Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 10:9

Διότι η αμαρτία δεν ενυπάρχει στην κατασκευή μας, αλλά προστέθηκε αργότερα. Γι' αυτόν τον λόγο και η θλίψη, η οποία επιφέρεται για τα παραπτώματα, προαναγγέλλεται απειλητικά από τον Προφήτη ότι θα έρθει από μακριά. «Ουαί στους Ασσυρίους. Η ράβδος του θυμού μου και οργή βρίσκεται στα χέρια τους. Την οργή μου θα αποστείλω εναντίον ενός άνομου έθνους και θα δώσω διαταγή εναντίον του λαού μου να πάρουν λάφυρα και λεία, να καταπατήσουν τις πόλεις και να τις μετατρέψουν σε κονιορτό. Αυτός όμως δεν σκέφτηκε με αυτόν τον τρόπο, ούτε συλλογίστηκε έτσι στην ψυχή του, αλλά θα παρεκτραπεί ο νους του στο να εξολοθρεύσει όχι λίγα έθνη. Και εάν του πουν: "Εσύ μόνος είσαι άρχοντας", θα απαντήσει: "Δεν κυρίευσα τη χώρα πάνω από τη Βαβυλώνα και τη Χαλάνη, όπου οικοδομήθηκε ο πύργος; Και κυρίευσα την Αραβία, τη Δαμασκό και τη Σαμάρεια. Με όποιον τρόπο κατέλαβα αυτές, θα καταλάβω και όλες τις εξουσίες"».

Αυτός όμως δεν σκέφτηκε με αυτόν τον τρόπο, και μέσα στην ψυχή του δεν αναλογίστηκε έτσι· αλλά κυριεύθηκε από υπερηφάνεια στη διάνοιά του, όχι επειδή θεώρησε ότι ο λαός τού παραδόθηκε εξαιτίας των αμαρτιών του, αλλά, έχοντας επαρθεί στο νου και έχοντας απομακρύνει από τη σκέψη του τον αληθινό λόγο, νομίζει ότι είναι ικανός να εξολοθρεύσει ουκ ολίγα έθνη. Και επειδή τον κολακεύουν και τον καλοπιάνουν οι υφιστάμενοί του λέγοντας: «Εσύ είσαι ο μόνος άρχοντας», σαν να τους ειρωνεύεται λέγει: «Δεν κατέλαβα τη χώρα πάνω από τη Βαβυλώνα και τη Χαλάνη». Δεν έχω γίνει ακόμη, λέγει, κύριος των πάντων· διαφεύγει από τη βασιλεία μου η χώρα πάνω από τη Βαβυλώνα και η Χαλάνη, όπου οικοδομήθηκε ο πύργος. Εννοεί βέβαια τον αρχαίο εκείνο πύργο, τον οποίο οικοδόμησαν στην πεδιάδα Σεναάρ, λέγοντας: «Ελάτε, ας οικοδομήσουμε για τον εαυτό μας πόλη και πύργο, πριν χωριστούμε ο ένας από τον άλλον, του οποίου η κορυφή θα φτάνει έως τον ουρανό». Το όνομα της Χαλάνης δεν απαντάται συχνά στα κείμενα της Γραφής· εικάζουμε όμως ότι βρίσκεται κάπου στην περιοχή της Βαβυλωνίας, επειδή η Βαβυλώνα έχει πάρει το όνομά της από τη σύγχυση των γλωσσών, τις οποίες συνέχεε ο Κύριος, διασπώντας την ομοφωνία τους που απέβλεπε στο κακό. Διότι λέγει η Γραφή ότι το όνομα του τόπου εκείνου ονομάστηκε «σύγχυση», που στα εβραϊκά λέγεται Βαβέλ.

«Κατέλαβα δε», λέει, «την Αραβία και τη Δαμασκό και τη Σαμάρεια. Με τον τρόπο που κατέλαβα αυτές, θα καταλάβω και όλες τις εξουσίες». Επειδή, λοιπόν, απέδωσε στον εαυτό του το ότι μπορεί να καθιστά υποχείριές του όλες τις πόλεις, και δεν κατανόησε ότι κυριάρχησε επί των ανθρώπων όχι με τη δική του δύναμη, αλλά ότι επικράτησε εξαιτίας της οικονομίας του Θεού, ο οποίος παιδαγωγεί αυτούς που έχουν αμαρτήσει, για τον λόγο αυτό ο προφητικός λόγος τον καθιστά άξιο θρήνου.

