπροστά στα μάτια σας, και έχει ερημωθεί καταστραμμένη από ξένους λαούς.»
Λεπτομέρειες
καὶ γοῦν ἀπεκομίζετο μὲν ὁ Σωτὴρ ἐπὶ τὸν σταυρὸν, εἵποντο δὲ καὶ γυναῖκες, θρηνοῦσαί τε καὶ κλαίουσαι· εἶτα τί πρὸς ταύτας ἔφασκεν ἐπιστραφείς; “Θυγατέρες Ἱερουσαλὴμ, μὴ κλαίετε ”ἐπ᾽ ἐμὲ, πλὴν ἐφ᾽ ἑαυτὰς κλαίετε καὶ ἐπὶ τὰ τέκνα ὑμῶν.” παραδέδονται γὰρ εἰς ὄλεθρον καὶ σφαγὴν, καὶ συμβέβηκεν αὐτοῖς τὰ διὰ φωνῆς Ἡσαΐου “Ἡ γῆ ὑμῶν ἔρημος, αἱ ”πόλεις ὑμῶν πυρίκαυστοι· τὴν χώραν ὑμῶν ἐνώπιον ὑμῶν “ἀλλότριοι κατεσθίουσιν αὐτὴν, καὶ ἠρήμωται κατεστραμ- ”μένη ὑπὸ λαῶν ἀλλοτρίων.” <Ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ, λέγει Κύριος παντοκράτωρ, συγκαλέσετε ἕκαστος τὸν πλησίον αὐτοῦ ὑποκάτω ἀμπέλου καὶ ὑποκάτω συκῆς.> Ὅτι μὲν ἐν παντὶ γενήσονται κακῷ ψηλαφωμένης αὐτῶν τῆς ἁμαρτίας, οἱ καθάπερ εἰς βόθρον κατενηνεγμένοι, διά γε τοῦ σταυρῶσαι Χριστὸν, προμεμήνυκεν ἐναργῶς. ὅτι δὲ τοῖς πιστεύουσι καὶ ἠγαπηκόσιν αὐτὸν οὐκ ἀκερδὲς ἔσται τὸ χρῆμα, μᾶλλον δὲ καὶ πρὸς εὐφροσύνης καὶ τέρψεων ἁγιοπρεπῶν, προαγορεύει χρησίμως. μαρτυρήσει δὲ τούτοις καὶ ὁ δίκαιος Συμεών. ὅτε γὰρ τὸ θεῖον τεθέαται βρέφος καὶ εἰς ἀγκάλας ἐδέξατο, προεφήτευσε λέγων “Ἰδοὺ οὗτος κεῖται ”εἰς πτῶσιν καὶ ἀνάστασιν πολλῶν ἐν τῷ Ἰσραὴλ, καὶ “εἰς σημεῖον ἀντιλεγόμενον.” πεπτώκασι μὲν γὰρ οἱ τὸ δίκαιον αἷμα ταῖς σφῶν αὐτῶν ἐπαντλήσαντες κεφαλαῖς, εἰς γῆν δὲ ὥσπερ ἐῤῥιμμένοι καὶ κείμενοι, καὶ ὑπὸ πόδας ὄντες διαβολικούς· ὠρθώθησαν δὲ οἱ ἐξ ἐθνῶν.
Και λοιπόν, όταν ο Σωτήρας οδηγούνταν προς τον σταυρό, τον ακολουθούσαν και γυναίκες, που θρηνούσαν και έκλαιγαν. Έπειτα τι τους είπε, αφού στράφηκε προς αυτές; «Θυγατέρες της Ιερουσαλήμ, μην κλαίτε για εμένα, αλλά να κλαίτε για τους εαυτούς σας και για τα τέκνα σας». Διότι έχουν παραδοθεί σε όλεθρο και σφαγή, και τους έχει συμβεί αυτό που ειπώθηκε δια φωνής του Ησαΐα: «Η γη σας είναι έρημη, οι πόλεις σας καμένες από φωτιά· τη χώρα σας μπροστά στα μάτια σας την καταβροχθίζουν ξένοι, και έχει ερημωθεί, κατεστραμμένη από αλλότριους λαούς». <Την ημέρα εκείνη, λέει ο Κύριος ο Παντοκράτορας, καθένας από εσάς θα καλέσει τον πλησίον του κάτω από την κληματαριά και κάτω από τη συκιά.> Το ότι βεβαίως θα βρεθούν μέσα σε κάθε κακό, καθώς η αμαρτία τους είναι ψηλαφητή, αυτοί που έχουν καταπέσει σαν σε βόθρο εξαιτίας του ότι σταύρωσαν τον Χριστό, το προανήγγειλε ξεκάθαρα. Το ότι όμως για εκείνους που πιστεύουν και τον έχουν αγαπήσει το γεγονός δεν θα είναι χωρίς ωφέλεια, αλλά μάλλον θα οδηγήσει σε ευφροσύνη και αγιοπρεπείς τέρψεις, το προλέγει επωφελώς. Και σε αυτά θα δώσει μαρτυρία και ο δίκαιος Συμεών. Διότι, όταν είδε το θείο βρέφος και το δέχθηκε στην αγκαλιά του, προφήτευσε λέγοντας: «Ιδού, αυτός κείται για πτώση και ανάσταση πολλών στον Ισραήλ, και ως σημείο αντιλεγόμενο». Διότι έπεσαν εκείνοι που έφεραν το δίκαιο αίμα πάνω στα ίδια τους τα κεφάλια, και βρίσκονται σαν ριγμένοι και πεσμένοι στη γη, υποταγμένοι κάτω από διαβολικά πόδια· ενώ ανορθώθηκαν εκείνοι που προέρχονται από τα έθνη.
Λεπτομέρειες
Τό· 〈ἡ γῆ ὑμῶν ἔρημος, αἱ πόλεις ὑμῶν πυρίκαυστοι〉, καὶ τὰ τούτοις ἐπιλεγόμενα καὶ τότε μὲν οὐδαμῶς ἐνηργεῖτο ὁπηνίκα ἐλέγετο, μέλλοντα δὲ συμβήσεσθαί ποτε μακροῖς ὕστερον χρόνοις τῷ προφήτῃ προεθεωρεῖτο. ἀντὶ δὲ τοῦ· 〈ὡς σκηνὴ ἐν ἀμπελῶνι〉, ὁ Σύμμαχος 〈ὡς καλύβη〉 φησὶν 〈ἐν ἀμπελῶνι καὶ ὡς νυκτοφυλάκιον ἐν σικυηράτῳ καὶ ὡς πόλις πεπορθημένη〉. τὸν δ᾽ ἐνταῦθα 〈ἀμπελῶνα〉 ὠνομασμένον ἐν τοῖς μετὰ ταῦτα τὸ πᾶν ἔθνος εἶναι διασαφεῖ ὁ αὐτὸς προφήτης λέγων· «ὁ γὰρ ἀμπελὼν κυρίου σαβαὼθ οἶκος τοῦ Ἰσραήλ ἐστιν καὶ ἄνθρωπος τοῦ Ἰούδα νεόφυτον ἠγαπημένον». εἶθ᾽ ἐπάγει τὴν αἰτίαν τῆς ἐρημίας αὐτῶν λέγων· «ἔμεινα ἵνα ποιήσῃ δικαιοσύνην, ἐποίησεν δὲ ἀνομίαν καὶ οὐ δικαιοσύνην ἀλλὰ κραυγήν».
Το: «η γη σας είναι έρημη, οι πόλεις σας καμένες από τη φωτιά», και όσα ακολουθούν αυτά, τον καιρό που λέγονταν δεν εφαρμόζονταν καθόλου στην πράξη, αλλά ο προφήτης προέβλεπε ότι επρόκειτο να συμβούν κάποτε σε πολύ μεταγενέστερους χρόνους. Αντί δε του: «σαν σκηνή σε αμπελώνα», ο Σύμμαχος λέει: «σαν καλύβα σε αμπελώνα και σαν νυκτοφυλάκιο σε αγγουρόκηπο και σαν κυριευμένη πόλη». Και ότι αυτός που εδώ ονομάστηκε «αμπελώνας» ταυτίζεται στα επόμενα με ολόκληρο το έθνος, το αποσαφηνίζει ο ίδιος ο προφήτης λέγοντας: «διότι ο αμπελώνας του Κυρίου Σαβαώθ είναι ο οίκος του Ισραήλ, και ο άνθρωπος του Ιούδα το αγαπημένο του νεόφυτο». Έπειτα προσθέτει την αιτία της ερήμωσής τους, λέγοντας: «περίμενα να πράξει δικαιοσύνη, έπραξε όμως ανομία, και όχι δικαιοσύνη αλλά κραυγή».
