Πατερικὲς ἀναφορὲς ἀνὰ βιβλικὸ ἐδάφιο
12 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας
καὶ ἀρεῖ σημεῖον εἰς τὰ ἔθνη καὶ συνάξει τοὺς ἀπολομένους ᾿Ισραὴλ καὶ τοὺς διεσπαρμένους τοῦ ᾿Ιούδα συνάξει ἐκ τῶν τεσσάρων πτερύγων τῆς γῆς.Ανάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου
1–12 από 12
Διὸ καὶ ζηλωτοὶ ἔσονται μετὰ τὰς ἀριστείας καὶ τοὺς πόνους. Καὶ ἀρεῖ (φησὶ) σημεῖον εἰς τὰ ἔθνη καὶ συνάξει τοὺς ἀπολομένους Ἰσραὴλ, καὶ τοὺς διεσπαρμένους τοῦ Ἰούδα συνάξει ἐκ τῶν τεσσάρων πτερύγων τῆς γῆς.
Γι' αυτό και θα είναι ζηλευτοί μετά τα κατορθώματα και τους κόπους τους. Και θα υψώσει (λέγει) σημείο στα έθνη και θα συνάξει τους απολωλότες του Ισραήλ, και τους διεσπαρμένους του Ιούδα θα συνάξει από τα τέσσερα πέρατα της γης.
Λεπτομέρειες
Ἡ οὖν ῥίζα τοῦ Ἰεσσαὶ, ὁ Ἀναστὰς ἐπὶ τῷ ἄρχειν τῶν ἐθνῶν, οὗτος ἀρεῖ σημεῖον εἰς τὰ ἔθνη, ἵνα συναχθῶσιν οἱ ἀπολλύμενοι τοῦ Ἰσραήλ. Ἦλθε γὰρ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ζητῆσαι καὶ σῶσαι τὸ ἀπολωλός. Τοῦτο δέ ἐστι τὸ σημεῖον, ὃ ἦρεν εἰς τὰ ἔθνη, τὸ ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις λεγόμενον· Ὄψονται τὸ σημεῖον τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου, ὅπερ φήσεις εἶναι τὸν Σταυρὸν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, δι᾽ οὗ τοῖς Ἁγίοις ὁ κόσμος ἐσταύρωται, καὶ αὐτοὶ τῷ κόσμῳ· ἐν ᾧ καὶ λέγει τοῦ σημείου τὴν δύναμιν.
Η ρίζα, λοιπόν, του Ιεσσαί, εκείνος που εγέρθηκε για να άρχει επί των εθνών, αυτός θα υψώσει σημείο προς τα έθνη, ώστε να συναχθούν οι απολλύμενοι του Ισραήλ. Διότι ο Υιός του ανθρώπου ήλθε για να αναζητήσει και να σώσει το απολωλός. Και τούτο είναι το σημείο το οποίο ύψωσε προς τα έθνη, αυτό που αναφέρεται στα Ευαγγέλια: «Θα δουν το σημείο του Υιού του ανθρώπου», το οποίο θα πεις ότι είναι ο Σταυρός του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, διά του οποίου για τους Αγίους ο κόσμος έχει σταυρωθεί, και οι ίδιοι για τον κόσμο· με το οποίο δηλώνει και τη δύναμη του σημείου.
Λεπτομέρειες
Διὰ τί διὰ σταυροῦ ἡ οἰκονομία τῆς ἐνανθρωπήσεως ἐτελέσθη; Ἵνα ἐκ τῶν τεσσάρων πτερύγων τῆς γῆς συναχθῶσιν οἱ σωζόμενοι. Τετραχῆ γὰρ διαιρεῖται τοῦ σταυροῦ τὰ μέρη, ὥστε ἕκαστον ἀπονεύειν πρὸς τὰ τέσσαρα μέρη τοῦ κόσμου.
Γιατί η οικονομία της ενανθρωπήσεως τελέστηκε διά του σταυρού; Για να συναχθούν οι σωζόμενοι από τα τέσσερα πέρατα της γης. Διότι τα μέρη του σταυρού διαιρούνται στα τέσσερα, ώστε το καθένα να κατευθύνεται προς τα τέσσερα σημεία του κόσμου.
