Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 10:20

Και θα συμβεί εκείνη την ημέρα, το υπόλειμμα του Ισραήλ και οι διασωθέντες του Ιακώβ δεν θα συνεχίσουν πλέον να στηρίζονται σε εκείνους που τους αδίκησαν, αλλά θα στηρίζονται στον Θεό, τον Άγιο του Ισραήλ, εν αληθεία. Και το υπόλειμμα του Ιακώβ θα στηριχθεί στον ισχυρό Θεό.

Σχετικά λοιπόν με όσους μετανοούν λέει, ότι εκείνοι που απέμειναν και σώθηκαν δεν θα προστεθούν πλέον, ούτε θα στηρίξουν την ελπίδα τους σε αυτούς που τους αδίκησαν, αλλά θα έχουν την πεποίθησή τους στον Θεό, τον Άγιο του Ισραήλ, εν αληθείᾳ. —Μακάριος είναι εκείνος που έχει αποτραβήξει τον εαυτό του από κάθε ελπίδα στα πράγματα αυτού του κόσμου και έχει ως μόνη του ελπίδα τον Θεό· διότι, όπως είναι επικατάρατος ο άνθρωπος που εναποθέτει την ελπίδα του σε άνθρωπο, έτσι είναι ευλογημένος εκείνος που στηρίζεται στον Κύριο. —Μην προσπεράσεις, ωστόσο, απρόσεκτα την προσθήκη· διότι λέει: «Θα έχουν την πεποίθησή τους στον Θεό, τον Άγιο του Ισραήλ, εν αληθείᾳ».

Διότι, όπως είπα, εντελώς λίγοι, πηδώντας μακριά σαν από φλόγα που καίει, μόλις και μετά βίας διέφυγαν μαζί με τον βασιλιά. Και λέει ότι ο αριθμός τους ήταν τόσος, ώστε να μην ξεπερνά τον νου ακόμη και ενός μικρού παιδιού το να μπορεί να τους καταγράψει ή να τους μετρήσει. Διότι η παράδοση των Εβραίων αναφέρει ότι διασώθηκαν μόνο δέκα στον αριθμό, οι οποίοι, μαζί με τον Ραψάκη, ανήγγειλαν το συμβάν στον βασιλιά των Ασσυρίων. Αυτοί είναι οι μισθοί της αλαζονείας του. Το παράδειγμα όμως αυτό είναι χρήσιμο και για εμάς. Διότι, αν κάποιος θέλει να βρίσκεται έξω από τη θεία οργή και να μην καταναλωθεί από τις θείες τιμωρίες, πρέπει να αποφεύγει απολύτως το να θέλει να νοσήσει από τα συγγενή και όμοια με τη δική τους κακοτροπία. <Και θα συμβεί εκείνη την ημέρα, το υπόλειμμα του Ισραήλ δεν θα στηρίζεται πλέον, και οι σωθέντες του Ιακώβ δεν θα έχουν πλέον πεποίθηση σε αυτούς που τους αδίκησαν, αλλά θα έχουν πεποίθηση στον Θεό, τον Άγιο του Ισραήλ, εν αληθεία. Και το υπόλειμμα του Ιακώβ θα στραφεί προς τον ισχυρό Θεό.> Όταν ανάψει η φωτιά εναντίον του στρατού των Ασσυρίων, αυτά τα δύο θα κατορθωθούν και θα υπάρξουν, λέει: διότι αφενός ο αλαζόνας και ολέθριος θα εγκαταλείψει, έστω και ακούσια, αυτή την τόσο φοβερή και απεχθή υπεροψία του. Διότι θα απέλθει φοβισμένος και απροσδόκητα κατροπιασμένος.

