Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 10:10

Διότι η αμαρτία δεν ενυπάρχει στην κατασκευή μας, αλλά προστέθηκε αργότερα. Γι' αυτόν τον λόγο και η θλίψη, η οποία επιφέρεται για τα παραπτώματα, προαναγγέλλεται απειλητικά από τον Προφήτη ότι θα έρθει από μακριά. «Ουαί στους Ασσυρίους. Η ράβδος του θυμού μου και οργή βρίσκεται στα χέρια τους. Την οργή μου θα αποστείλω εναντίον ενός άνομου έθνους και θα δώσω διαταγή εναντίον του λαού μου να πάρουν λάφυρα και λεία, να καταπατήσουν τις πόλεις και να τις μετατρέψουν σε κονιορτό. Αυτός όμως δεν σκέφτηκε με αυτόν τον τρόπο, ούτε συλλογίστηκε έτσι στην ψυχή του, αλλά θα παρεκτραπεί ο νους του στο να εξολοθρεύσει όχι λίγα έθνη. Και εάν του πουν: "Εσύ μόνος είσαι άρχοντας", θα απαντήσει: "Δεν κυρίευσα τη χώρα πάνω από τη Βαβυλώνα και τη Χαλάνη, όπου οικοδομήθηκε ο πύργος; Και κυρίευσα την Αραβία, τη Δαμασκό και τη Σαμάρεια. Με όποιον τρόπο κατέλαβα αυτές, θα καταλάβω και όλες τις εξουσίες"».

«Κατέλαβα δε», λέει, «την Αραβία και τη Δαμασκό και τη Σαμάρεια. Με τον τρόπο που κατέλαβα αυτές, θα καταλάβω και όλες τις εξουσίες». Επειδή, λοιπόν, απέδωσε στον εαυτό του το ότι μπορεί να καθιστά υποχείριές του όλες τις πόλεις, και δεν κατανόησε ότι κυριάρχησε επί των ανθρώπων όχι με τη δική του δύναμη, αλλά ότι επικράτησε εξαιτίας της οικονομίας του Θεού, ο οποίος παιδαγωγεί αυτούς που έχουν αμαρτήσει, για τον λόγο αυτό ο προφητικός λόγος τον καθιστά άξιο θρήνου.

Ολολύξτε, τα γλυπτά στην Ιερουσαλήμ και στη Σαμάρεια. Διότι όπως έπραξα στη Σαμάρεια και στα χειροποίητα είδωλά της, έτσι θα πράξω και στην Ιερουσαλήμ και στα δικά της είδωλα. Πώς θα ολολύξουν τα γλυπτά, τα οποία είναι από ξύλο και λίθο, ή από κάποια άλλη ύλη, την οποία η τέχνη διαμορφώνει σε εικόνες ανθρώπων, ή άλογων τετράποδων ζώων, ή πτηνών, ή ακόμη και ερπετών, όπως είναι τα αφιδρύματα των Αιγυπτίων;

Και θα συμβεί, όταν ο Κύριος ολοκληρώσει όλα όσα πράττει στο όρος Σιών και στην Ιερουσαλήμ, θα επιφέρει την τιμωρία στον μεγάλο νου, τον άρχοντα των Ασσυρίων, και στο ύψος της δόξας των οφθαλμών του. Μετά την προσταγή του θρήνου για τα γλυπτά είδωλα που βρίσκονται στην Ιερουσαλήμ και στη Σαμάρεια, και με την απειλή εναντίον τους (εφόσον, δηλαδή, καθαρίστηκε πλέον η Ιερουσαλήμ, ελευθερώθηκε από το μίασμα των ειδώλων και παιδαγωγήθηκε με τις τιμωρητικές πληγές που υπέμεινε με το να παραδοθεί στους Ασσυρίους), τότε πλέον ο θείος λόγος απειλεί ότι θα μεταφέρει την πληγή στον άρχοντα των Ασσυρίων. Διότι, επειδή υπερηφανεύθηκε στο φρόνημα και δεν κατανόησε ότι η αμαρτία εκείνων υπήρξε η αιτία τόσων κακών, αλλά νόμισε ότι με τη δική του επινόηση και δύναμη μπόρεσε να υπερισχύσει κατά της Ιερουσαλήμ, εξαιτίας αυτής της αλαζονείας και του παράλογου ύψους της έπαρσης του νου του, λέγει ότι: «Θα επιφέρει την τιμωρία στον μεγάλο νου, στον άρχοντα των Ασσυρίων, και στο ύψος της δόξας των οφθαλμών του».