Λεπτομέρειες
ἔτι μὴν τὸν λυτρωτὴν τῆς τῶν ψυχῶν αἰχμαλωσίας ἀποστραφέντες τὸν ἐλθόντα «κηρύξαι αἰχμαλώτοις ἄφεσιν καὶ τυφλοῖς ἀνάβλεψιν», τοῖς νοητοῖς πολεμίοις παρεδόθησαν, καὶ τῇ τῶν ψυχῶν ἐναπέμειναν αἰχμαλωσίᾳ.⌝ ἀντὶ δὲ τοῦ· 〈καὶ βοσκηθήσονται οἱ διηρπασμένοι ὡς ταῦροι〉, ὁ Σύμμαχος 〈καὶ νεμηθήσονταί〉 φησιν 〈ἀμνοὶ κατὰ τὴν ἀπαγωγὴν αὐτῶν, τὰ δὲ ἔρημα τῶν παρανόμων πάροικοι φάγονται〉. ἃ καὶ πρὸς λέξιν ἐπληροῦτο· τῶν γὰρ ἀρχόντων τοῦ λαοῦ δίκην ταύρων ἀγέλης ἡγουμένων εἰς μετοικίαν ἀχθέντων καὶ ἐπὶ τῆς ἀλλοδαπῆς διαρπασθέντων τὰς ἐρήμους αὐτῶν χώρας 〈πάροικοί〉 τινες ἐπελθόντες καὶ μέτοικοί τινες ἀπολαβόντες κατέσχον. ὃ δὴ καὶ διὰ τῶν ἔμπροσθεν ἐδηλοῦτο, ἐν οἷς εἴρητο· «τὴν χώραν ὑμῶν ἐνώπιον ὑμῶν ἀλλότριοι κατεσθίουσιν αὐτήν, καὶ ἠρήμωται κατεστραμμένη ὑπὸ λαῶν ἀλλοτρίων». ⌜Καὶ ταῦτα τοῖς προλεχθεῖσιν ἕπεται· πολλῶν γὰρ ἐπακούσαντες διδασκαλικῶν λόγων τοῦ σωτῆρος, τῶν τε μετ᾽ αὐτὸν ἀποστόλων αὐτοῦ, οὐδὲν μὲν πρὸς ὠφελείας ἐκαρποῦντο· τῇ δ᾽ ἀπιστίᾳ ἐπιμένοντες καὶ τοῖς ἀτοπήμασιν, προσθήκας ἐποιοῦντο τῶν ἁμαρτημάτων⌝ δεύτερα ἐπὶ πρώτοις καὶ τρίτα ἐπὶ δευτέροις πλημμελοῦντες καὶ τούτοις πάλιν ἕτερα συμπλέκοντες. διὸ κατὰ τὸν Σύμμαχον εἴρηται· 〈οὐαὶ οἱ ἕλκοντες τὰς ἀνομίας ὡς σχοινίῳ ματαιότητος καὶ ὡς βρόχῳ τῆς ἁμάξης τὴν ἁμαρτίαν〉.
Επιπλέον, αφού αποστράφηκαν τον Λυτρωτή από την αιχμαλωσία των ψυχών, αυτόν που ήλθε «να κηρύξει στους αιχμαλώτους απελευθέρωση και στους τυφλούς ανάβλεψη», παραδόθηκαν στους νοητούς εχθρούς και παρέμειναν στην αιχμαλωσία των ψυχών. Αντί δε του: «και θα βοσκήσουν οι λεηλατημένοι σαν ταύροι», ο Σύμμαχος λέει: «και θα βοσκήσουν αμνοί κατά την απαγωγή τους, και τους έρημους τόπους των παρανόμων θα φάνε πάροικοι». Πράγματα που εκπληρώθηκαν και κατά λέξη· διότι, αφού οι άρχοντες του λαού, οι οποίοι σαν ταύροι ηγούνταν της αγέλης, οδηγήθηκαν σε μετοικεσία και καταλεηλατήθηκαν στην αλλοδαπή, τις έρημες χώρες τους κατέλαβαν κάποιοι «πάροικοι» που επήλθαν και κάποιοι μέτοικοι που τις παρέλαβαν. Αυτό ακριβώς φανερωνόταν και στα προηγούμενα, στα οποία είχε ειπωθεί: «τη χώρα σας, μπροστά σας την καταβροχθίζουν αλλότριοι, και έχει ερημωθεί, καταστραμμένη από αλλότριους λαούς». Και αυτά ακολουθούν τα προλεχθέντα· διότι, αν και άκουσαν πολλούς διδακτικούς λόγους του Σωτήρα, αλλά και των αποστόλων του μετά από αυτόν, δεν αποκόμισαν τίποτα προς ωφέλειά τους· απεναντίας, επιμένοντας στην απιστία και στα ατοπήματα, συσσώρευαν τις αμαρτίες τους, σφάλλοντας για δεύτερη φορά πάνω στην πρώτη και για τρίτη πάνω στη δεύτερη, και συμπλέκοντας πάλι με αυτά και άλλα σφάλματα. Γι' αυτό, σύμφωνα με τον Σύμμαχο, έχει ειπωθεί: «αλίμονο σε όσους σέρνουν τις ανομίες σαν με σχοινί ματαιότητας και την αμαρτία σαν με λουρί άμαξας».
Λεπτομέρειες
Διὰ τούτων γὰρ ὁ ἀπόστολος σαφῶς ἐπὶ τῇ τοῦ παντὸς Ἰουδαίων ἔθνους ἀποπτώσει ἑαυτὸν καὶ τοὺς αὐτῷ παραπλησίους ἀποστόλους τε καὶ εὐαγγελιστὰς τοῦ σωτῆρος ἡμῶν πάντας τε τοὺς ἔτι καὶ νῦν ἐξ Ἰουδαίων εἰς τὸν Χριστὸν πιστεύσαντας τὸ σπέρμα εἶναι διασαφεῖ τὸ ὑπὸ τοῦ προφήτου ὠνομασμένον κατὰ τὸ «εἰ μὴ κύριος Σαβαὼθ ἐγκατέλιπεν ἡμῖν σπέρμα». τοῦτο δὲ εἶναι καὶ τὸ ἐν ταῖς λοιπαῖς προφητείαις δηλούμενον ὑπόλειμμα τοῦ παντός, ὅπερ φησὶν «κατ᾽ ἐκλογὴν χάριτος» πεφυλάχθαι. περὶ οὗ ὑπολείμματος φέρε πάλιν τὰ ἀπὸ τῶν προφητῶν ἐξαπλώσωμεν, ὡς ἂν παρασταίη διὰ πλειόνων, ὅτι μὴ ἀδιακρίτως παντὶ τῷ Ἰουδαίων ἔθνει τὴν τοῦ Χριστοῦ παρουσίαν σωτήριον ἔσεσθαι ὑπέσχετο ὁ θεὸς ἀλλ᾽ ὀλίγοις 〈καὶ〉 κομιδῆ σπανίοις, τοῖς εἰς τὸν σωτῆρα καὶ κύριον ἡμῶν πεπιστευκόσιν, ὥσπερ οὖν καὶ τὸ ἔργον ἀκολούθως ταῖς προρρήσεσιν ἐπηκολούθησεν. 〈〈λϛʹ〉.〉 〈Ἀπὸ τοῦ Ἡσαΐου〉. «Ἡ γῆ ὑμῶν ἔρημος, αἱ πόλεις ὑμῶν πυρίκαυστοι· τὴν χώραν ὑμῶν ἐνώπιον ὑμῶν ἀλλότριοι κατεσθίουσιν αὐτήν, καὶ ἠρήμωται κατεστραμμένη ὑπὸ λαῶν ἀλλοτρίων. ἐγκαταλειφθήσεται ἡ θυγάτηρ Σιὼν ὡς σκηνὴ ἐν ἀμπελῶνι καὶ ὡς ὀπωροφυλάκιον ἐν σικυηράτῳ, ὡς πόλις πολιορκουμένη. καὶ εἰ μὴ κύριος Σαβαὼθ ἐγκατέλιπεν ἡμῖν σπέρμα, ὡς Σόδομα ἂν ἐγενήθημεν καὶ ὡς Γόμορρα ἂν ὡμοιώθημεν».
Διότι μέσα από αυτά ο απόστολος, σχετικά με την έκπτωση ολόκληρου του ιουδαϊκού έθνους, διασαφηνίζει σαφώς ότι ο ίδιος και οι παρόμοιοι με αυτόν απόστολοι και ευαγγελιστές του Σωτήρα μας, καθώς και όλοι όσοι από τους Ιουδαίους έχουν πιστέψει μέχρι και τώρα στον Χριστό, είναι το «σπέρμα» που ονομάστηκε από τον προφήτη σύμφωνα με το χωρίο: «Αν ο Κύριος Σαβαώθ δεν μας είχε αφήσει σπέρμα». Και ότι αυτό είναι επίσης το υπόλειμμα του συνόλου που δηλώνεται στις υπόλοιπες προφητείες, το οποίο λέει ότι έχει διαφυλαχθεί «κατ' εκλογήν χάριτος». Σχετικά με αυτό το υπόλειμμα, ας αναπτύξουμε πάλι τα χωρία από τους προφήτες, ώστε να αποδειχθεί με περισσότερα στοιχεία ότι ο Θεός δεν υποσχέθηκε πως η παρουσία του Χριστού θα είναι σωτήρια αδιακρίτως για ολόκληρο το ιουδαϊκό έθνος, αλλά για λίγους και ελάχιστους, για εκείνους που έχουν πιστέψει στον Σωτήρα και Κύριό μας, όπως ακριβώς συνέβη και στην πράξη, σε συμφωνία με τις προρρήσεις. 36. Από τον Ησαΐα. «Η γη σας είναι έρημη, οι πόλεις σας πυρπολημένες· τη χώρα σας μπροστά στα μάτια σας την καταβροχθίζουν ξένοι, και έχει ερημωθεί, καταστραμμένη από αλλότριους λαούς. Θα εγκαταλειφθεί η θυγατέρα της Σιών σαν σκηνή σε αμπελώνα και σαν οπωροφυλάκιο σε αγγουρόκηπο, σαν πόλη πολιορκούμενη. Και αν ο Κύριος Σαβαώθ δεν μας είχε αφήσει σπέρμα, θα είχαμε γίνει σαν τα Σόδομα και θα είχαμε ομοιωθεί με τα Γόμορρα».