Την οργή μου θα αποστείλω σε έθνος άνομο, και στον λαό μου θα δώσω εντολή να πάρει λάφυρα και λεία, και να καταπατήσει τις πόλεις, και να τις κάνει σαν σκόνη. Αυτός όμως δεν σκέφθηκε έτσι, και μέσα στην ψυχή του δεν το θεώρησε κατ' αυτόν τον τρόπο, αλλά ο νους του θα στραφεί στο να εξολοθρεύσει όχι λίγα έθνη. Και αν του πουν, Εσύ μόνος είσαι άρχοντας; θα πει, Δεν κατέλαβα τη χώρα πάνω από τη Βαβυλώνα και τη Χαλάνη, όπου οικοδομήθηκε ο πύργος; Πήρα την Αραβία και τη Δαμασκό και τη Σαμάρεια; Όπως κατέλαβα αυτές, έτσι θα καταλάβω και όλες τις χώρες. Παντού θα βρούμε τον Θεό να προνοεί για τη δική Του δόξα. Διότι οργίζεται όταν βλέπει κάποιους να επιλέγουν την περιφρόνηση και να προσπαθούν να θεωρήσουν ως μηδαμινό το θέλημά Του, επιστρατεύοντας κάθε μέσο για να εκτραπούν προς τα πλέον άτοπα έργα.

Εγώ τους έδωσα εντολή, ώστε να κάνουν λάφυρα και λεία τον λαό μου, και να καταπατήσουν τις πόλεις, και να τις μετατρέψουν σε σκόνη. Διότι, αν δεν είχα αποσύρει το σωστικό μου χέρι, και δεν τους είχα αφήσει γυμνούς από την παντοτινή και συνηθισμένη σε αυτούς, και από εμένα δοσμένη βοήθεια, δεν θα είχαν ποτέ αλωθεί, όντας πάντα ανώτεροι από τους εχθρούς χάρη σε εμένα. Αλλά ο ίδιος ο Ασσύριος δεν σκέφτηκε έτσι, και στην ψυχή του δεν υπολόγισε με αυτόν τον τρόπο, αλλά, όσον αφορά τον δικό του νου, θα αφανίσει· δηλαδή, θα εξολοθρεύσει όχι λίγα έθνη. Διότι νομίζει ότι στις δικές του δυνάμεις κανείς δεν θα μπορέσει να αντισταθεί, ότι οπωσδήποτε θα επικρατήσει ακούραστα, και ότι θα γίνει κυρίαρχος κάθε έθνους, χωρίς να του εναντιωθεί κανείς. Έχοντας δε σε τέτοιο βαθμό άπληστη την ψυχή του, και θέλοντας πάντοτε να κυριαρχεί στα πάντα, ακόμη κι αν τον πλησίαζε κάποιος λέγοντάς του: Εσύ μόνος είσαι άρχοντας, δηλαδή, άραγε θα μπορέσεις μόνος σου να κυβερνήσεις ολόκληρη την οικουμένη; Προς τούτο, λέει, θα αφήσει αλαζονική φωνή, λέγοντας το εξής: Δεν πήρα τη χώρα πάνω από τη Βαβυλώνα, και τη Χαλάννη, όπου χτίστηκε ο πύργος; Πήρα την Αραβία, και τη Δαμασκό, και τη Σαμάρεια· με τον ίδιο τρόπο που πήρα αυτές, θα πάρω και όλες τις χώρες. Η Χαλάννη, όπου χτίστηκε ο πύργος από τους παλαιότερους, βρίσκεται κατά κάποιον τρόπο στα έσχατα μέρη της Ανατολής, πέρα από τη χώρα και τη γη των Βαβυλωνίων.

