Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 11:4

Διότι, όπως τον αισθητό αμπελώνα άλλοι μεν τον καλλιεργούν, άλλοι τον φυλάσσουν, και άλλοι τον τρυγούν, έτσι και τον νοητό αμπελώνα των ψυχών οι προφήτες μεν τον καλλιέργησαν, ενώ οι άγγελοι τον φύλαξαν ως αμπελοφύλακες· 〈Έστησε τα όρια των εθνών σύμφωνα με τον αριθμό των αγγέλων του Θεού. Θα στρατοπεδεύσει άγγελος Κυρίου ολόγυρα σε αυτούς που τον φοβούνται.〉 Παλαιότερα, η εκκλησία που προερχόταν από τα έθνη δεν φύλαξε τον αμπελώνα των ψυχών. 〈Με έθεσε, λέει, φύλακα σε αμπελώνα,〉 για να τηρώ τον έμφυτο νόμο ως καρπό κλήματος. 〈Τον δικό μου αμπελώνα δεν τον φύλαξα·〉 διότι διέφθειρα το φυσικό κριτήριο. 〈Με βρήκαν στην πόλη οι φύλακες της οικίας,〉 στην εκκλησία δηλαδή οι άγγελοι, οι φύλακες της οικουμένης. Και επειδή με βρήκαν μέσα στην εκκλησία, στον νυμφικό θάλαμο του Χριστού, να μην έχω το ένδυμα του γάμου, 〈με χτύπησαν, με τραυμάτισαν· αφαίρεσαν το πέπλο μου οι φύλακες της οικίας. Με χτύπησαν〉 χρησιμοποιώντας αυστηρό λόγο. Και για να φανεί ότι μπορεί κανείς να χτυπήσει με λόγο, λέει: 〈Και θα πατάξει τη γη με τον λόγο του στόματός του. Με τραυμάτισαν,〉 σαν φίλοι λέγοντάς μου λόγια κατανυκτικά. Και για το ότι αυτά είναι λόγια φιλικά έχει γραφτεί: 〈Πιο αξιόπιστα είναι τα τραύματα των φίλων παρά τα εκούσια φιλιά των εχθρών. Πήραν το πέπλο μου οι φύλακες της οικίας.〉 Ω αφαίρεση του πέπλου· ω ανάδειξη του βαπτίσματος.

Το ότι δε η χάρη που επενεργούσε σε αυτόν δεν ήταν μερική, όπως στους αγίους το Πνεύμα που λέγεται ότι επαναπαύεται, αλλά ήταν το πλήρωμα της θεότητας, το οποίο κατοικούσε στη δική του σάρκα ως σε δικό του ναό, και μάλιστα όχι σε άψυχη, αλλά εμψυχωμένη με νοερή ψυχή, θα το αποσαφηνίσει ο προφήτης λέγοντας: «Θα τον γεμίσει πνεύμα φόβου Θεού». Και στο ένα Πνεύμα έδωσε πολυειδή ενέργεια. Διότι δεν είναι άλλο το Πνεύμα της σοφίας, και άλλο της συνέσεως, ή της βουλής, και της ισχύος, και των υπολοίπων, αλλά όπως ακριβώς ένας είναι ο εκ του Θεού Πατρός Λόγος, αλλά ονομάζεται και ως ενέργεια με πολλούς τρόπους· διότι είναι ζωή, και φως, και δύναμη· έτσι θα κατανοήσεις και για το Άγιο Πνεύμα· διότι, παρότι είναι ένα, νοείται με πολλούς τρόπους, και έτσι ενεργεί. Γι' αυτό άλλωστε και ο σοφότατος Παύλος, απαριθμώντας μας τα είδη των διαφόρων χαρισμάτων, λέει: «Όλα αυτά τα ενεργεί το ένα και το αυτό Πνεύμα, το οποίο διανέμει στον καθένα ξεχωριστά, όπως βούλεται». <Δεν θα κρίνει με βάση τη φαινομενική εντύπωση, ούτε θα ελέγξει με βάση την ακοή, αλλά θα κρίνει τον ταπεινό με δικαιοσύνη, και θα αποδώσει δίκαιο στους ταπεινούς της γης, και θα πατάξει τη γη με τον λόγο του στόματός του, και με το πνεύμα των χειλέων του θα εξολοθρεύσει τον ασεβή.>