Λεπτομέρειες
Ἀρθέντος οὖν τοῦ σημείου τούτου, συναχθήσονται οἱ ἀπολόμενοι τοῦ Ἰσραὴλ, καὶ οἱ διεσκορπισμένοι τοῦ Ἰούδα συναχθήσονται ἐκ τῶν τεσσάρων πτερύγων τῆς γῆς. Τούτου ἀρθέντος τοῦ σημείου (ἔχοντος δύναμιν καθαιρετικὴν ἀρχῶν καὶ ἐξουσιῶν, ἅστινας ἐθριάμβευσεν ἐν τῷ ξύλῳ, ἀπεκδυσάμενος αὐτὰς καὶ οἱονεὶ ἀποῤῥίψας ὃ εἴχομεν ἀπ᾽ αὐτῶν ὑφασμένον ἡμῖν ἔνδυμα) ἐξεδύσατο τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς ἐξουσίας καὶ ἐδειγμάτισεν ἐν παῤῥησίᾳ, θριαμβεύσας ἐν τῷ ξύλῳ. Διὰ τοῦτο Παῦλος, ἐκ τῶν ἀπολωλότων τοῦ Ἰσραὴλ καὶ διεσκορπισμένων τοῦ Ἰούδα ὑπάρχων, νοήσας τὸ ἀρθὲν ὑπὸ τοῦ Ἰησοῦ εἰς τὰ ἔθνη σημεῖον, προσέδραμε τῷ σταυρῷ, καὶ ἔλεγεν· Ἐμοὶ δὲ μὴ γένοιτο καυχᾶσθαι, εἰ μὴ ἐν τῷ σταυρῷ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. —Ἀκολουθεῖ δὲ τῷ συναχθῆναι τοὺς ἀπολομένους τοῦ Ἰσραὴλ (οἵτινες ἐβασιλεύοντο ὑπὸ τοῦ Ἐφραῒμ) καὶ τοὺς διεσπαρμένους τοῦ Ἰούδα (οἵτινες ὑπὸ τῶν ἐκ σπέρματος Δαβὶδ ἐπολιτεύοντο) τὸ μηκέτι εἶναι ζῆλον τοῦ Ἐφραῒμ κατὰ τοῦ Ἰούδα, μηδὲ ἀνύειν ἔτι τοὺς τοῦ Ἰούδα ἐχθρούς· μετὰ γὰρ τὸ ἀρθῆναι τὸ σημεῖον, καὶ συναχθῆναι τοὺς ἀπολομένους τοῦ Ἰσραὴλ (ὅστις λέγεται Ἐφραῒμ) συναχθῆναι δὲ καὶ τοὺς διεσκορπισμένους τοῦ Ἰούδα, Ἀφαιρεθήσεται ὁ ζῆλος τοῦ Ἐφραῒμ, καὶ οἱ ἐχθροὶ τοῦ Ἰούδα ἀπολοῦνται.
Όταν, λοιπόν, υψωθεί αυτό το σημείο, θα συναχθούν οι απολωλότες του Ισραήλ, και οι διεσκορπισμένοι του Ιούδα θα συναχθούν από τα τέσσερα πέρατα της γης. Με την ύψωση αυτού του σημείου (το οποίο έχει καθαιρετική δύναμη κατά των αρχών και των εξουσιών, κατά των οποίων θριάμβευσε επί του ξύλου, απεκδυόμενος αυτές και τρόπον τινά απορρίπτοντας το ένδυμα που είχαμε υφασμένο από αυτές) απεκδύθηκε τις αρχές και τις εξουσίες και τις διαπόμπευσε με παρρησία, θριαμβεύοντας κατ' αυτών επί του ξύλου. Γι' αυτό ο Παύλος, όντας από τους απολωλότες του Ισραήλ και τους διεσκορπισμένους του Ιούδα, έχοντας κατανοήσει το σημείο που υψώθηκε από τον Ιησού προς τα έθνη, προσέτρεξε στον σταυρό και έλεγε: «Σε μένα δε, μη γένοιτο να καυχώμαι, παρά μόνο στον σταυρό του Κυρίου μας Ιησού Χριστού». —Ακολουθεί δε μετά τη σύναξη των απολωλότων του Ισραήλ (οι οποίοι κυβερνώνταν από τον Εφραΐμ) και των διεσπαρμένων του Ιούδα (οι οποίοι διοικούνταν από τους απογόνους εκ του σπέρματος του Δαβίδ) το να μην υπάρχει πλέον αντιζηλία του Εφραΐμ κατά του Ιούδα, ούτε να επιτυγχάνουν πλέον οι εχθροί του Ιούδα· διότι μετά την ύψωση του σημείου, και τη σύναξη των απολωλότων του Ισραήλ (ο οποίος ονομάζεται Εφραΐμ) καθώς και τη σύναξη των διεσκορπισμένων του Ιούδα, «θα αφαιρεθεί η αντιζηλία του Εφραΐμ, και οι εχθροί του Ιούδα θα εξολοθρευτούν».
Λεπτομέρειες
Κατάμαθε δὲ, ὅτι ὁ μὲν Ἰσραὴλ ἀπολωλέναι λέγεται, ὁ δὲ Ἰούδας διεσπάρθαι. Πλὴν ἀλλὰ τῇ κατὰ Χριστὸν συμφωνίᾳ, τοῦ εἰρηνοποιοῦντος τὰ ἐπὶ τῆς γῆς καὶ τὰ ἐν οὐρανῷ καὶ ἐν αὐτῷ τὰ πάντα ἀποκαταλλάσσοντος, ἀναιρεῖται τὰ πάθη, τὰ πρότερον ἐκ φιλονεικίας καὶ διαστάσεως ἐνδυναστεύοντα τῷ βίῳ. Διὰ τοῦτο οὖν Ἐφραῒμ οὐ ζηλώσει τὸν Ἰούδαν, καὶ ὁ Ἰούδας οὐκέτι θλίψει Ἐφραΐμ, ἐπεὶ ἡ ἐν αὐτοῖς πρὸς ἀλλήλους ἔχθρα ἀπολεῖται. Ἔοικε γὰρ μάλιστα ὁ ζῆλος γίνεσθαι τοῦ ἐχθραίνειν ἀφορμὴ τοῖς πολλοῖς. Ζῆλος δὲ νῦν, οὐχ ἡ τῶν καλῶν μίμησις, ἀλλ᾽ ἡ ἐπὶ ταῖς εὐπραγίαις βασκανία παρὰ τῆς Γραφῆς εἴρηται. Τότε οὖν, ἐν συμφωνίᾳ γενόμενοι, Πετασθήσονται ἐν πλοίοις ἀλλοφύλων, θάλασσαν ἅμα προνομεύσουσι. Διὰ τῆς θαλάσσης καλῶς παρέστησε τοὺς ταχυναυτοῦντας, πτερῷ παρεικάσας τὴν κίνησιν· ὅταν πλήρει τῷ ἱστίῳ, συμμέτρως τοῦ πνεύματος κατὰ πρύμναν ἱσταμένου, ὑπὲρ θαλάσσης φέρωνται.