Εγώ τους έδωσα εντολή, ώστε να κάνουν λάφυρα και λεία τον λαό μου, και να καταπατήσουν τις πόλεις, και να τις μετατρέψουν σε σκόνη. Διότι, αν δεν είχα αποσύρει το σωστικό μου χέρι, και δεν τους είχα αφήσει γυμνούς από την παντοτινή και συνηθισμένη σε αυτούς, και από εμένα δοσμένη βοήθεια, δεν θα είχαν ποτέ αλωθεί, όντας πάντα ανώτεροι από τους εχθρούς χάρη σε εμένα. Αλλά ο ίδιος ο Ασσύριος δεν σκέφτηκε έτσι, και στην ψυχή του δεν υπολόγισε με αυτόν τον τρόπο, αλλά, όσον αφορά τον δικό του νου, θα αφανίσει· δηλαδή, θα εξολοθρεύσει όχι λίγα έθνη. Διότι νομίζει ότι στις δικές του δυνάμεις κανείς δεν θα μπορέσει να αντισταθεί, ότι οπωσδήποτε θα επικρατήσει ακούραστα, και ότι θα γίνει κυρίαρχος κάθε έθνους, χωρίς να του εναντιωθεί κανείς. Έχοντας δε σε τέτοιο βαθμό άπληστη την ψυχή του, και θέλοντας πάντοτε να κυριαρχεί στα πάντα, ακόμη κι αν τον πλησίαζε κάποιος λέγοντάς του: Εσύ μόνος είσαι άρχοντας, δηλαδή, άραγε θα μπορέσεις μόνος σου να κυβερνήσεις ολόκληρη την οικουμένη; Προς τούτο, λέει, θα αφήσει αλαζονική φωνή, λέγοντας το εξής: Δεν πήρα τη χώρα πάνω από τη Βαβυλώνα, και τη Χαλάννη, όπου χτίστηκε ο πύργος; Πήρα την Αραβία, και τη Δαμασκό, και τη Σαμάρεια· με τον ίδιο τρόπο που πήρα αυτές, θα πάρω και όλες τις χώρες. Η Χαλάννη, όπου χτίστηκε ο πύργος από τους παλαιότερους, βρίσκεται κατά κάποιον τρόπο στα έσχατα μέρη της Ανατολής, πέρα από τη χώρα και τη γη των Βαβυλωνίων.

«Διότι με τον τρόπο που έπραξα στη Σαμάρεια και στα χειροποίητα είδωλά της, έτσι θα πράξω και στην Ιερουσαλήμ και στα είδωλά της». Μόλις προηγουμένως παρουσίασε τον Ασσύριο να έχει υψηλά και υπεροπτικά φρονήματα. Διότι, επειδή εξολόθρευσε τις πόλεις της Σαμάρειας χωρίς να τις βοηθήσουν οι ψευδώνυμοι θεοί, αλλά αντίθετα κατακάηκαν μαζί με τα ίδια τους τα τεμένη και τους βωμούς. Και καθώς αυτός είχε την πρόθεση να υποτάξει και την ίδια την Ιερουσαλήμ, δηλαδή την Ιουδαία, ακόμη και αν τυχόν δεν το ήθελε ο Χριστός που την υπερασπίζεται και τη σώζει πάντοτε, ο προφητικός λόγος μάς παραθέτει αμέσως τις αιτίες για τις οποίες αλώθηκε και η ίδια η Σαμάρεια, καθώς και πάρα πολλές πόλεις της Ιουδαίας. Για τον λόγο αυτόν, πολύ εύλογα φέρνει στη μνήμη τους τρόπους της ασέβειας, και τους προστάζει να θρηνούν γοερά και να οδύρονται. Και μένοντας σχεδόν έκπληκτος για την αποστασία από την τόσο μεγάλη φιλοθεΐα, αναφωνεί: «Ολολύξτε, γλυπτά στην Ιερουσαλήμ και στη Σαμάρεια». Διότι εκεί όπου έπρεπε να τιμάται με τις καθιερωμένες τιμές ο Θεός των όλων, εκεί παραβλέπεται και στερείται την τιμή που του ταιριάζει και του οφείλεται. Διότι οι άθλιοι, αποδίδοντας τον σεβασμό τους στα γλυπτά, τόλμησαν να πουν στο ξύλο: «Εσύ είσαι ο Θεός μου», και στην πέτρα: «Εσύ με γέννησες». Επομένως, το ρηθέν προήλθε σαν ένα αναφώνημα γεμάτο έκπληξη από τον προφήτη, δηλαδή το: «γλυπτά στην Ιερουσαλήμ και στη Σαμάρεια».