Λεπτομέρειες
Ἀρχόμενος ὁ μέγας καὶ θαυμάσιος προφήτης τῆς οἰκείας βίβλου τὴν πᾶσαν τῆς προφητείας ὑπόθεσιν «κατὰ τῆς Ἰουδαίας καὶ κατὰ τῆς Ἱερουσαλὴμ ὅρασιν» καὶ θεωρίαν περιέχειν διδάσκει, ἔπειτα τὸ πᾶν Ἰουδαίων ἔθνος ἀπελέγχει, πρῶτα μὲν λέγων· «ἔγνω βοῦς τὸν κτησάμενον καὶ ὄνος τὴν φάτνην τοῦ κυρίου αὐτοῦ· Ἰσραὴλ δέ με οὐκ ἔγνω, καὶ ὁ λαός με οὐ συνῆκεν». εἶτα τὸ πᾶν ἔθνος ταλανίζων ἐπιφέρει· «οὐαὶ ἔθνος ἁμαρτωλόν, λαὸς πλήρης ἁμαρτιῶν, σπέρμα πονηρόν, υἱοὶ ἄνομοι». τούτοις ἐν ἀρχῇ τῆς βίβλου κατ᾽ αὐτῶν χρησάμενος τοῖς ἐλέγχοις, καὶ προδιδάξας τὰς αἰτίας τῆς μελλούσης ἐπιφέρεσθαι κατ᾽ αὐτῶν προρρήσεως, ἑξῆς ἀπάρχεται φάσκων· «ἡ γῆ ὑμῶν ἔρημος», μὴ οὔσης ἐρήμου καθ᾽ οὓς προεφήτευε χρόνους, «αἱ πόλεις ὑμῶν πυρίκαυστοι», μηδὲ τούτου πω γεγενημένου. ἀλλ᾽ οὐδὲ τὴν χώραν αὐτῶν τότε ἤσθιον ἀλλότριοι, καὶ ὅμως φησὶν «τὴν χώραν ὑμῶν ἐνώπιον ὑμῶν ἀλλότριοι κατεσθίουσιν αὐτήν», καὶ τὰ ἑξῆς. εἰ οὖν ἐπὶ τὴν τοῦ σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ μετέλθοις παρουσίαν καὶ τοὺς ἐξ ἐκείνου καὶ εἰς δεῦρο χρόνους, πάντα ἂν εὕροις τὰ εἰρημένα πληρούμενα. «
Αρχίζοντας το βιβλίο του ο μέγας και θαυμάσιος προφήτης, διδάσκει ότι ολόκληρο το θέμα της προφητείας περιλαμβάνει «όραση εναντίον της Ιουδαίας και εναντίον της Ιερουσαλήμ» και θεωρία· έπειτα ελέγχει ολόκληρο το έθνος των Ιουδαίων, λέγοντας πρώτα: «Γνώρισε το βόδι εκείνον που το απέκτησε, και ο όνος τη φάτνη του κυρίου του· ο Ισραήλ όμως δεν με γνώρισε, και ο λαός δεν με κατανόησε». Στη συνέχεια, ταλανίζοντας ολόκληρο το έθνος, προσθέτει: «Αλίμονο αμαρτωλό έθνος, λαέ γεμάτε αμαρτίες, πονηρό σπέρμα, άνομοι υιοί». Αφού χρησιμοποίησε αυτούς τους ελέγχους εναντίον τους στην αρχή του βιβλίου και προδίδαξε τις αιτίες της προφητείας που επρόκειτο να επέλθει εναντίον τους, στη συνέχεια αρχίζει λέγοντας: «η γη σας είναι έρημη», μολονότι δεν ήταν έρημη κατά τους χρόνους που προφήτευε, «οι πόλεις σας είναι πυρίκαυστες», χωρίς να έχει συμβεί ούτε αυτό ακόμη. Αλλά ούτε και τη χώρα τους την κατέτρωγαν τότε ξένοι, και όμως λέει: «τη χώρα σας ενώπιόν σας την κατατρώγουν ξένοι», και τα λοιπά. Εάν, λοιπόν, στραφείς στην παρουσία του Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού και στους χρόνους από τότε μέχρι σήμερα, θα βρεις να εκπληρώνονται όλα όσα έχουν ειπωθεί. «
Λεπτομέρειες
ἥ τε γὰρ θυγάτηρ Σιών» (αὕτη δὲ ἦν ἡ ἐπὶ ὄρους τοῦ καλουμένου Σιὼν ἐπιτελουμένη θρησκεία) ἀπὸ τῆς Ἰησοῦ τοῦ σωτῆρος ἡμῶν παρουσίας ἐγκαταλέλειπται «ὡς σκηνὴ ἐν ἀμπελῶνι καὶ ὡς ὀπωροφυλάκιον ἐν σικυηράτῳ», καὶ εἴ τι τούτων ἐρημότερον· «τήν τε χώραν αὐτῶν ἀλλότριοι ἐνώπιον αὐτῶν κατεσθίουσι», τοτὲ μὲν δασμοὺς καὶ φόρους αὐτοὺς εἰσπραττόμενοι, τοτὲ δὲ ἴδιον ἑαυτῶν κτῆμα τὴν πάλαι τῶν Ἰουδαίων γῆν πεποιημένοι· ἀλλὰ καὶ τὸ ἱερὸν τὸ εὐπρεπὲς τῆς μητροπόλεως αὐτῶν ἠρείπωται «κατεστραμμένον ὑπὸ λαῶν ἀλλοτρίων», «αἵ τε πόλεις» αὐτῶν «πυρίκαυστοι» γεγόνασι, καὶ γέγονεν Ἱερουσαλὴμ ἀληθῶς «πόλις πολιορκουμένη».
Διότι «και η θυγατέρα Σιών» (και αυτή ήταν η θρησκεία που τελούνταν στο όρος που ονομαζόταν Σιών), από την εποχή της παρουσίας του Ιησού του Σωτήρα μας, έχει εγκαταλειφθεί «ως σκηνή σε αμπελώνα και ως οπωροφυλάκιο σε σικυήρατο», και ό,τι πιο έρημο υπάρχει από αυτά· «και τη χώρα τους ξένοι μπροστά στα μάτια τους την καταβροχθίζουν», άλλοτε μεν εισπράττοντας από αυτούς δασμούς και φόρους, άλλοτε δε κάνοντας δικό τους κτήμα την άλλοτε γη των Ιουδαίων. Αλλά και το ευπρεπές ιερό της μητρόπολής τους έχει ερειπωθεί, όντας «κατεστραμμένο από ξένους λαούς», «και οι πόλεις» τους έγιναν «πυρίκαυστες», και η Ιερουσαλήμ έγινε αληθινά «πόλη πολιορκημένη».
Λεπτομέρειες
Ὅρα δὴ καὶ ἐνταῦθα τίνα τρόπον οἱ καταλειφθέντες πάλιν ἐπὶ τῆς γῆς, τῆς λοιπῆς ἁπάσης ἐρήμου γενησομένης, μόνοι πληθυνθήσεσθαι λέγονται. εἶεν δ᾽ ἂν καὶ οὗτοι οἱ τοῦ σωτῆρος ἡμῶν μαθηταί, ἐξ Ἑβραίων εἰς πάντας ἀνθρώπους προελθόντες, οἳ καὶ δίκην σπέρματος καταλειφθέντες πολύχουν προσήνεγκαν τὸν καρπόν, τὰς καθ᾽ ὅλης τῆς οἰκουμένης τῶν ἐθνῶν ἐκκλησίας. καὶ θέα γε, ὡς κατὰ τὸ αὐτό φησιν, τούτους μὲν πληθυνθήσεσθαι μόνους καταλειφθέντας ἐκ τῆς τῶν Ἰουδαίων ἀποπτώσεως, ἐκείνους γε μὴν πάμπαν ἐρήμους ἔσεσθαι. «ἡ γῆ» γὰρ αὐτῶν, φησίν, «καταλειφθήσεται ἔρημος». τοῦτο δὲ καὶ ἀνωτέρω αὐτοῖς ἐλέγετο ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ προφήτου, κατὰ τὸ «ἡ γῆ ὑμῶν ἔρημος, αἱ πόλεις ὑμῶν πυρίκαυστοι, τὴν χώραν ὑμῶν ἐνώπιον ὑμῶν ἀλλότριοι κατεσθίουσιν αὐτήν». πότε δὲ καὶ ταῦτα ἐπληροῦτο ἢ ἀπὸ τῶν χρόνων τοῦ σωτῆρος ἡμῶν; ἕως μὲν γὰρ οὐδέπω τὰς κατ᾽ αὐτοῦ τετολμήκεσαν δυσσεβείας, οὐκ ἦν ἡ γῆ αὐτῶν ἔρημος, οὐδὲ αἱ πόλεις πυρίκαυστοι, οὐδὲ τὴν χώραν αὐτῶν ἀλλότριοι κατήσθιον· ἀπὸ δὲ τῆς ἐνθέου φωνῆς ἐκείνης, δι᾽ ἧς τὸ μέλλον αὐτοῖς ἔσεσθαι προυθέσπισεν αὐτὸς ὁ σωτὴρ καὶ κύριος ἡμῶν, εἰπών «ἀφίεται ὁ οἶκος ὑμῶν ἔρημος», ἐξ ἐκείνου καὶ [οὐ] μετ᾽ οὐ πολὺ τῆς προρρήσεως πολιορκηθέντες ὑπὸ Ῥωμαίων εἰς ἔρημον κατέστησαν.