Γι' αυτό, αφού ο λόγος σταμάτησε μέχρις εδώ την προφητεία περί του Ισραήλ, μεταβαίνει πλέον στους ίδιους τους Ασσυρίους, προφητεύοντας όσα πρόκειται να συμβούν και σε αυτούς μέσω όσων ακολουθούν. ⌜Μετά την αιχμαλωσία του λαού που ονομάζεται Ισραήλ, ακολούθως ο λόγος μεταβαίνει σε εκείνους που τους αιχμαλώτισαν· και αυτοί ήταν οι Ασσύριοι, τους οποίους απειλεί με τα προκείμενα. Το ότι, μάλιστα, ο λαός είχε απαχθεί από τους Ασσυρίους και η Σαμάρεια είχε πολιορκηθεί, όταν λέγονταν τα παρόντα λόγια, καθίσταται φανερό από το ότι διατυπώνεται μέσα σε αυτά εκ μέρους του βασιλιά των Ασσυρίων: 〈και κατέλαβα την Αραβία και τη Δαμασκό και τη Σαμάρεια· με τον ίδιο τρόπο που κατέλαβα αυτές, θα καταλάβω και όλες τις ηγεμονίες〉, και πάλι: 〈διότι, όπως έπραξα στη Σαμάρεια και στα χειροποίητα είδωλά της, έτσι θα πράξω και στην Ιερουσαλήμ〉.

Γι' αυτό, λοιπόν, όταν εκείνοι που είχαν υποταχθεί σε αυτόν τον θαύμαζαν και έλεγαν: «Εσύ μόνος είσαι άρχοντας», τους αποκρίνεται λέγοντας: «Μη με αποκαλείτε ακόμη άρχοντα ούτε κύριο, επειδή δεν έχω καταλάβει ακόμη όλες τις χώρες παντού· διότι δεν έχω κάνει ακόμη υποχείριά μου ούτε την περιοχή πάνω από τη Βαβυλώνα ούτε τη Χαλάνη, όπου οικοδομήθηκε ο πύργος κατά τον χρόνο της διασποράς των γλωσσών. Αυτές τυγχάνουν να είναι πολύ μικρές και ασήμαντες, τις οποίες έως τώρα έχω κατανικήσει, διότι έως τώρα έχω κυριαρχήσει στην Αραβία, τη Δαμασκό και τη Σαμάρεια. Πλην όμως, με τον ίδιο τρόπο που κατέλαβα αυτές, έτσι θα λάβω και όλες τις ηγεμονίες». Επειδή οι Ασσύριοι καυχήθηκαν με τέτοια αλαζονεία, ευλόγως ο προφητικός λόγος απευθύνει τα παρόντα σε αυτούς και στον άρχοντά τους, λέγοντας: «Ουαί στους Ασσυρίους», διότι δεν κατενόησαν ότι η δική μου οργή εναντίον όσων αμαρτάνουν τους έδωσε την εξουσία μιας τόσο μεγάλης κυριαρχίας. Αυτοί, όμως, μη αναλογιζόμενοι αυτό, θεώρησαν ότι κυριάρχησαν επί των εθνών με τη δική τους δύναμη. Και αυτά μεν αφορούν αυτούς, ενώ τα όσα ακολουθούν στη συνέχεια ο ίδιος ο Θεός τα λέγει απειλώντας την Ιερουσαλήμ: «Ολολύξτε, γλυπτά της Ιερουσαλήμ· διότι με τον ίδιο τρόπο που έπραξα στη Σαμάρεια και στα χειροποίητα είδωλά της, έτσι θα πράξω και στην Ιερουσαλήμ και στα είδωλά της».

Αυτό ακριβώς έχει εκπληρωθεί και κατά γράμμα, όπως είναι εύκολο να διαπιστώσουν με τα ίδια τους τα μάτια όσοι επισκέπτονται εκείνους τους τόπους. Όπως ακριβώς για τη Βαβυλώνα ελέχθησαν τα αρμόζοντα, και για τους αλλόφυλους που κατοικούν στην Παλαιστίνη τα κατάλληλα, και για τον Μωάβ ομοίως κάποια άλλα ιδιαίτερα, με τον ίδιο τρόπο και ο προφητικός λόγος κατά της Δαμασκού απειλεί ότι θα της επέλθει ένα ιδιαίτερο τέλος· διότι λέει ότι «θα αρθεί από τις πόλεις», ενώ σύμφωνα με τον Θεοδοτίωνα λέει ότι «θα μετασταθεί εκ της πόλεως». Το υπέστη δε αυτό κατά τους χρόνους των Ασσυρίων, όπως φανέρωνε προηγουμένως η προκείμενη Γραφή παρουσιάζοντας τον βασιλιά των Ασσυρίων να λέει: «Και κατέλαβα την Αραβία και τη Δαμασκό και τη Σαμάρεια· με τον τρόπο που κατέλαβα αυτές, θα καταλάβω και όλες τις αρχές». Σε αυτόν τον λόγο μαρτυρεί και η ιστορία· έχει γραφτεί δηλαδή στο τέταρτο βιβλίο των Βασιλειών: «Και ανέβηκε ο βασιλιάς των Ασσυρίων στη Δαμασκό, την κατέλαβε και την εξόρισε στην Κυρήνη», ή σύμφωνα με τον Σύμμαχο, «στην Κίρρα», «και θανάτωσε τον Ραασσών». Αλλά αυτά είχαν εκπληρωθεί πριν από την προκείμενη προφητεία, ενώ ο παρών λόγος αναφέρεται σε όσα πρόκειται να συμβούν, πιθανότατα κατά γράμμα κατά τους χρόνους του προφήτη Ιερεμία, όταν ο βασιλιάς της Βαβυλώνας επιτιθέμενος στην Ιερουσαλήμ κατέλαβε εκ νέου τη Δαμασκό, καταστρέφοντάς την ολοσχερώς εκ θεμελίων.

