Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 10:5

Διότι η αμαρτία δεν ενυπάρχει στην κατασκευή μας, αλλά προστέθηκε αργότερα. Γι' αυτόν τον λόγο και η θλίψη, η οποία επιφέρεται για τα παραπτώματα, προαναγγέλλεται απειλητικά από τον Προφήτη ότι θα έρθει από μακριά. «Ουαί στους Ασσυρίους. Η ράβδος του θυμού μου και οργή βρίσκεται στα χέρια τους. Την οργή μου θα αποστείλω εναντίον ενός άνομου έθνους και θα δώσω διαταγή εναντίον του λαού μου να πάρουν λάφυρα και λεία, να καταπατήσουν τις πόλεις και να τις μετατρέψουν σε κονιορτό. Αυτός όμως δεν σκέφτηκε με αυτόν τον τρόπο, ούτε συλλογίστηκε έτσι στην ψυχή του, αλλά θα παρεκτραπεί ο νους του στο να εξολοθρεύσει όχι λίγα έθνη. Και εάν του πουν: "Εσύ μόνος είσαι άρχοντας", θα απαντήσει: "Δεν κυρίευσα τη χώρα πάνω από τη Βαβυλώνα και τη Χαλάνη, όπου οικοδομήθηκε ο πύργος; Και κυρίευσα την Αραβία, τη Δαμασκό και τη Σαμάρεια. Με όποιον τρόπο κατέλαβα αυτές, θα καταλάβω και όλες τις εξουσίες"».

Εξαιτίας του πλήθους των ανομιών του λαού, οι Ασσύριοι επιφέρονται εναντίον τους· όχι λόγω της δικής τους δικαιοσύνης, αλλά εξαιτίας της υπερβολικής αδικίας του λαού. Όμως και αυτοί (επειδή δεν κατανοούν ότι παραχωρούνται ως παιδαγωγικό μαστίγιο εναντίον του λαού που παραβαίνει τους θείους νόμους, αλλά υπερηφανεύονται, νομίζοντας ότι δήθεν κατέχουν οι ίδιοι κάποια δύναμη) ελέγχονται από τον θείο λόγο: Αλίμονο σε εσάς, Ασσύριοι, οι οποίοι είστε η ράβδος της οργής μου, είστε τιμωρητικό όργανο· δεν ενεργείτε με τη δική σας δύναμη, αλλά με την ενέργεια Εκείνου που σας κινεί επιφέρεστε σε όσους είναι άξιοι να συντριβούν.

«Και οργή», λέει, «υπάρχει στα χέρια τους». Εδώ ονομάζει φανερά την παιδαγωγία οργή, όπως λέει και ο ψαλμωδός: «Ούτε με την οργή Σου να με παιδαγωγήσεις». Η παιδαγωγία λοιπόν του Ισραήλ βρίσκεται στα χέρια των Ασσυρίων. «Την οργή μου θα αποστείλω σε έθνος άνομο». Θα επιφέρω την τιμωρία στον λαό που δεν ανέχεται να ζει σύμφωνα με τον νόμο που του έχει οριστεί. —«Και για τον δικό μου λαό θα διατάξω να πάρουν λάφυρα». Εξαιτίας της φιλανθρωπίας Του, ο αγαθός Θεός ονομάζει ακόμη δικό Του λαό αυτόν που παρανόμησε. Διότι, επειδή παρανόμησε, αποστέλλει την οργή· επειδή όμως τον εξέλεξε άπαξ χάρη στην εκλογή των πατέρων, δεν απαρνείται την οικείωση μαζί του. «Διατάσσω λοιπόν», λέει, «να πάρουν λάφυρα και λεία, να καταπατήσουν τις πόλεις και να τις μετατρέψουν σε σκόνη»· —ώστε να γνωρίζουμε ότι όλα τα θλιβερά που πάσχουμε, τα υπομένουμε από θεία διαταγή.