Παρατήρησε λοιπόν και εδώ με ποιον τρόπο λέγεται ότι θα πληθυνθούν μόνο εκείνοι που απέμειναν πάλι πάνω στη γη, ενώ όλη η υπόλοιπη θα γίνει έρημη. Αυτοί θα πρέπει να είναι οι μαθητές του Σωτήρος μας, οι οποίοι, προερχόμενοι από τους Εβραίους, προχώρησαν προς όλους τους ανθρώπους, και οι οποίοι, αφού απέμειναν ως σπόρος, απέδωσαν άφθονο τον καρπό, δηλαδή τις εκκλησίες των εθνών σε όλη την οικουμένη. Και παρατήρησε πώς στο ίδιο χωρίο λέει ότι αυτοί μεν, έχοντας απομείνει μόνοι μετά την έκπτωση των Ιουδαίων, θα πληθυνθούν, ενώ εκείνοι θα γίνουν εντελώς έρημοι. Διότι, «η γη τους», λέει, «θα εγκαταλειφθεί έρημη». Αυτό δε, ειπώθηκε σε αυτούς και πιο πάνω από τον ίδιο προφήτη, σύμφωνα με το «η γη σας είναι έρημη, οι πόλεις σας πυρπολημένες, τη χώρα σας μπροστά σας την καταβροχθίζουν ξένοι». Και πότε εκπληρώθηκαν αυτά, αν όχι από τους χρόνους του Σωτήρος μας; Διότι, όσο δεν είχαν ακόμη τολμήσει τις ασέβειες εναντίον του, δεν ήταν η γη τους έρημη, ούτε οι πόλεις τους πυρπολημένες, ούτε τη χώρα τους την κατέτρωγαν ξένοι. Από τη στιγμή όμως της ένθεης εκείνης φωνής, δια της οποίας ο ίδιος ο Σωτήρας και Κύριός μας προείπε αυτό που επρόκειτο να τους συμβεί, λέγοντας «αφήνεται ο οίκος σας έρημος», από τότε και όχι πολύ μετά την προφητεία, αφού πολιορκήθηκαν από τους Ρωμαίους, περιήλθαν σε ερήμωση.
Λεπτομέρειες
Ὅρασις ἣν εἶδεν Ἡσαΐας υἱὸς Ἀμώς ... ἄκουε οὐρανέ, καὶ ἐνωτίζου γῆ, ὅτι κύριος ἐλάλησεν. υἱοὺς ἐγέννησα καὶ ὕψωσα, αὐτοὶ δέ με ἠθέτησαν. ἔγνω βοῦς τὸν κτησάμενον καὶ ὄνος τὴν φάτνην τοῦ κυρίου αὐτοῦ· Ἰσραὴλ δέ με οὐκ ἔγνω, καὶ ὁ λαός με οὐ συνῆκεν. οὐαὶ ἔθνος ἁμαρτωλόν, ... σπέρμα πονηρόν, υἱοὶ ἄνομοι· ἐγκατελείπετε τὸν κύριον ... ... πᾶσα κεφαλὴ εἰς πόνον, καὶ πᾶσα καρδία εἰς λύπην ἀπὸ ποδῶν ἕως κεφαλῆς· οὐκ ἔστιν ἐν αὐτῷ ὁλοκληρία οὔτε τραῦμα οὔτε μώλωψ οὔτε πληγὴ φλεγμαίνουσα· οὐκ ἔστι μάλαγμα ἐπιθεῖναι οὔτε ἔλαιον οὔτε καταδέσμους .... καὶ εἰ μὴ κύριος Σαβαὼθ ἐγκατέλειπεν ἡμῖν σπέρμα, ὡς Σόδομα ἂν ἐγενήθημεν, καὶ ὡς Γόμορρα ἂν ὡμοιώθημεν. ἀκούσατε λόγον κυρίου, ἄρχοντες Σοδόμων· προσέχετε νόμον θεοῦ, λαὸς Γομόρρας. τί ἐμοὶ πλῆθος τῶν θυσιῶν ὑμῶν; λέγει κύριος· πλήρης εἰμὶ ὁλοκαυτωμάτων κριῶν, καὶ στέαρ ἀρνῶν καὶ αἷμα ταύρων καὶ τράγων οὐ βούλομαι, οὐδ’ ἂν ἔρχησθε ὀφθῆναί μοι. τίς γὰρ ἐξεζήτησε ταῦτα ἐκ τῶν χειρῶν ὑμῶν; ... ... ἡμέραν μεγάλην οὐκ ἀνέχομαι· ... ... ἐγενήθητέ μοι εἰς πλησμονήν, οὐκέτι ἀνήσω τὰς ἁμαρτίας ὑμῶν. ... καὶ ἐὰν πληθύνητε τὴν δέησιν, οὐκ εἰσακούσομαι ὑμῶν· αἱ γὰρ χεῖρες ὑμῶν αἵματος πλήρεις.
Όραση την οποία είδε ο Ησαΐας, ο γιος του Αμώς ... άκουε ουρανέ, και δώσε προσοχή γη, διότι ο Κύριος μίλησε. Γιους γέννησα και μεγάλωσα, αλλά αυτοί με αθέτησαν. Γνώρισε το βόδι τον ιδιοκτήτη του και το γαϊδούρι τη φάτνη του κυρίου του· ο Ισραήλ όμως δεν με γνώρισε, και ο λαός δεν με κατανόησε. Αλίμονο αμαρτωλό έθνος, ... σπέρμα πονηρό, γιοι άνομοι· εγκαταλείψατε τον Κύριο ... ... κάθε κεφάλι βρίσκεται σε πόνο, και κάθε καρδιά σε λύπη από τα πόδια έως το κεφάλι· δεν υπάρχει σε αυτό υγεία, ούτε για τραύμα ούτε για μώλωπα ούτε για πληγή που φλεγμαίνει· δεν υπάρχει αλοιφή για να τοποθετηθεί, ούτε λάδι ούτε επίδεσμοι .... Και αν ο Κύριος Σαβαώθ δεν μας άφηνε σπέρμα, θα γινόμασταν σαν τα Σόδομα, και θα μοιάζαμε με τα Γόμορρα. Ακούστε τον λόγο του Κυρίου, άρχοντες των Σοδόμων· προσέξτε τον νόμο του Θεού, λαέ των Γομόρρων. Τι μου χρειάζεται το πλήθος των θυσιών σας; λέει ο Κύριος· χόρτασα από ολοκαυτώματα κριαριών, και λίπος αρνιών και αίμα ταύρων και τράγων δεν επιθυμώ, ούτε όταν έρχεστε να εμφανιστείτε μπροστά μου. Διότι ποιος ζήτησε αυτά από τα χέρια σας; ... ... μεγάλη ημέρα δεν ανέχομαι· ... ... μου γίνατε βάρος, δεν θα ανεχτώ άλλο τις αμαρτίες σας. ... Και αν πληθύνετε την προσευχή, δεν θα σας εισακούσω· διότι τα χέρια σας είναι γεμάτα αίμα.
