Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 11:5

«Και θα είναι με δικαιοσύνη ζωσμένος την οσφύ του, και με αλήθεια περιτυλιγμένος τις πλευρές του.» Αφού προείπε με τον καλύτερο τρόπο ότι ο Εμμανουήλ θα γεννηθεί εν καιρώ, προσθέτει ωφέλιμα και τα γνωρίσματά του, τα οποία θα προέρχονται από τη θεοπρεπή αρετή που ενυπάρχει σε αυτόν και από τη λαμπρότητα των έργων του. Διότι έπρεπε, έπρεπε να πεισθούν εκ των προτέρων με ακρίβεια, έχοντας την προφητική πρόρρηση, εκείνοι οι οποίοι επρόκειτο να αποδεχθούν την πίστη σε αυτόν, ως προς το ποιος είναι, τι λογής είναι και μέσω ποιων κατορθωμάτων θα έλθει.

Διότι καταράστηκε ολόκληρη τη γη, δηλαδή την ανθρώπινη φύση, λέγοντας στον Αδάμ: «Χώμα είσαι, και στο χώμα θα επιστρέψεις». Καταράστηκε, εξίσου, τον κόσμο των ασεβών πνίγοντάς τον στο νερό. Επιπλέον αυτών, καταράστηκε την Ιουδαία, επειδή οι κάτοικοί της συμπεριφέρθηκαν με ύβρη απέναντί του. Διότι είπε: «Ιερουσαλήμ, εσύ που σκοτώνεις τους προφήτες και λιθοβολείς αυτούς που έχουν σταλεί σε εσένα· πόσες φορές θέλησα να συνάξω τα παιδιά σου, όπως η όρνιθα συνάγει τα πουλιά της κάτω από τις φτερούγες της, και δεν θελήσατε; Ιδού, εγκαταλείπεται έρημος ο οίκος σας». Διότι στη φράση «εγκαταλείπεται σε εσάς ο οίκος σας», διαφαίνεται το πάθος της εγκατάλειψης που επήλθε σε αυτήν. Και αφού εγκαταλείφθηκε από αυτόν, καταστράφηκε και από πόλεμο και από φωτιά, και από τα χέρια αυτών που την εξόντωσαν. Ένα άλλο σημείο εξάλλου κοντά σε αυτό, και αποτέλεσμα της υπέρτατης δύναμης, είναι το ότι εξολόθρευσε τον ασεβή με το πνεύμα μέσω των χειλέων του. Διότι επιτιμούσε τα ακάθαρτα πνεύματα, και από την πλευρά της ανθρώπινης φύσης, ηχούσε η φωνή διαμέσου του στόματος και των χειλέων, με την άρρητη όμως δύναμη του Πνεύματος συντριβόταν το πλήθος των δαιμόνων. Θα είναι δε, λέει, ζωσμένος στη μέση του με δικαιοσύνη, και περιτυλιγμένος στα πλευρά του με αλήθεια. Αυτό είναι σαν να έλεγε ότι η δύναμή του και το αξίωμά του δεν προέρχονται καθόλου από τα κοσμικά πράγματα, αλλά μάλλον είναι δόξα θεοπρεπής, και είναι σαν να έχει ζωστεί με τη δικαιοσύνη και την αλήθεια.

Ονομάστηκε Ιησούς, βέβαια, επειδή έπρεπε να σώσει την υφήλιο, όντας Θεός που έγινε άνθρωπος. Όταν λοιπόν προήλθε από την κοιλία της μητέρας του, διότι γεννήθηκε από αυτήν κατά σάρκα, τότε του δόθηκε και το όνομά του. Είναι επομένως αταίριαστο για τον Θεό Λόγο, εννοώ πριν από την κατά σάρκα γέννησή του, το όνομα Χριστός. Διότι, αφού δεν είχε ακόμη χρισθεί, πώς θα μπορούσε να ονομαστεί Χριστός; Όταν δηλαδή προήλθε ως άνθρωπος από την κοιλία της μητέρας του, τότε, ταυτόχρονα με την κατά σάρκα γέννηση, δέχεται και την ονομασία. Και αναφέρει πως το στόμα του έγινε σαν κοφτερή μάχαιρα. Είναι αληθές και αυτό. Διότι έχει γραφτεί κάπου για αυτόν, ή μάλλον το λέει ο ίδιος ο προφήτης Ησαΐας: «Και θα είναι ζωσμένος στη μέση του με δικαιοσύνη, και τυλιγμένος στα πλευρά του με αλήθεια, και με το πνεύμα των χειλέων του θα εξολοθρεύσει τον ασεβή.» Διότι, βεβαίως, το θείο και ουράνιο κήρυγμα, δηλαδή το ευαγγελικό, αυτό που ειπώθηκε από το στόμα του Χριστού, έχει γίνει κοφτερή και οξύτατη μάχαιρα κατά της τυραννίας του διαβόλου, εξολοθρεύοντας τους κοσμοκράτορες του σκότους τούτου και τα πνευματικά όντα της πονηρίας.