Θα κρίνει με δικαιοσύνη τον ταπεινό, δηλαδή δεν θα παραβλέψει κανέναν από τους ταπεινούς, αλλά θα εκφέρει ορθή και άμεμπτη κρίση για αυτόν. Θα ελέγξει δε παρομοίως τους ταπεινούς της γης· διότι, όπως ακριβώς δεν θα ντραπεί μπροστά στο πρόσωπο του πλουσίου που επιθυμεί να αδικεί, αλλά θα εκδώσει δίκαιη κρίση υπέρ του ταπεινού, έτσι και αν κάποιος, λέει, από όσους βρίσκονται σε χαμηλή θέση και ασημότητα στον βίο, φέρεται εκτός των θείων νόμων και συλλαμβάνεται να παραδίδεται στα εγκλήματα της αδικίας, θα ελεγχθεί και αυτός. Διότι έχει γραφτεί: «Δεν θα μεροληπτήσεις υπέρ του πένητα στην κρίση». Όπως ακριβώς εκείνον που ζει με πλούτο, υπεροχή και εξουσία δεν θα τον απαλλάξει από τις κατηγορίες η κοινωνική του επιφάνεια, εάν καταδικαστεί για άτοπες πράξεις, έτσι ούτε η χαμηλή και ασήμαντη κατάσταση θα τον απαλλάξει από το να είναι πονηρός, ούτε βέβαια θα γλιτώσει από την πρέπουσα τιμωρία εκείνον που είναι βεβαρημένος με την πενία και διάγει βίο απευκταίο και τρισάθλιο. Προσθέτει δε σε αυτά και κάποια άλλα από τα κατεξοχήν θεοπρεπέστατα αξιώματα, τα οποία λέει ότι ανήκουν στον Σωτήρα των πάντων Χριστό, διότι δεν ήταν ένας απλός άνθρωπος σαν εμάς, αλλά ήταν, όπως είπα, ο μονογενής Λόγος του Θεού, ο οποίος σαρκώθηκε και ενανθρώπησε. Τι λοιπόν θα πράξει; λέει. Θα πατάξει τη γη με τον λόγο του στόματός του. Και ποια γη άραγε; Προπάντων βέβαια εκείνη την οποία θα καταραστεί. Αλλά αυτό που ειπώθηκε θα ήταν αληθές και για κάθε γη.

Διότι καταράστηκε ολόκληρη τη γη, δηλαδή την ανθρώπινη φύση, λέγοντας στον Αδάμ: «Χώμα είσαι, και στο χώμα θα επιστρέψεις». Καταράστηκε, εξίσου, τον κόσμο των ασεβών πνίγοντάς τον στο νερό. Επιπλέον αυτών, καταράστηκε την Ιουδαία, επειδή οι κάτοικοί της συμπεριφέρθηκαν με ύβρη απέναντί του. Διότι είπε: «Ιερουσαλήμ, εσύ που σκοτώνεις τους προφήτες και λιθοβολείς αυτούς που έχουν σταλεί σε εσένα· πόσες φορές θέλησα να συνάξω τα παιδιά σου, όπως η όρνιθα συνάγει τα πουλιά της κάτω από τις φτερούγες της, και δεν θελήσατε; Ιδού, εγκαταλείπεται έρημος ο οίκος σας». Διότι στη φράση «εγκαταλείπεται σε εσάς ο οίκος σας», διαφαίνεται το πάθος της εγκατάλειψης που επήλθε σε αυτήν. Και αφού εγκαταλείφθηκε από αυτόν, καταστράφηκε και από πόλεμο και από φωτιά, και από τα χέρια αυτών που την εξόντωσαν. Ένα άλλο σημείο εξάλλου κοντά σε αυτό, και αποτέλεσμα της υπέρτατης δύναμης, είναι το ότι εξολόθρευσε τον ασεβή με το πνεύμα μέσω των χειλέων του. Διότι επιτιμούσε τα ακάθαρτα πνεύματα, και από την πλευρά της ανθρώπινης φύσης, ηχούσε η φωνή διαμέσου του στόματος και των χειλέων, με την άρρητη όμως δύναμη του Πνεύματος συντριβόταν το πλήθος των δαιμόνων. Θα είναι δε, λέει, ζωσμένος στη μέση του με δικαιοσύνη, και περιτυλιγμένος στα πλευρά του με αλήθεια. Αυτό είναι σαν να έλεγε ότι η δύναμή του και το αξίωμά του δεν προέρχονται καθόλου από τα κοσμικά πράγματα, αλλά μάλλον είναι δόξα θεοπρεπής, και είναι σαν να έχει ζωστεί με τη δικαιοσύνη και την αλήθεια.