Λεπτομέρειες
Ταῦτά σοι, ἀγαπητέ, μετὰ φόβου μεταδίδομεν ἀφθόνως “διὰ τὴν ὑπερβάλλουσαν Χριστοῦ ἀγάπην„. εἰ γὰρ οἱ πρὸ ἡμῶν μακάριοι προφῆται γεγενημένοι εἰδότες αὐτὰ οὐκ ἠθέλησαν παρρησίᾳ κηρῦξαι, ἵνα μὴ τάραχον ἐγγεννήσωσι ταῖς τῶν ἀνθρώπων ψυχαῖς, ἀλλὰ μυστικῶς διηγήσαντο διὰ παραβολῶν καὶ αἰνιγμάτων, λέγοντες “ὧδε ὁ νοῦς ὁ ἔχων σοφίαν„· πόσῳ μᾶλλον ἡμεῖς κινδυνεύσομεν, τολμῶντες τὰ ὑπ᾽ ἐκείνων ἀποκρύφως εἰρημένα εἰς φανερὸν ἄγειν; ἴδωμεν τοίνυν τὰ συμβησόμενα ἐπ᾽ ἐσχάτων ἐπὶ τὴν πόρνην τὴν ἀκάθαρτον ταύτην, ὁποία δὲ καὶ ποταπὴ κατὰ χόλον θεοῦ ἐπελεύσεται αὐτῇ πρὸ τῆς κρίσεως μερικὴ βάσανος. δεῦρο οὖν, ὦ μακάριε Ἡσαΐα, ἐξεγέρθητι, εἰπὲ σαφῶς τί ἐπροφήτευσας περὶ τῆς πόλεως τῆς μεγάλης Βαβυλῶνος. ὡς εἶπας γὰρ καὶ περὶ Ἱερουσαλὴμ καὶ τετέλεσται. σὺ γὰρ εἶπας μετὰ παρρησίας “ἔστω ἡ γῆ ὑμῶν ἔρημος, αἱ πόλεις ὑμῶν πυρίκαυστοι· τὴν χώραν ὑμῶν ἐνώπιον ὑμῶν ἀλλότριοι κατεσθίουσιν αὐτήν, καὶ ἠρήμωται κατεστραμμένη ὑπὸ πολλῶν ἀλλοτρίων. ἐγκαταλειφθήσεται ἡ θυγάτηρ Σιὼν ὡς σκηνὴ ἐν ἀμπελῶνι, καὶ ὡς ὀπωροφυλάκιον ἐν σικυηράτῳ, ὡς πόλις πολιορκουμένη.„ τί οὖν; οὐ γεγένηται ἤδη ταῦτα; οὐ πεπλήρωται τὰ ὑπὸ σοῦ εἰρημένα; οὐκ ἠρήμωται αὐτῶν ἡ Ἰουδαία γῆ; οὐκ ἐμπέπρησται τὸ ἁγίασμα; οὐ κατέστραπται τὰ τείχη; οὐ καθῃρέθησαν αἱ πόλεις; οὐ τὴν χώραν ἀλλότριοι κατεσθίουσιν; οὐ τὴν γῆν αὐτῶν Ῥωμαῖοι κρατοῦσιν;
Αυτά, αγαπητέ, με φόβο σου τα μεταδίδουμε άφθονα «λόγω της υπερβάλλουσας αγάπης του Χριστού». Διότι, αν οι πριν από εμάς μακάριοι προφήτες, αν και τα γνώριζαν, δεν θέλησαν να τα κηρύξουν ανοιχτά, για να μην προκαλέσουν ταραχή στις ψυχές των ανθρώπων, αλλά τα διηγήθηκαν μυστικά μέσα από παραβολές και αινίγματα, λέγοντας «εδώ χρειάζεται ο νους που έχει σοφία»· πόσο μάλλον εμείς θα κινδυνεύσουμε, τολμώντας να φέρουμε στο φως όσα εκείνοι είπαν με απόκρυφο τρόπο; Ας δούμε λοιπόν όσα πρόκειται να συμβούν στους έσχατους καιρούς σε αυτήν την ακάθαρτη πόρνη, και ποια και τι είδους μερική βάσανος θα της επιβληθεί από την οργή του Θεού πριν από την κρίση. Έλα λοιπόν, ω μακάριε Ησαΐα, σήκω και πες με σαφήνεια τι προφήτευσες για τη μεγάλη πόλη Βαβυλώνα. Όπως ακριβώς μίλησες και για την Ιερουσαλήμ και εκπληρώθηκε. Διότι εσύ είπες με παρρησία: «Ας γίνει η γη σας έρημη, οι πόλεις σας πυρίκαυστες. Τη χώρα σας μπροστά σας ξένοι την καταβροχθίζουν, και έχει ερημωθεί, καταστραμμένη από πολλούς ξένους. Θα εγκαταλειφθεί η θυγατέρα της Σιών σαν σκηνή σε αμπελώνα, και σαν καλύβα φύλακα σε αγγουρόκηπο, σαν πόλη πολιορκημένη». Τι λοιπόν; Δεν έχουν ήδη γίνει αυτά; Δεν έχουν εκπληρωθεί όσα είπες; Δεν έχει ερημωθεί η Ιουδαϊκή γη τους; Δεν έχει κατακαεί το αγιαστήριο; Δεν έχουν καταστραφεί τα τείχη; Δεν έχουν γκρεμιστεί οι πόλεις; Δεν καταβροχθίζουν ξένοι τη χώρα; Δεν κατέχουν τη γη τους οι Ρωμαίοι;
Λεπτομέρειες
Καινὰ πράγματα. Πρὸ μικροῦ ἔλεγες· Σπέρμα πονηρὸν, υἱοὶ ἄνομοι, ἐγκατελίπετε τὸν Κύριον, καὶ παρωργίσατε τὸν Ἅγιον τοῦ Ἰσραήλ· καὶ, Οὐαὶ ἔθνος ἁμαρτωλόν! Θρηνεῖς, κόπτῃ, ὀδύρῃ, καταλέγεις τὰ τραύματα, καὶ ἐπανιὼν λέγεις, Οὔτε τραῦμα, οὔτε μώλωψ; Πρόσεχε· τραῦμα τότε γίνεται, ὅταν τὸ μὲν ἄλλο μέρος τοῦ σώματος ὑγιὲς ᾖ, ἓν δὲ μέρος τοῦ σώματος ἀναίσθητον μένῃ· ἐνταῦθα δὲ λέγει, ὅτι ὅλον τραῦμά ἐστιν. Οὔτε τραῦμα, οὔτε μώλωψ, οὔτε πληγὴ φλεγμαίνουσα, ἀλλὰ ἀπὸ ποδῶν ἕως κεφαλῆς οὐκ ἔστι μάλαγμα ἐπιθεῖναι, οὔτε ἔλαιον, οὔτε καταδέσμους. Ἡ γῆ ὑμῶν ἔρημος, αἱ πόλεις πυρίκαυστοι, τὴν χώραν ὑμῶν ἀλλότριοι κατεσθίουσι. Πάντα ταῦτα ἐποίησα, καὶ ὑμεῖς οὐ διωρθώθητε· πάντα ἐποίησα τὰ τῆς τέχνης, ὁ δὲ νοσερὸς μένει νεκρός. Δεῦτε, ἀκούσατε λόγον Κυρίου, οἱ ἄρχοντες Σοδόμων καὶ Γομόῤῥας. Τί μοι πλῆθος τῶν θυσιῶν ὑμῶν; Τί οὖν; Σοδομηνοῖς διαλέγεται;
Πρωτοφανή πράγματα. Πριν από λίγο έλεγες: «Σπέρμα πονηρό, υιοί άνομοι, εγκαταλείψατε τον Κύριο, και παροργίσατε τον Άγιο του Ισραήλ»· και, «Αλίμονο, έθνος αμαρτωλό!». Θρηνείς, χτυπάς το στήθος σου, οδύρεσαι, απαριθμείς τα τραύματα, και επανερχόμενος λες: «Ούτε τραύμα, ούτε μώλωπας;». Πρόσεξε· τραύμα υπάρχει τότε, όταν το μεν υπόλοιπο μέρος του σώματος είναι υγιές, ενώ ένα μόνο μέρος του σώματος παραμένει πληγωμένο και αναίσθητο· εδώ όμως λέει, ότι ολόκληρο το σώμα είναι ένα τραύμα. «Ούτε τραύμα, ούτε μώλωπας, ούτε πληγή που φλεγμαίνει, αλλά από τα πόδια έως το κεφάλι δεν είναι δυνατόν να επιθέσει κανείς μαλακτική αλοιφή, ούτε έλαιο, ούτε επιδέσμους. Η γη σας είναι έρημη, οι πόλεις σας καμένες από τη φωτιά, τη χώρα σας την καταβροχθίζουν αλλότριοι.» Όλα αυτά τα έκανα, και εσείς δεν διορθωθήκατε· εφάρμοσα όλα τα μέσα της ιατρικής τέχνης, αλλά ο ασθενής παραμένει νεκρός. «Ελάτε, ακούστε τον λόγο του Κυρίου, οι άρχοντες των Σοδόμων και της Γομόρρας. Τι να το κάνω το πλήθος των θυσιών σας;». Τι συμβαίνει λοιπόν; Μήπως απευθύνεται στους κατοίκους των Σοδόμων;
Λεπτομέρειες