Όταν όμως επέλθει η θλίψη, πού θα εγκαταλείψετε τη δόξα σας, ώστε να μην περιπέσετε στην επιφερόμενη τιμωρία; Διότι, λέγει, πολλές φορές επιδείξατε ανδρεία απέναντι στους εχθρούς, και αντιστεκόμενοι σε όσους σας επιτίθονταν, σώσατε τις πόλεις και τις χώρες σας. Τώρα, όμως, αυτή τη δόξα πού θα την αφήσετε; Διότι θα πέσετε όλοι, καθώς με κανέναν τρόπο δεν θα σας ωφελήσει η ανδρεία που δείξατε απέναντι στους άλλους. Τι, λοιπόν, θα κάνετε για να μην περιπέσετε στην επιφερόμενη τιμωρία; Και εννοεί ως επαγωγή τη συμφορά που επιφέρθηκε σε αυτούς εξαιτίας της θείας οργής, καθώς και τη συμφορά του πολέμου. Διότι, όταν ο Θεός επιβάλλει δίκαιες τιμωρίες σε όσους αμαρτάνουν, ποιος μπορεί να τις αποτρέψει; Ή ποιος τρόπος θα βοηθήσει όσους υπόκεινται σε ποινή και τιμωρία; Απολύτως κανένας. Γι' αυτόν τον λόγο και ο θεσπέσιος Δαβίδ ψάλλει και λέει: «Κύριε, μη με ελέγξεις με τον θυμό σου και μη με παιδεύσεις με την οργή σου». Και πάλι: «Εσύ είσαι φοβερός, και ποιος θα μπορέσει να σου αντισταθεί; Από τότε ξεκινά η οργή σου». Κανείς, λοιπόν, δεν μπορεί να αποτρέψει τη θεία οργή. Την καταπραΰνει, ωστόσο, κατά κάποιον τρόπο η μετάνοια· μάλλον δε, δεν θα προκαλούνταν καν εξ αρχής, εάν κάποιος επιθυμούσε να ζει ορθά και σύμφωνα με τον νόμο, και σύμφωνα με όσα ορίζουν τα δικά Του προστάγματα. Παρ' όλα αυτά, δεν αποστράφηκε ο θυμός, αλλά το χέρι είναι ακόμη υψωμένο. Ουαί στους Ασσυρίους, που είναι η ράβδος του θυμού μου, και η οργή μου βρίσκεται στα χέρια τους.

Για αυτή την αιτία λέει ότι δεν έχει ακόμη αποστραφεί ο θυμός του, και ότι θα επιβληθεί και στους Ασσυρίους το «αλίμονο». Και ποια είναι η αφορμή για αυτό; Διότι, λέει, η ράβδος της οργής μου έχει δοθεί στα χέρια τους, προφανώς από εμένα, ώστε να χτυπούν με αυτήν όσους έχουν ασεβήσει απέναντί μου.

Και η ιστορία επίσης διδάσκει ότι «στις ημέρες του Άχαζ ανέβηκε ο βασιλιάς των Ασσυρίων στη «Σαμάρεια» και την πολιόρκησε»· και αρχικά μεν αιχμαλώτισε ένα μέρος του λαού, επί Εζεκία δε, ο οποίος διαδέχθηκε τον Άχαζ, «μετοίκισε» όλον τον λαό στους Ασσυρίους. Εφόσον λοιπόν οι Ασσύριοι έπραξαν τέτοια, ο παρών λόγος αναπτύσσει τα προκείμενα ως προς αυτούς λέγοντας: έπρεπε να λάβει πείρα μιας παιδαγωγικής «ράβδου», ικανής να τον επαναφέρει στην ορθή οδό, ο λαός που δεν σωφρονίστηκε μέσω των προφητικών λόγων· γι' αυτό ξεσήκωσα εναντίον του τους Ασσυρίους σαν δική μου «ράβδο», παραδίδοντάς τον στα «χέρια» των Ασσυρίων, ώστε μέσω αυτών να τους βρει η «οργή» και ο «θυμός» που επισύρανε πάνω τους. Εγώ λοιπόν τη δική μου «οργή» μέσω των Ασσυρίων την «απέστελλα στο άνομο έθνος», το οποίο βέβαια νομιζόταν ότι είναι δικός μου λαός, και επέτρεψα και να τον πολεμήσουν και να τον λαφυραγωγήσουν και να τον διαρπάσουν, και να κατεδαφίσουν όλες τις «πόλεις του» μέχρι το έδαφος και να τις μετατρέψουν «σε κονιορτό». Ο Ασσύριος όμως, λαμβάνοντας από εμένα την εξουσία, «δεν σκέφτηκε έτσι», αλλά υπερηφανεύθηκε στον λογισμό του θεωρώντας ότι υπερίσχυσε του δικού μου λαού με τη δική του δύναμη. Έπειτα, μη αρκούμενος στην πολιορκία αυτών, απειλεί να επιτεθεί σε αμέτρητα άλλα έθνη, θεωρώντας ότι έχει ήδη κυριαρχήσει επί του ισχυρότερου, ο οποίος μάλιστα ήταν αφιερωμένος στον Θεό.

