Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 11:6

Φτάνοντας, λοιπόν, οι δήμιοι της δικής του τιμωρίας, που έγιναν και οι αίτιοι της δικής μας εορτής, κατέλυσαν στο σπίτι του ίδιου του ανθρώπου που αναζητούσαν, χωρίς να τον γνωρίζουν ούτε να τους γνωρίζει. Κρατούσαν δε μέχρι τότε μυστική την αιτία της άφιξής τους, ώστε, αφού πρώτα πληροφορηθούν από τους ανθρώπους έξω από την πόλη ποιος είναι ο Φωκάς και πού διαμένει, να εμφανιστούν ξαφνικά και να τον συλλάβουν, όπως ακριβώς άλλοτε οι Ιουδαίοι στον κήπο μαζί με τον Ιούδα συνέλαβαν τον Κύριο. Δεν είχαν όμως αντιληφθεί ότι είχαν ήδη το θήραμα μέσα στα δίχτυα τους, τα σκυλιά το κριάρι, οι λύκοι τον αμνό. Και αναπαυόταν μαζί με τις λεοπαρδάλεις το ερίφιο, και το αρνί βοσκούσε μαζί με τους λύκους, και τα λιοντάρια μαζί με το μοσχάρι μοιράζονταν την ίδια στέγη. Όταν όμως, όπως συνηθίζεται να συμβαίνει, το κοινό τραπέζι και η συναναστροφή τούς έδωσαν οικειότητα μεταξύ τους, ο μάρτυρας άρχισε να τους ρωτά ποιοι είναι και για ποιο λόγο ήρθαν στην πόλη του.

Αφού ήρθαν, λοιπόν, οι δήμιοι της δικής του τιμωρίας και οι αίτιοι της δικής μας εορτής, κατέλυσαν στο σπίτι του ίδιου του αναζητούμενου, χωρίς να τον γνωρίζουν ούτε να τους γνωρίζει. Εν τω μεταξύ, κρατούσαν μυστική την αιτία της άφιξής τους, προκειμένου, αφού πρώτα πληροφορηθούν από όσους βρίσκονταν έξω από την πόλη ποιος είναι ο Φωκάς και πού διαμένει, να εμφανιστούν αιφνιδιαστικά και να τον συλλάβουν, όπως ακριβώς οι Εβραίοι κάποτε τον Κύριο, μαζί με τον Ιούδα, στον κήπο. Δεν είχαν καταλάβει ότι είχαν ήδη το θήραμα μέσα στα δίχτυα τους: οι σκύλοι το αρνί, οι λύκοι τον αμνό, τα αρπακτικά και γαμψώνυχα το περιστέρι. Και όπως λέει ο προφήτης Ησαΐας, το ερίφιο αναπαυόταν μαζί με τις παρδάλεις, το αρνί έβοσκε μαζί με τους λύκους, και τα λιοντάρια συγκατοικούσαν μαζί με το μοσχάρι. Επειδή δε, όπως συνήθως συμβαίνει, το κοινό τραπέζι και η συναναστροφή τούς έδωσαν οικειότητα μεταξύ τους, ο μάρτυρας άρχισε να τους ρωτάει ποιοι ήταν και για ποιον λόγο ήρθαν στην πόλη του. Εκείνοι, νιώθοντας σεβασμό για την πρόθυμη υποδοχή και φιλοξενία του ανδρός, και αφού του ζήτησαν να μην αποκαλύψει σε κανέναν όσα θα του έλεγαν, του φανέρωσαν το μυστικό και του ομολόγησαν το εγχείρημα της επιβουλής τους, ότι δηλαδή αναζητούσαν τον Φωκά για να τον τιμωρήσουν. Και τον παρακαλούσαν να προσθέσει στη φιλοξενία του και αυτή την ευεργεσία: να τους βοηθήσει στην καταδίωξη του αναζητούμενου.