Κατανόησε δε, ότι ο μεν Ισραήλ λέγεται πως έχει απολεστεί, ο δε Ιούδας πως έχει διασκορπιστεί. Πλην όμως, με την κατά Χριστόν συμφωνία, ο Οποίος ειρηνοποιεί τα επί της γης και τα εν ουρανώ και αποκαταλλάσσει τα πάντα στον Εαυτό Του, αναιρούνται τα πάθη, τα οποία πρωτύτερα εξουσίαζαν τον βίο από φιλονικία και διχόνοια. Γι' αυτό, λοιπόν, ο Εφραίμ δεν θα φθονήσει τον Ιούδα, και ο Ιούδας δεν θα θλίψει πλέον τον Εφραίμ, επειδή η μεταξύ τους έχθρα θα εξαλειφθεί. Διότι φαίνεται ότι ιδίως ο φθόνος γίνεται για πολλούς αφορμή έχθρας. Ως «ζήλος» δε εδώ από τη Γραφή δεν αναφέρεται η μίμηση των καλών, αλλά η βασκανία για την ευημερία των άλλων. Τότε, λοιπόν, αφού έλθουν σε συμφωνία, «θα πετάξουν με πλοία αλλοφύλων, θα λεηλατήσουν μαζί τη θάλασσα». Διά της θάλασσας παρουσίασε εύστοχα όσους πλέουν ταχύτατα, παρομοιάζοντας την κίνησή τους με φτερούγισμα· όταν, με γεμάτα τα ιστία, καθώς ο άνεμος φυσάει συμμετρικά στην πρύμνη, φέρονται πάνω από τη θάλασσα.
Λεπτομέρειες
Ταύτῃ τοι καὶ νῦν ὁ προφήτης, ἅτε δὴ καὶ ὑπάρχων Πνευματοφόρος ἀνὴρ, καὶ τῶν ἐσομένων τὴν γνῶσιν διὰ τῆς ἄνωθεν δᾳδουχίας πεπλουτηκὼς, πρῶτον διαμέμνηται τῶν ἐθνῶν, εἶτα μετ᾽ ἐκείνους τοῦ Ἰσραὴλ, ὡς ἐῤῥιμμένου κατόπιν τῶν διὰ πίστεως ἡγιασμένων, τεθειμένου τε εἰς νῶτον καὶ ἐν τοῖς περιλοίποις, κατὰ τὸ γεγραμμένον. <Καὶ ἀρεῖ σημεῖον εἰς τὰ ἔθνη, καὶ συνάξει τοὺς ἀπολομένους Ἰσραὴλ, καὶ τοὺς διεσπαρμένους τοῦ Ἰούδα συνάξει ἐκ τῶν τεσσάρων πτερύγων τῆς γῆς. Καὶ ἀφαιρεθήσεται ὁ ζῆλος Ἐφραῒμ, καὶ οἱ ἐχθροὶ Ἰούδα ἀπολοῦνται. Ἐφραῒμ οὐ ζηλώσει Ἰούδαν, καὶ Ἰούδας οὐ θλίψει Ἐφραΐμ.> Παραδόξως ἡμῖν ὁ προφήτης τὸν ἔν γε τούτοις μάλιστα διαπεραίνει λόγον. Δέχεται γὰρ τὸ ἱστορικῶς γεγονὸς εἰς εἰκόνα πράγματος νοητοῦ· χρῆναι δὲ οἶμαι ὡς ἔνι εἰπεῖν καὶ τοῦτο λαμπρῶς. Διεδέξατο γὰρ τὴν Σολομῶντος ἀρχὴν ὁ ἐξ αὐτοῦ γεγονὼς Ῥοβοάμ· κατεσχίσθη δὲ πρὸς διχόνοιαν ἀπ᾽ αὐτοῦ τὸ τῶν Ἰουδαίων ἔθνος· καὶ αἱ μὲν δέκα φυλαὶ καὶ τὸ ἥμισυ φυλῆς Ἐφραῒμ μετῳκίσθησαν ἐν τῇ Σαμαρείᾳ, ἐν δέ γε τοῖς Ἱεροσολύμοις ἀπομεμένηκεν ἡ Ἰούδα φυλὴ, καὶ τὸ ἥμισυ φυλῆς Μανασσῆ.
