Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 10:17

Και δεν θα γίνει έτσι, αλλά ο Κύριος Σαβαώθ θα αποστείλει στην τιμή σου ατιμία, και στη δόξα σου θα αναφλεγεί πυρ καιόμενο. Και το φως του Ισραήλ θα γίνει πυρ, και θα τον αγιάσει με πυρ καιόμενο, και θα καταφάει την ύλη σαν χόρτο.

Αυτή είναι η αντιμισθία της άλογης υπερηφάνειας. Επειδή, καυχώμενος για τον εαυτό σου, έλεγες ότι διαθέτεις μεγάλο νου και αγαλλιούσες με το ύψος της δόξας των οφθαλμών σου, ο Κύριος θα αποστείλει ατιμία στην τιμή σου, και πυρ στη δόξα σου. Διότι, επειδή απειλούσες να καταργήσεις τα όρια των εθνών και να σείσεις κατοικημένες πόλεις και να καταλάβεις ολόκληρη την οικουμένη σαν μια φωλιά και να τη μαζέψεις σαν εγκαταλελειμμένα αυγά, χωρίς να ξεφύγει κανείς ούτε να υπάρξει κάποιος που να φέρει αντίρρηση, γι' αυτό θα ανάψει πυρ καιόμενο και το φως του Ισραήλ θα μεταβληθεί σε πυρ. — Θα αντιστραφεί, λέει, η κατάσταση των πραγμάτων, και ο Ισραήλ θα βρεθεί, λέει, μέσα σε λαμπρότητα (αυτός που τώρα είναι ταπεινωμένος και έχει παραδοθεί σε εσένα προς τιμωρία εξαιτίας της αμαρτίας του).

Η λαμπρότητα, λοιπόν, εκείνου θα αποβεί σε αφανισμό για εσένα. «Διότι θα μεταβληθεί», λέγει, «το φως του Ισραήλ σε πυρ». Και δεδομένου ότι υπάρχουν δύο ενέργειες στο πυρ (η φωτιστική και η καυστική), το μεν γλυκύ και ευχάριστο του πυρός θα παραμείνει στον Ισραήλ, φωτίζοντας και περιλάμποντάς τον· το δε πικρό και οδυνηρότατο θα επιμεριστεί στον υπερήφανο, κατακαίγοντάς τον και παραδίδοντάς τον σε απαρηγόρητο πόνο δια της καύσεως.

Και θα τον αγιάσει μέσα σε φλεγόμενο πυρ και θα καταφάγει την ύλη σαν χορτάρι. Δείχνει τη φύση του πυρός, ότι είναι καθαρτική. Διότι θα τον αγιάσει, σαν μέσα σε φλεγόμενο πυρ. Και πώς αγιάζει το πυρ; Όταν καταφάγει την ύλη, σαν χορτάρι.

Εκείνη την ημέρα θα σβήσουν τα όρη και οι λόφοι και οι δρυμοί, και θα καταφαγωθούν από την ψυχή έως τις σάρκες. Αφού ο Κύριος Σαβαώθ αποστείλει ατιμία στην τιμή του άρχοντα των Ασσυρίων και φωτιά που καίει στη δόξα του, και αφού το φως του Ισραήλ μετατραπεί σε φωτιά για τον Ασσύριο (ώστε, αυτός που δεν αγιάστηκε στη λαμπρότητα του φωτός, να καθαριστεί διά της καύσεως του πυρός, το οποίο ενεργεί προς κάθαρση και κατατρώγει σαν χόρτο την ενυπάρχουσα ύλη των αμαρτημάτων), τότε πλέον, αφού αναλωθεί η ύλη που εξάπτει την κολαστική φλόγα, θα πάψουν, λέει, να καίγονται τα όρη και οι λόφοι και οι δρυμοί, και θα λήξει το πυρ του εμπρησμού που κατατρώγει και νέμεται τα πάντα, το οποίο κάνει μεν την αρχή από την ψυχή, φτάνει δε έως τις σάρκες. Σε κανέναν εξάλλου δεν είναι άγνωστη η συνήθεια της Γραφής, η οποία εκείνους που διαθέτουν ορισμένα προτερήματα και, ως προς τη συγκρότησή τους, υπερέχουν σε κάτι από τους πολλούς, συνηθίζει να τους αποκαλεί όρη και λόφους. Αντιθέτως, όσους είναι άκαρποι και άσκοπα συμπλεγμένοι μεταξύ τους, σαν να έχουν κάποιου είδους αυτοφυή και ατελή ζωή, και δεν έχουν προέλθει από τη φύτευση του αληθινού γεωργού, τους ονομάζει δρυμούς.

