Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 11:14

Κατανόησε δε, ότι ο μεν Ισραήλ λέγεται πως έχει απολεστεί, ο δε Ιούδας πως έχει διασκορπιστεί. Πλην όμως, με την κατά Χριστόν συμφωνία, ο Οποίος ειρηνοποιεί τα επί της γης και τα εν ουρανώ και αποκαταλλάσσει τα πάντα στον Εαυτό Του, αναιρούνται τα πάθη, τα οποία πρωτύτερα εξουσίαζαν τον βίο από φιλονικία και διχόνοια. Γι' αυτό, λοιπόν, ο Εφραίμ δεν θα φθονήσει τον Ιούδα, και ο Ιούδας δεν θα θλίψει πλέον τον Εφραίμ, επειδή η μεταξύ τους έχθρα θα εξαλειφθεί. Διότι φαίνεται ότι ιδίως ο φθόνος γίνεται για πολλούς αφορμή έχθρας. Ως «ζήλος» δε εδώ από τη Γραφή δεν αναφέρεται η μίμηση των καλών, αλλά η βασκανία για την ευημερία των άλλων. Τότε, λοιπόν, αφού έλθουν σε συμφωνία, «θα πετάξουν με πλοία αλλοφύλων, θα λεηλατήσουν μαζί τη θάλασσα». Διά της θάλασσας παρουσίασε εύστοχα όσους πλέουν ταχύτατα, παρομοιάζοντας την κίνησή τους με φτερούγισμα· όταν, με γεμάτα τα ιστία, καθώς ο άνεμος φυσάει συμμετρικά στην πρύμνη, φέρονται πάνω από τη θάλασσα.

Λαφυραγωγούν δε τη θάλασσα, υπερισχύοντας του δράκοντα και εκείνων που βρίσκονται υπό την εξουσία του, τους οποίους οι Απόστολοι του Χριστού, μεταφέροντάς τους στην επίγνωση της αλήθειας, δικαίως θα λεγόταν ότι τους λαφυραγωγούν, καθιστώντας τρόπον τινά δικά τους λάφυρα όσα προηγουμένως κατείχε εκείνος που συνέλαβε αιχμάλωτο τον άνθρωπο. — Ως θάλασσα πρέπει να κατανοήσουμε τώρα τον τόπο της κακώσεως, τον οποίο και αλλού έχουμε διδαχθεί ως κοιλάδα του κλαυθμώνος. — Πλοία των αλλοφύλων λέγονται ίσως τα σώματά μας, εξαιτίας του ότι δεν έχουν οικειότητα προς τη φύση της ψυχής. Διότι η σάρκα δεν υποτάσσεται στον νόμο του Θεού, αλλά επιθυμεί ενάντια στο πνεύμα. — Αυτοί επίσης λέγεται ότι λαφυραγωγούν την Ιδουμαία, δηλαδή ότι κυριαρχούν επί των γήινων πραγμάτων, και επιβάλλουν τα χέρια τους επί του Μωάβ. Η λέξη Μωάβ ερμηνεύεται «εκ πατρός». Σε αυτούς, λοιπόν, είπε ο Κύριος: «Εσείς προέρχεστε από τον πατέρα διάβολο, και τις επιθυμίες του πατέρα σας θέλετε να πράττετε». Πάνω σε αυτούς επιβάλλουν τα χέρια τους, ώστε μέσω της δικής τους αγαθής πράξης να τους καταστήσουν υποχείριούς τους. Έπειτα, οι Υιοί του Αμμών πρώτοι θα υπακούσουν.

Καθώς λέει και ο Ησαΐας: «Θα πετάξουν με πλοία αλλοφύλων, και ταυτόχρονα θα λεηλατήσουν τη θάλασσα».

Επομένως, προχωρώντας από τα ιστορικώς πεπραγμένα στην πνευματική θεωρία, θα κατανοήσεις πολύ καλά το μυστήριο του Χριστού. <«Και θα πετάξουν με πλοία αλλοφύλων· θα λεηλατήσουν μαζί τη θάλασσα και εκείνους προς την ανατολή του ηλίου και την Ιδουμαία, και στον Μωάβ πρώτα θα επιβάλουν τα χέρια τους· και οι υιοί Αμμών πρώτοι θα υπακούσουν»>. Το με ποιον τρόπο εκείνοι από τα τέσσερα άκρα της γης, δηλαδή όλα τα έθνη, θα συνενωθούν στην εν Χριστώ ενότητα μέσω της πίστεως και σε σύνδεσμο αγιοπρεπούς αγάπης, το διασαφηνίζει πάλι μέσα από αυτά.