Η ζώνη είναι σημείο εξουσίας, και το να λέει ότι θα έχει περιζωσμένα τα πλευρά του δεν σημαίνει τίποτε άλλο παρά ακριβώς αυτό, ότι δηλαδή θα περιβληθεί σαν ζώνη τη δικαιοσύνη και μαζί με αυτήν την αλήθεια. Είναι δε εύλογο ότι ονόμασε δικαιοσύνη και αλήθεια το νέο και ευαγγελικό κήρυγμα, σύμφωνα με εκείνο που ειπώθηκε προς αυτόν μέσω της φωνής του ψαλμωδού: «Η δικαιοσύνη σου είναι δικαιοσύνη αιώνια, και ο νόμος σου αλήθεια.» Διότι δάσκαλος της δικαιοσύνης ήταν μεν και ο νόμος, αλλά δεν παρέμεινε αιώνια, εφόσον εισήχθη η ανώτερη και τελειότερη, προφανώς αυτή δια του Χριστού. Και ο παλαιός νόμος δεν ήταν μάλλον η αλήθεια, αλλά τύπος και σκιά, ενώ ο Χριστός και τα δικά του είναι καθαρά η αλήθεια. Γι' αυτό άλλωστε και έλεγε: «Εγώ είμαι η αλήθεια.» <Και θα βοσκήσει ο λύκος μαζί με το αρνί, και η λεοπάρδαλη θα αναπαυθεί μαζί με το κατσίκι, και το μοσχάρι, και ο ταύρος, και το λιοντάρι θα βοσκήσουν μαζί, και ένα μικρό παιδί θα τα οδηγεί.

Διότι πίστεψαν στον Χριστό που λέει: «Σηκώστε τον ζυγό μου επάνω σας και μάθετε από εμένα, ότι είμαι πράος και ταπεινός στην καρδιά, και θα βρείτε ανάπαυση στις ψυχές σας.» Μαζί λοιπόν με την πίστη κέρδισαν και την απαλλαγή από την παλαιά σκληρότητα, και το να είναι αγαθοί και πράοι, και το να ζουν μαζί με τους αγίους. Διότι και αυτοί αναδείχθηκαν συμπολίτες των αγίων και οικείοι του Θεού· αυτό νομίζω ότι μας υπονοεί με πολλούς τρόπους ο προφητικός λόγος σε αυτά. Διότι λέει, θα βοσκήσει ο λύκος μαζί με το αρνί, και η λεοπάρδαλη θα αναπαυθεί μαζί με το ερίφιο, δηλαδή, μέσω του Χριστού θα ενωθούν τα άγρια με τα ήμερα, εκείνα που δεν είναι με κανέναν τρόπο ιερά με τα ιερά και τα άγια. Διότι, όσον αφορά το γεγονός ότι ο Ισραήλ διαπαιδαγωγήθηκε από τον νόμο και γνώρισε τους τρόπους της επιείκειας, ήταν ήμερος και πράος, καθώς και ιερός, και κατά κάποιον τρόπο παρόμοιος με πρόβατο και κατσίκι· και τα δύο αυτά ζώα είναι ιερά και καθαρά, και επιπλέον έλαβαν την ημερότητα από την ίδια τους τη φύση.

Ο λύκος και η λεοπάρδαλη, καθώς και το λιοντάρι, είναι εκ φύσεως άγρια και ασυμβίβαστα με τα άλλα. Αλλά εν Χριστώ και αυτό έχει κατορθωθεί. Διότι ενώθηκαν μεταξύ τους Ιουδαίοι και Έλληνες, έχοντας ως κοινή τροφή, προφανώς, το ευαγγελικό και αποστολικό κήρυγμα, και έχοντας τεθεί υπό τον έναν Αρχιποιμένα των πάντων, αυτόν που γνωρίζει να τους ποιμαίνει, όπως λέει ο προφήτης, σε καλό βοσκότοπο και σε εύφορο τόπο. Αλλά και το μοσχάρι, λέει, και ο ταύρος και το λιοντάρι θα βοσκήσουν μαζί.