Για τον λόγο αυτόν και τώρα ο προφήτης, επειδή ακριβώς είναι άνδρας πνευματοφόρος, και έχει πλουτίσει με τη γνώση των μελλόντων μέσω του άνωθεν φωτισμού, πρώτα μνημονεύει τα έθνη, και έπειτα μετά από αυτά τον Ισραήλ, ως παραπεταμένον πίσω από εκείνους που αγιάστηκαν μέσω της πίστεως, και τοποθετημένον στα νώτα και μεταξύ των υπολοίπων, σύμφωνα με το γεγραμμένο: <Και θα υψώσει σημείο για τα έθνη, και θα συνάξει τους απολωλότες του Ισραήλ, και τους διεσπαρμένους του Ιούδα θα τους συνάξει από τα τέσσερα άκρα της γης. Και θα αφαιρεθεί ο φθόνος του Εφραίμ, και οι εχθροί του Ιούδα θα εξολοθρευτούν. Ο Εφραίμ δεν θα φθονήσει τον Ιούδα, και ο Ιούδας δεν θα θλίψει τον Εφραίμ.> Με παράδοξο τρόπο για εμάς ο προφήτης ολοκληρώνει τον λόγο του σε αυτά. Διότι λαμβάνει το ιστορικό γεγονός ως εικόνα ενός νοητού πράγματος· και νομίζω ότι πρέπει να ειπωθεί και αυτό με σαφήνεια. Διότι τη βασιλεία του Σολομώντα διαδέχθηκε ο γιος του, ο Ροβοάμ· το έθνος των Ιουδαίων όμως διασπάστηκε εξαιτίας του σε διχόνοια· και οι μεν δέκα φυλές και η μισή φυλή του Εφραίμ μετοίκησαν στη Σαμάρεια, ενώ στα Ιεροσόλυμα παρέμεινε η φυλή του Ιούδα, και η μισή φυλή του Μανασσή.
Λεπτομέρειες
Οὐκοῦν ὡς ἀπό γε τῶν ἱστορικῶς πεπραγμένων εἰς θεωρίαν ἐρχόμενος τὴν πνευματικὴν, συνήσεις εὖ μάλα τοῦ Χριστοῦ τὸ μυστήριον. <Καὶ πετασθήσονται ἐν πλοίοις ἀλλοφύλων· θάλασσαν ἅμα προνομεύσουσι, καὶ τοὺς ἀφ᾽ ἡλίου ἀνατολῶν, καὶ Ἰδουμαίαν, καὶ ἐπὶ Μωὰβ πρῶτον τὰς χεῖρας ἐπιβαλοῦσιν· οἱ δὲ υἱοὶ Ἀμμὼν πρῶτοι ὑπακούσονται.> Τίνα δὴ τρόπον οἱ ἐκ τῶν τεσσάρων πτερύγων τῆς γῆς, τοῦτ᾽ ἔστι, πάντα τὰ ἔθνη συνενεχθήσεσθαι πρὸς ἑνότητα τὴν ἐν Χριστῷ διὰ πίστεως, καὶ εἰς σύνδεσμον ἀγάπης ἁγιοπρεποῦς, διατρανοῖ πάλιν ἐν τούτοις.
Επομένως, προχωρώντας από τα ιστορικώς πεπραγμένα στην πνευματική θεωρία, θα κατανοήσεις πολύ καλά το μυστήριο του Χριστού. <«Και θα πετάξουν με πλοία αλλοφύλων· θα λεηλατήσουν μαζί τη θάλασσα και εκείνους προς την ανατολή του ηλίου και την Ιδουμαία, και στον Μωάβ πρώτα θα επιβάλουν τα χέρια τους· και οι υιοί Αμμών πρώτοι θα υπακούσουν»>. Το με ποιον τρόπο εκείνοι από τα τέσσερα άκρα της γης, δηλαδή όλα τα έθνη, θα συνενωθούν στην εν Χριστώ ενότητα μέσω της πίστεως και σε σύνδεσμο αγιοπρεπούς αγάπης, το διασαφηνίζει πάλι μέσα από αυτά.