Λέει, λοιπόν, ότι αυτά που απομένουν από αυτό μέχρι το πρωί πρέπει να κατακαίγονται. Και πάλι ονομάζει «πρωί» τον φωτισμό του μέλλοντος αιώνος, όταν θα δούμε τον δικό μας βασιλιά και Θεό πρόσωπο με πρόσωπο, και όχι πλέον όπως τώρα, σαν σε αίνιγμα και σε καθρέφτη, σαν σκιά και αποσπασματικά, όπως λέει ο Παύλος. Επειδή, λοιπόν, εκείνη την ώρα πρόκειται, μέσω μιας λαμπρότερης γνώσης, να εξαφανιστεί κατά κάποιον τρόπο η σαν σε αίνιγμα θεωρία γι' αυτόν, χρησιμοποιεί πάλι έναν τύπο και λέει ότι θα κατακαούν στη φωτιά όσα απομένουν από αυτό μέχρι το πρωί. Και δίνει εντολή στους συνδαιτυμόνες να έχουν την εξής εμφάνιση: «Οι οσφύες σας ας είναι περιζωσμένες», λέει, «και τα υποδήματα στα πόδια σας, και οι ράβδοι στα χέρια σας. Και θα το φάτε με βιασύνη. Είναι το Πάσχα του Κυρίου.» Το να είναι περιζωσμένη η οσφύς αποτελεί σύμβολο εγρήγορσης και νεανικού φρονήματος, σύμφωνα με όσα ειπώθηκαν από τον Θεό προς τον δίκαιο Ιώβ: «Ζώσου την οσφύ σου σαν άνδρας.» Και πάλι για κάποιον στους προφήτες αναφέρει: «Και θα είναι περιζωσμένος την οσφύ του με δικαιοσύνη», αντί του «έτοιμος και ανδρείος για τη δικαιοσύνη». Το υπόδημα πάλι σημαίνει την ετοιμότητα της προαιρέσεως να βαδίσει χωρίς καθυστέρηση προς εκείνο που θέλει ο Θεός. Επειδή και ο Παύλος με αυτό το νόημα γράφει: «Και έχοντας υποδημένα τα πόδια με την ετοιμότητα του Ευαγγελίου της ειρήνης.»

Και πάλι επιτάσσει να φάνε το κεφάλι μαζί με τα πόδια και τα εντόσθια, ώστε η γνώση του μυστηρίου του Χριστού να υπάρχει ολόκληρη και τέλεια στις διάνοιές μας. Κεφάλι θα μπορούσε να είναι η αρχή του μυστηρίου, ενώ πόδια το τέλος. Και εντόσθια είναι οι πιο απόρρητοι και πιο κρυμμένοι λόγοι. Το δε «δεν θα αφήσετε υπόλοιπο από αυτό για το πρωί» υποδηλώνει το να μην παραπέμπεται σε αναβολή η τέλεια γνώση περί αυτού, αλλά να μετέχουμε εξολοκλήρου σε όλη αυτή. Και το «δεν θα συντρίψετε οστό του», σημαίνει ότι είναι μη βρώσιμοι από τα δόντια του νου οι λευκοί και κρυμμένοι λόγοι της θεότητάς του, εξαιτίας της εγγενούς τους στερεότητας. Τους συντρίβουν όμως, στο μέτρο του δυνατού γι' αυτούς, οι αιρετικοί που διαστρέφουν τα ορθά διδάγματα της θεογνωσίας. Προστάζει δε όσα περισσέψουν από αυτό μέχρι το πρωί να κατακαίγονται στη φωτιά, φανερώνοντας έτσι τον φωτισμό που θα υπάρξει στον μέλλοντα αιώνα για τους λόγους περί αυτού που παρέμειναν αδιάγνωστοι. Και το να είναι περιζωσμένη η οσφύς, αποτελεί σύμβολο γοργότητας και νεανικού φρονήματος. Διότι λέγει: «Περιζώσου την οσφύ σου σαν άνδρας». Και πάλι, αναφερόμενος σε κάποιον μέσω του προφήτη, λέει: «Και θα είναι ζωσμένος την οσφύ του με δικαιοσύνη», αντί του ότι θα είναι γοργός και ανδρείος στη δικαιοσύνη. Τα δε υποδήματα σημαίνουν την ετοιμότητα της προαιρέσεως στο να βαδίζει προς εκείνο που θέλει ο Θεός.