Ονομάστηκε Ιησούς, βέβαια, επειδή έπρεπε να σώσει την υφήλιο, όντας Θεός που έγινε άνθρωπος. Όταν λοιπόν προήλθε από την κοιλία της μητέρας του, διότι γεννήθηκε από αυτήν κατά σάρκα, τότε του δόθηκε και το όνομά του. Είναι επομένως αταίριαστο για τον Θεό Λόγο, εννοώ πριν από την κατά σάρκα γέννησή του, το όνομα Χριστός. Διότι, αφού δεν είχε ακόμη χρισθεί, πώς θα μπορούσε να ονομαστεί Χριστός; Όταν δηλαδή προήλθε ως άνθρωπος από την κοιλία της μητέρας του, τότε, ταυτόχρονα με την κατά σάρκα γέννηση, δέχεται και την ονομασία. Και αναφέρει πως το στόμα του έγινε σαν κοφτερή μάχαιρα. Είναι αληθές και αυτό. Διότι έχει γραφτεί κάπου για αυτόν, ή μάλλον το λέει ο ίδιος ο προφήτης Ησαΐας: «Και θα είναι ζωσμένος στη μέση του με δικαιοσύνη, και τυλιγμένος στα πλευρά του με αλήθεια, και με το πνεύμα των χειλέων του θα εξολοθρεύσει τον ασεβή.» Διότι, βεβαίως, το θείο και ουράνιο κήρυγμα, δηλαδή το ευαγγελικό, αυτό που ειπώθηκε από το στόμα του Χριστού, έχει γίνει κοφτερή και οξύτατη μάχαιρα κατά της τυραννίας του διαβόλου, εξολοθρεύοντας τους κοσμοκράτορες του σκότους τούτου και τα πνευματικά όντα της πονηρίας.

Τα μεν λοιπόν σχετικά με την ένωση του μονογενούς Υιού του Θεού, με τον υιό του ανθρώπου που προσέλαβε, έχουν δηλωθεί περίπου με αυτόν τον τρόπο· ενώ τα σχετικά με τον βίο που έζησε συναναστρεφόμενος τους ανθρώπους, τα περιγράφει στη συνέχεια λέγοντας: 〈δεν θα κρίνει σύμφωνα με τη δόξα (τα φαινόμενα) ούτε θα ελέγξει σύμφωνα με τα λόγια (τις φήμες), αλλά θα κρίνει τον ταπεινό με δικαιοσύνη και θα ελέγξει τους ταπεινούς της γης〉. Τα οποία βεβαίως ερμήνευσε σαφέστερα ο Σύμμαχος λέγοντας: 〈και δεν θα κρίνει με βάση όσα βλέπουν τα μάτια του ούτε θα ελέγξει με βάση όσα ακούν τα αυτιά του, αλλά θα κρίνει τους πένητες με δικαιοσύνη και θα ελέγξει με ευθύτητα τους φτωχούς της γης〉. ⌜Θα μπορούσες δε να βρεις στα Ευαγγέλια πώς ο Σωτήρας και Κύριός μας δεν 〈έκρινε σύμφωνα με τη δόξα〉. ‹Μην κάνοντας λοιπόν διακρίσεις σε πρόσωπα›, 〈ήλεγχε〉 με πολλή παρρησία άλλοτε τους γραμματείς και τους φαρισαίους, και άλλοτε τους αρχιερείς μέσα στον ναό, στους οποίους και έλεγε: «θα αφαιρεθεί από εσάς η βασιλεία του Θεού και θα δοθεί σε έθνος που θα παράγει τους καρπούς της». Αλλά 〈ούτε και ήλεγχε σύμφωνα με τα λόγια·〉 διότι αυτοί τον πλησίαζαν λέγοντας: «Διδάσκαλε, γνωρίζουμε ότι είσαι αληθινός και διδάσκεις την οδό του Θεού με αλήθεια, και δεν σε μέλει για κανέναν, διότι δεν κοιτάζεις το πρόσωπο των ανθρώπων».