Λεπτομέρειες
εἶτα τοῦ Πέτρου διαλεχθέντος αὐτοῖς περὶ τῆς σωτηρίου χάριτος «ἀποδεξάμενοι τὸν λόγον» οἱ προλεχθέντες «ἐβαπτίσθησαν, καὶ προσετέθησαν ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ ψυχαὶ ὡσεὶ τρισχίλιαι». καὶ ἄλλοτε πάλιν Ἰουδαίων πλείους «ἐπίστευσαν, καὶ ἐγενήθη ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀνδρῶν ὡσεὶ χιλιάδες πέντε». καὶ αὖθις ἱστορεῖ ἡ γραφὴ τοὺς περὶ τὸν Ἰάκωβον εἰρηκέναι τῷ Παύλῳ· «θεωρεῖς, ἀδελφέ, πόσαι μυριάδες εἰσὶν ἐν τοῖς Ἰουδαίοις τῶν πεπιστευκότων, καὶ πάντες ζηλωταὶ τοῦ νόμου ὑπάρχουσιν». λοιποῖς δὲ ἔθνεσιν οἱ ἀπόστολοι καὶ οἱ πρῶτοι εὐαγγελισταὶ τοῦ λόγου πρώτοις Ἰουδαίοις ἐκήρυττον, μύριοί τε ἦσαν καθ᾽ ἕκαστον ἔθνος Ἰουδαῖοι τὸν Χριστὸν τοῦ θεοῦ κηρύττοντες, δι᾽ ὧν ἁπάντων ⌜τὸ εὐαγγέλιον πᾶσι διεδίδοτο τοῖς ἔθνεσι «συνεπιμαρτυροῦντος αὐτοῖς τοῦ θεοῦ σημείοις τε καὶ τέρασι καὶ ποικίλαις δυνάμεσι καὶ πνεύματος ἁγίου μερισμοῖς», οὓς καὶ ζηλωτοὺς ὁ θεὸς ἐποίει καὶ παρὰ πᾶσιν ἐνδόξους τοῖς τὸν καταγγελόμενον ὑπ᾽ αὐτῶν λόγον παραδεχομένοις.⌝ Καὶ τοῦτό γε φησὶ «τὸ λεῖμμα κατ᾽ ἐκλογὴν χάριτος» 〈ἀρεῖ σημεῖον ἐν τοῖς ἔθνεσι καὶ〉 πρὸ πάντων 〈συνάξει τοὺς ἀπολομένους Ἰσραὴλ καὶ τοὺς διεσπαρμένους Ἰούδα〉, τοὺς ἐν 〈ταῖς τέσσαρσι πτέρυξι τῆς γῆς〉· ⌜παραγγελίαν γὰρ εἰληφότες ‹πορεύεσθαι› «πρὸς τὰ πρόβατα τὰ 〈ἀπολωλότα〉 οἴκου 〈Ἰσραήλ〉».
Έπειτα, αφού ο Πέτρος τους μίλησε για τη σωτήρια χάρη, «αφού αποδέχθηκαν τον λόγο» οι προαναφερθέντες, «βαπτίστηκαν, και προστέθηκαν εκείνη την ημέρα περίπου τρεις χιλιάδες ψυχές». Και άλλη φορά πάλι, περισσότεροι Ιουδαίοι «πίστεψαν, και ο αριθμός των ανδρών έγινε περίπου πέντε χιλιάδες». Και πάλι εξιστορεί η Γραφή ότι οι περί τον Ιάκωβο είπαν στον Παύλο: «Βλέπεις, αδελφέ, πόσες μυριάδες υπάρχουν ανάμεσα στους Ιουδαίους που έχουν πιστέψει, και όλοι τους είναι ζηλωτές του νόμου». Στα υπόλοιπα δε έθνη, οι απόστολοι και οι πρώτοι ευαγγελιστές του λόγου κήρυτταν πρώτα στους Ιουδαίους, και ήταν αναρίθμητοι οι Ιουδαίοι σε κάθε έθνος που κήρυτταν τον Χριστό του Θεού, μέσω όλων των οποίων το Ευαγγέλιο διαδιδόταν σε όλα τα έθνη, «ενώ ο Θεός συνεπικύρωνε τη μαρτυρία τους με σημεία και τέρατα και με ποικίλες δυνάμεις και με διαμοιρασμούς του Αγίου Πνεύματος», τους οποίους ο Θεός καθιστούσε ζηλωτές και ένδοξους σε όλους όσοι αποδέχονταν τον λόγο που αυτοί κήρυτταν. Και γι' αυτό ακριβώς λέει ότι «το υπόλειμμα σύμφωνα με την εκλογή της χάριτος» «θα υψώσει σημείο ανάμεσα στα έθνη και» προπάντων «θα συνάξει τα απολωλότα του Ισραήλ και τους διεσπαρμένους του Ιούδα», αυτούς που βρίσκονται «στις τέσσερις άκρες της γης»· διότι είχαν λάβει την εντολή να πορεύονται «προς τα απολωλότα πρόβατα του οίκου Ισραήλ».
Λεπτομέρειες
τοῦτ᾽ ἔπραττον κηρύττοντες πρῶτον τὸ εὐαγγέλιον μετὰ τοῦ τοὺς ‹ἀσθενοῦντας ἰᾶσθαι καὶ λεπροὺς καθαρίζειν, δαίμονας ἐκβάλλειν›, «δωρεάν» τε ταῦτα ποιεῖν κατὰ τὰ παρηγγελμένα, ‹πρώτοις› δὲ κηρύττοντες τοῖς ἐκ περιτομῆς συνήγαγον τοὺς ἐξ αὐτῶν πιστεύοντας εἰς τὴν τοῦ Χριστοῦ ἐκκλησίαν πάλαι ὄντας 〈ἀπολλυμένους〉, καθὰ ἐδίδασκεν ὁ σωτὴρ λέγων· «πορεύεσθε πρὸς τὰ πρόβατα τὰ 〈ἀπολωλότα〉 οἴκου Ἰσραήλ». ταῦτα δὲ ἔπραττον ἐν 〈ταῖς τέτταρσι πτέρυξι τῆς γῆς〉, διατρέχοντες ἀνατολὴν καὶ δύσιν καὶ ἄρκτον καὶ μεσημβρίαν· ‹πρώτοις› μὲν οὖν ἐκείνοις μετεδίδοσαν ‹τοῦ εὐαγγελικοῦ λόγου›, ἔπειτα ‹τοῖς λοιποῖς ἔθνεσιν› ἐκήρυττον. διὸ λέλεκται· 〈καὶ συνάξει τοὺς ἀπολωλότας Ἰσραὴλ καὶ τοὺς διεσπαρμένους Ἰούδα〉.