Στοιχείο Χ. Από τη Γένεση. Χαλάννη (Γεν. 10, 10). Πόλη του βασιλείου του Νεβρώδ στη Βαβυλώνα. Αναφέρεται και στον Ησαΐα: «Χαλάννη, όπου οικοδομήθηκε ο πύργος». Χαλάκ (Γεν. 10, 11). Πόλη των Ασσυρίων, την οποία οικοδόμησε ο Ασσούρ, αφού εξήλθε από τη γη Σενναάρ.

Αλίμονο στους Ασσυρίους, που αποτελούν τη ράβδο του θυμού μου και την οργή στα χέρια τους. Θα αποστείλω την οργή μου εναντίον ενός άνομου έθνους, και θα διατάξω εναντίον του λαού μου να πάρουν λάφυρα και λεία, να καταπατήσουν τις πόλεις και να τις κάνουν σκόνη. Όμως αυτός δεν το σκέφτηκε κατ' αυτόν τον τρόπο και η ψυχή του δεν το θεώρησε έτσι, αλλά ο νους του θα παρεκκλίνει με σκοπό να εξολοθρεύσει όχι λίγα έθνη. Και αν του πουν, «Δεν είσαι εσύ ο μόνος άρχοντας», εκείνος θα πει, «Δεν κυρίευσα τη χώρα πάνω από τη Βαβυλώνα και τη Χαλάνη, όπου οικοδομήθηκε ο πύργος, και δεν έλαβα την Αραβία, τη Δαμασκό και τη Σαμάρεια; Όπως τις κατέλαβα με τα χέρια μου, θα καταλάβω και όλες τις χώρες... Διότι όπως έπραξα στη Σαμάρεια και στα χειροποίητα είδωλά της, έτσι θα πράξω και στην Ιερουσαλήμ και στα είδωλά της». Και θα συμβεί, όταν ο Κύριος ολοκληρώσει όλα όσα κάνει στο όρος Σιών και στην Ιερουσαλήμ, θα επιφέρει την τιμωρία στον υπερήφανο νου του άρχοντα των Ασσυρίων και στην αλαζονεία των οφθαλμών του. Διότι είπε: «Με τη δύναμή μου θα ενεργήσω και με τη σοφία της συνέσεώς μου θα καταργήσω τα όρια των εθνών και θα λεηλατήσω τη δύναμή τους· θα σείσω κατοικημένες πόλεις και θα κυριεύσω με το χέρι μου ολόκληρη την οικουμένη σαν να ήταν φωλιά πουλιών, και θα την μαζέψω σαν εγκαταλελειμμένα αυγά»... Μήπως θα καυχηθεί το τσεκούρι χωρίς εκείνον που κόβει με αυτό; Ή θα υπερηφανευτεί το πριόνι χωρίς εκείνον που το κινεί; Παρομοίως αν κάποιος σηκώσει ράβδο ή ξύλο, δεν συμβαίνει έτσι;

ια'. Του ιδίου, λόγος ενδέκατος: Περί της κιβωτού, πού κατασκευάστηκε και πού μεταφέρθηκε, και ποια είναι η γη Ναΐδ, και στη συνέχεια περί του Νώε και των υιών του. ιβ'. Του ιδίου, λόγος δωδέκατος: Περί του πύργου της Χαλάνης, και για ποιον λόγο και πότε εκείνος ο τόπος ονομάστηκε Χαλάνη, και περί άλλων κατασκευαστών πύργων από το βιβλίο των λόγων του προφήτη Ησαΐα.