Ο Θεός όμως τους υποσχέθηκε τη σωτηρία. Και πράγματι βγήκε άγγελος Κυρίου και εξόντωσε μέσα σε μία νύχτα από το στρατόπεδο των Ασσυρίων εκατόν ογδόντα πέντε χιλιάδες. Όταν συνέβη αυτό, ο Ασσύριος καταλήφθηκε από αφόρητο τρόμο. Ακούγοντας δε την είδηση ότι ο Σαρσαθά, ο βασιλιάς των Αιθιόπων, εξεστράτευσε εναντίον της χώρας του, μαζί με τους ελάχιστους εντελώς που του είχαν απομείνει, έφυγε ως φυγάς. Αυτό και τώρα ο προφητικός λόγος μας το ερμηνεύει αινιγματικά. Διότι φως έγινε για τον Ισραήλ ο Θεός των όλων, ορίζοντας τον νόμο που έχει τη δύναμη να καταφωτίζει. Αλλά αυτό το φως, λέει, που υπήρξε για τον Ισραήλ, δεν θα είναι φως για τα στρατεύματα των Ασσυρίων, αλλά πυρ που εξολοθρεύει. Ότι δε ο Θεός των όλων θεωρεί δικό του και αφιερωμένο σε αυτόν λαό όσους βρίσκονται στα Ιεροσόλυμα, μέσω του πυρός που άναψε ανάμεσα στους Ασσυρίους, θα το διδάξει στους απανταχού ανθρώπους. Και αυτό σημαίνει το: «Θα τον αγιάσει μέσα σε καιόμενο πυρ». Διότι αυτό που λέγεται ότι αγιάζεται, δεν συμμετέχει απλώς σε κάθε είδους αγιασμό, αλλά σημαίνει μάλλον και αυτό που είναι αφιερωμένο στον Θεό για τη δόξα Του. Όπως για παράδειγμα λέει προς τον Μωυσή: «Αγίασέ μου κάθε πρωτότοκο που ανοίγει μήτρα, τα αρσενικά στον Κύριο». Και το «αγίασον» σε αυτά τα λόγια το λέει αντί του «αφιέρωσε». Επομένως, λέει, ο Θεός των όλων θα αγιάσει τον Ισραήλ, δηλαδή θα τον αναδείξει αφιερωμένο σε αυτόν και εκλεκτό μέσα σε καιόμενο πυρ· μέσω του πυρός που άναψε εναντίον των Ασσυρίων.

Εσύ όμως, με τη δική σου σοφία και την πλανημένη σου σύνεση, νόμισες ότι μπορείς να μεταβάλεις τα όρια που έχουν οριστεί καλώς από τον Θεό, και να υποτάξεις σε εσένα την οικουμένη. Διότι νόμισες ότι κανείς δεν επιβλέπει ούτε αντιλαμβάνεται τα πράγματα και ότι ο Θεός δεν νοιάζεται για τους ανθρώπους πάνω στη γη, γι' αυτό υπέθεσες ότι θα κυριαρχήσεις επί των εθνών της οικουμένης όπως σε έρημους νεοσσούς ή δίκην εγκαταλελειμμένων αυγών. Πρέπει λοιπόν να κατανοήσεις με ορθό λογισμό ότι, ακόμη και αυτά τα οποία κατέκτησες, δεν τα κυρίευσες χωρίς το νεύμα του Θεού. Από πού, άλλωστε, βρέθηκε σε εσένα τόση εξουσία, αν δεν την είχε παραχωρήσει ο Θεός και δεν σε είχε χρησιμοποιήσει ως όργανο για την τιμωρία και την παίδευση εκείνων που είχαν ανάγκη επιστροφής; Αλλά, επειδή δεν σκέφθηκες με αυτόν τον τρόπο και δεν αναγνώρισες τον αίτιο που σου έδωσε τέτοια εξουσία, για τον λόγο αυτόν μάθε ότι ο ίδιος ο Κύριος Σαβαώθ, ο δεσπότης κάθε δύναμης και της αγγελικής στρατιάς, θα αποστείλει ατιμία στη δική σου τιμή, και στη δική σου δόξα θα ανάψει φωτιά που θα κατακαίει. Και το φως του Ισραήλ, ο ίδιος ο Θεός που από παλαιά φωτίζει και αγιάζει τον λαό Του, θα γίνει φωτιά για εσένα τον υπερήφανο. Και αντί του: «και θα τον αγιάσει μέσα σε φλεγόμενο πυρ», ο Σύμμαχος λέει: «και ο άγιός του θα γίνει φλόγα».