Και αυτά μεν θα συμβούν στον Βάρβαρο. Για εκείνους όμως από τον Ισραήλ το θαύμα θα αποβεί προς ωφέλειά τους, και τα υπόλοιπα εκείνων που βρίσκονται στη Σαμάρεια, δηλαδή του Ισραήλ, και επίσης του Ιακώβ, δηλαδή πάλι των δύο φυλών που βρίσκονται στα Ιεροσόλυμα, θα απαλλαγούν από την παλαιά πλάνη, και από τις ψυχρές και ανώφελες ιδέες. Διότι δεν θα στηρίζουν πλέον την πεποίθησή τους σε εκείνους που τους αδίκησαν. Επειδή, καθώς έπεσε ο εχθρός καταστρεφόμενος από χέρι αγγέλου, γνώρισαν με ακρίβεια την παντοδύναμη δεξιά εκείνου που τους σώζει, και αυτόν θα κάνουν σωτήρα και λυτρωτή, και σε αυτόν θα έχουν όλη τους την ελπίδα, απορρίπτοντας με περιφρόνηση εκείνους που τους αδίκησαν. Ποιοι είναι όμως αυτοί, και με ποιον τρόπο τους αδίκησαν, είναι αναγκαίο να το πούμε. Διότι έσωσε βέβαια αυτούς που κατάγονται από το αίμα του Ισραήλ ο Θεός των όλων, προστατεύοντας και υπερασπιζόμενος αυτούς, και αναδεικνύοντάς τους ισχυρότερους από τους αντιπάλους τους. Επειδή όμως στράφηκαν σε ανυπακοή, και οι μεν κατασκεύασαν χρυσά μοσχάρια, οι δε λάτρεψαν τον Χαμώς και τον Βεελφεγώρ, και σε αυτούς απέδιδαν τον σεβασμό, και προσκύνησαν επίσης και τη στρατιά του ουρανού, παρέδιδε κατά καιρούς ο Θεός των όλων τους αποστάτες άλλοτε στα έθνη που βρίσκονταν γύρω και κατοικούσαν κοντά στην Ιουδαία, στους Ιδουμαίους εννοώ και στους Μωαβίτες, και σε αυτούς από το Ελάμ, και άλλοτε σε αυτούς που βρίσκονταν μακριά, στους Ασσυρίους εννοώ και στους Αιγυπτίους.

Αλλά για αυτά βέβαια ελάχιστα νοιάζονταν. Έστελναν πρέσβεις άλλοτε στους Αιγυπτίους και άλλοτε στους Ασσυρίους, και ζητούσαν τη δική τους βοήθεια. Εξαιτίας αυτού, νομίζω, ο Θεός εξοργιζόταν εναντίον τους ακόμη περισσότερο. Αδίκησαν λοιπόν και τον Ισραήλ και τον Ιακώβ, αφενός μεν οι ψευδώνυμοι θεοί, προκαλώντας πάνω τους τη θεία οργή και παρακινώντας τους να στηρίζουν την πεποίθησή τους σε αυτούς, αφετέρου δε εκείνοι που τους πουλούσαν την ανώφελη βοήθεια με αντάλλαγμα χρήματα και δώρα. Όταν, λοιπόν, λέει, καταστράφηκε το πλήθος των εχθρών μέσα σε μία νύχτα, στο εξής θα έχουν την πεποίθησή τους στον Θεό, και, έχοντας γνωρίσει από την ίδια την πείρα την παντοδύναμη δεξιά Εκείνου που τους έσωσε, δεν θα στηρίξουν την ελπίδα τους σε εκείνους που τους αδίκησαν, αλλά αληθινά στον ίδιο τον Άγιο του Ισραήλ. Και το υπόλειμμα του Ιακώβ θα στηριχθεί στον ισχυρό Θεό. Διότι δεν θα έχουν πλέον θάρρος σε ξύλα και πέτρες, αλλά μάλλον θα κάνουν δύναμή τους Εκείνον, ο οποίος υπήρξε πάντοτε βοηθός και υπερασπιστής τους, όπλο και ακατάλυτο τείχος. <Και εάν ο λαός του Ισραήλ γίνει σαν την άμμο της θάλασσας, το υπόλειμμα θα σωθεί.>