Επομένως, σε πλοία αλλοφύλων θα πετάξουν, λέει, δηλαδή, γρήγοροι και πρόθυμοι και σαν πτηνά θα διαβούν, και θα λαφυραγωγήσουν τη θάλασσα. Είναι δε συνήθεια στη Θεία Γραφή να ονομάζει θάλασσα τα δυτικά μέρη, επειδή η θάλασσα εκείνη είναι πάρα πολύ μεγάλη και ευρεία. Και πράγματι ο μακάριος Δαβίδ, αποδεικνύοντας τον Θεό των όλων δημιουργό όλου του κόσμου, λέει: «Τον βορρά και τη θάλασσα εσύ τα έκτισας». Το ότι δε και ο θεσπέσιος Πέτρος, και μάλιστα και ο ίδιος ο πάνσοφος Παύλος, αφού έφτασαν στα δυτικά μέρη, κήρυξαν τον Ιησού, κανείς δεν θα το αμφισβητούσε. Και θα λαφυραγωγήσουν, λέει, και αυτούς που βρίσκονται στην ανατολή του ηλίου, και την Ιδουμαία, και θα απλώσουν τα χέρια τους στον Μωάβ. Οι δε υιοί Αμμών πρώτοι θα υπακούσουν. Διότι, μετά τη χώρα των Ιουδαίων, όλες πλέον οι όμορες και γειτονικές περιοχές, ακόμη και οι πιο μακρινές, ήταν μεν γεμάτες από ειδωλολάτρες, και ασυμβίβαστες στα φρονήματα προς εκείνους που γνώριζαν τον έναν και κατά φύση και αληθινό Θεό. Οι Ιδουμαίοι και οι Μωαβίτες, καθώς και οι υιοί Αμμών, ήταν μεν όμοροι στους Ισραηλίτες και κατοικούσαν σε γειτονική χώρα, αλλά διέφεραν τρομερά και συγκαταλέγονταν στους πιο ορκισμένους εχθρούς τους.

Ποιος δε 〈θα συγκεντρώσει τους απολωλότες του Ισραήλ〉 παρά ο αποστολικός χορός ή και εκείνος που κηρύττεται μέσω αυτών «από τη ρίζα του Ιεσσαί», και ο Θεός Λόγος που κατοικεί μέσα του; 〈Τους συγκέντρωσαν〉 τότε σε μία Εκκλησία, χωρίς πλέον να είναι διχασμένοι ούτε αποχωρισμένοι μεταξύ τους όπως πρωτύτερα. Ξεχωριστά μεν η φυλή του 〈Εφραίμ〉 και οι λαοί υπό την εξουσία της που βασιλεύονταν στη Σαμάρεια, και ξεχωριστά αυτοί της φυλής του 〈Ιούδα〉 που ζούσαν στην Ιερουσαλήμ, γι' αυτό λέει ότι 〈θα αφαιρεθεί και ο φθόνος〉 που υπήρχε μεταξύ τους, ώστε 〈να μη φθονήσει πλέον ο 〈Εφραίμ τον Ιούδα〉, ούτε ο 〈Ιούδας〉 τον Εφραίμ〉· πράγμα το οποίο συνέβαινε κατά τους χρόνους της προφητείας, όπως φανέρωσε ο λόγος στα προηγούμενα. Στη συνέχεια αυτών λέει: 〈και θα πετάξουν με πλοία αλλοφύλων· ταυτόχρονα θα λεηλατήσουν τη θάλασσα〉· διότι βεβαίως έπρεπε αυτοί, περιφερόμενοι στα έθνη, να χρησιμοποιήσουν και την πορεία διά της 〈θάλασσας〉, όπως ακριβώς, σαν να 〈πετούσαν〉 με ταχύτητα, διένυαν και τον δρόμο μέσω της 〈θάλασσας〉, ώστε σε σύντομο χρονικό διάστημα να κηρύξουν το Ευαγγέλιο στα περισσότερα έθνη. Και άλλοτε μεν οδοιπορούσαν πεζή, άλλοτε δε ταξίδευαν διά της 〈θάλασσας〉, μη χρησιμοποιώντας Ιουδαίους κυβερνήτες πλοίων, αλλά αυτούς τους ίδιους που είχαν αποδεχθεί τον λόγο του Χριστού.