Τὰ δὲ κρέα 〈ὀπτὰ πυρί〉· ἔμπυρον γὰρ λογικὸν σῶμα τοῦ Χριστοῦ· 〈«Πῦρ ἦλθον βαλεῖν εἰς τὴν γῆν, καὶ τί ἤθελον, εἰ ἤδη ἀνήφθη;»〉. 〈Οὐκ ὠμὸν〉 τὸ κρέας, ἵνα εὐκατέργαστος ᾖ ὁ λόγος καὶ εὐπρόσφορος καὶ εὐπαράδεκτος· 〈οὐδὲ ἐν ὕδατι ἡψημένον〉, ἵνα μὴ ὑγρὸς ᾖ μηδὲ ὑδατώδης ὁ λόγος μηδὲ ἐκλελυμένος. 〈Κεφαλὴν σὺν τοῖς ποσὶ καὶ τοῖς ἐντοσθίοις〉, 〈**〉 ὡς ἀόρατος βουλή, πόδες ὡς ἄνθρωπος. 〈Κεφαλὴ σὺν τοῖς ποσὶ καὶ τοῖς ἐντοσθίοις〉, ἀρχὴ καὶ μεσότης καὶ τέλος, πάντα συνέχων καὶ συσφίγγων καὶ συγκολλῶν ἐν ἑαυτῷ ἀλύτοις δεσμοῖς, γενόμενος ἀληθῶς 〈«μεσίτης Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων»〉. 〈Κεφαλὴ σὺν τοῖς ποσὶ καὶ τοῖς ἐντοσθίοις〉, Θεὸς, λόγος καὶ ἄνθρωπος ἐν γῇ. 〈Κεφαλὴ σὺν τοῖς ποσὶ καὶ τοῖς ἐντοσθίοις〉, ὕψει καὶ βάθει καὶ πλάτει 〈**〉 καὶ γῆς καταρριζώματα. 〈Κεφαλὴ σὺν τοῖς ποσὶ καὶ τοῖς ἐντοσθίοις〉, νόμος καὶ λόγος καὶ ἀποστολοί, νόμος ὡς ἀρχὴ καὶ λόγος ὡς βουλὴ καὶ ἀποστολοὶ ὡς πόδες· 〈«Ὡς ὡραῖοι οἱ πόδες τῶν εὐαγγελιζομένων τὰ ἀγαθά»〉. 〈Ὀστέον δὲ οὐ συντρίψετε ἀπ᾽ αὐτοῦ〉, ἵνα γνωστὴ ᾖ ἡ ἀνάστασις ἡ μετὰ σώματος· 〈«Βάλε»〉 γάρ φησι 〈«τοὺς δακτύλους σου εἰς τοὺς τῶν ἥλων τύπους, ἵνα γνῷς ὅτι πνεῦμα σάρκα καὶ ὀστέα οὐκ ἔχει»〉. 〈Ἄζυμα μετὰ πικρίδων ἔδεσθε〉· πικρὰ γάρ σοι ἢ πικρῶν ἔργων τὰ μυστήρια· 〈«Ἡ γῆ ὑμῶν ἔρημος, αἱ πόλεις ὑμῶν πυρίκαυστοι, τὴν χώραν ὑμῶν ἀλλότριοι ἐνώπιον ὑμῶν κατεσθίουσι, καὶ ἠρήμωται κατεστραμμένη ὑπὸ λαῶν ἀλλοτρίων»〉. 〈Ἔδεσθε μετὰ σπουδῆς〉 τὸ πάσχα· ἐγρηγορέναι γὰρ καὶ ἐπινενηφέναι δεῖ ἅπαντα τὸν μέλλοντα προσιέναι τῷ μεγάλῳ σώματι. 〈Αἱ ὀσφύες ὑμῶν περιεζωσμέναι〉· παυσάσθωσαν αἱ διὰ γενέσεως πηγαὶ λελυμέναι, 〈αἱ〉 σαρκῶν περιπλοκαὶ καὶ αἱ ῥυπαρώδεις ἡδοναί. 〈Τὰ ὑποδήματα ὑμῶν ἐν τοῖς ποσίν〉· ὀρθοτομοῦσαι βάσεις, στηρίγματα ἀχώλευτα· ἀληθείας γὰρ ῥιζώματα. 〈Τὰ ὑποδήματα ὑμῶν ἐν τοῖς ποσὶν ὑμῶν〉, ἃ Μωϋσῆς μὲν ὑπελύσατο, Ἰησοῦς δὲ ὑπεδήσατο· 〈«Λῦσαι»〉 γάρ φησι 〈«τὸ ὑπόδημα τῶν ποδῶν σου»〉, ἵνα τὸ παρερχόμενον τοῦ νόμου δηλωθῇ, 〈«Οὗ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς τὸν ἱμάντα τῶν ὑποδημάτων αὐτοῦ λῦσαι»〉, ἵνα τὸ πάντοθεν περιεσφιγμένον τοῦ λόγου μηνυθῇ. 〈Αἱ βακτηρίαι ὑμῶν ἐν ταῖς χερσὶν ὑμῶν〉, τῆς θείας δυνάμεως τὰ σημεῖα, τῆς λογικῆς ἰσχύος τὰ ἐρείσματα, ῥάβδος ἡ διὰ Μωϋσέως, ῥάβδος ἡ διὰ Ἀαρών, ῥάβδος ἡ καρυΐνη, ῥάβδος ἡ τεμοῦσα βάθη θαλάσσης, 〈ῥάβδος〉 ἡ γλυκάνασα πικρίαν πηγῶν, ῥάβδος ἐφ᾽ ἣν τὰ ἑπτὰ πνεύματα τὰ ἅγια ἀνεπαύσατο τοῦ Θεοῦ· 〈«Πνεῦμα σοφίας καὶ συνέσεως, πνεῦμα βουλῆς καὶ ἰσχύος, 〈πνεῦμα γνώσεως καὶ εὐσεβείας〉, πνεῦμα φόβου Θεοῦ ἐμπλήσει αὐτόν»〉.
Τα δε κρέατα 〈ψημένα στη φωτιά〉· διότι είναι πύρινο το λογικό σώμα του Χριστού· 〈«Φωτιά ήρθα να ρίξω στη γη, και τι άλλο θα ήθελα αν έχει κιόλας ανάψει;»〉. 〈Όχι ωμό〉 το κρέας, για να είναι ο λόγος εύκολος στην επεξεργασία του, προσιτός και ευπρόσδεκτος· 〈ούτε βρασμένο σε νερό〉, για να μην είναι ο λόγος υγρός, ούτε υδαρής, ούτε χαλαρός. 〈Κεφάλι μαζί με τα πόδια και τα εντόσθια〉, 〈**〉 ως αόρατη βουλή, τα πόδια ως άνθρωπος. 〈Κεφάλι μαζί με τα πόδια και τα εντόσθια〉, αρχή και μέση και τέλος, συγκρατώντας, συσφίγγοντας και συνενώνοντας τα πάντα μέσα Του με άλυτους δεσμούς, έχοντας γίνει αληθινά 〈«μεσίτης Θεού και ανθρώπων»〉. 〈Κεφάλι μαζί με τα πόδια και τα εντόσθια〉, Θεός, Λόγος και άνθρωπος στη γη. 〈Κεφάλι μαζί με τα πόδια και τα εντόσθια〉, σε ύψος και βάθος και πλάτος 〈**〉 και στα ριζώματα της γης. 〈Κεφάλι μαζί με τα πόδια και τα εντόσθια〉, νόμος και λόγος και απόστολοι, ο νόμος ως αρχή και ο λόγος ως βουλή και οι απόστολοι ως πόδια· 〈«Πόσο ωραία είναι τα πόδια εκείνων που ευαγγελίζονται τα αγαθά»〉. 〈Οστό δε δεν θα τσακίσετε από αυτόν〉, για να γίνει γνωστή η ανάσταση με το σώμα· διότι λέει, 〈«Βάλε τα δάχτυλά σου στα σημάδια των καρφιών, για να γνωρίσεις ότι το πνεύμα δεν έχει σάρκα και οστά»〉. 〈Άζυμα μαζί με πικρά χόρτα θα φάτε〉· διότι πικρά είναι για σένα, ή πικρών έργων τα μυστήρια· 〈«Η γη σας είναι έρημη, οι πόλεις σας καμένες από τη φωτιά, τη χώρα σας την καταβροχθίζουν ξένοι μπροστά σας, και έχει ερημωθεί, κατεστραμμένη από ξένους λαούς»〉. 〈Θα φάτε με σπουδή〉 το πάσχα· διότι πρέπει να αγρυπνεί και να νήφει καθένας που πρόκειται να προσέλθει στο μεγάλο σώμα. 〈Οι οσφύες σας περιεζωσμένες〉· ας παύσουν οι ανεξέλεγκτες πηγές της γενέσεως, 〈οι〉 σαρκικές περιπλοκές και οι ρυπαρές ηδονές. 〈Τα υποδήματά σας στα πόδια σας〉· βάσεις που ορθοτομούν, στηρίγματα που δεν χωλαίνουν· διότι είναι ριζώματα της αλήθειας. 〈Τα υποδήματά σας στα πόδια σας〉, τα οποία ο Μωυσής μεν έβγαλε, ο Ιησούς όμως φόρεσε· διότι λέει, 〈«Λύσε το υπόδημα των ποδιών σου»〉, για να δηλωθεί το παροδικό του νόμου, 〈«Του οποίου δεν είμαι ικανός να λύσω το λουρί των υποδημάτων Του»〉, για να φανερωθεί το πανταχόθεν περιεσφιγμένο του Λόγου. 〈Τα ραβδιά σας στα χέρια σας〉, τα σημεία της θείας δυνάμεως, τα στηρίγματα της λογικής ισχύος, η ράβδος μέσω του Μωυσή, η ράβδος μέσω του Ααρών, η καρυΐνη ράβδος, η ράβδος που έσχισε τα βάθη της θάλασσας, 〈η ράβδος〉 που γλύκανε την πικρία των πηγών, η ράβδος επί της οποίας αναπαύθηκαν τα επτά άγια πνεύματα του Θεού· 〈«Πνεύμα σοφίας και συνέσεως, πνεύμα βουλής και ισχύος, 〈πνεύμα γνώσεως και ευσεβείας〉, πνεύμα φόβου Θεού θα τον γεμίσει»〉.
Λεπτομέρειες
Ἡ γῆ ὑμῶν ἔρημος. Ταῦτα οὐχ ὡς γεγενημένα ἀπαγγέλλει, ἀλλ᾽ ὡς ἐσόμενα προαναφωνεῖ. Κέχρηνται δὲ τῷ ἔθει οἱ προφῆται τούτῳ, ὁμοῦ τε φοβοῦντες τὸν ἀκροατὴν καὶ τῆς οἰκείας ἀληθείας τὴν δύναμιν ἐνδεικνύμενοι. Ὡς γὰρ τὰ παρελθόντα οὐκ ἔνι μὴ γεγενῆσθαι, οὕτω τὰ μέλλοντα ὑπὸ τῶν προφητῶν λέγεσθαι, οὐκ ἔνι μὴ συμβῆναι, πλὴν εἰ μήποτε μετανοήσαιεν οἱ κολάζεσθαι μέλλοντες.
Η γη σας είναι έρημη. Αυτά δεν τα αναγγέλλει ως γεγονότα που έχουν ήδη συμβεί, αλλά τα προαναφωνεί ως μελλοντικά. Οι προφήτες χρησιμοποιούν αυτήν τη συνήθεια, προκειμένου αφενός να προκαλέσουν φόβο στον ακροατή και αφετέρου να καταδείξουν τη δύναμη της δικής τους αλήθειας. Διότι, όπως είναι αδύνατον να μην έχουν συμβεί τα παρελθόντα, έτσι είναι αδύνατον να μην πραγματοποιηθούν όσα μελλοντικά εξαγγέλλονται από τους προφήτες, εκτός εάν τυχόν μετανοήσουν εκείνοι που πρόκειται να τιμωρηθούν.