Γι' αυτό, αφού ο λόγος σταμάτησε μέχρις εδώ την προφητεία περί του Ισραήλ, μεταβαίνει πλέον στους ίδιους τους Ασσυρίους, προφητεύοντας όσα πρόκειται να συμβούν και σε αυτούς μέσω όσων ακολουθούν. ⌜Μετά την αιχμαλωσία του λαού που ονομάζεται Ισραήλ, ακολούθως ο λόγος μεταβαίνει σε εκείνους που τους αιχμαλώτισαν· και αυτοί ήταν οι Ασσύριοι, τους οποίους απειλεί με τα προκείμενα. Το ότι, μάλιστα, ο λαός είχε απαχθεί από τους Ασσυρίους και η Σαμάρεια είχε πολιορκηθεί, όταν λέγονταν τα παρόντα λόγια, καθίσταται φανερό από το ότι διατυπώνεται μέσα σε αυτά εκ μέρους του βασιλιά των Ασσυρίων: 〈και κατέλαβα την Αραβία και τη Δαμασκό και τη Σαμάρεια· με τον ίδιο τρόπο που κατέλαβα αυτές, θα καταλάβω και όλες τις ηγεμονίες〉, και πάλι: 〈διότι, όπως έπραξα στη Σαμάρεια και στα χειροποίητα είδωλά της, έτσι θα πράξω και στην Ιερουσαλήμ〉.

Γι' αυτό, λοιπόν, όταν εκείνοι που είχαν υποταχθεί σε αυτόν τον θαύμαζαν και έλεγαν: «Εσύ μόνος είσαι άρχοντας», τους αποκρίνεται λέγοντας: «Μη με αποκαλείτε ακόμη άρχοντα ούτε κύριο, επειδή δεν έχω καταλάβει ακόμη όλες τις χώρες παντού· διότι δεν έχω κάνει ακόμη υποχείριά μου ούτε την περιοχή πάνω από τη Βαβυλώνα ούτε τη Χαλάνη, όπου οικοδομήθηκε ο πύργος κατά τον χρόνο της διασποράς των γλωσσών. Αυτές τυγχάνουν να είναι πολύ μικρές και ασήμαντες, τις οποίες έως τώρα έχω κατανικήσει, διότι έως τώρα έχω κυριαρχήσει στην Αραβία, τη Δαμασκό και τη Σαμάρεια. Πλην όμως, με τον ίδιο τρόπο που κατέλαβα αυτές, έτσι θα λάβω και όλες τις ηγεμονίες». Επειδή οι Ασσύριοι καυχήθηκαν με τέτοια αλαζονεία, ευλόγως ο προφητικός λόγος απευθύνει τα παρόντα σε αυτούς και στον άρχοντά τους, λέγοντας: «Ουαί στους Ασσυρίους», διότι δεν κατενόησαν ότι η δική μου οργή εναντίον όσων αμαρτάνουν τους έδωσε την εξουσία μιας τόσο μεγάλης κυριαρχίας. Αυτοί, όμως, μη αναλογιζόμενοι αυτό, θεώρησαν ότι κυριάρχησαν επί των εθνών με τη δική τους δύναμη. Και αυτά μεν αφορούν αυτούς, ενώ τα όσα ακολουθούν στη συνέχεια ο ίδιος ο Θεός τα λέγει απειλώντας την Ιερουσαλήμ: «Ολολύξτε, γλυπτά της Ιερουσαλήμ· διότι με τον ίδιο τρόπο που έπραξα στη Σαμάρεια και στα χειροποίητα είδωλά της, έτσι θα πράξω και στην Ιερουσαλήμ και στα είδωλά της».