Κατά τον ίδιο τρόπο «θα λεηλατούσαν και τη θάλασσα», υποδηλώνοντας έτσι ο λόγος τα νησιά, στα οποία, καθώς διέρχονταν, υπέτασσαν τους κατοίκους τους στη σωτήρια διδασκαλία. Το αποτέλεσμα δε αυτού του λόγου μπορεί να το κατανοήσει κανείς από ένα παράδειγμα: ο απόστολος Παύλος, που ήταν ένας από αυτούς για τους οποίους προφητεύει ο λόγος, ανεβαίνοντας προς τη Ρώμη, έκανε την πορεία του διά θαλάσσης, και, όταν κατέπλευσε «στο νησί που ονομαζόταν Μελίτη», επέδειξε στους ντόπιους ένα παράδοξο θαύμα, και θεραπεύοντας όσους ασθενούσαν σωματικά, κατέπληξε τόσο πολύ τους θεατές, ώστε να «λεηλατήσει» πολλούς και να τους προσελκύσει υπό τη σωτήρια διδασκαλία. Γι' αυτό έχει ειπωθεί: «Και θα πετάξουν με πλοία αλλοφύλων· θα λεηλατήσουν τη θάλασσα και συνάμα αυτούς από την ανατολή του ηλίου»· επομένως θα λεηλατήσουν, λέει, οι μαθητές του Χριστού «και αυτούς από την ανατολή του ηλίου». Ιστορείται, άλλωστε, ότι κάποιοι από αυτούς είχαν φτάσει μέχρι και τη χώρα των Περσών και των Ινδών. Και επειδή κατά τους χρόνους του προφήτη οι Ιδουμαίοι, οι Αμμανίτες και οι Μωαβίτες —τα αραβικά έθνη γύρω από την Ιουδαία— θεωρούνταν πολέμια και εχθρικά προς τον Θεό που τιμούσαν οι Ιουδαίοι εξαιτίας της άτοπης ειδωλολατρίας τους, εύλογα ο λόγος έκανε ονομαστική μνεία σε αυτούς ακριβώς, καθώς και αυτοί επρόκειτο να αποδεχθούν τη θεοσέβεια που θα κήρυτταν οι απόστολοι. Γι' αυτό λέει: «Και θα επιβάλουν τα χέρια τους επί της Ιδουμαίας και επί του Μωάβ», και προφητεύει ότι «και οι υιοί του Αμμών θα υπακούσουν» στο κήρυγμα.

Αυτά τα έθνη είναι από εκείνα που κατοικούν στην Αραβία, τα οποία παλαιότερα μεν ήταν εξαιρετικά δεισιδαιμονικά, τώρα δε έχουν αποδεχθεί τον λόγο του Χριστού. Γι' αυτό προφητεύει ως κάτι το παράδοξο το ότι θα υποταχθούν στους κήρυκες του Ευαγγελίου εκείνοι που στο παρελθόν ήταν εχθροί και αντίθετοι στη θεοσέβεια των Ιουδαίων. Σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο λέει: «Ο Εδώμ και ο Μωάβ αποτελούν έκταση του χεριού τους». Το οποίο εκπληρώθηκε και έμπρακτα, όταν το «χέρι» τους και τις πράξεις που επιτελούνταν μέσω αυτού οι μαθητές του Σωτήρα μας τα εξέτειναν και προς όσους κατοικούσαν στην Αραβία, ώστε να γεμίσουν και τις δικές τους πόλεις με εκκλησίες του Θεού, σύμφωνα με τα λεγόμενα: «και επί του Μωάβ πρώτα θα επιβάλουν τα χέρια», και πάλι: «οι υιοί του Αμμών πρώτοι θα υπακούσουν».

