Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 11:10

Και πάλι: Θα υπάρξει η ρίζα του Ιεσσαί και εκείνος που εγείρεται για να κυβερνήσει τα έθνη· σε αυτόν θα ελπίσουν τα έθνη. Και πάλι: Θα γεμίσει η γη από τη γνώση του Κυρίου, όπως το πολύ νερό κατασκεπάζει τις θάλασσες. Και ο Δαβίδ πάλι έλεγε: Ανέβηκε ο Θεός με αλαλαγμό, ο Κύριος με ήχο σάλπιγγας· και πάλι: Είπε ο Κύριος στον Κύριό μου: Κάθισε στα δεξιά μου, μέχρι να θέσω τους εχθρούς σου υποπόδιο των ποδιών σου.

Ήλθες μόνο για τους Ιουδαίους, και τα έθνη τα παραβλέπεις μέσα στην ερημιά; Και ανέχεσαι την κνίσα; Ανέχεσαι τον καπνό; Ανέχεσαι να υβρίζεται ο Πατέρας σου; Να προσκυνούνται τα είδωλα; Να λατρεύονται οι δαίμονες; Κι όμως, οι προφήτες δεν λένε αυτά, αλλά ο κατά σάρκα πρόγονός σου τι λέει; «Ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου, και ως κτήση σου τα πέρατα της γης». Ο δε Ησαΐας, ο θεατής των Σεραφείμ, λέει: «Θα υπάρξει η ρίζα του Ιεσσαί, και εκείνος που θα εγερθεί για να κυβερνήσει τα έθνη· σε αυτόν θα ελπίσουν τα έθνη».

Όταν λοιπόν, μετά από πολλά θαύματα, τα παιδιά έψαλλαν ύμνους σε αυτόν, άκουσε τι λέει ο Προφήτης: «Από στόματος νηπίων και θηλαζόντων κατήρτισες αίνον»· και πάλι: «Διότι θα αντικρίσω τους ουρανούς, τα έργα των δακτύλων σου»· γεγονός που τον αποδεικνύει δημιουργό των πάντων. Αλλά και η μαρτυρία που παρατίθεται μετά την ανάληψη φανερώνει την ομοτιμία του προς τον Πατέρα· διότι λέει: «Είπε ο Κύριος στον Κύριό μου, κάθισε στα δεξιά μου». Και ο Ησαΐας επίσης λέει: «Εκείνος που εγείρεται για να εξουσιάζει τα έθνη, σε αυτόν θα ελπίζουν τα έθνη». Και πώς αναφέρει ότι η Βηθλεέμ δεν είναι η πιο ασήμαντη μεταξύ των ηγεμόνων του Ιούδα; Διότι το χωριό αυτό έγινε περίβλεπτο όχι μόνο στην Παλαιστίνη, αλλά και σε ολόκληρη την οικουμένη. Προς το παρόν όμως ο λόγος απευθύνεται στους Ιουδαίους· γι' αυτό και πρόσθεσε: «Θα ποιμάνει τον λαό μου τον Ισραήλ»· αν και εποίμανε ολόκληρη την οικουμένη. Όμως, όπως ανέφερα, δεν θέλει προς το παρόν να τους σκανδαλίσει, αποκαλύπτοντας τον λόγο για τα έθνη.

γʹ. Διότι το ότι ήταν ανώτερος από προφήτη, το μαρτύρησε και ο ίδιος ο Χριστός· και το ότι οι προφήτες γνώριζαν το Πάθος, είναι βεβαίως σε όλους φανερό. Διότι και ο Ησαΐας λέει: «Σαν πρόβατο οδηγήθηκε στη σφαγή, και σαν αμνός άφωνος μπροστά σε εκείνον που τον κουρεύει». Και πριν από αυτή τη μαρτυρία λέει: «Θα υπάρξει η ρίζα του Ιεσσαί, και εκείνος που θα εγερθεί για να εξουσιάζει τα έθνη· σε αυτόν θα ελπίσουν τα έθνη».

Έπειτα, μιλώντας για το πάθος και για τη δόξα που προήλθε από αυτό, πρόσθεσε: «Και η ανάπαυσή του θα είναι τιμή». Και δεν προέλεγε μόνο ότι θα σταυρωθεί, αλλά και μαζί με ποιους: «Διότι συγκαταλέχθηκε», λέει, «μεταξύ των ανόμων». Και όχι μόνο αυτό, αλλά και ότι δεν θα απολογηθεί: «Διότι αυτός», λέει, «δεν ανοίγει το στόμα του»· και ότι θα καταδικαστεί άδικα: «Διότι μέσα στην ταπείνωσή του», λέει, «άρθηκε η κρίση του». Και πριν από αυτόν, εξάλλου, ο Δαβίδ αναφέρει και τούτο, και περιγράφει το δικαστήριο.