Θα βοσκήσουν λοιπόν, λέει, μαζί και στον ίδιο τόπο το μοσχάρι και ο ταύρος και το λιοντάρι. Και συνδέει πάλι ωφέλιμα το λιοντάρι με το μοσχάρι και τον ταύρο, για να κατανοήσεις πάλι συμβολικά ότι αυτοί που έχουν δικαιωθεί μέσω της πίστης και έχουν υπαχθεί στα σκήπτρα του Σωτήρα όλων μας Χριστού, δεν προέρχονται μόνο από τους καθαρούς και ιερούς, δηλαδή από τους ήμερους και πράους, αυτούς δηλαδή που έχουν εξημερωθεί μέσω του Νόμου, αλλά βεβαίως και από τους άγριους, προφανώς δηλαδή τα έθνη, καθώς ο Σωτήρας όλων μας Χριστός τους συνενώνει σε ομοψυχία, μεταβιβάζοντας το αγαθό που προκύπτει από αυτό και στα παιδιά των παιδιών τους, δηλαδή στους απογόνους τους.

Αλλά και ένα μικρό παιδί, λέει, θα τους οδηγήσει, δηλαδή θα βρίσκονται υπό την καθοδήγηση δασκάλων και παιδαγωγών, οι οποίοι δεν έχουν νου πικρό και κακόβουλο, αλλά μάλλον απλό, και είναι σαν νήπια ως προς την κακία, αλλά σοφοί στον νου. Τέτοιοι είναι όλοι όσοι εν Χριστώ έχουν τον θείο θησαυρό μέσα σε πήλινα σκεύη, και έχουν την καρδιά τους ελεύθερη από δυστροπία και φαυλότητα, και δεν διαφέρουν σε τίποτα από τα νεογέννητα παιδιά.

Διότι, με ποιον τρόπο θα βοσκήσει ο λύκος μαζί με το αρνί, και θα αναπαυθεί η πάρδαλη μαζί με το κατσίκι, και το μοσχάρι, το βόδι και το λιοντάρι θα φάνε μαζί άχυρα, και πότε ακριβώς θα γίνουν αυτά, και ποιοι είναι αυτοί που άλλοτε ήταν σκληροί και ανελέητοι, αλλά έπειτα θα γίνουν ήμεροι και πράοι, και πώς θα αναμειχθούν με τους ήμερους και τους ιερούς, βοσκώντας υπό την καθοδήγηση του ενός αρχιποίμενα των πάντων, το ξεκαθαρίζει λέγοντας: Και θα υπάρξει η ρίζα του Ιεσσαί. Και τι θα είναι αυτή και σε ποιους θα απευθύνεται; Ώστε να κυβερνήσει, λέει, τα έθνη, και να γίνει ελπίδα σε αυτούς που δεν έχουν ελπίδα, δηλαδή στα ίδια τα έθνη, προς τα οποία και ο σοφότατος Παύλος στέλνει επιστολή λέγοντας: «Γι' αυτό να θυμάστε εσείς τα έθνη, που ονομάζεστε ακροβυστία από τη λεγόμενη χειροποίητη περιτομή στη σάρκα, ότι κατά τον καιρό εκείνο ήσασταν χωρίς Χριστό, αποξενωμένοι από την πολιτεία του Ισραήλ και ξένοι ως προς τις διαθήκες, μη έχοντας ελπίδα για την επαγγελία και όντας άθεοι μέσα στον κόσμο. Τώρα όμως, εσείς που κάποτε ήσασταν μακριά, βρεθήκατε κοντά μέσω του αίματος του Χριστού». Αλλά, αν και ήταν χωρίς ελπίδα, και δεν είχαν Θεό στον κόσμο, διότι προσκύνησαν τα έργα των δικών τους χεριών, παρ' όλα αυτά κλήθηκαν μέσω της πίστης στην επίγνωση του Χριστού, και τέθηκαν υπό την εξουσία Του, και απέκτησαν ως Θεό τον εκ φύσεως και αληθινό Θεό, και έγιναν κοινωνοί της ελπίδας των αγίων. Και η ανάπαυσή Του, λέει, θα είναι τιμή.

