Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 10:24

Και αυτό συνέβη βέβαια κατά τους χρόνους του Εζεκία. Διότι καταστράφηκε, όπως είπα, η Σαμάρεια, και μαζί της αφανίστηκαν πάρα πολλές πόλεις της Ιουδαίας. Πραγματοποιήθηκε δε αυτό και κατά τους έσχατους καιρούς του αιώνος, όταν έλαμψε σε εμάς ο Μονογενής ενσαρκωμένος. Διότι τότε ακριβώς, τότε ο Θεός εφάρμοσε τον συνοπτικό λόγο εν δικαιοσύνη σε ολόκληρη την οικουμένη. Διότι ο νόμος που δόθηκε μέσω του Μωυσή προχωρεί μέσα από μακρούς κύκλους και κάνει δυσχερή τη φανέρωση του ωφέλιμου, υποδεικνύοντας μόλις και μετά βίας μέσα από αινίγματα και σκιές εκείνο που οδηγεί στην ωφέλεια. Αντιθέτως, ο σωτήριος και ευαγγελικός λόγος σε εμάς είναι βραχύς και τρόπον τινά συντετμημένος, δηλαδή σύντομος, έχοντας γυμνή την αλήθεια και καθιστώντας εναργή την οδό της ζωής, χωρίς να υπάρχει δυσχέρεια και χωρίς να έχει προστεθεί καμία ασάφεια στα κηρύγματα. Διότι, όπως είπα, το πράγμα της αλήθειας είναι απλό. Και τότε λοιπόν σώθηκε το υπόλειμμα του Ισραήλ, δηλαδή εκείνοι που τίμησαν με την πίστη τους την επιφάνειά Του, ενώ το υπόλοιπο πλήθος υπέστη την αποστροφή. Διότι συμπεριφέρθηκαν με αυθάδεια απέναντι στον Σωτήρα και Κύριο των όλων, αφού προηγουμένως είχαν σκοτώσει προφήτες και είχαν λιθοβολήσει τους απεσταλμένους· και ποιο άτοπο άραγε δεν διέπραξαν; Γι' αυτό, τα εξής λέει ο Κύριος Σαβαώθ: Μη φοβάσαι, λαέ μου, εσείς που κατοικείτε στη Σιών, από τους Ασσυρίους, διότι θα σε χτυπήσει με ράβδο. Διότι εγώ επιφέρω πληγή εναντίον σου, για να δεις την οδό της Αιγύπτου.

«Διότι λίγο ακόμη, και θα παύσει η οργή, και ο θυμός μου θα στραφεί εναντίον της βουλής τους.» Διότι, εφόσον ο Θεός των όλων χρησιμοποιεί δίκαιη απόφαση και την πρέπουσα σε αυτόν ημερότητα, σώζει αφενός τους γνήσιους, παραδίδει αφετέρου εκείνους που τον έχουν λυπήσει. «Μη φοβάσαι,» λέει, «λαέ μου, εσείς που κατοικείτε στη Σιών, από τους Ασσυρίους.» Διότι έφτασε μεν ο Ραψάκης στην Ιερουσαλήμ και την πολιόρκησε, και απείλησε να την κατακάψει και να εξολοθρεύσει τους πάντες.

