Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 10:19

Και αυτός που διαφεύγει, θα είναι σαν εκείνον που διαφεύγει από φλόγα που καίει. Και εκείνοι που θα απομείνουν από αυτούς, θα είναι συγκεκριμένος αριθμός, και ένα παιδί θα τους καταγράψει. Μετά τον εμπρησμό από τη φωτιά, ο οποίος θα προκληθεί στα όρη, στους λόφους και στα δάση, αναφέρεται στο ευαρίθμητο εκείνων που διασώζονται. Και έτσι λοιπόν (λέει) το πλήθος τους θα περιοριστεί σε έναν αριθμό τόσο ευκολοσημείωτο, ώστε να μπορούν να απογραφούν ακόμη και από ένα παιδί, το οποίο δεν έχει καμία απολύτως εμπειρία ούτε στο να μετρά ούτε στο να γράφει. — Ίσως όμως, αυτός που φεύγει από τον εμπρησμό, μέσω της μετανοίας αποφεύγει τον πονηρό βίο, και μέσω της επιστροφής στον Θεό διαφεύγει από τη σάρκα που επισύρει την τιμωρία. Διότι καθένας που, μετά τη σύλληψή του στα αμαρτήματα, αποκτά επίγνωση ότι είναι άξιος της διόρθωσης με ράβδο και μαστίγιο (και αποφεύγει την αμαρτία, ως ύλη της κολάσεως), φεύγει σαν από φλόγα που καίει.

Ως τιμή του, λέει, εννοεί τον στρατό που ενεργούσε υπό τις διαταγές του και του ήταν υποταγμένος. Διότι χάρη σε αυτόν δοξαζόταν. Επομένως, φωτιά θα έρθει εναντίον του, λέει, και θα καταφλέξει την τιμή σου. Με ποιον τρόπο συνέβη και αυτό, το διασαφηνίζει πάλι, και μάλιστα πολύ σύντομα. <Και το φως του Ισραήλ θα γίνει πυρ, και θα τον αγιάσει με φωτιά που καίει, και θα καταφάει την ύλη σαν να ήταν χόρτο. Την ημέρα εκείνη θα καταστραφούν τα όρη, και οι βουνοί, και οι δρυμοί. Και θα καταναλωθεί από την ψυχή μέχρι τις σάρκες. Και εκείνος που φεύγει θα είναι σαν να φεύγει από φλόγα που καίει. Και εκείνοι που θα απομείνουν από αυτούς θα είναι τόσο λίγοι, ώστε ένα μικρό παιδί θα μπορεί να τους καταγράψει.> Αυτό που ειπώθηκε είναι εξαιρετικά δυσνόητο, και η σύνταξη του κειμένου καθιστά την απόδοσή του πάρα πολύ δύσκολη. Θα σαφηνίσουμε όμως πάλι το κρυμμένο νόημα στα προκείμενα, αφού πρώτα αναφέρουμε τα εξής. Διότι ο Σαλαμανασάρ, ο βασιλιάς των Ασσυρίων, κυρίευσε τη Σαμάρεια και απέστειλε τον Ραψάκη από τη Λαχίς στην Ιερουσαλήμ, ο οποίος, αφού ήρθε και την πολιόρκησε, μετέφερε σε όσους βρίσκονταν στο τείχος τα μηνύματα εκείνου που τον είχε στείλει, και πρόσθεσε σε αυτά βλασφημίες εναντίον του Θεού, λέγοντας ότι ο Θεός δεν πρόκειται να σώσει την Ιερουσαλήμ από τα χέρια του βασιλιά των Ασσυρίων. Δυσαρεστημένος βαθύτατα από αυτά, ο βασιλιάς Εζεκίας απηύθυνε ικεσίες προς τον Θεό λέγοντας: Εισάκουσε, Κύριε, επίβλεψε, Κύριε, και δες τα λόγια του Ραψάκη, τα οποία απέστειλε ο βασιλιάς των Ασσυρίων, για να ονειδίσει τον ζωντανό Θεό.

Διότι, βεβαίως, είναι σε όλους σαφές ότι οι ψυχές δεν συναφανίζονται με τα σώματα. Μέσα από αυτά, όμως, υποδηλώνει τη σφοδρότητα της οργής. Αλλά αυτός που διαφεύγει, λέει, θα είναι σαν εκείνον που ξεφεύγει από φλόγα που καίει, και εκείνοι που θα απομείνουν από αυτούς θα είναι ένας μετρημένος αριθμός, και ένα μικρό παιδί θα μπορεί να τους καταγράψει.