Αυτό έπρατταν, κηρύττοντας πρώτα το Ευαγγέλιο, παράλληλα με το να θεραπεύουν τους ασθενείς και να καθαρίζουν τους λεπρούς, να εκβάλλουν δαίμονες, και να τα κάνουν αυτά «δωρεάν» σύμφωνα με όσα τους είχαν παραγγελθεί. Κηρύττοντας δε πρώτα σε εκείνους που προέρχονταν από την περιτομή, συνήγαγαν όσους από αυτούς πίστεψαν στην Εκκλησία του Χριστού, οι οποίοι ήταν από παλιά χαμένοι, όπως ακριβώς δίδασκε ο Σωτήρας λέγοντας: «Να πορεύεστε προς τα απολωλότα πρόβατα του οίκου Ισραήλ». Αυτά τα έπρατταν στις τέσσερις άκρες της γης, διατρέχοντας την ανατολή και τη δύση, τον βορρά και τον νότο· πρώτα, λοιπόν, σε εκείνους μετέδιδαν τον ευαγγελικό λόγο, και έπειτα κήρυτταν στα υπόλοιπα έθνη. Γι' αυτό έχει ειπωθεί: «Και θα συνάξει τους απολωλότες του Ισραήλ και τους διεσπαρμένους του Ιούδα».
Λεπτομέρειες
τίς δὲ 〈συνάξει τοὺς ἀπολωλότας Ἰσραὴλ〉 ἢ ὁ ἀποστολικὸς χορὸς ἢ καὶ ὁ δι᾽ αὐτῶν κηρυττόμενος «ἐκ ῥίζης Ἰεσσαί», ὅ τε ἐν αὐτῷ κατοικῶν θεὸς λόγος; 〈συνήγαγον〉 τότε ὑπὸ μίαν ἐκκλησίαν οὐκέτι διεστῶτες οὐδὲ ἀφωρισμένοι ἀλλήλων ὡς τὸ πρότερον.⌝ Ἰδίως μὲν ἡ φυλὴ τοῦ 〈Ἐφραὶμ〉 καὶ οἱ ὑπὸ ταύτην λαοὶ ἐν Σαμαρείᾳ βασιλευόμενοι, ἰδίως δὲ οἱ τῆς φυλῆς 〈Ἰούδα〉 ὑπάρχοντι τῷ ἐν Ἰερουσαλὴμ βιοῦντες, διὸ 〈καὶ ἀφαιρεθήσεσθαι τὸν ζῆλον〉 τὸν μεταξὺ αὐτῶν φησιν ὡς 〈μηκέτι 〈Ἐφραὶμ τὸν Ἰούδαν ζηλῶσαι〉 μήτε 〈Ἰούδα〉 τὸν Ἐφραίμ〉· ⌜ὅπερ ἐγίγνετο κατὰ τοὺς τῆς προφητείας χρόνους, ὡς ὁ λόγος ἐδήλου διὰ τῶν ἔμπροσθεν.⌝ Ἑξῆς τούτοις φησί· 〈καὶ πετασθήσονται ἐν πλοίοις ἀλλοφύλων· θάλασσαν ἅμα προνομεύσουσι〉· ⌜πάντως γὰρ ἐχρῆν αὐτοὺς περινοστοῦντας τὰ ἔθνη καὶ τῇ διὰ 〈θαλάττης〉 χρήσασθαι πορείᾳ, ὥσπερ οὖν 〈ἱπτάμενοι〉 ᾗ τάχος καὶ τὸν διὰ 〈θαλάττης〉 δρόμον ἤνυον, ὥστε ἐν βραχεῖ χρόνῳ πλείστοις ἔθνεσι τὸ εὐαγγέλιον κηρύξαι. καὶ τοτὲ μὲν διέτρεχον πεζῇ, τοτὲ δὲ διὰ 〈θαλάττης〉, οὐχὶ Ἰουδαίοις χρώμενοι κυβερνήταις, ἀλλ᾽ αὐτοῖς τοῖς τὸν Χριστοῦ λόγον παραδεδεγμένοις.