Δεν έβλαψε όμως απολύτως σε τίποτα. Διότι έφυγε ως φυγάς, καθώς ο στρατός του καταστράφηκε αναπάντεχα και χάθηκε μέσα σε μία νύχτα. Επομένως, δεν εξολόθρευσε με μάχαιρα αυτούς που βρίσκονταν στη Σιών. Επειδή όμως τους κατατρόμαξε μια φορά με τις επιδρομές και τους έκανε να ζουν με τον φόβο της καταστροφής, φαίνεται απλώς σαν να ύψωσε εναντίον τους ένα ραβδί. Μην τρομάζεις λοιπόν, λέει, από τους Ασσυρίους, διότι θα σε χτυπήσει με ραβδί και θα σου καταφέρει ένα μικρό πλήγμα, αυτό δηλαδή του φόβου, καθώς εγώ επιτρέπω να γίνει αυτό εις βάρος σου, για να δεις τον δρόμο της Αιγύπτου, δηλαδή για να μάθεις πόσο αδίκησες τον εαυτό σου πηγαίνοντας στην Αίγυπτο και ζητώντας από εκεί βοήθεια, παραβλέποντας τον Θεό που σε σώζει. Ο Εζεκίας βέβαια, κατά τη βασιλεία του οποίου ο Ασσύριος πολιόρκησε την Ιερουσαλήμ, δεν ζήτησε τη βοήθεια των Αιγυπτίων. Ο Ωσηέ όμως, ο γιος του Ηλά, που βασίλευε στον Ισραήλ, διαπιστώνεται ότι έπραξε αυτό. Και έχει γραφτεί ως εξής στο τέταρτο βιβλίο των Βασιλειών: «Και εκοιμήθη ο Άχαζ με τους πατέρες του και ετάφη στην πόλη του Δαβίδ. Και βασίλευσε αντ' αυτού ο γιος του Εζεκίας. Στο δωδέκατο έτος του Άχαζ, βασιλιά του Ιούδα, βασίλευσε ο Ωσηέ, ο γιος του Ηλά, στη Σαμάρεια επί του Ισραήλ για εννέα έτη. Και έπραξε το πονηρό ενώπιον του Κυρίου, αλλά όχι όπως οι βασιλείς του Ισραήλ που ήταν πριν από αυτόν.» Εναντίον του ανέβηκε ο Σαλμανασάρ, ο βασιλιάς των Ασσυρίων, και ο Ωσηέ έγινε δούλος του και του απέδωσε φόρο υποτελείας.

Και βρήκε ο βασιλιάς των Ασσυρίων αδικία στον Ωσηέ, διότι έστειλε αγγελιαφόρους προς τον Σηγώρ, τον βασιλιά της Αιγύπτου· και δεν έφερε το δώρο υποτελείας (Μαναά) στον βασιλιά των Ασσυρίων εκείνο το έτος. Και τον συνέλαβε ο βασιλιάς των Ασσυρίων, και τον έδεσε στη φυλακή, και ανέβηκε στη Σαμάρεια, και την πολιόρκησε τρία έτη. Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι και ο Άχαζ, ο πατέρας του Εζεκία, όταν τον πολεμούσε ο βασιλιάς των Δαμασκηνών, εξαγόρασε τη βοήθεια από τους Ασσυρίους, πράγμα για το οποίο λυπήθηκε σφόδρα ο Θεός. Επιφέρω λοιπόν, λέει, σε εσένα πληγή, για να δεις την οδό της Αιγύπτου· όμως ακόμα λίγο, και θα παύσει η οργή, και ο θυμός μου θα στραφεί εναντίον του σχεδίου τους. Διότι καταστράφηκαν, όπως είπα, από τη θεία οργή. Και αφού σχεδίασαν να υποτάξουν και αυτήν την Ιερουσαλήμ, απέτυχαν του σκοπού τους, και η σκέψη τους έμεινε άπρακτη, καθώς ο Θεός μετέβαλε το τέλος τους στο εντελώς αντίθετο από τα προσδοκώμενα, <Και θα εγείρει ο Θεός εναντίον τους μάστιγα κατά την πληγή του Μαδιάμ σε τόπο θλίψεως, και ο θυμός του στην οδό προς τη θάλασσα, προς την οδό της Αιγύπτου.> Θα πέσουν, λέει, καθώς επήλθε εναντίον τους οργή άνωθεν και από τον Θεό· και δεν θα χρειαστεί απολύτως κανένας κόπος από εκείνους του Ισραήλ.