Τον τύπο αυτής έφερε εν μέρει, σύμφωνα με κάποιους, το περιστέρι επί εποχής του Νώε. Διότι, όπως ακριβώς σε εκείνον μέσω του ξύλου και του ύδατος επήλθε σε αυτούς η σωτηρία και η αρχή μιας νέας γένεσης, και το περιστέρι επέστρεψε σε αυτόν προς το βράδυ κρατώντας ένα φύλλο ελιάς, έτσι, λένε, και το Άγιο Πνεύμα κατήλθε επί του αληθινού Νώε, του δημιουργού της δεύτερης γένεσης, ο οποίος συνάγει στο ίδιο σημείο τις προαιρέσεις παντοειδών γενών, των οποίων τον τύπο έφεραν οι διάφορες καταστάσεις των ζώων μέσα στην κιβωτό. Κατά την παρουσία Του οι νοητοί λύκοι βόσκουν μαζί με τα αρνιά, και η Εκκλησία Του έχει το μοσχάρι και τον ταύρο και το λιοντάρι να βόσκουν μαζί, καθώς μέχρι σήμερα βλέπουμε κοσμικούς άρχοντες να καθοδηγούνται και να διδάσκονται από τους εκκλησιαστικούς. Κατήλθε λοιπόν, όπως εξηγούν ορισμένοι, το νοητό περιστέρι κατά τον καιρό του βαπτίσματος, για να δείξει ότι αυτός είναι που σώζει τους πιστεύοντες μέσω του ξύλου του σταυρού, ο οποίος πρόκειται προς το βράδυ, μέσω του θανάτου του, να χαρίσει τη σωτηρία.

Άλλοι πάλι, άνδρες σκληρότατοι και σφόδρα εξηγριωμένοι, οι οποίοι σε τίποτα δεν διαφέρουν από τις «παρδάλεις», αποβάλλοντας τη φοβερή φύση του θηρίου, θα «αναπαυθούν μαζί» με τα «ερίφια», δηλαδή με τους απλούστερους και ακεραιότερους. Και άλλοι, που στους τρόπους τους παρομοιάζονται με το «λιοντάρι», έχοντας αλλάξει το σκληρόθυμο και σαρκοβόρο ήθος, θα βρεθούν μαζί με τα νεογνά της εκκλησίας, και όπως «τα μοσχάρια και οι ταύροι θα βοσκήσουν μαζί», μεταλαμβάνοντας από την ίδια τροφή των θείων λογίων. Εάν δε δεις ποτέ βασιλικούς άνδρες, τιμημένους με αξιώματα και υπεροχές στον βίο, να συνάγονται στην εκκλησία του Θεού μαζί με πένητες και ευτελείς, μη διστάσεις να πεις ότι και έτσι εκπληρώνεται η Γραφή που λέει ότι «λιοντάρια θα βοσκήσουν μαζί με μοσχάρια». Αλλά βεβαίως, όλους αυτούς που αναφέρθηκαν μαζί, τους «λύκους» και τους «αμνούς» και τις «παρδάλεις», τα «ερίφια» και τα «λιοντάρια» και τα «μοσχάρια» και τους «ταύρους», λέει ότι θα τους «άξει» (οδηγήσει) ένα «μικρό παιδί». Και το ρήμα «άξει» έχει λεχθεί αντί του «συνάξει» (θα συγκεντρώσει).