Αλλά μετά από αυτά έγιναν ένοχοι κολάσεως όλοι οι απόγονοι του Αβραάμ. Διότι ο νόμος, επειδή παραβιαζόταν, προκαλούσε οργή εναντίον τους, και συνεπώς τους στερούσε εκείνη την επαγγελία που είχε δοθεί γι' αυτούς στους πατέρες. Όταν λοιπόν ήλθε ο Υιός, συνεργάστηκε με τον Πατέρα, ώστε οι επαγγελίες εκείνες να βγουν αληθινές και να εκπληρωθούν πλήρως. Διότι, αφού εκπλήρωσε όλο τον νόμο και δια του σταυρού τούς απάλλαξε από την κατάρα της παραβάσεως, δεν άφησε να διαψευστεί η επαγγελία. Όταν λοιπόν λέει «διάκονο περιτομής», εννοεί τούτο: ότι, αφού ήλθε και εκπλήρωσε όλο τον νόμο, και περιτμήθηκε, και έγινε σπέρμα του Αβραάμ, έλυσε την κατάρα, και κατέστησε πλέον κατάλληλους εκείνους που επρόκειτο να δεχθούν την επαγγελία. «Τα δε έθνη δόξασαν τον Θεό για το έλεός Του, καθώς είναι γραμμένο: Για τούτο θα σε δοξολογήσω ανάμεσα στα έθνη, και στο όνομά σου θα ψάλω. Και πάλι λέει: Ευφρανθείτε, έθνη, μαζί με τον λαό Του. Και πάλι: Αινείτε, όλα τα έθνη, τον Κύριο, και ας τον επαινέσουν όλοι οι λαοί. Και πάλι ο Ησαΐας λέει: Θα υπάρξει η ρίζα του Ιεσσαί, και εκείνος που θα εγερθεί για να άρχει στα έθνη· σε αυτόν θα ελπίσουν τα έθνη. Ο δε Θεός της ελπίδος είθε να σας γεμίσει με κάθε χαρά, και ειρήνη δια της πίστεως, ώστε να περισσεύετε στην ελπίδα, με τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος». Αυτό αποδεικνύει με το επιχείρημά του, ότι δηλαδή όσοι προέρχονται από τα έθνη είναι μεγαλύτεροι οφειλέτες προς τον Θεό.

Το ότι ο πανάγαθος Θεός, όπως είπαμε, έδωσε πλήθος μαρτυριών για αυτήν την αιτία, ας το κατανοήσουμε αναλογιζόμενοι ποια και πόσα μαρτύρησε εκ των προτέρων ο χορός των προφητών για αυτό το μυστήριο. «Και θα υπάρξει», λέει ο Ησαΐας, «εκείνη την ημέρα η ρίζα του Ιεσσαί και αυτός που θα εγερθεί για να εξουσιάζει τα έθνη»· «δεν θα κρίνει σύμφωνα με τα φαινόμενα ούτε θα ελέγξει σύμφωνα με τα όσα ακούγονται, αλλά θα κρίνει με δικαιοσύνη την υπόθεση του ταπεινού και θα ελέγξει με ευθύτητα τους ένδοξους της γης, και θα πατάξει τη γη με τον λόγο του στόματός του και με το πνεύμα των χειλέων του θα εξολοθρεύσει τον ασεβή» και «ότι γέμισε ολόκληρη η γη από τη γνώση του Κυρίου, όπως το πολύ νερό καλύπτει τις θάλασσες». «Και εσύ, Βηθλεέμ», λέει ο Μιχαίας, «οίκος του Εφραθά, δεν είσαι καθόλου μικρή ώστε να συγκαταλέγεσαι ανάμεσα στις χιλιάδες του Ιούδα· διότι από εσένα θα εξέλθει για χάρη μου ηγέτης, για να γίνει άρχοντας στον Ισραήλ». Και πάλι ο Ησαΐας: «Ιδού, η παρθένος θα συλλάβει και θα γεννήσει υιό και θα καλέσει το όνομά του Εμμανουήλ» και «διότι παιδί γεννήθηκε για εμάς, υιός δόθηκε σε εμάς, του οποίου η εξουσία βρίσκεται στον ώμο του, και το όνομά του καλείται άγγελος της μεγάλης βουλής» και τα εξής.