Οι Μήδοι και οι Πέρσες διαδέχθηκαν την εξουσία. ⌜Εκείνον τον καιρό, λέει, κατά τον οποίο όλα όσα προλέχθηκαν εναντίον του προαναφερθέντος άρχοντα των Ασσυρίων επρόκειτο να πραγματοποιηθούν, όσοι απέμειναν από τον αιχμάλωτο λαό των Ιουδαίων, αφού ελευθερωθούν από την εχθρική χώρα και επιστρέψουν στην πατρίδα τους, δεν θα δίνουν πλέον προσοχή στους πονηρούς δαίμονες, στους οποίους παλαιότερα έδιναν προσοχή, οι οποίοι είχαν αδικήσει τις ψυχές τους και είχαν γίνει αίτιοι όλων των κακών για αυτούς, αλλά στο εξής θα στρέφουν την προσοχή τους μόνο στον Θεό, εφόσον έγινε λυτρωτής και σωτήρας τους. Αυτά εκπληρώθηκαν κατά λέξη επί Κύρου, του βασιλιά των Περσών, ο οποίος απελευθέρωσε όλους τους Ιουδαίους που βρίσκονταν στην αιχμαλωσία· εποχή κατά την οποία όσοι βρίσκονταν γύρω από τον Ζοροβάβελ και τον Ιησού του Ιωσεδέκ, τον μέγα αρχιερέα, καθώς και εκείνοι που επέστρεψαν από τη Βαβυλώνα μαζί με τον Έσδρα και τον Νεεμία, ανοικοδόμησαν τον ναό και ανέκτησαν την ίδια την πόλη.⌝ ... άλλοι, οι οποίοι δηλώνονται μέσω της προκείμενης φράσης: 〈διότι το υπόλειμμα του Ισραήλ και οι διασωθέντες του Ιακώβ〉. Διότι αυτοί ... λέει ότι δεν έχουν πλέον εμπιστοσύνη σε εκείνους που τους αδίκησαν, πράγμα το οποίο έκαναν κατά τους χρόνους του βασιλιά Άχαζ· διότι είναι γραμμένο στα βιβλία των Βασιλειών: «Και απέστειλε ο Άχαζ αγγελιαφόρους προς τον βασιλιά των Ασσυρίων λέγοντας: Δούλος σου είμαι, ανέβα και σώσε με από τα χέρια του βασιλιά της Συρίας και από τα χέρια του βασιλιά του Ισραήλ που επαναστατούν εναντίον μου».

«Και πήρε ο Άχαζ το αργύριο και το χρυσίο που βρέθηκε στους θησαυρούς του οίκου του Κυρίου και του βασιλικού οίκου και έστειλε δώρα στον βασιλιά των Ασσυρίων. Και τον εισάκουσε ο βασιλιάς των Ασσυρίων, και ήλθε στη Δαμασκό και την κατέλαβε και εξόρισε τους κατοίκους της, και τον Ραασσών τον απομάκρυνε». Αλλά «δεν» θα είναι πλέον, λέει, τέτοιοι όσοι επιστρέψουν, αλλά «θα έχουν την πεποίθησή τους στον Θεό, τον Άγιο του Ισραήλ, εν αληθεία, και το υπόλειμμα του Ιακώβ θα ελπίζει στον Ισχυρό Θεό». Πρόσεξε δε εδώ ότι το εβραϊκό κείμενο, αντί για το «στον Ισχυρό Θεό», περιέχει το «Ελ Γκιμπόρ», το οποίο χρησιμοποιούνταν στα ονόματα του «παιδίου που γεννήθηκε για εμάς», για το οποίο λεγόταν: «και καλείται το όνομά του Άγγελος Μεγάλης Βουλής»· διότι και εκεί το εβραϊκό κείμενο είχε μεταξύ των ονομάτων του το «Ελ Γκιμπόρ», και πάλι στο προκείμενο χωρίο μνημονεύει τον λαό «που έχει απομείνει».