Αυτήν λοιπόν την τράπεζά τους, δηλαδή την πρόχειρη ανάγνωση των θείων Γραφών, προφητεύει ότι θα γίνει για αυτούς παγίδα και ανταπόδοση και σκάνδαλο· και ότι θα γίνει τέτοια για αυτούς, όχι επειδή είναι τέτοια από τη φύση της, αλλά ότι για εκείνους θα καταστεί τέτοια. Διότι αυτό σημαίνει ο λόγος που λέει: «Ας γίνει η τράπεζά τους ενώπιόν τους παγίδα, και ανταπόδοση και σκάνδαλο». Και στην πράξη αυτό εκπληρώνεται σε αυτούς. Διαβάζοντας, λοιπόν, τις θείες Γραφές, εξαιτίας τους παγιδεύονται, καθώς εκλαμβάνουν τις λέξεις διαφορετικά από το αληθινό τους νόημα, διαστρέφουν τον ορθό λόγο που υπάρχει σε αυτές, και εξαιτίας τους οδηγούνται στην απιστία προς τον Σωτήρα. Αλλά η τράπεζά τους γίνεται για αυτούς και ανταπόδοση. Διότι, ακριβώς με το να μην κατανοούν τα αναγνώσματα, υφίστανται την τιμωρία για όσα έπραξαν εναντίον Του. Γι' αυτό ο Σύμμαχος, αντί για τη φράση «και εις ανταποδόσεις», το μετέφρασε «και εις τιμωρίαν». Αλλά η τράπεζά τους γίνεται ενώπιόν τους και σκάνδαλο. Διότι σκανδαλίζονται, καθώς μένουν στις γυμνές λέξεις και δεν κατανοούν την πνευματική θεωρία που κρύβεται σε αυτές· όπως, για παράδειγμα, όταν ακούν ότι, με την έλευση του Χριστού, ο λύκος θα βοσκήσει μαζί με το αρνί, και η λεοπάρδαλη θα αναπαυθεί μαζί με το κατσίκι, και το λιοντάρι και το βόδι θα φάνε άχυρα· επειδή δεν κατανοούν αυτά και τα παρόμοια, σκανδαλίζονται με τον Χριστό που έχει έλθει, διότι αυτά δεν έγιναν αισθητώς κατά την παρουσία Του.

Και θα βοσκήσει ο λύκος μαζί με το αρνί, και η λεοπάρδαλη θα αναπαυθεί μαζί με το κατσίκι, και το μοσχάρι και ο ταύρος και το λιοντάρι θα βοσκήσουν μαζί, και τα μικρά τους θα βρίσκονται μαζί, και το λιοντάρι θα τρώει άχυρα σαν το βόδι. Και το νήπιο παιδί θα βάλει το χέρι του στην τρύπα των ασπίδων και στη φωλιά των απογόνων των ασπίδων, και δεν θα προξενήσουν κακό ούτε θα μπορέσουν να εξολοθρεύσουν κανέναν πάνω στο άγιο όρος μου, διότι η σύμπασα γη γέμισε από τη γνώση του Κυρίου, όπως το πολύ νερό κατακαλύπτει τις θάλασσες. Και κατά την ημέρα εκείνη θα υπάρχει η ρίζα του Ιεσσαί, και εκείνος που θα εγερθεί για να κυβερνήσει τα έθνη, σε αυτόν θα ελπίσουν τα έθνη, και η ανάπαυσή του θα είναι τιμή.

Ούτε και οι ίδιοι οι εκ περιτομής υπέθεσαν ότι προφητεύεται εδώ κάποιος άλλος εκτός από τον Χριστό, παρά μόνο ότι, εκλαμβάνοντας την προφητεία επιφανειακά και φανταζόμενοι τα όσα αναφέρονται στο χωρίο με τρόπο περισσότερο σωματικό, δεν ομολογούν την πίστη στον Κύριό μας Ιησού Χριστό. Εμείς όμως, έχοντας πειστεί ότι όλα όσα περιέχονται στην προφητεία είναι αντάξια του Θεού, έχουμε πιστέψει ότι αυτά λέγονται για τους ανθρώπινους χαρακτήρες οι οποίοι, μέσω της επιφανείας του Σωτήρα μας, μεταβλήθηκαν από το βάθος της κακίας σε ημερότητα. Βλέποντας μάλιστα και τώρα πώς και με ποιον τρόπο στις εκκλησίες σε όλη την οικουμένη, μετά την παρουσία του Ιησού Χριστού που βλάστησε από τη ρίζα του Ιεσσαί, οι πολλοί άνθρωποι αναπλάστηκαν, και μετέβαλαν την ίδια τους τη φύση εγκαταλείποντας τον θηριώδη βίο, ενώ προηγουμένως κάποιοι από αυτούς ήταν ως προς τον χαρακτήρα τους λύκοι και παρδάλεις και λέοντες, και όσα άλλα θηρία και ερπετά καταλέγει η προφητεία κατ' αναλογία της ποικίλης κακίας και πονηρίας που υπήρχε στον καθένα. Αυτοί, μεταστρεφόμενοι και τρόπον τινά αναπλασσόμενοι, έφτασαν σε τέτοιο βαθμό ημερότητας, ώστε να συντρέφονται, λαμβάνοντας την ίδια τροφή των ιερών λόγων του Θεού, με τους δίκαιους άνδρες του Θεού που διαθέτουν τα πιο ήμερα ήθη. Αυτούς, εξαιτίας αυτής της ακακίας της ψυχής, ο θείος λόγος τους παρομοίασε με ήμερα και πραότατα ζώα, καθώς και με τα παιδία που καταγράφονται εδώ.