Λεπτομέρειες
Αἱ πόλεις ὑμῶν πυρίκαυστοι. Οὐ γὰρ ἠφάνισεν αὐτὰς παντελῶς, ἀλλ᾽ ἀφῆκεν ἑστάναι τὰ λείψανα τοῦ ἐμπρησμοῦ τοῦ βαρβαρικοῦ, μᾶλλον δυνάμενα καθικέσθαι τῆς τῶν ὁρώντων ὄψεως. Τὴν χώραν ὑμῶν ἐνώπιον ὑμῶν ἀλλότριοι κατεσθίουσιν αὐτὴν καὶ ἠρήμωται κατεστραμμένη ὑπὸ λαῶν ἀλλοτρίων.
Οι πόλεις σας είναι πυρίκαυστες. Διότι δεν τις εξαφάνισε ολοσχερώς, αλλά άφησε να στέκουν τα υπολείμματα του βαρβαρικού εμπρησμού, τα οποία μπορούν εντονότερα να συγκλονίσουν τα βλέμματα όσων τα αντικρίζουν. Τη χώρα σας, ενώπιόν σας, αλλότριοι την καταβροχθίζουν, και έχει ερημωθεί, καταστραμμένη από αλλότριους λαούς.
Λεπτομέρειες
Καὶ διὰ Μωυσέως κέκραγεν ὁ θεὸς αὐτός, οὕτως λέγων· Καὶ περιτεμεῖσθε τὴν σκληροκαρδίαν ὑμῶν καὶ τὸν τράχηλον οὐ σκληρυνεῖτε ἔτι· ὁ γὰρ κύριος, ὁ θεὸς ὑμῶν καὶ κύριος τῶν κυρίων, θεὸς μέγας καὶ ἰσχυρὸς καὶ φοβερὸς, ὅστις οὐ θαυμάζει πρόσωπον οὐδὲ μὴ λάβῃ δῶρον. καὶ ἐν τῷ Λευιτικῷ· Ὅτι παρέβησαν καὶ ὑπερεῖδόν με καὶ ὅτι ἐπορεύθησαν ἐναντίον μου πλάγιοι, καὶ ἐγὼ ἐπορεύθην μετ᾽ αὐτῶν πλαγίως, καὶ ἀπολῶ αὐτοὺς ἐν τῇ γῇ τῶν ἐχθρῶν αὐτῶν. τότε ἐντραπήσεται ἡ καρδία ἡ ἀπερίτμητος αὐτῶν. ἡ γὰρ ἀπὸ Ἀβραὰμ κατὰ σάρκα περιτομὴ εἰς σημεῖον ἐδόθη, ἵνα ἦτε ἀπὸ τῶν ἄλλων ἐθνῶν καὶ ἡμῶν ἀφωρισμένοι, καὶ ἵνα μόνοι πάθητε ἃ νῦν ἐν δίκῃ πάσχετε, καὶ ἵνα γένωνται αἱ χῶραι ὑμῶν ἔρημοι καὶ αἱ πόλεις πυρίκαυστοι, καὶ τοὺς καρποὺς ἐνώπιον ὑμῶν κατεσθίωσιν ἀλλότριοι, καὶ μηδεὶς ἐξ ὑμῶν ἐπιβαίνῃ εἰς τὴν Ἰερουσαλήμ. οὐ γὰρ ἐξ ἄλλου τινὸς γνωρίζεσθε παρὰ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους, ἢ ἀπὸ τῆς ἐν σαρκὶ ὑμῶν περιτομῆς. οὐδεὶς γὰρ ὑμῶν, ὡς νομίζω, τολμήσει εἰπεῖν ὅτι μὴ καὶ προγνώστης τῶν γίνεσθαι μελλόντων ἦν καὶ ἔστιν ὁ θεὸς καὶ τὰ ἄξια ἑκάστῳ προετοιμάζων. καὶ ὑμῖν οὖν ταῦτα καλῶς καὶ δικαίως γέγονεν.
Και μέσω του Μωυσή ανακράζει ο ίδιος ο Θεός, λέγοντας τα εξής: Να περιτέμετε τη σκληροκαρδία σας και να μη σκληρύνετε πλέον τον τράχηλό σας. διότι ο Κύριος, ο Θεός σας και Κύριος των κυρίων, είναι Θεός μέγας και ισχυρός και φοβερός, ο οποίος δεν προσωποληπτεί ούτε δωροδοκείται. Και στο Λευιτικό: Επειδή παρέβησαν τον νόμο και με περιφρόνησαν, και επειδή πορεύθηκαν εναντίον μου με πλάγιους τρόπους, και εγώ πορεύθηκα απέναντί τους πλαγίως, και θα τους καταστρέψω στη γη των εχθρών τους. τότε θα ντραπεί η απερίτμητη καρδιά τους. Διότι η κατά σάρκα περιτομή που ξεκίνησε από τον Αβραάμ δόθηκε ως σημείο, για να είστε ξεχωρισμένοι από τα άλλα έθνη και από εμάς, και για να πάθετε μόνοι σας αυτά που τώρα δίκαια παθαίνετε, και για να γίνουν οι χώρες σας έρημες και οι πόλεις σας πυρίκαυστες, και τους καρπούς σας μπροστά σας να τους καταβροχθίζουν ξένοι, και κανείς από εσάς να μην εισέρχεται στην Ιερουσαλήμ. Διότι από κανένα άλλο χαρακτηριστικό δεν διακρίνεστε σε σχέση με τους άλλους ανθρώπους, παρά μόνο από την περιτομή στη σάρκα σας. Επειδή κανείς από εσάς, νομίζω, δεν θα τολμήσει να πει ότι ο Θεός δεν ήταν και δεν είναι προγνώστης των μελλόντων, και ότι δεν προετοιμάζει για τον καθένα ό,τι του αξίζει. Και σε εσάς λοιπόν αυτά συνέβησαν σωστά και δίκαια.
Λεπτομέρειες
Το έργο διαθέτει μόνο κανονικό σύνδεσμο έργου.
Ἀλλὰ καὶ Δαυὶδ αὐτὸς ὁ μακάριος τῶν ἐν Ἰσραὴλ πιστῶν εἶχε τὴν βασιλείαν. Ὅθεν ἅμα τῆς πίστεως κατέσβεσεν ἑαυτῷ τὸ φέγγος ὁ Ἰσραήλ, ἅμα καὶ τῆς τοῦ Δαυὶδ εὐθὺς ἀπέστη βασιλείας. Ἄρ᾽ οὖν τὸν τοῦ Δαυὶδ πνευματικὸν θρόνον καὶ τὴν νοητὴν τῶν λογικῶν ψυχῶν βασιλείαν καὶ τὸν πιστὸν οἶκον τοῦ Ἰακὼβ καὶ τὸ ἅγιον καὶ μέγα ἔθνος, ἐφ᾽ ὃν ἀντὶ τοῦ σωματικοῦ καὶ παραπικραίνοντος Ἰσραὴλ προφητικῶς χρηματίζων ὁ θεὸς τῷ Μωυσῇ καταστήσειν αὐτὸν ἤτοι τὸν δι᾽ αὐτοῦ τυπικῶς νοούμενον ἐπηγγείλατο εἰπὼν «ἄφες με καὶ ἐξαλείψω τὸ ἔθνος τοῦτο εἰσάπαξ καὶ καταστήσω σε εἰς ἔθνος μέγα καὶ φοβερὸν ἢ τοῦτο», ἀλλ᾽ οὐ τὸν ἄπιστον οἶκον τοῦ Ἰακὼβ καὶ παραπικραίνοντα, καὶ τὸ ἁμαρτωλὸν ἔθνος καὶ τὸ πονηρὸν σπέρμα καὶ τοὺς ἀνόμους υἱοὺς καὶ τοὺς ἄρχοντας Σοδόμων καὶ τὸν λαὸν Γομόρρας καὶ τοὺς ἀποστραφέντας ἀποστροφὴν πονηρὰν καὶ τὸν κύριον ἐγκαταλιπόντας καὶ τὸν ἅγιον τοῦ Ἰσραὴλ παροξύναντας καὶ τὸν θεὸν οὐκ ἐπεγνωκότας οὐδὲ συνιέντας καὶ πληγέντας πληγὴν ἀπιστίας ἀνίατον καὶ μηδεμίαν δεχομένην λογικῆς ἰατρείας μέθοδον, ἀπιστίαν ψυχῆς θεραπεύουσαν—οὐαὶ γάρ, φησίν, ἔθνος ἁμαρτωλόν, σπέρμα πονηρόν, υἱοὶ ἄνομοι· ἐγκατελίπετε τὸν κύριον καὶ παρωξύνατε τὸν ἅγιον τοῦ Ἰσραήλ. Τί ἔτι πληγῆτε προστιθέντες ἀνομίαν;