Αφού λοιπόν αυτό έγινε ολοφάνερο, εκείνοι που περίμεναν ότι θα καταστραφούν χόρευαν από χαρά, και ανέπεμπαν στον Θεό που τους διέσωσε ευχαριστήριες ωδές, λέγοντας το εξής: «Το εσπέρας θα παραμείνει κλαυθμός, και το πρωί αγαλλίαση.» Και επιπλέον αυτών: «Μετέτρεψες τον θρήνο μου σε χαρά για εμένα, έσκισες τον σάκο μου και με έζωσες με ευφροσύνη.» Ο δε θρασύς και υπερόπτης, που φώναζε εκείνο το μεγάλο και αλαζονικό, «Ολόκληρη την οικουμένη θα καταλάβω με το χέρι μου, σαν φωλιά, και σαν εγκαταλελειμμένα αυγά θα την μαζέψω, και δεν υπάρχει κανείς που θα μου ξεφύγει ή θα μου αντιμιλήσει», ελέγχθηκε ότι μάταια υπερηφανεύτηκε για τον εαυτό του. Διότι μόλις και μετά βίας διέφυγε, και ως φυγάς επέστρεψε στην πατρίδα του εγκαταλείποντας την Ιουδαία. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο έλεγε και ο Θεός των όλων: «Μη φοβάσαι, λαέ μου, εσείς που κατοικείτε στη Σιών, τους Ασσυρίους». Καταγράφηκε δε και ο τρόπος της φυγής του, καθώς σχεδόν συγκλόνιζε πόλεις και χωριά στο πέρασμά του. Και πάλι: «Φόβος θα καταλάβει τη Ραμά, την πόλη του Σαούλ». Ερμηνεύοντας δε αυτά, κάναμε την αφήγηση περισσότερο ιστορική, πλην όμως όχι έξω από την αλήθεια. Διότι είναι απολύτως αναγκαίο ο λόγος της ερμηνείας να προσαρμόζεται κατάλληλα προς την ποιότητα και τη δύναμη των προκειμένων.

Αφού ολοκλήρωσε ο λόγος την προφητεία για τον Ιούδα και την Ιερουσαλήμ, διά της οποίας φανέρωνε ότι και αυτοί θα υποστούν τα ίδια με τη Σαμάρεια και τον Ισραήλ, παραδιδόμενοι στον άρχοντα των Ασσυρίων, και ποια πράγματα θα διαδ...... τον Ασσύριο πολιορκητή τους, και αφού προείπε για εκείνους που μετά ταύτα θα ζήσουν με ευσέβεια, αναφέροντας όλα αυτά για όσα πρόκειται να συμβούν μετά από μακρούς χρόνους...... παρόντα χρόνο, κατά τον οποίο ο προφήτης Ησαΐας ήταν γνωστός σε εκείνους που κατοικούσαν στην Ιερουσαλήμ επί του βασιλέως Εζεκία και έφοδο...... και σε εκείνους που μεριμνούσαν και βρίσκονταν σε αγωνία, μήπως τυχόν υποστούν και αυτοί τα ίδια με τους κατοίκους της Σαμάρειας. ⌜Τους προτρέπει να μη φοβούνται τους Ασσυρίους· διότι λέει ότι θα έλθει και θα εκστρατεύσει εναντίον της Ιερουσαλήμ ο βασιλιάς τους, προκειμένου οι κάτοικοί της να δοκιμάσουν μια μικρή πληγή, σαν να χτυπιούνται με 〈ράβδο〉, ο ίδιος όμως θα επιστρέψει άπρακτος, τρεπόμενος σε φυγή. Και αυτά εκπληρώθηκαν επί του Εζεκία, γιου του Άχαζ, ο οποίος βασίλευε στην Ιερουσαλήμ και αναδείχθηκε άνδρας όχι σαν τον πατέρα του, αλλά δίκαιος και θεοφιλής κατά πάντα τρόπο.⌝ Γι' αυτό ο Κύριος λέει προς τους προαναφερθέντες: 〈Μη φοβάσαι, λαέ μου, εσείς που κατοικείτε στη Σιών, [αυτ ] από τους Ασσυρίους〉. ⌜Διότι, έστω και αν, με τη δική μου παραχώρηση, ο βασιλιάς τους επιτεθεί εναντίον σου, ωστόσο 〈με ράβδο〉 επιστρεπτική 〈θα σε πατάξει〉, αλλά δεν θα σου επιτεθεί με ξίφη ούτε με δόρατα, επικρατώντας με τον νόμο του πολέμου.