«Δεν θα κρίνει σύμφωνα με τη δόξα, ούτε θα ελέγξει σύμφωνα με τα λόγια, αλλά θα κρίνει τον ταπεινό με δικαιοσύνη, και θα αποδώσει το δίκαιο στους ταπεινούς της γης. Και θα είναι ζωσμένος την οσφύ του με δικαιοσύνη, και θα έχει περιζωσμένες τις πλευρές του με αλήθεια. Και θα βόσκει ο λύκος μαζί με το αρνί, και η λεοπάρδαλη θα αναπαύεται μαζί με το κατσίκι, και το μοσχάρι και το λιοντάρι θα βόσκουν μαζί. Και θα υπάρξει η ρίζα του Ιεσσαί και αυτός που θα εγερθεί για να άρχει στα έθνη· σε αυτόν θα ελπίσουν τα έθνη. Και η ανάπαυσή του θα είναι τιμή». Ο Ιεσσαί που αναφέρεται εδώ ήταν ο πατέρας του Δαβίδ. Όπως λοιπόν στις προηγούμενες προφητείες λεγόταν ότι θα προέλθει από τον καρπό και το σπέρμα του Δαβίδ, και πάλι από το σπέρμα του Σολομώντα, με τον ίδιο τρόπο και εδώ, πάρα πολλά χρόνια μετά την τελευτή όχι μόνο του Δαβίδ αλλά και του Σολομώντα, προφητεύεται ότι κάποιος θα προέλθει από τη ρίζα του Ιεσσαί, και προφανώς και από τη ρίζα του Δαβίδ. Αυτός δε ο λόγος θα λύσει την αμφιβολία που υπήρχε προηγουμένως στους Ιουδαίους σχετικά με τον Σολομώντα. Διότι, πολύ καιρό μετά τον θάνατο του Σολομώντα, ο Ησαΐας προφητεύει αυτά για κάποιον άλλον που επρόκειτο να αναφανεί από τη ρίζα του Ιεσσαί και από το σπέρμα του Δαβίδ.

Ότι δε σε κανέναν άλλον παρά στον δικό μας Σωτήρα, τον Χριστό του Θεού, ο οποίος προήλθε από τη ρίζα του Δαβίδ και του Ιεσσαί, δεν ανάγονται τα αναφερόμενα, δεν νομίζω να αμφιβάλλει κανείς, εφόσον σταθεί με προσοχή στην επαγγελία της προφητείας που αναφέρει: «και θα υπάρξει η ρίζα του Ιεσσαί και αυτός που ανίσταται για να άρχει των εθνών· σε αυτόν τα έθνη θα ελπίσουν», καθώς και στα αποτελέσματα που φανερώθηκαν στον Σωτήρα μας. Διότι αυτός και μόνο, μετά την εκ νεκρών ανάσταση, εξαιτίας της οποίας θεωρώ ότι έχει ονομαστεί «ανιστάμενος», δεν κυβέρνησε τον λαό των Ιουδαίων, αλλά όλα τα έθνη, ώστε το λόγιο να μην έχει ανάγκη ερμηνείας, αφού είναι σαφώς πρόδηλο το πώς εκπληρώθηκε σε αυτόν, μαζί με τα άλλα, και το «σε αυτόν τα έθνη θα ελπίσουν». Όσα δε λέγονται σαν να πρόκειται για ζώα και θηρία, τα οποία εξημερώνονται και αποβάλλουν το άγριο και ατίθασο ήθος τους με την έλευση εκείνου που προφητεύεται, θα μπορούσαν να αλληγορηθούν ότι αναφέρονται στους σκληρούς και άγριους τρόπους και στα θηριώδη ήθη των ανθρώπων, τα οποία μέσω της διδασκαλίας του Χριστού πρόκειται να μεταστραφούν από την αλογία και τη θηριωδία. Με τέτοια σαφήνεια θα μπορούσαν να αλληγορηθούν αυτά, όπως ακριβώς θα μπορούσε κανείς να ερμηνεύσει μεταφορικά την αναφερόμενη μέσω της προφητείας «ρίζα του Ιεσσαί» και «τη ράβδο» και «το άνθος», αλλά και όπως θα μπορούσε να κατανοηθεί το ότι είναι ζωσμένος «με δικαιοσύνη τα πλευρά», και περιτυλιγμένος «την οσφύ με αλήθεια».