Αλλά και ο ίδιος ο μακάριος Δαβίδ κατείχε τη βασιλεία των πιστών στον Ισραήλ. Επομένως, μόλις ο Ισραήλ έσβησε για τον εαυτό του το φως της πίστεως, αυτοθρόως αποστάτησε και από τη βασιλεία του Δαβίδ. Άρα, λοιπόν, τον πνευματικό θρόνο του Δαβίδ και τη νοητή βασιλεία των λογικών ψυχών και τον πιστό οίκο του Ιακώβ και το άγιο και μέγα έθνος (επί του οποίου, αντί του σαρκικού Ισραήλ που Τον παροργίζει, ο Θεός, ομιλώντας προφητικά στον Μωυσή, υποσχέθηκε ότι θα καταστήσει αυτόν, δηλαδή εκείνον που τυπικώς εννοείται μέσω αυτού, λέγοντας: «άφησέ με και θα εξαλείψω αυτό το έθνος ολοκληρωτικά, και θα σε καταστήσω έθνος μεγάλο και πιο φοβερό από αυτό»), και όχι τον άπιστο οίκο του Ιακώβ που Τον παροργίζει, και το αμαρτωλό έθνος και το πονηρό σπέρμα και τους άνομους υιούς και τους άρχοντες των Σοδόμων και τον λαό των Γομόρρων και όσους αποστράφηκαν με πονηρή αποστροφή και εγκατέλειψαν τον Κύριο και παρόξυναν τον Άγιο του Ισραήλ, και δεν γνώρισαν ούτε κατανόησαν τον Θεό, και χτυπήθηκαν με ανίατη πληγή απιστίας, η οποία δεν επιδέχεται καμία μέθοδο λογικής ιατρείας ικανή να θεραπεύσει την απιστία της ψυχής — διότι «αλίμονο», λέγει, «έθνος αμαρτωλό, σπέρμα πονηρό, υιοί άνομοι· εγκαταλείψατε τον Κύριο και παροξύνατε τον Άγιο του Ισραήλ. Γιατί να πληγείτε κι άλλο, προσθέτοντας ανομία;»
Λεπτομέρειες
Ἤκουες γὰρ πάντως τοῦ Θεοῦ μικρὸν ἀνωτέρω διὰ τοῦ προφήτου λέγοντος ὅτι «ἀπὸ ποδῶν ἕως κεφαλῆς οὐκ ἔστιν ὁλοκληρία ἐν αὐτοῖς». Οὐκ ἔστι μερικόν, ἵνα ὡς μερικὸν τραῦμα μερικὸν ἔμπλαστρον δέξηται ἢ καταδέσμους, ἀλλ’ ὁλόσωμον καὶ ὁλότροπον ἡ ἁμαρτία τὴν ψυχὴν ἐτραυμάτισεν· ἀλλ’ ὅμως οὐδ’ οὕτως ἠδυνάτει τῷ τῶν ψυχῶν καὶ τῶν σωμάτων ἰατρῷ ἔλαιον ἐπιστάξαι καὶ ὑγιὲς ἀπαρτίσαι τῇ πολλῇ σηπεδόνι καὶ τῇ μεγάλῃ πληγῇ. Ἐπεὶ δὲ οἱ πεπληγμένοι τῇ ἁμαρτίᾳ ἐπιστρέψαι οὐκ ἠθέλησαν, οὐ μετενόησαν, οὐ νῶτα ἔδωκαν τῇ κακίᾳ, οὐ προσῆλθον τῷ τῶν ψυχῶν καὶ σωμάτων ἰατρῷ, ἀλλ’ ἔτι πλεῖον κακουργοῦντες τὴν πληγὴν ἐμεγάλυνον καὶ ἀνίατον αὐτὴν ἀπειργάσαντο. Ἤκουες πάλιν πῶς μισητοὶ ἀξίως γεγόνασιν, ὥστε καὶ αἱ προσφοραὶ καὶ αἱ ἑορταὶ καὶ αἱ προσευχαὶ καὶ αἱ δεήσεις καὶ τὰ θυμιάματα αὐτῶν βδελυκτὰ καὶ ἀπρόσδεκτα τῷ Θεῷ γεγόνασιν· οὐ μόνον δέ, ἀλλὰ καὶ αἱ πόλεις αὐτῶν πυρίκαυστοι, καὶ βαρβάρων ἐπιδρομαὶ καὶ ἐρήμωσις, καὶ ἀφανισμὸς πόλεων καὶ χωρῶν, καὶ ἁπλῶς ἀνιαρῶν πληθὺς διὰ τὴν ῥηθεῖσαν πληγὴν ἁμαρτίαν πρὸς αὐτοὺς πανταχόθεν κατέρρευσε.
Διότι άκουσες βεβαίως τον Θεό λίγο πιο πάνω, μέσω του προφήτη, να λέει ότι «από τα πόδια έως το κεφάλι δεν υπάρχει σε αυτούς τίποτα το υγιές». Δεν είναι κάτι μερικό, ώστε ως μερικό τραύμα να δεχθεί μερικό έμπλαστρο ή επιδέσμους, αλλά η αμαρτία τραυμάτισε την ψυχή ολοκληρωτικά και με κάθε τρόπο. Αλλά όμως, ούτε έτσι ήταν αδύνατο στον ιατρό των ψυχών και των σωμάτων να στάξει έλαιο και να θεραπεύσει πλήρως την πολλή σήψη και τη μεγάλη πληγή. Επειδή όμως αυτοί που είχαν πληγεί από την αμαρτία δεν θέλησαν να επιστρέψουν, δεν μετανόησαν, δεν γύρισαν την πλάτη στην κακία, δεν προσήλθαν στον ιατρό των ψυχών και των σωμάτων, αλλά κακουργώντας ακόμη περισσότερο μεγάλωσαν την πληγή και την κατέστησαν ανίατη. Άκουσες πάλι πώς έγιναν δικαίως μισητοί, ώστε και οι προσφορές και οι εορτές και οι προσευχές και οι δεήσεις και τα θυμιάματά τους έγιναν βδελυρά και απρόσδεκτα στον Θεό. Και όχι μόνο αυτό, αλλά και οι πόλεις τους παραδόθηκαν στη φωτιά, και υπέστησαν επιδρομές βαρβάρων και ερήμωση, και αφανισμό πόλεων και χωρών, και γενικά ένα πλήθος δεινών κατέρρευσε πάνω τους από παντού εξαιτίας της αναφερθείσας πληγής της αμαρτίας.
Λεπτομέρειες
Καὶ ὁ μὲν τοιαύταις κολάσεσι καὶ διαδρὰς ἐκδίδωσιν ἑαυτόν, τὸ δέ γε κατὰ τῶν ἐπιόρκων ἐπιποτώμενον δρέπανον, τὸ βριθὺ καὶ μέγα καὶ στιβαρόν, τῇ Δαλματίᾳ ὑψόθεν ἐπικαταρραγὲν διὰ σοῦ εἰσῆλθεν εἰς τὸν οἶκον τοῦ ἐπὶ ψεύδει ὀμνύοντος καὶ συνετέλεσεν αὐτὸν καὶ τὰ ξύλα αὐτοῦ καὶ τοὺς λίθους αὐτοῦ· τὸ γὰρ παμφάγον πῦρ, ὃ κατὰ τῶν ἐκεῖσε οἰκοπέδων βληθῆναι προσετετάχεις, οὐ μόνον τῶν δρυφάκτων λαβόμενον εἰς κόνιν θερινὴν αὐτὰ καταφαγὸν ἀπελέπτυνεν, ἀλλὰ καὶ τοὺς λίθους αὐτοὺς συνετέλεσεν· ἡ δὲ τῶν πεσόντων πληθύς, ἡ δὲ τῶν ἀνδραποδισθέντων μοῖρα μέτρον ἅπαν καὶ ἀριθμὸν ὑπερπέπαικεν· ἀριθμήσω αὐτοὺς καὶ ὑπὲρ ἄμμον πληθυνθήσονται· οὐ γὰρ ἦλθες εἰρήνην ἐκεῖσε βαλεῖν, ὡς ἔδειξας, ἀλλὰ μάχαιραν διιστῶσαν ἀπ’ ἀλλήλων τὰ τῷ φίλτρῳ συνημμένα πρότερον. ἀμέλει τοι καὶ τὸ μὲν ἔταξας εἰς σφαγήν, τὸ δὲ εἰς ζώγρησιν, καὶ τὸ τῆς Γραφῆς εἰπεῖν, πᾶσα κεφαλὴ εἰς πόνον ἐκεῖ καὶ πᾶσα καρδία εἰς λύπην· ἡ γῆ ἔρημος, αἱ πόλεις πυρίκαυστοι.
Και αυτός μεν με τέτοιες τιμωρίες, έστω και αν διέφυγε, παραδίδει τον εαυτό του, ενώ το δρεπάνι που ίπταται εναντίον των επιόρκων, το βαρύ και μεγάλο και ισχυρό, αφού κατέπεσε με ορμή από ψηλά στη Δαλματία μέσω εσού, εισήλθε στον οίκο εκείνου που ορκίζεται με ψέματα και τον κατέστρεψε ολοσχερώς, μαζί με τα ξύλα και τις πέτρες του. Διότι το παμφάγο πυρ, το οποίο είχες διατάξει να ριχτεί εναντίον των εκεί κτισμάτων, όχι μόνο τύλιξε τα ξύλινα περιφράγματα και κατατρώγοντάς τα τα έκανε λεπτή θερινή σκόνη, αλλά κατέστρεψε εντελώς και τις ίδιες τις πέτρες. Το δε πλήθος αυτών που έπεσαν και το μέρος αυτών που αιχμαλωτίστηκαν ξεπέρασε κάθε μέτρο και αριθμό. Θα τους μετρήσω και θα αποδειχθούν πολυπληθέστεροι από την άμμο. Διότι δεν ήρθες για να φέρεις ειρήνη εκεί, όπως έδειξες, αλλά μάχαιρα που χωρίζει το ένα από το άλλο όσα πρωτύτερα ήταν ενωμένα με αγάπη. Εξάλλου, άλλους τους προόρισες για σφαγή και άλλους για αιχμαλωσία, και για να χρησιμοποιήσουμε τα λόγια της Γραφής, κάθε κεφάλι εκεί βρίσκεται σε πόνο και κάθε καρδιά σε λύπη. Η γη είναι έρημη, οι πόλεις καμένες από τη φωτιά.
Λεπτομέρειες