Γι' αυτό, λοιπόν, όταν εκείνοι που είχαν υποταχθεί σε αυτόν τον θαύμαζαν και έλεγαν: «Εσύ μόνος είσαι άρχοντας», τους αποκρίνεται λέγοντας: «Μη με αποκαλείτε ακόμη άρχοντα ούτε κύριο, επειδή δεν έχω καταλάβει ακόμη όλες τις χώρες παντού· διότι δεν έχω κάνει ακόμη υποχείριά μου ούτε την περιοχή πάνω από τη Βαβυλώνα ούτε τη Χαλάνη, όπου οικοδομήθηκε ο πύργος κατά τον χρόνο της διασποράς των γλωσσών. Αυτές τυγχάνουν να είναι πολύ μικρές και ασήμαντες, τις οποίες έως τώρα έχω κατανικήσει, διότι έως τώρα έχω κυριαρχήσει στην Αραβία, τη Δαμασκό και τη Σαμάρεια. Πλην όμως, με τον ίδιο τρόπο που κατέλαβα αυτές, έτσι θα λάβω και όλες τις ηγεμονίες». Επειδή οι Ασσύριοι καυχήθηκαν με τέτοια αλαζονεία, ευλόγως ο προφητικός λόγος απευθύνει τα παρόντα σε αυτούς και στον άρχοντά τους, λέγοντας: «Ουαί στους Ασσυρίους», διότι δεν κατενόησαν ότι η δική μου οργή εναντίον όσων αμαρτάνουν τους έδωσε την εξουσία μιας τόσο μεγάλης κυριαρχίας. Αυτοί, όμως, μη αναλογιζόμενοι αυτό, θεώρησαν ότι κυριάρχησαν επί των εθνών με τη δική τους δύναμη. Και αυτά μεν αφορούν αυτούς, ενώ τα όσα ακολουθούν στη συνέχεια ο ίδιος ο Θεός τα λέγει απειλώντας την Ιερουσαλήμ: «Ολολύξτε, γλυπτά της Ιερουσαλήμ· διότι με τον ίδιο τρόπο που έπραξα στη Σαμάρεια και στα χειροποίητα είδωλά της, έτσι θα πράξω και στην Ιερουσαλήμ και στα είδωλά της».