Εκείνος όμως δεν τους έλεγχε σύμφωνα με τα λόγια τους· γι' αυτό, «γνωρίζοντας τις πονηρίες τους αποκρίθηκε: γιατί με πειράζετε, υποκριτές;». Και «έκρινε την κρίση των ταπεινών, και έλεγχε τους ταπεινούς της γης ή τους πτωχούς με ευθύτητα» σύμφωνα με τον Σύμμαχο, όπου ως πτωχούς κατανοούμε εμείς αυτούς τους οποίους μακαρίζοντας έλεγε: «Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι, διότι δική τους είναι η βασιλεία του Θεού». Τέτοιοι ήταν οι απόστολοι και οι μαθητές του, τους οποίους επίσης ήλεγχε, άλλοτε λέγοντάς τους: «Ακόμη και εσείς είστε ασύνετοι;» και πάλι: «Ακόμη δεν κατανοείτε ούτε αντιλαμβάνεστε;», και άλλοτε πάλι στον Πέτρο: «Ολιγόπιστε, γιατί δίστασες;». Και φαίνεται ότι επιτίμησε και ήλεγξε σε πάρα πολλές άλλες περιπτώσεις, πράγμα το οποίο ακριβώς είχε προαναγγείλει η προφητεία. Στη συνέχεια προσθέτει: «Και θα πατάξει τη γη με τον λόγο του στόματός του και με το πνεύμα δια των χειλέων του θα εξολοθρεύσει τον ασεβή». Θα το κατανοήσεις δε και αυτό, αν τον ακούσεις να λέει: «Μη νομίσετε ότι ήλθα να φέρω ειρήνη στη γη· δεν ήλθα να φέρω ειρήνη αλλά μάχαιρα». Και «μάχαιρα» ήταν ο λόγος του στόματός του, δια του οποίου αναιρούσε τη γη και τα γεώδη φρονήματα εκείνων που είχαν πιστέψει σε αυτόν. Και «με το πνεύμα θα εξολοθρεύσει τον ασεβή», επιτιμώντας τους άθεους και ασεβείς δαίμονες και διώχνοντάς τους μακριά με τον λόγο που προφερόταν δια των χειλέων του, ώστε εκείνοι να κραυγάζουν και να λένε: «Τι σχέση υπάρχει μεταξύ μας και σε σένα, Ιησού, Υιέ του Θεού; Ήλθες πριν από τον καιρό μας για να μας βασανίσεις;».

Η΄. Ιδού, ο δεσπότης Κύριος Σαβαώθ θα συνταράξει τους ενδόξους με ισχύ, και οι υψηλοί στην αλαζονεία θα συντριβούν και θα ταπεινωθούν, και θα πέσουν οι υψηλοί με μάχαιρα, και ο Λίβανος μαζί με τους υψηλούς θα πέσει. Και θα εξέλθει ράβδος από τη ρίζα του Ιεσσαί, και άνθος θα αναβλαστήσει από τη ρίζα, και θα αναπαυθεί επάνω του το Πνεύμα του Θεού, πνεύμα σοφίας και συνέσεως, πνεύμα βουλής και ισχύος, πνεύμα γνώσεως και ευσέβειας θα τον γεμίσει· πνεύμα φόβου Θεού. Δεν θα κρίνει σύμφωνα με τα φαινόμενα, ούτε θα ελέγξει σύμφωνα με όσα ακούγονται, αλλά θα κρίνει τον ταπεινό με δίκαιη κρίση, και θα υπερασπιστεί τους ταπεινούς της γης, και θα πατάξει τη γη με τον λόγο του στόματός του, και με την πνοή των χειλέων του θα θανατώσει τον ασεβή· και θα είναι ζωσμένος την οσφύ του με δικαιοσύνη, και τα πλευρά του περιτυλιγμένα με αλήθεια.