Ποιος δε 〈θα συγκεντρώσει τους απολωλότες του Ισραήλ〉 παρά ο αποστολικός χορός ή και εκείνος που κηρύττεται μέσω αυτών «από τη ρίζα του Ιεσσαί», και ο Θεός Λόγος που κατοικεί μέσα του; 〈Τους συγκέντρωσαν〉 τότε σε μία Εκκλησία, χωρίς πλέον να είναι διχασμένοι ούτε αποχωρισμένοι μεταξύ τους όπως πρωτύτερα. Ξεχωριστά μεν η φυλή του 〈Εφραίμ〉 και οι λαοί υπό την εξουσία της που βασιλεύονταν στη Σαμάρεια, και ξεχωριστά αυτοί της φυλής του 〈Ιούδα〉 που ζούσαν στην Ιερουσαλήμ, γι' αυτό λέει ότι 〈θα αφαιρεθεί και ο φθόνος〉 που υπήρχε μεταξύ τους, ώστε 〈να μη φθονήσει πλέον ο 〈Εφραίμ τον Ιούδα〉, ούτε ο 〈Ιούδας〉 τον Εφραίμ〉· πράγμα το οποίο συνέβαινε κατά τους χρόνους της προφητείας, όπως φανέρωσε ο λόγος στα προηγούμενα. Στη συνέχεια αυτών λέει: 〈και θα πετάξουν με πλοία αλλοφύλων· ταυτόχρονα θα λεηλατήσουν τη θάλασσα〉· διότι βεβαίως έπρεπε αυτοί, περιφερόμενοι στα έθνη, να χρησιμοποιήσουν και την πορεία διά της 〈θάλασσας〉, όπως ακριβώς, σαν να 〈πετούσαν〉 με ταχύτητα, διένυαν και τον δρόμο μέσω της 〈θάλασσας〉, ώστε σε σύντομο χρονικό διάστημα να κηρύξουν το Ευαγγέλιο στα περισσότερα έθνη. Και άλλοτε μεν οδοιπορούσαν πεζή, άλλοτε δε ταξίδευαν διά της 〈θάλασσας〉, μη χρησιμοποιώντας Ιουδαίους κυβερνήτες πλοίων, αλλά αυτούς τους ίδιους που είχαν αποδεχθεί τον λόγο του Χριστού.
Λεπτομέρειες
τοῦτο δὲ «τὸ καταλειφθὲν τοῦ λαοῦ ὑπόλοιπον» «ἀρεῖ», φησίν, «σημεῖον εἰς τὰ ἔθνη», σαφῶς δι᾽ αὐτῶν τὸ ἑαυτοῦ σημεῖον ὁ κύριος ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσιν ἐπιδεικνύμενος, «καὶ συνάξει» δι᾽ αὐτῶν «τοὺς ἀπολομένους Ἰσραὴλ καὶ τοὺς διεσπαρμένους Ἰούδα ἐκ τῶν τεσσάρων πτερύγων τῆς γῆς», ἐπὶ τὸν Χριστὸν τοῦ θεοῦ διὰ τοῦ τῶν ἀποστόλων αὐτοῦ κηρύγματος καταπεφευγότας, τοὺς συναχθέντας [εἶναι] λέγων τῶν πάλαι ἀπῳκισμένων καὶ ἀφωρισμένων ἐκ τοῦ κατὰ διάνοιαν Ἰσραὴλ καὶ Ἰούδα. τρόπος δὲ τοιῶνδε ψυχῶν τὸν ἀληθινὸν Ἰσραὴλ τοῦ θεοῦ δείκνυσιν, ὡς ἀνάπαλιν φαύλη καὶ μοχθηρὰ διάθεσις τὸν κατὰ σάρκα Ἰσραὴλ ἄρχοντας Σοδόμων καὶ λαὸν Γομόρρας χρηματίζειν ποιεῖ. τὸ τοίνυν «λεῖμμα κατ᾽ ἐκλογὴν χάριτος» καὶ τὸ λεγόμενον ἐν τῇ προφητείᾳ «καταλειφθὲν ὑπόλοιπον τοῦ λαοῦ» τὸ σημεῖον τοῦ κυρίου πᾶσι τοῖς ἔθνεσιν ἀνεκήρυξεν, καὶ τὰς τοιάσδε ψυχὰς τῶν ἐθνῶν ἐξ ἀπωλείας ἐπὶ τὴν τοῦ κυρίου γνῶσιν ἐφελκυσάμενον ἕνα λαὸν συνῆξε τῷ θεῷ, τὸν «ἐκ τῶν τεσσάρων πτερύγων τῆς γῆς» εἰσέτι νῦν τῇ τοῦ Χριστοῦ δυνάμει συγκροτούμενον.
Αυτό δε «το εναπομείναν υπόλοιπο του λαού», λέει, «θα υψώσει σημείο στα έθνη», καθώς σαφώς μέσω αυτών ο Κύριος επιδεικνύει το δικό του σημείο σε όλα τα έθνη, «και θα συνάξει» μέσω αυτών «τους απολεσθέντες του Ισραήλ και τους διεσπαρμένους του Ιούδα από τα τέσσερα άκρα της γης», οι οποίοι κατέφυγαν στον Χριστό του Θεού μέσω του κηρύγματος των αποστόλων του, εννοώντας ότι αυτοί που συνάχθηκαν προέρχονται από εκείνους που πάλαι ποτέ είχαν εκτοπιστεί και αποχωριστεί από τον νοητό Ισραήλ και Ιούδα. Διότι το ήθος τέτοιων ψυχών φανερώνει τον αληθινό Ισραήλ του Θεού, όπως, αντίστροφα, η φαύλη και μοχθηρή διάθεση κάνει τον κατά σάρκα Ισραήλ να αποκαλείται άρχοντες Σοδόμων και λαός Γομόρρας. Επομένως, το «λείμμα κατ' εκλογήν χάριτος» και αυτό που αναφέρεται στην προφητεία ως «το εναπομείναν υπόλοιπο του λαού», διακήρυξε το σημείο του Κυρίου σε όλα τα έθνη, και αφού προσείλκυσε τέτοιες ψυχές των εθνών από την απώλεια προς τη γνώση του Κυρίου, σύναξε στον Θεό έναν λαό, ο οποίος «από τα τέσσερα άκρα της γης» συγκροτείται ακόμη και τώρα με τη δύναμη του Χριστού.