Αφού ο προφήτης εξήγγειλε τα όσα προαναφέρθηκαν, ο Ραψάκης, που είχε συμπεριφερθεί με τόση αυθάδεια, αποχώρησε ξαφνικά άπρακτος από την πολιορκία, και σπεύδοντας πήγε να συναντήσει τον βασιλιά των Ασσυρίων, επειδή ο Θεός είχε προκαλέσει σύγχυση στη διάνοιά του. Ο βασιλιάς των Ασσυρίων, ενώ πολιορκούσε μια άλλη πόλη της Ιουδαίας, τη Λόμνα, μετά τη Λαχίς, καθώς τον είχε ταράξει μια δυσάρεστη είδηση σύμφωνα με τον λόγο του Θεού, έσπευσε εναντίον των Αιθιόπων. Όμως δεν αμέλησε την απειλή εναντίον των Ιουδαίων, αλλά, αποστέλλοντας αγγελιαφόρους και επιστολή, διέταξε πρώτα να πουν προφορικά στον Εζεκία τα όσα περιέχονταν στο κείμενο, και έπειτα να του παραδώσουν και την ίδια την επιστολή. Έχοντας λοιπόν επαρθεί με τόσα κατορθώματα και με αυτά τα λόγια και τις υποσχέσεις, μην αγνοείς, επομένως, ότι απατά τον εαυτό του. Έπειτα, και πάλι ο ασεβής ξεστόμιζε βλάσφημα λόγια, αλαζονευόμενος κατά του Θεού, και απαριθμούσε τα έθνη που είχαν υποταχθεί στην εξουσία του, καθώς οι δικοί τους θεοί δεν τα είχαν προστατεύσει καθόλου. Αυτήν ακριβώς την αλαζονεία του Ασσυρίου εξέφραζε πρωτύτερα ο προφήτης, πριν καν συμβεί, αναφωνώντας για το μέλλον και λέγοντας: «Αλίμονο στους Ασσυρίους· η ράβδος του θυμού μου και της οργής είναι στα χέρια τους» και τα εξής. «Αυτός όμως δεν σκέφτηκε έτσι, και στην ψυχή του δεν το αναλογίστηκε έτσι», αλλά είπε: «Όπως ακριβώς έπραξα στη Σαμάρεια και στα χειροποίητα είδωλά της, έτσι θα πράξω και στην Ιερουσαλήμ και στα είδωλά της».

Αλίμονο στους Ασσυρίους, που αποτελούν τη ράβδο του θυμού μου και την οργή στα χέρια τους. Θα αποστείλω την οργή μου εναντίον ενός άνομου έθνους, και θα διατάξω εναντίον του λαού μου να πάρουν λάφυρα και λεία, να καταπατήσουν τις πόλεις και να τις κάνουν σκόνη. Όμως αυτός δεν το σκέφτηκε κατ' αυτόν τον τρόπο και η ψυχή του δεν το θεώρησε έτσι, αλλά ο νους του θα παρεκκλίνει με σκοπό να εξολοθρεύσει όχι λίγα έθνη. Και αν του πουν, «Δεν είσαι εσύ ο μόνος άρχοντας», εκείνος θα πει, «Δεν κυρίευσα τη χώρα πάνω από τη Βαβυλώνα και τη Χαλάνη, όπου οικοδομήθηκε ο πύργος, και δεν έλαβα την Αραβία, τη Δαμασκό και τη Σαμάρεια; Όπως τις κατέλαβα με τα χέρια μου, θα καταλάβω και όλες τις χώρες... Διότι όπως έπραξα στη Σαμάρεια και στα χειροποίητα είδωλά της, έτσι θα πράξω και στην Ιερουσαλήμ και στα είδωλά της». Και θα συμβεί, όταν ο Κύριος ολοκληρώσει όλα όσα κάνει στο όρος Σιών και στην Ιερουσαλήμ, θα επιφέρει την τιμωρία στον υπερήφανο νου του άρχοντα των Ασσυρίων και στην αλαζονεία των οφθαλμών του. Διότι είπε: «Με τη δύναμή μου θα ενεργήσω και με τη σοφία της συνέσεώς μου θα καταργήσω τα όρια των εθνών και θα λεηλατήσω τη δύναμή τους· θα σείσω κατοικημένες πόλεις και θα κυριεύσω με το χέρι μου ολόκληρη την οικουμένη σαν να ήταν φωλιά πουλιών, και θα την μαζέψω σαν εγκαταλελειμμένα αυγά»... Μήπως θα καυχηθεί το τσεκούρι χωρίς εκείνον που κόβει με αυτό; Ή θα υπερηφανευτεί το πριόνι χωρίς εκείνον που το κινεί; Παρομοίως αν κάποιος σηκώσει ράβδο ή ξύλο, δεν συμβαίνει έτσι;