«Δεν θα κρίνει σύμφωνα με τη δόξα, ούτε θα ελέγξει σύμφωνα με τα λόγια, αλλά θα κρίνει τον ταπεινό με δικαιοσύνη, και θα αποδώσει το δίκαιο στους ταπεινούς της γης. Και θα είναι ζωσμένος την οσφύ του με δικαιοσύνη, και θα έχει περιζωσμένες τις πλευρές του με αλήθεια. Και θα βόσκει ο λύκος μαζί με το αρνί, και η λεοπάρδαλη θα αναπαύεται μαζί με το κατσίκι, και το μοσχάρι και το λιοντάρι θα βόσκουν μαζί. Και θα υπάρξει η ρίζα του Ιεσσαί και αυτός που θα εγερθεί για να άρχει στα έθνη· σε αυτόν θα ελπίσουν τα έθνη. Και η ανάπαυσή του θα είναι τιμή». Ο Ιεσσαί που αναφέρεται εδώ ήταν ο πατέρας του Δαβίδ. Όπως λοιπόν στις προηγούμενες προφητείες λεγόταν ότι θα προέλθει από τον καρπό και το σπέρμα του Δαβίδ, και πάλι από το σπέρμα του Σολομώντα, με τον ίδιο τρόπο και εδώ, πάρα πολλά χρόνια μετά την τελευτή όχι μόνο του Δαβίδ αλλά και του Σολομώντα, προφητεύεται ότι κάποιος θα προέλθει από τη ρίζα του Ιεσσαί, και προφανώς και από τη ρίζα του Δαβίδ. Αυτός δε ο λόγος θα λύσει την αμφιβολία που υπήρχε προηγουμένως στους Ιουδαίους σχετικά με τον Σολομώντα. Διότι, πολύ καιρό μετά τον θάνατο του Σολομώντα, ο Ησαΐας προφητεύει αυτά για κάποιον άλλον που επρόκειτο να αναφανεί από τη ρίζα του Ιεσσαί και από το σπέρμα του Δαβίδ.

Αξίζει να εξετάσουμε την αιτία για την οποία πειράχθηκε ο τόσο σπουδαίος Σωτήρας μας. Επειδή επρόκειτο να εκδιώξει από τους ανθρώπους «κάθε νόσο και κάθε αδυναμία», καθώς και τα ενοχλητικά πνεύματα και τους ακάθαρτους δαίμονες, οι οποίοι για μακρούς αιώνες κυριαρχούσαν σε όλους τους κατοίκους της γης μέσω της πολυθεϊστικής δεισιδαιμονίας, δεν προχώρησε στα όσα προαναφέρθηκαν από την αφάνεια, σαν να κρυβόταν· αντίθετα, αφού πρώτα εξεστράτευσε εναντίον των αόρατων αρχόντων που παρενοχλούσαν, μέσω της ανθρώπινης φύσης που ανέλαβε, και αφού προχώρησε στο μέσο του ίδιου του διαβόλου και ολόκληρου του δαιμονικού στίφους, πατώντας πάνω σε ασπίδα και βασιλίσκο και καταπατώντας «λέοντα και δράκοντα», και αφού πολύ πρωτύτερα καθαίρεσε χιλιάδες και μυριάδες εχθρικούς άρχοντες, αυτούς που πολεμούσαν από τα δεξιά και αυτούς από τα αριστερά, τις «αρχές» και τις «εξουσίες», και μάλιστα τους λεγόμενους «κοσμοκράτορες του σκότους τούτου», καθώς και τα «πνευματικά της πονηρίας»· αφού λοιπόν απέδειξε ότι όλα αυτά στερούνται κάθε δύναμης, και τέλος, αφού έδιωξε μακριά «με τον λόγο του στόματός του» τον ίδιο τον αρχηγό των κακών, τον διάβολο, διασχίζοντας και περπατώντας μέσα σε όλη την αντίπαλη δύναμη, προσφέροντας μάλιστα τον εαυτό του σε όσους ήθελαν να τον πλησιάσουν και να τον πειράξουν, χωρίς ωστόσο να μπορέσει κανείς να σταθεί απέναντί του, με αυτόν τον τρόπο προχώρησε προς τη σωτηρία των ανθρώπων.