Να γίνεστε σαν τα παιδιά, και υπενθυμίζοντάς τους αυτό, «παιδιά», λέει, «μήπως έχετε κάτι για προσφάγι;». Και εκείνοι σαν παιδιά «του αποκρίθηκαν: Όχι». Γι' αυτό και το παιδί, το αποστολικό νήπιο, «στην τρύπα», δηλαδή την ιουδαϊκή οικία, «το χέρι», δηλαδή τον Χριστό, «θα βάλει». Διότι πνευματικό χέρι είναι ο Υιός, για τον οποίο έχει γραφτεί: «γιατί αποστρέφεις το χέρι σου και τη δεξιά σου στο μέσο του κόλπου σου ως το τέλος;», και ότι «η δεξιά σου, Κύριε,» λέει, «έχει δοξαστεί». Γι' αυτό και το προλεχθέν νήπιο θα βάλει το προλεχθέν χέρι στην προλεχθείσα τρύπα, «και δεν θα κακοποιήσουν, ούτε θα μπορέσουν να καταστρέψουν κανέναν πάνω στο άγιο όρος μου». Και ήθελαν οι Ιουδαίοι μέσω της κακώσεως και του ατιμωτικού θανάτου να εξαλείψουν τη μνήμη του Χριστού και να εμποδίσουν το αποστολικό κήρυγμα. Συνέβη όμως το αντίθετο, «διότι γέμισε», λέει, «ολόκληρη η γη με τη γνώση του Κυρίου, όπως το πολύ νερό θα κατακαλύψει τις θάλασσες. Και κατά την ημέρα εκείνη θα υπάρχει η ρίζα του Ιεσσαί και αυτός που ανίσταται για να εξουσιάζει τα έθνη, σε αυτόν θα ελπίσουν τα έθνη και η ανάπαυσή του θα είναι τιμή», δηλαδή η ανάπαυσή του στον τάφο θα γίνει τιμή. πράγμα το οποίο και έγινε.

Λέει, λοιπόν: «Εκείνη την ημέρα θα υπάρξει η ρίζα του Ιεσσαί, και αυτός που θα εγερθεί για να εξουσιάσει τα έθνη· σε αυτόν θα ελπίσουν τα έθνη». Εφόσον, λοιπόν, αυτή η τόσο λαμπρή και γνωστή σε όλους προφητεία διακηρύσσεται μέχρι τα πέρατα της οικουμένης και μας φανερώνει ξεκάθαρα τον Θεό Λόγο, ο οποίος έλαμψε από τον Πατέρα προ των αιώνων και γεννήθηκε κατά σάρκα στους έσχατους καιρούς από τη γενιά του Δαβίδ, νομίζω ότι ούτε αυτοί οι απειθείς και βαρύκοοι τυγχάνει να την αγνοούν. Διότι, τι θα μπορούσε να είναι πιο ξεκάθαρο από αυτά τα λόγια, για να παραστήσει και να αποκαλύψει, ακόμη και σε όσους έχουν εντελώς σκοτισμένο νου, το μυστήριο της οικονομίας του Σωτήρα μας; Επειδή ήδη έχει ομολογηθεί από εμάς, ότι η πάναγνη Θεομήτωρ αντλούσε την καταγωγή της από τη ρίζα του Ιεσσαί και από το σπέρμα του Δαβίδ. Από αυτήν βλάστησε και ανέτειλε ένσαρκος ο Σωτήρας, η οποία μας τον γέννησε με τρόπο υπερφυή ως Θεό και άνθρωπο ταυτόχρονα. Γι' αυτό και αναγνωρίζεται από εμάς ως κυρίως και αληθώς Θεοτόκος. Και αυτό το επιβεβαιώνει ο παρθενικός τοκετός, ο οποίος κατέχει σε όλα το αναμφισβήτητο, καθώς ο Χριστός γεννήθηκε με τρόπο ανώτερο από τον ανθρώπινο και διαφύλαξε αλώβητη την παρθενία εκείνης που τον γέννησε, ακόμη και μετά τον τοκετό.