Πρέπει να γνωρίζει κανείς ότι ούτε το εβραϊκό κείμενο ούτε η διατύπωση των υπολοίπων ερμηνευτών περιέχει την προσθήκη ότι αυτοί «θα υπακούσουν πρώτοι», παρά μόνο τούτο: ότι και σε αυτούς θα επεκταθεί η χάρη του Χριστού, η οποία κηρύσσεται μέσω των αποστόλων. Οι τρεις ερμήνευσαν ομόφωνα ως εξής: «και θα αναθεματίσει ο Κύριος τη γλώσσα της θάλασσας της Αιγύπτου». Ως «θάλασσα» δε συνηθίζει η Γραφή να ονομάζει το πλήθος των ασεβών ανθρώπων ή και το ρεύμα της κακίας, σαν να είναι γεμάτη από αλμυρά ύδατα. Λέγεται δε ότι ο Κύριος θα «αναθεματίσει», ώστε να μην εδραιώνουν πλέον τη δεισιδαίμονα πλάνη με την αιγυπτιακή «γλώσσα», αλλά να μάθουν να «λαλούν» τα λόγια του Θεού και να «ορκίζονται στο όνομα του Κυρίου». Αξίζει δε να επιστήσουμε την προσοχή μας στο ότι και στα προκείμενα εδάφια ο λόγος μνημονεύει τον Σωτήρα μας «Ιησού», σύμφωνα με το εβραϊκό κείμενο στο εξής: «ιδού ο Θεός ο σωτήρας μου, θα έχω εμπιστοσύνη σε αυτόν». Διότι, αντί για «ο σωτήρας μου», η εβραϊκή λέξη περιέχει το «ησουαθί», και πάλι στο «από τις πηγές του σωτηρίου», αντί για «του σωτηρίου», έχει ειπωθεί «ησουά». Όπως ακριβώς ο λόγος στα προηγούμενα δεν μνημόνευσε ονομαστικά και χωρίς λόγο την «Ιδουμαία» και τον «Μωάβ» και τους «υιούς Αμμών», αλλά επειδή ήταν έθνη εξαιρετικά δεισιδαίμονα, εχθρικά και αντίθετα προς τον Θεό των προφητών, γι' αυτό και προφητεύει ως κάτι το παράδοξο το ότι αυτά ακριβώς τα έθνη θα αποδεχθούν τη διδασκαλία του Χριστού.

Αυτοί ακριβώς οι μαθητές και απόστολοι του Σωτήρα μας, οι οποίοι διασώθηκαν από τους χαμένους του ιουδαϊκού έθνους, αν και προέρχονταν από διάφορες φυλές, έχοντας αξιωθεί μίας κλήσης, μίας χάριτος και ενός Αγίου Πνεύματος, θα απορρίψουν κάθε ζήλο τον οποίο παλαιότερα έτρεφαν προς αυτούς οι φυλές του εβραϊκού έθνους, όπως λέει η προφητεία. Όντας, λοιπόν, «καταρτισμένοι με τον ίδιο νου και με την ίδια γνώμη», περιήλθαν όχι μόνο την ήπειρο αλλά και τα νησιά των εθνών, «λαφυραγωγώντας» και αιχμαλωτίζοντας από παντού όλες τις ψυχές των ανθρώπων στην υποταγή του Χριστού, σύμφωνα με τον χρησμό που αναφέρει: «και θα πετάξουν μέσα σε πλοία αλλοφύλων, λαφυραγωγώντας ταυτόχρονα τη θάλασσα και αυτούς που βρίσκονται στην ανατολή του ηλίου».

Διότι λέγει και ο Ησαΐας: «και θα πετάξουν με πλοία αλλοφύλων· λεηλατώντας συγχρόνως τη θάλασσα και αυτούς που βρίσκονται προς την ανατολή του ηλίου, και στον Μωάβ θα επιβάλουν πρώτα τα χέρια τους, ενώ οι γιοι του Αμμών θα υποταχθούν πρώτοι.» Αυτός, λοιπόν, αφού αναδειχθεί από αυτούς εκείνους τους καιρούς και επικρατήσει σε πολεμική μάχη επί των τριών κεράτων εκ των δέκα κεράτων και τα ξεριζώσει, τα οποία είναι της Αιγύπτου, των Λιβύων και των Αιθιόπων, λαμβάνοντας τα λάφυρα και τη λεία, και αφού υποταχθούν σε αυτόν και τα υπόλοιπα επτά κέρατα που απέμειναν, αρχίζει να υπερηφανεύεται στην καρδιά του και να επαίρεται εναντίον του Θεού, ως κυρίαρχος όλης της οικουμένης. Η δε πρώτη του επιδρομή θα είναι εναντίον της Τύρου, της Σιδώνας και της γύρω χώρας.