Εδώ με τον Λίβανο υπονοεί την Ιερουσαλήμ, όπως αποδείξαμε σε άλλα σημεία, για την οποία ο λόγος απειλεί ότι θα πέσει μαζί με όλα τα σεπτά και ένδοξα που υπάρχουν σε αυτήν. Και αφού προανήγγειλε απειλητικά αυτά, προσθέτει στη συνέχεια: «και θα εξέλθει ράβδος από τη ρίζα του Ιεσσαί, και άνθος θα αναβλαστήσει από τη ρίζα», και τα εξής, παρουσιάζοντας σαφέστατα τη γέννηση του Χριστού από τη ρίζα του Ιεσσαί (και αυτός ήταν ο πατέρας του Δαβίδ). Εξαιτίας αυτής της γέννησης αναγγέλλει την κλήση των εθνών, πρώτα με αινιγματικό και προφητικό τρόπο· διότι το «θα βοσκήσει ο λύκος μαζί με το αρνί, και η λεοπάρδαλη θα αναπαυθεί μαζί με το κατσίκι», και τα παρόμοια, δεν υποδήλωναν τίποτε άλλο παρά τη μεταβολή των εθνών, τα οποία είχαν άγριο και σκληρό χαρακτήρα και δεν διέφεραν σε τίποτα από τα θηρία, προς έναν ευσεβή, ήμερο και κοινωνικό τρόπο ζωής. Αυτό ακριβώς διδάσκει αργότερα πιο ξεκάθαρα, λέγοντας: «γέμισε η σύμπασα από τη γνώση του Κυρίου, όπως το άφθονο νερό καλύπτει τις θάλασσες». Και επιπλέον, ο ίδιος ο προφητικός λόγος, ερμηνεύοντας τον εαυτό του, προσθέτει: «Και κατά την ημέρα εκείνη θα υπάρχει η ρίζα του Ιεσσαί και εκείνος που θα εγερθεί για να εξουσιάσει τα έθνη, σε αυτόν θα ελπίσουν τα έθνη. Και η ανάπαυσή του θα είναι τιμή».

Και ο μεν Μωυσής μάς ευαγγελίζεται όλα αυτά και πολλά άλλα περί του Χριστού· παρόμοια δε με αυτόν και ο Ησαΐας προλέγει ρητώς τα εξής, αναφερόμενος σε κάποιον συγκεκριμένο που πρόκειται να εγερθεί από το σπέρμα και τη διαδοχή του βασιλιά Δαβίδ: «Θα εξέλθει ράβδος από τη ρίζα του Ιεσσαί, και άνθος θα αναβλαστήσει από τη ρίζα· και θα αναπαυθεί πάνω του το Πνεύμα του Θεού, Πνεύμα σοφίας και συνέσεως» και τα λοιπά. Έπειτα, προχωρώντας παρακάτω, προαναγγέλλει με προφητικό τρόπο τη μεταβολή που θα επέλθει μέσω της διδασκαλίας του Χριστού στα αλλόφυλα έθνη, βαρβάρους και Έλληνες, καθώς και στους πιο άγριους και θηριώδεις ανθρώπους, οι οποίοι θα γίνουν πράοι και ήμεροι. Λέει, λοιπόν: «Και θα βοσκήσει ο λύκος μαζί με το αρνί, και η λεοπάρδαλη θα αναπαυθεί μαζί με το ερίφιο, και το μοσχάρι και ο ταύρος και το λιοντάρι θα βοσκήσουν μαζί», και άλλα παρόμοια, τα οποία ευθύς αμέσως διασαφηνίζει και ερμηνεύει λέγοντας: «Και θα υπάρξει εκείνος που θα εγερθεί για να άρχει των εθνών, σε αυτόν τα έθνη θα ελπίσουν».