Διότι σε σένα, λέει, τον Ασσύριο, που τόλμησες να σκεφτείς ασεβή και υπεροπτικά πράγματα, «ο Άγιος του Ισραήλ» και εκείνος που άλλοτε είχε γίνει το «φως» του, θα μεταβληθεί «σε φλόγα» και «σε πυρ». Με τους «λόφους και τα όρη και τους δρυμούς» παρομοιάζει εύστοχα τόσο το ίδιο το πλήθος των Ασσυρίων όσο και τους ηγέτες του και εκείνους που υπερέχουν των άλλων, σαν «λόφους ή όρη». Αλλά αυτοί «θα σβήσουν», δηλαδή εκείνοι που άλλοτε ήταν τρομεροί και φλογεροί, και παρά τη θέλησή τους θα παγώσουν· διότι ο θάνατος θα τους καταφάγει, σχεδόν καταναλώνοντας και τις ψυχές και το σώμα. Διότι βέβαια το ότι οι ψυχές δεν συνεξολοθρεύονται μαζί με τα σώματα, είναι σε όλους σαφές· υποδηλώνει όμως μέσα από αυτά την ευρωστία της ψυχής. Αντί δε του: «και θα καταφάγει σαν χορτάρι την ύλη», ο Σύμμαχος είπε: «και θα καταφάγει τα αποθέματά του και τα φυλαγμένα του αγαθά σε μία ημέρα, και η δόξα του δρυμού του και του Καρμήλου του θα αναλωθεί από την ψυχή μέχρι τη σάρκα, και θα είναι σαν λιωμένος που τρέπεται σε φυγή, και τα υπόλοιπα δέντρα του δρυμού του θα είναι μετρημένα, και ένα παιδί θα μπορεί να τα γράψει». Λέγοντας δε «δρυμό», υποδηλώνει τα πλήθη που είναι μαζί του, και με τον «Κάρμηλό» του, τον πλούτο και την τρυφή του· τα οποία όλα λέει ότι «θα αναλωθούν» από την τιμωρητική δύναμη του προαναφερθέντος «πυρός». Και όταν του συμβούν αυτά, θα τραπεί σε φυγή και θα αποδράσει, και όλοι όσοι είναι μαζί του θα πράξουν το ίδιο.

Ο λέων έχει κάτι το αγέρωχο, το ρωμαλέο, για να το χρησιμοποιήσουμε σωστά. Τον δε μόσχο, για να επιθυμούμε όπως πρέπει. Ο Ησαΐας λέει: Θα τον αγιάσεις μέσα σε φλεγόμενο πυρ. Από την οσφύ και πάνω, υπάρχει ήλεκτρο· διότι τα άνω δεν έχουν ανάγκη κολάσεως. Από την οσφύ και κάτω, υπάρχει πυρ, τα πράγματα της γενέσεως· και αυτά έχουν ανάγκη κολάσεως. Το Πνεύμα πρώτα ανυψώνει καθαίροντας· έπειτα, όσους δεν καθαρίστηκαν από αυτό, τους καθαίρει το πυρ.