Αν, όμως, κάποιος σκανδαλίζεται από τέτοιου είδους αλληγορίες, είναι καιρός αυτός να μην αντιλαμβάνεται πνευματικά ούτε τις αναφερόμενες μύγες ή τις μέλισσες, ούτε το ξυράφι, ούτε τα γένια, ούτε τις τρίχες των ποδιών, και να ξεπέφτει σε παράλογες και ασύστατες μυθολογίες. Εάν όμως είναι ανάγκη αυτά να μην τα δεχόμαστε με άλλον τρόπο παρά μόνο μέσα από την πνευματική θεωρία, είναι φανερό ότι και τα επόμενα πρέπει να τα αντιληφθούμε με παρόμοιο τρόπο. 〈μʹ.〉 «Εκείνη την ημέρα θα σβήσουν τα όρη και οι βουνοί και οι δρυμοί, και θα καταφαγωθούν από την ψυχή μέχρι τις σάρκες· και αυτός που φεύγει θα είναι σαν εκείνον που προσπαθεί να ξεφύγει από φλόγα που καίει· και όσοι απομείνουν από αυτούς θα είναι μετρημένοι, ώστε ένα μικρό παιδί θα μπορεί να τους καταγράψει. Και θα συμβεί εκείνη την ημέρα να μην αυξηθεί πλέον το υπόλειμμα του Ισραήλ, και οι διασωθέντες του Ιακώβ δεν θα στηρίζονται πλέον σε εκείνους που τους αδίκησαν, αλλά θα στηρίζονται στον Θεό, τον Άγιο του Ισραήλ, με αλήθεια, και το υπόλειμμα του Ισραήλ θα επιστρέψει στον ισχυρό Θεό. Και εάν ο αριθμός των υιών του Ισραήλ γίνει σαν την άμμο της θάλασσας, μόνο το υπόλειμμά τους θα σωθεί. Διότι ο Θεός θα εκπληρώσει την απόφασή Του και θα τη συντομεύσει με δικαιοσύνη, επειδή ο Θεός θα εκτελέσει συνοπτική απόφαση σε ολόκληρη την οικουμένη».

Αυτό δε «το υπόλειμμα από τον Ισραήλ και οι διασωθέντες από τον Ιακώβ δεν θα έχουν πλέον», λέει, «την πεποίθησή τους σε εκείνους που τους αδίκησαν, αλλά θα στηρίζονται στον Θεό, τον Άγιο του Ισραήλ». Και δες βέβαια, αν δεν ήταν με αυτήν ακριβώς την πεποίθηση που όσοι προήλθαν από το ιουδαϊκό έθνος και οι μαθητές και απόστολοι του Σωτήρος μας, οι οποίοι απέμειναν μετά την πτώση του Ισραήλ, χωρίς να υπολογίσουν καθόλου «τους άρχοντες αυτού του αιώνα» ή τους άρχοντες του λαού της περιτομής, οι οποίοι ανέκαθεν τους αδικούσαν, εξήλθαν σε όλα τα έθνη κηρύττοντας τον λόγο του Χριστού, και με την πεποίθηση προς τον Θεό (επειδή, σύμφωνα με την προφητεία, «είχαν στηρίξει την ελπίδα τους στον Θεό, τον Άγιο του Ισραήλ, εν αληθεία», διότι όχι ύπουλα ούτε με υποκρισία, αλλά με αλήθεια έχουν παραδώσει ολόκληρους τους εαυτούς τους στην ελπίδα) όχι μόνο αναχώρησαν από τη χώρα τους, αλλά και έφεραν εις πέρας το προκείμενο έργο. Και πάλι, αυτό ακριβώς το υπόλειμμα, σαν να λέμε ο σπόρος από την πτώση του Ιακώβ, στήριξε την πεποίθησή του «στον ισχυρό Θεό», και αυτό ακριβώς το υπόλειμμα ολόκληρου του έθνους τους, το οποίο είχε γίνει «σαν την άμμο της θάλασσας» αλλά όχι σαν τα άστρα του ουρανού, αξιώθηκε τη σωτηρία από τον Θεό, όπως άλλωστε μαρτύρησε και ο απόστολος λέγοντας: «Ο Ησαΐας δε κράζει για τον Ισραήλ: Εάν ο αριθμός των υιών του Ισραήλ είναι σαν την άμμο της θάλασσας, το υπόλειμμα θα σωθεί».