«Και θα βγει ράβδος από τη ρίζα του Ιεσσαί, και άνθος θα αναβλαστήσει από τη ρίζα του, και θα αναπαυθεί πάνω του Πνεύμα Θεού, πνεύμα σοφίας και συνέσεως, πνεύμα βουλής και ισχύος, πνεύμα γνώσεως και ευσεβείας· θα τον γεμίσει πνεύμα φόβου Θεού. Δεν θα κρίνει με βάση την εξωτερική δόξα, ούτε θα ελέγξει σύμφωνα με τις φήμες· αλλά θα κρίνει τον ταπεινό με δικαιοσύνη, και θα ελέγξει τους ένδοξους της γης, και θα πατάξει τη γη με τον λόγο του στόματός του, και με Πνεύμα μέσα από τα χείλη του θα εξολοθρεύσει τον ασεβή· και θα είναι ζωσμένος στη μέση του με δικαιοσύνη, και θα έχει αλειμμένες τις πλευρές του με αλήθεια». Και λίγο πιο κάτω: «Και κατά την ημέρα εκείνη θα υπάρχει η ρίζα του Ιεσσαί, και αυτός που θα εγερθεί για να άρχει στα έθνη· σε αυτόν θα ελπίσουν τα έθνη, και η ανάπαυσή του θα είναι τιμή». Ο Δαβίδ αναφέρει: «Ο θρόνος σου, ω Θεέ, παραμένει στον αιώνα του αιώνα· ράβδος ευθύτητας είναι η ράβδος της βασιλείας σου. Αγάπησας τη δικαιοσύνη και μίσησας την ανομία, γι' αυτό σε έχρισε ο Θεός, ο Θεός σου, με έλαιο αγαλλιάσεως περισσότερο από τους μετόχους σου». Βλέπεις ότι ο Θεός χρίεται από τον Θεό· διότι με την ενανθρώπησή του έγινε «αρχιερέας και απόστολος της ομολογίας μας». Και λίγο πιο κάτω: «Και εσύ, Κύριε, θεμελίωσες τη γη, και έργα των χεριών σου είναι οι ουρανοί. Αυτοί θα καταστραφούν, εσύ όμως διαμένεις· και όλοι θα παλιώσουν σαν ένδυμα, και θα τους τυλίξεις σαν πανωφόρι, και θα αλλαχθούν.»

ΣΤ΄. Αφού είπε λοιπόν, «Για να επιστρέψει την καρδιά του πατέρα προς τον υιό», πρόσθεσε: «Μήπως, όταν έλθω, πατάξω τη γη ολοκληρωτικά»· πατάσσει δε αυτούς που αμαρτάνουν. Βλέπεις ότι αυτοί που αμαρτάνουν ονομάζονται γη; Πάλι σε άλλο σημείο, μιλώντας για τον Χριστό, ο προφήτης έλεγε τα εξής: «Θα έχει ζωσμένη την οσφύ του με δικαιοσύνη, και περιτυλιγμένα τα πλευρά του με αλήθεια»· όχι επειδή υπάρχουν πλευρά και οσφύς στον Θεό, διότι το Θείο είναι ασώματο, αλλά μέσω αυτών των εκφράσεων μας φανερώνει το αδέκαστο και το αλάνθαστο της κρίσεως του δικαστή, και ότι δεν θα υπάρχουν πουθενά πλέον συκοφάντες, ούτε άνθρωποι που ασκούν αθέμιτη επιρροή, ούτε διαφθορά μέσω χρημάτων, ούτε άγνοια του δικαίου. Διότι στα επίγεια δικαστήρια και ο αθώος τιμωρείται και ο ένοχος διαφεύγει, επειδή το δίκαιο έχει διαφθαρεί σε πολλές περιπτώσεις. Όταν όμως έλθει ο δίκαιος και αλάνθαστος κριτής, αυτός που έχει ζωσμένη την οσφύ του με δικαιοσύνη και περιτυλιγμένα τα πλευρά του με αλήθεια, όλοι θα απολαύσουν το δίκαιο με απόλυτη ακρίβεια. Και θα πατάξει τη γη με τον λόγο του στόματός του.

Και για να μάθεις ότι δεν αναφέρεται στη γη, αλλά στους αμαρτωλούς, πρόσθεσε ότι: «Και με την πνοή των χειλέων του θα εξολοθρεύσει τους ασεβείς». Βλέπεις ότι και εδώ ονόμασε γη τους αμαρτωλούς; Γνωρίζοντας, λοιπόν, αυτά, όταν ακούσεις ότι «Όλη η γη ήταν ένα χείλος», να αναλογίζεσαι πάλι την ανθρώπινη φύση· διότι μας υπενθυμίζει τη δική μας ευτέλεια. Άλλωστε, είναι μεγάλο αγαθό να εξετάζουμε τη δική μας καταγωγή και να γνωρίζουμε από τι έχουμε συσταθεί. Αρκεί αυτή η διδασκαλία ταπεινοφροσύνης, δηλαδή η εξέταση της φύσεώς μας· έχει τη δύναμη να καταστείλει όλα τα πάθη και να φέρει γαλήνη στη διάνοια. Γι' αυτόν τον λόγο προέτρεπε κάποιος λέγοντας: «Πρόσεχε τον εαυτό σου· αναλογίσου τη φύση και την κατασκευή σου, και αυτό σου αρκεί για να παραμένεις διαρκώς σε ηρεμία».