Αυτό ακριβώς έχει εκπληρωθεί και κατά γράμμα, όπως είναι εύκολο να διαπιστώσουν με τα ίδια τους τα μάτια όσοι επισκέπτονται εκείνους τους τόπους. Όπως ακριβώς για τη Βαβυλώνα ελέχθησαν τα αρμόζοντα, και για τους αλλόφυλους που κατοικούν στην Παλαιστίνη τα κατάλληλα, και για τον Μωάβ ομοίως κάποια άλλα ιδιαίτερα, με τον ίδιο τρόπο και ο προφητικός λόγος κατά της Δαμασκού απειλεί ότι θα της επέλθει ένα ιδιαίτερο τέλος· διότι λέει ότι «θα αρθεί από τις πόλεις», ενώ σύμφωνα με τον Θεοδοτίωνα λέει ότι «θα μετασταθεί εκ της πόλεως». Το υπέστη δε αυτό κατά τους χρόνους των Ασσυρίων, όπως φανέρωνε προηγουμένως η προκείμενη Γραφή παρουσιάζοντας τον βασιλιά των Ασσυρίων να λέει: «Και κατέλαβα την Αραβία και τη Δαμασκό και τη Σαμάρεια· με τον τρόπο που κατέλαβα αυτές, θα καταλάβω και όλες τις αρχές». Σε αυτόν τον λόγο μαρτυρεί και η ιστορία· έχει γραφτεί δηλαδή στο τέταρτο βιβλίο των Βασιλειών: «Και ανέβηκε ο βασιλιάς των Ασσυρίων στη Δαμασκό, την κατέλαβε και την εξόρισε στην Κυρήνη», ή σύμφωνα με τον Σύμμαχο, «στην Κίρρα», «και θανάτωσε τον Ραασσών». Αλλά αυτά είχαν εκπληρωθεί πριν από την προκείμενη προφητεία, ενώ ο παρών λόγος αναφέρεται σε όσα πρόκειται να συμβούν, πιθανότατα κατά γράμμα κατά τους χρόνους του προφήτη Ιερεμία, όταν ο βασιλιάς της Βαβυλώνας επιτιθέμενος στην Ιερουσαλήμ κατέλαβε εκ νέου τη Δαμασκό, καταστρέφοντάς την ολοσχερώς εκ θεμελίων.

Αλίμονο στους Ασσυρίους, που αποτελούν τη ράβδο του θυμού μου και την οργή στα χέρια τους. Θα αποστείλω την οργή μου εναντίον ενός άνομου έθνους, και θα διατάξω εναντίον του λαού μου να πάρουν λάφυρα και λεία, να καταπατήσουν τις πόλεις και να τις κάνουν σκόνη. Όμως αυτός δεν το σκέφτηκε κατ' αυτόν τον τρόπο και η ψυχή του δεν το θεώρησε έτσι, αλλά ο νους του θα παρεκκλίνει με σκοπό να εξολοθρεύσει όχι λίγα έθνη. Και αν του πουν, «Δεν είσαι εσύ ο μόνος άρχοντας», εκείνος θα πει, «Δεν κυρίευσα τη χώρα πάνω από τη Βαβυλώνα και τη Χαλάνη, όπου οικοδομήθηκε ο πύργος, και δεν έλαβα την Αραβία, τη Δαμασκό και τη Σαμάρεια; Όπως τις κατέλαβα με τα χέρια μου, θα καταλάβω και όλες τις χώρες... Διότι όπως έπραξα στη Σαμάρεια και στα χειροποίητα είδωλά της, έτσι θα πράξω και στην Ιερουσαλήμ και στα είδωλά της». Και θα συμβεί, όταν ο Κύριος ολοκληρώσει όλα όσα κάνει στο όρος Σιών και στην Ιερουσαλήμ, θα επιφέρει την τιμωρία στον υπερήφανο νου του άρχοντα των Ασσυρίων και στην αλαζονεία των οφθαλμών του. Διότι είπε: «Με τη δύναμή μου θα ενεργήσω και με τη σοφία της συνέσεώς μου θα καταργήσω τα όρια των εθνών και θα λεηλατήσω τη δύναμή τους· θα σείσω κατοικημένες πόλεις και θα κυριεύσω με το χέρι μου ολόκληρη την οικουμένη σαν να ήταν φωλιά πουλιών, και θα την μαζέψω σαν εγκαταλελειμμένα αυγά»... Μήπως θα καυχηθεί το τσεκούρι χωρίς εκείνον που κόβει με αυτό; Ή θα υπερηφανευτεί το πριόνι χωρίς εκείνον που το κινεί; Παρομοίως αν κάποιος σηκώσει ράβδο ή ξύλο, δεν συμβαίνει έτσι;