ΣΤ΄. Αφού είπε λοιπόν, «Για να επιστρέψει την καρδιά του πατέρα προς τον υιό», πρόσθεσε: «Μήπως, όταν έλθω, πατάξω τη γη ολοκληρωτικά»· πατάσσει δε αυτούς που αμαρτάνουν. Βλέπεις ότι αυτοί που αμαρτάνουν ονομάζονται γη; Πάλι σε άλλο σημείο, μιλώντας για τον Χριστό, ο προφήτης έλεγε τα εξής: «Θα έχει ζωσμένη την οσφύ του με δικαιοσύνη, και περιτυλιγμένα τα πλευρά του με αλήθεια»· όχι επειδή υπάρχουν πλευρά και οσφύς στον Θεό, διότι το Θείο είναι ασώματο, αλλά μέσω αυτών των εκφράσεων μας φανερώνει το αδέκαστο και το αλάνθαστο της κρίσεως του δικαστή, και ότι δεν θα υπάρχουν πουθενά πλέον συκοφάντες, ούτε άνθρωποι που ασκούν αθέμιτη επιρροή, ούτε διαφθορά μέσω χρημάτων, ούτε άγνοια του δικαίου. Διότι στα επίγεια δικαστήρια και ο αθώος τιμωρείται και ο ένοχος διαφεύγει, επειδή το δίκαιο έχει διαφθαρεί σε πολλές περιπτώσεις. Όταν όμως έλθει ο δίκαιος και αλάνθαστος κριτής, αυτός που έχει ζωσμένη την οσφύ του με δικαιοσύνη και περιτυλιγμένα τα πλευρά του με αλήθεια, όλοι θα απολαύσουν το δίκαιο με απόλυτη ακρίβεια. Και θα πατάξει τη γη με τον λόγο του στόματός του.

Απέδωσε επίσης κρίση ελέους και οικτιρμού στον ταπεινό λαό, καλώντας σε μετάνοια αμαρτωλούς και τελώνες, «και με το πνεύμα των χειλέων», δηλαδή με τον πνευματικό και θείο του λόγο, πατάσσοντας τους ασεβείς που αντιλέγουν. «Και θα είναι», λέει, «ζωσμένος την οσφύ του με δικαιοσύνη». Δεν είπε απλώς με ζώνη, αλλά με δικαιοσύνη, για να γνωρίσουμε ότι αυτός είναι που παρήγγειλε στους μαθητές «ας είναι οι οσφύες σας περιεζωσμένες» και τα εξής. «Και θα είναι ζωσμένος την οσφύ του με δικαιοσύνη και περιτυλιγμένος τις πλευρές του με την αλήθεια». Έτσι άλλωστε αποκαλεί και ο ίδιος τον εαυτό του, λέγοντας: «Εγώ είμαι η αλήθεια και η ζωή». Η λέξη «εἰλημένος» (περιτυλιγμένος) λέγεται αντί του χρισμένος ή περιτυλιγμένος και εσφιγμένος, ώστε να μη χωράει μέσα του καμία ορμή ψεύδους. Αυτόν τον περιτυλιγμένο περιμένουν οι Ιουδαίοι, όπως λένε· εν αγνοία τους, όμως, περιμένουν τον αντίχριστο που είναι περιτυλιγμένος με το ψεύδος.