Και αυτή η 〈πληγή〉 εναντίον σου με 〈ράβδο〉 δεν θα είναι άδικη·⌝ 〈διότι ακόμη λίγο και θα παύσει η οργή〉. ⌜Μην αγνοείς όμως την αιτία για την οποία επιτράπηκε στον Ασσύριο να χρησιμοποιήσει εναντίον σου μετριασμένη 〈πληγή〉· διότι στην 〈οδό της Αιγύπτου〉 παρέδωσες και πάλι τον εαυτό σου, έχοντας προσκολληθεί στην ειδωλολατρία κατά τους χρόνους του Άχαζ. Εξαιτίας αυτού σας παρέδωσα στη 〈ράβδο〉 του Ασσυρίου για σωφρονισμό και επιστροφή.⌝ Όμως, πολύ σύντομα 〈θα παύσει ο θυμός μου〉, εφόσον εσείς μεταβάλλεστε προς το καλύτερο και έχετε γνωρίσει αληθινά τον Θεό, μαζί με τον βασιλιά σας Εζεκία. Γι' αυτό και η αγανάκτησή μου εναντίον σας 〈θα παύσει〉, και επειδή εγώ θα υπερασπίζομαι τη σωτηρία σας, ο Ασσύριος θα τραπεί σε φυγή με άδοξο τρόπο μέσα από τη χώρα σας και μέσα από τις πόλεις σας, δραπετεύοντας από τόπο σε τόπο.⌝ Αντί δε του: 〈διότι θα επιφέρει εναντίον σου πληγή για να στραφείς στην οδό της Αιγύπτου〉, ο Σύμμαχος λέει: 〈με ράβδο〉 〈θα σε πλήξει και θα υψώσει το ραβδί του εναντίον σου εξαιτίας της οδού της Αιγύπτου〉. Διότι αυτά θα σου κάνει ο Ασσύριος 〈εξαιτίας της οδού της Αιγύπτου〉 την οποία ακολούθησες, όμως 〈ο Θεός θα εγείρει εναντίον του〉, λέει, 〈μάστιγα, όπως την πληγή του Μαδιάμ σε τόπο θλίψης〉. Αντί αυτού ο Σύμμαχος το ερμήνευσε με τον εξής τρόπο: 〈και θα εξεγείρει εναντίον του ο Κύριος των δυνάμεων μάστιγα, όπως την πληγή του Μαδιάμ στο Σουρ Ωρήβ〉.

Γι' αυτό, αυτά λέγει ο Κύριος Σαβαώθ: Μη φοβάσαι, λαέ μου, που κατοικείς στη Σιών, τους Ασσυρίους, διότι θα σε χτυπήσουν με ράβδο· διότι επιφέρω σε σένα πληγή για να δεις τον δρόμο της Αιγύπτου. Διότι σε λίγο θα παύσει η οργή, και ο θυμός μου θα στραφεί εναντίον των βουλευμάτων τους· και ο Θεός θα εγείρει εναντίον τους πληγή, όπως η πληγή της Μαδιάμ στον τόπο της θλίψεως, και ο θυμός του θα στραφεί στον δρόμο προς τη θάλασσα, στον δρόμο προς την Αίγυπτο. Και κατά την ημέρα εκείνη, θα αφαιρεθεί ο φόβος του από εσένα... διότι θα έρθει στην πόλη Αγγαί, και θα περάσει στη Μαγγεδώ και στη Μαχμάς θα αποθέσει τις αποσκευές του· και θα διασχίσει τη φάραγγα και θα φτάσει στην Αγγαί, φόβος θα καταλάβει τη Ραμά, την πόλη του Σαούλ. Θα τραπεί σε φυγή η θυγατέρα Γαλλείμ, θα ακουστεί η Λαϊσά, θα ακουστεί στην Αναθώθ· τρόμαξε η Μαδεβηνά και οι κάτοικοι της Γιββείρ. Παροτρύνεται σήμερα να παραμείνει στον δρόμο, με το χέρι παροτρύνετε το όρος της θυγατέρας Σιών και τους λόφους στην Ιερουσαλήμ. Διότι ιδού, ο Δεσπότης Κύριος Σαβαώθ συνταράσσει τους ενδόξους με δύναμη, και οι αλαζονικά υψηλοί θα συντριβούν, και θα ταπεινωθούν οι υψηλοί, και θα πέσουν οι υψηλοί από μάχαιρα, ενώ ο Λίβανος μαζί με τους υψηλούς θα πέσει.