Αινείτε τον Κύριο, όλα τα έθνη. επαινέστε τον, όλοι οι λαοί. Και πάλι ο Ησαΐας λέει: Θα υπάρξει η ρίζα του Ιεσσαί, και αυτός που εγείρεται για να κυβερνά τα έθνη. σε αυτόν θα ελπίζουν τα έθνη. Πρέπει δε να προσεχθεί σε αυτά, ότι όχι μόνο για τα ίδια πράγματα, αλλά και τα ίδια ακριβώς λέει μαζί με τον προφήτη ο ιερός Απόστολος. και ποιος μπορεί να φέρει αντίρρηση σε αυτά; Διότι εκείνοι που ελεήθηκαν δωρεάν από τον Θεό, μετατασσόμενοι από την αθεΐα στη φιλοθεΐα, στεκόμενοι σταθερά στην πίστη, δοξολογούν τον Θεό, δεν ειδωλολατρούν, έστω κι αν δεν το νομίζουν αυτό οι παράφρονες και οι μεθυσμένοι. Πώς άλλωστε θα μετανιώσουν για τόσο μεγάλα αγαθά δωρήματα, για τα οποία μάλιστα καυχώνται, εφόσον αξιώθηκαν να γίνουν τέκνα Θεού και κληρονόμοι δια της πίστεως, αποτελώντας σώμα Χριστού και μέλη Του, επιδιώκοντας την αιώνια δόξα, ώστε εγκαταλείποντας τη χάρη και τη λαμπρότητα αυτών, να προσκολληθούν στο σκοτάδι και την πλάνη;

Αυτά μεν λέει ο Ερέχθιος· φαίνεται όμως ότι ο άνθρωπος αυτός δεν κατανοεί ούτε τα λόγια της Ελισάβετ, η οποία ευλογώντας τη Θεοτόκο Μαρία αναφωνεί: «Ευλογημένη είσαι εσύ ανάμεσα στις γυναίκες, και ευλογημένος ο καρπός της κοιλίας σου». Αλλά ούτε και τον Ησαΐα γνώρισε που λέει: «Και θα υπάρξει η ρίζα του Ιεσσαί, και εκείνος που θα εγερθεί για να άρχει στα έθνη, σε αυτόν θα ελπίσουν τα έθνη».

Ας σκιρτά σύμπασα η κτίση, αντλώντας μυστικά τα νάματα της αφθαρσίας από την παρθενική πηγή και καταπαύοντας τη θανατηφόρα δίψα. Τέτοια είναι όσα εορτάζουμε σήμερα· τόσο σπουδαία είναι όσα υμνολογούμε, τα οποία μας χαρίζει, έχοντας κοιμηθεί με ειρήνη και δικαιοσύνη, η χριστοανθής ρίζα του Ιεσσαί, η ιερόβλαστη ράβδος του Ααρών, ο νοητός παράδεισος του ξύλου της ζωής, ο έμψυχος λειμώνας των παρθενικών αρωμάτων, η ανθισμένη θεογεώργητη άμπελος του ώριμου και ζωοσταγούς βότρυος, ο υψηλός και επηρμένος χερουβικός θρόνος του Παμβασιλέως, ο πλήρης οίκος της δόξης του Κυρίου, το άγιο καταπέτασμα του Χριστού, ο φωτεινότατος τόπος της Ανατολής. Έχοντας κοιμηθεί, λέγω, αλλά όχι έχοντας πεθάνει· έχοντας μεταστεί, αλλά χωρίς να εγκαταλείψει την υπεράσπιση του γένους. Με ποιον λόγο, λοιπόν, να παραστήσουμε το μυστήριό σου; Απορούμε πώς να το κατανοήσουμε, αδυνατούμε να το εκφράσουμε, ιλιγγιούμε να το περιγράψουμε, διότι είναι παράδοξο, υψηλό και υπέρτερο από κάθε διάνοια· διότι δεν έχει κοινά γνωρίσματα ούτε ομοιάζει με τα άλλα, ώστε να μπορέσουμε πρόχειρα να προσκομίσουμε αποδείξεις από τα δικά μας μέτρα, αλλά αντιλαμβανόμενοι με ευσέβεια όσα σε αφορούν με βάση εκείνα που υπερβαίνουν τα ανθρώπινα, αναγνωρίζουμε μόνο σε εσένα τα υπέρ άνθρωπον. Άλλωστε, αντέστρεψες τους όρους της φύσεως κατά την άρρητη γέννηση. Διότι πού γνώρισε ποτέ κανείς παρθένο να συλλαμβάνει ασπόρως; Ω του θαύματος! Αυτήν που κυοφορεί και γεννά ως μητέρα, τη βλέπει να παραμένει άφθορη ως παρθένος, επειδή Θεός ήταν Εκείνος που γεννήθηκε.