Και πάλι ο ίδιος λέει: Πριν το παιδί μάθει να φωνάζει τον πατέρα του ή τη μητέρα του, έλαβε τη δύναμη της Δαμασκού. Και πάλι: Ένα μικρό παιδί θα τους καταγράψει. 〈ιε〉 Ότι θα γεννηθεί στη Βηθλεέμ — ο Ησαΐας λέει: Θα κατοικήσει σε υψηλό τόπο, πάνω σε οχυρό βράχο. 〈ιϛ〉 Ότι θα τον προσκυνήσουν οι μάγοι — ο Δαβίδ στον 〈οα〉 ψαλμό λέει: Οι βασιλείς της Θαρσίς και τα νησιά θα προσφέρουν δώρα, οι βασιλείς των Αράβων και της Σαβά θα φέρουν δώρα· και θα τον προσκυνήσουν όλοι οι βασιλείς της γης.

Διότι σε σένα, λέει, τον Ασσύριο, που τόλμησες να σκεφτείς ασεβή και υπεροπτικά πράγματα, «ο Άγιος του Ισραήλ» και εκείνος που άλλοτε είχε γίνει το «φως» του, θα μεταβληθεί «σε φλόγα» και «σε πυρ». Με τους «λόφους και τα όρη και τους δρυμούς» παρομοιάζει εύστοχα τόσο το ίδιο το πλήθος των Ασσυρίων όσο και τους ηγέτες του και εκείνους που υπερέχουν των άλλων, σαν «λόφους ή όρη». Αλλά αυτοί «θα σβήσουν», δηλαδή εκείνοι που άλλοτε ήταν τρομεροί και φλογεροί, και παρά τη θέλησή τους θα παγώσουν· διότι ο θάνατος θα τους καταφάγει, σχεδόν καταναλώνοντας και τις ψυχές και το σώμα. Διότι βέβαια το ότι οι ψυχές δεν συνεξολοθρεύονται μαζί με τα σώματα, είναι σε όλους σαφές· υποδηλώνει όμως μέσα από αυτά την ευρωστία της ψυχής. Αντί δε του: «και θα καταφάγει σαν χορτάρι την ύλη», ο Σύμμαχος είπε: «και θα καταφάγει τα αποθέματά του και τα φυλαγμένα του αγαθά σε μία ημέρα, και η δόξα του δρυμού του και του Καρμήλου του θα αναλωθεί από την ψυχή μέχρι τη σάρκα, και θα είναι σαν λιωμένος που τρέπεται σε φυγή, και τα υπόλοιπα δέντρα του δρυμού του θα είναι μετρημένα, και ένα παιδί θα μπορεί να τα γράψει». Λέγοντας δε «δρυμό», υποδηλώνει τα πλήθη που είναι μαζί του, και με τον «Κάρμηλό» του, τον πλούτο και την τρυφή του· τα οποία όλα λέει ότι «θα αναλωθούν» από την τιμωρητική δύναμη του προαναφερθέντος «πυρός». Και όταν του συμβούν αυτά, θα τραπεί σε φυγή και θα αποδράσει, και όλοι όσοι είναι μαζί του θα πράξουν το ίδιο.

Εάν όμως τυχόν απομείνουν κάποιοι ελάχιστοι, θα είναι τόσο λίγοι, ώστε να δύναται και το οποιοδήποτε παιδί να καταμετρήσει τον αριθμό τους και να τον καταγράψει, εφόσον το υπόλοιπο πλήθος θα έχει αφανιστεί. Αυτά έχουν ειπωθεί τόσο κατά λέξη όσο και κατά διάνοια· κατά λέξη, μεν, ανάγονται στον Ναβουχοδονόσορα ο οποίος πυρπόλησε τον ναό και την πόλη, κατά διάνοια, δε, αναφέρονται στην αντίπαλη δύναμη του έθνους των Ασσυρίων, η οποία είχε την ηγεμονία παλαιότερα, όταν το βασίλειό τους άνθιζε και άκμαζε, και όταν αυτή υπέστη όσα ειπώθηκαν στην προφητεία, καταλύθηκε αμέσως η δυναστεία των Ασσυρίων.