Και άλλος προφήτης λέει: Θα πατάξει τη γη με τον λόγο του στόματός του, και με το πνεύμα των χειλέων του θα εξοντώσει τον ασεβή· εκφράζοντας τα ίδια με τον Παύλο που λέει: Τον οποίο ο Κύριος θα αναλώσει με το πνεύμα του στόματός του, και θα καταργήσει με την επιφάνεια της παρουσίας του.

Το ότι ο πανάγαθος Θεός, όπως είπαμε, έδωσε πλήθος μαρτυριών για αυτήν την αιτία, ας το κατανοήσουμε αναλογιζόμενοι ποια και πόσα μαρτύρησε εκ των προτέρων ο χορός των προφητών για αυτό το μυστήριο. «Και θα υπάρξει», λέει ο Ησαΐας, «εκείνη την ημέρα η ρίζα του Ιεσσαί και αυτός που θα εγερθεί για να εξουσιάζει τα έθνη»· «δεν θα κρίνει σύμφωνα με τα φαινόμενα ούτε θα ελέγξει σύμφωνα με τα όσα ακούγονται, αλλά θα κρίνει με δικαιοσύνη την υπόθεση του ταπεινού και θα ελέγξει με ευθύτητα τους ένδοξους της γης, και θα πατάξει τη γη με τον λόγο του στόματός του και με το πνεύμα των χειλέων του θα εξολοθρεύσει τον ασεβή» και «ότι γέμισε ολόκληρη η γη από τη γνώση του Κυρίου, όπως το πολύ νερό καλύπτει τις θάλασσες». «Και εσύ, Βηθλεέμ», λέει ο Μιχαίας, «οίκος του Εφραθά, δεν είσαι καθόλου μικρή ώστε να συγκαταλέγεσαι ανάμεσα στις χιλιάδες του Ιούδα· διότι από εσένα θα εξέλθει για χάρη μου ηγέτης, για να γίνει άρχοντας στον Ισραήλ». Και πάλι ο Ησαΐας: «Ιδού, η παρθένος θα συλλάβει και θα γεννήσει υιό και θα καλέσει το όνομά του Εμμανουήλ» και «διότι παιδί γεννήθηκε για εμάς, υιός δόθηκε σε εμάς, του οποίου η εξουσία βρίσκεται στον ώμο του, και το όνομά του καλείται άγγελος της μεγάλης βουλής» και τα εξής.

Δεν θα κρίνει σύμφωνα με τη δόξα, ούτε θα ελέγξει σύμφωνα με τα λόγια, αλλά θα κρίνει με δικαιοσύνη την υπόθεση των ταπεινών, και θα ελέγξει με ευθύτητα τους ενδόξους της γης, και θα πατάξει τη γη με τον λόγο του στόματός του, και με το πνεύμα των χειλέων του θα εξολοθρεύσει τους ασεβείς.

Απέδωσε επίσης κρίση ελέους και οικτιρμού στον ταπεινό λαό, καλώντας σε μετάνοια αμαρτωλούς και τελώνες, «και με το πνεύμα των χειλέων», δηλαδή με τον πνευματικό και θείο του λόγο, πατάσσοντας τους ασεβείς που αντιλέγουν. «Και θα είναι», λέει, «ζωσμένος την οσφύ του με δικαιοσύνη». Δεν είπε απλώς με ζώνη, αλλά με δικαιοσύνη, για να γνωρίσουμε ότι αυτός είναι που παρήγγειλε στους μαθητές «ας είναι οι οσφύες σας περιεζωσμένες» και τα εξής. «Και θα είναι ζωσμένος την οσφύ του με δικαιοσύνη και περιτυλιγμένος τις πλευρές του με την αλήθεια». Έτσι άλλωστε αποκαλεί και ο ίδιος τον εαυτό του, λέγοντας: «Εγώ είμαι η αλήθεια και η ζωή». Η λέξη «εἰλημένος» (περιτυλιγμένος) λέγεται αντί του χρισμένος ή περιτυλιγμένος και εσφιγμένος, ώστε να μη χωράει μέσα του καμία ορμή ψεύδους. Αυτόν τον περιτυλιγμένο περιμένουν οι Ιουδαίοι, όπως λένε· εν αγνοία τους, όμως, περιμένουν τον αντίχριστο που είναι περιτυλιγμένος με το ψεύδος.