Λεπτομέρειες
Ταῦτα μελέτα, ὦ τᾶν, ἐν τούτοις ἴσθι, ἵνα σου ἡ προκοπὴ φανερὰ ᾖ ἐν πᾶσιν, παρακελεύεταί σοι Παῦλος, ὁ μέγας τῆς ἀληθείας κῆρυξ· τὰς δὲ μωρὰς ζητήσεις καὶ γενεαλογίας καὶ ἔρεις καὶ μάχας Ἰουδαϊκὰς παραιτήσαιο. ἵνα δὲ ἐν κεφαλαίῳ περὶ ὧν προέτεινας ἀποκριθῶμεν, ὅλον τὸ λῆμμα τῆς προφητείας περὶ τῆς παρουσίας τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐστιν, ἐν ᾧ καὶ ὁ λαὸς ὁ ἀπωσμένος ἀνασέσωσται ἐκ τῶν τεσσάρων πτερύγων εἴτουν περάτων τῆς γῆς· τό τε ἐπὶ τῶν χειρῶν ἐζωγραφῆσθαι τὰ τείχη τῆς νέας Ἱερουσαλὴμ τὸ σταυρικὸν πάθος δηλοῖ, ἐπείπερ, ἥλοις ἐμπεπαρμένος ταῖς ἁγίαις χερσίν, ἀφηλοῖ τὸ ἀνθρώπινον ἐκ τῆς ἐμπαθοῦς καθ᾽ ἁμαρτίαν ἕξεως καὶ ὡραιοῖ τῷ ἀρχετύπῳ κάλλει τῆς θεώσεως. ἐφ᾽ οἷς μικρὸν διὰ τῆς τριημερονύκτου ἀναστάσεως, ἆρον κύκλῳ τοὺς ὀφθαλμούς σου καὶ ἴδε πάντας τοὺς υἱούς σου· ἰδοὺ συνήχθησαν καὶ ἦλθον πρὸς σέ· ζῶ ἐγώ, λέγει Κύριος. ἑπόμενα τούτοις τὰ συνημμένα τῇ προφητείᾳ χαρήσιμά τε καὶ ἑορτάσιμα καὶ πλήρη θυμηδίας. καὶ ὁ μὲν εὐγνώμων εἴσεται καὶ συνεπιφθέγξεται τὰ εἰκότα, ὁ δὲ ἀγνώμων Ἰουδαῖος στρεβλοκαρδιάσει καὶ οὔτε παλαιᾶς οὔτε νέας διαθήκης ἐπακούσεται ὑγιῶς· οὗ ῥυσθείημεν εὐχαῖς ἁγίων, ἡγιασμένε πάτερ, καὶ σωθείημεν ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν. ἀμήν.
Αυτά να μελετάς, αγαπητέ, σε αυτά να εμβαθύνεις, ώστε η πρόοδός σου να είναι φανερή σε όλους, σε προτρέπει ο Παύλος, ο μέγας κήρυκας της αλήθειας· τις δε μωρές συζητήσεις και γενεαλογίες και έριδες και ιουδαϊκές διαμάχες να τις αποφεύγεις. Για να απαντήσουμε όμως συνοπτικά σε αυτά που προέβαλες, ολόκληρο το θέμα της προφητείας αναφέρεται στην παρουσία του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, κατά την οποία και ο λαός που είχε απορριφθεί διασώθηκε από τις τέσσερις πτέρυγες, δηλαδή τα πέρατα της γης. Και το ότι τα τείχη της νέας Ιερουσαλήμ έχουν ζωγραφιστεί πάνω στα χέρια Του υποδηλώνει το σταυρικό πάθος, επειδή, έχοντας καρφωθεί με καρφιά στα άγια χέρια, απελευθερώνει την ανθρώπινη φύση από την εμπαθή εξαιτίας της αμαρτίας κατάσταση και την εξωραΐζει με το αρχέτυπο κάλλος της θεώσεως. Έπειτα, μετά από λίγο, δια της τριήμερης ανάστασης, σήκωσε γύρω τα μάτια σου και δες όλους τους υιούς σου· ιδού, συγκεντρώθηκαν και ήρθαν προς εσένα· εγώ ζω, λέγει ο Κύριος. Ακόλουθα σε αυτά είναι όσα συνδέονται με την προφητεία, τα οποία είναι χαρμόσυνα και εορταστικά και γεμάτα ευφροσύνη. Και ο μεν ευγνώμων θα τα αναγνωρίσει και θα ομολογήσει τα πρέποντα, ο δε αγνώμων Ιουδαίος θα διαστρέψει την καρδιά του και δεν θα κατανοήσει υγιώς ούτε την Παλαιά ούτε τη Νέα Διαθήκη. Από τον οποίο είθε να λυτρωθούμε με τις ευχές των αγίων, αγιασμένε πάτερ, και να σωθούμε στη βασιλεία των ουρανών εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών. Αμήν.
Λεπτομέρειες