Αν, όμως, κάποιος σκανδαλίζεται από τέτοιου είδους αλληγορίες, είναι καιρός αυτός να μην αντιλαμβάνεται πνευματικά ούτε τις αναφερόμενες μύγες ή τις μέλισσες, ούτε το ξυράφι, ούτε τα γένια, ούτε τις τρίχες των ποδιών, και να ξεπέφτει σε παράλογες και ασύστατες μυθολογίες. Εάν όμως είναι ανάγκη αυτά να μην τα δεχόμαστε με άλλον τρόπο παρά μόνο μέσα από την πνευματική θεωρία, είναι φανερό ότι και τα επόμενα πρέπει να τα αντιληφθούμε με παρόμοιο τρόπο. 〈μʹ.〉 «Εκείνη την ημέρα θα σβήσουν τα όρη και οι βουνοί και οι δρυμοί, και θα καταφαγωθούν από την ψυχή μέχρι τις σάρκες· και αυτός που φεύγει θα είναι σαν εκείνον που προσπαθεί να ξεφύγει από φλόγα που καίει· και όσοι απομείνουν από αυτούς θα είναι μετρημένοι, ώστε ένα μικρό παιδί θα μπορεί να τους καταγράψει. Και θα συμβεί εκείνη την ημέρα να μην αυξηθεί πλέον το υπόλειμμα του Ισραήλ, και οι διασωθέντες του Ιακώβ δεν θα στηρίζονται πλέον σε εκείνους που τους αδίκησαν, αλλά θα στηρίζονται στον Θεό, τον Άγιο του Ισραήλ, με αλήθεια, και το υπόλειμμα του Ισραήλ θα επιστρέψει στον ισχυρό Θεό. Και εάν ο αριθμός των υιών του Ισραήλ γίνει σαν την άμμο της θάλασσας, μόνο το υπόλειμμά τους θα σωθεί. Διότι ο Θεός θα εκπληρώσει την απόφασή Του και θα τη συντομεύσει με δικαιοσύνη, επειδή ο Θεός θα εκτελέσει συνοπτική απόφαση σε ολόκληρη την οικουμένη».

Και εδώ πρόσεξε ότι, μέσα στην απειλή των συμφορών, λέγει: «αυτός που φεύγει θα είναι σαν αυτόν που φεύγει από φλόγα που καίει· και οι καταλειφθέντες από αυτούς θα αποτελούν έναν αριθμό, και ένα μικρό παιδί θα τους καταγράψει». Διά των λόγων αυτών παρουσιάζει τη σπανιότητα εκείνων από τον λαό της περιτομής που θα αποφύγουν τον όλεθρο και τον εμπρησμό της Ιερουσαλήμ. «Αυτοί δε οι καταλειφθέντες», λέγει, «θα αποτελούν αριθμό», δηλαδή θα μπορούν να μετρηθούν, όντας τόσο λίγοι και ευάριθμοι. Τόσοι λοιπόν σε αριθμό, εν συγκρίσει προς ολόκληρο το πλήθος του ιουδαϊκού έθνους, υπήρξαν εκείνοι που πίστεψαν στον Σωτήρα και Κύριό μας, οι οποίοι και αξιώθηκαν της καταγραφής από αυτόν, όπως δηλώνει ο λόγος λέγοντας: «και ένα παιδί θα τους καταγράψει», έχοντας διδάξει από πριν ποιο ακριβώς ήταν αυτό το παιδί, στα χωρία όπου έλεγε: «ιδού, η παρθένος θα συλλάβει στη μήτρα της και θα γεννήσει υιό», και «προτού το παιδί γνωρίσει να καλεί πατέρα ή μητέρα». Και επειδή ακριβώς εδώ λέγει πως «ένα παιδί θα τους καταγράψει», ευλόγως ελέγετο και στα προηγούμενα ότι «εκείνο που θα υπολειφθεί στη Σιών και εκείνο που θα καταλειφθεί στην Ιερουσαλήμ, άγιοι θα κληθούν όλοι όσοι έχουν καταγραφεί εις ζωήν». Όπως λοιπόν σε εκείνα τα χωρία ονομάστηκε «το καταλειφθέν», και οι ίδιοι ήταν «οι καταγραφέντες εις ζωήν», έτσι και εδώ «οι καταλειφθέντες από αυτούς θα αποτελούν αριθμό και ένα παιδί θα τους καταγράψει».