«Δεν θα κρίνει σύμφωνα με τη δόξα, ούτε θα ελέγξει σύμφωνα με τα λόγια, αλλά θα κρίνει τον ταπεινό με δικαιοσύνη, και θα αποδώσει το δίκαιο στους ταπεινούς της γης. Και θα είναι ζωσμένος την οσφύ του με δικαιοσύνη, και θα έχει περιζωσμένες τις πλευρές του με αλήθεια. Και θα βόσκει ο λύκος μαζί με το αρνί, και η λεοπάρδαλη θα αναπαύεται μαζί με το κατσίκι, και το μοσχάρι και το λιοντάρι θα βόσκουν μαζί. Και θα υπάρξει η ρίζα του Ιεσσαί και αυτός που θα εγερθεί για να άρχει στα έθνη· σε αυτόν θα ελπίσουν τα έθνη. Και η ανάπαυσή του θα είναι τιμή». Ο Ιεσσαί που αναφέρεται εδώ ήταν ο πατέρας του Δαβίδ. Όπως λοιπόν στις προηγούμενες προφητείες λεγόταν ότι θα προέλθει από τον καρπό και το σπέρμα του Δαβίδ, και πάλι από το σπέρμα του Σολομώντα, με τον ίδιο τρόπο και εδώ, πάρα πολλά χρόνια μετά την τελευτή όχι μόνο του Δαβίδ αλλά και του Σολομώντα, προφητεύεται ότι κάποιος θα προέλθει από τη ρίζα του Ιεσσαί, και προφανώς και από τη ρίζα του Δαβίδ. Αυτός δε ο λόγος θα λύσει την αμφιβολία που υπήρχε προηγουμένως στους Ιουδαίους σχετικά με τον Σολομώντα. Διότι, πολύ καιρό μετά τον θάνατο του Σολομώντα, ο Ησαΐας προφητεύει αυτά για κάποιον άλλον που επρόκειτο να αναφανεί από τη ρίζα του Ιεσσαί και από το σπέρμα του Δαβίδ.

Άκουσα πολλούς να λένε ότι η απειλή του βασιλέως είναι όμοια με τον θυμό του λέοντος, και να καταπίπτουν και να οδυνώνται. Τι λοιπόν θα μπορούσαμε να πούμε προς αυτούς; Ότι Εκείνος που είπε: «Λύκοι και αρνία θα βοσκήσουν μαζί, και λεοπάρδαλη θα αναπαυθεί μαζί με ερίφιο, και ο λέων θα φάει άχυρα όπως το βόδι», θα μπορέσει να κάνει και αυτόν τον λέοντα ήμερο πρόβατο.

Διότι, όταν δεις μέσα στην εκκλησία τον φτωχό να στέκεται δίπλα στον πλούσιο, τον άρχοντα δίπλα στον απλό πολίτη, τον ταπεινό δίπλα στον ανώτερο, αυτόν που έξω τρέμει την εξουσία να παραστέκεται μέσα άφοβα μαζί με την εξουσία, κατανόησε τι σημαίνει: «Τότε θα βοσκήσει ο λύκος μαζί με τα αρνιά». Λύκο, λοιπόν, ονομάζει η Γραφή τον πλούσιο, και αρνί τον φτωχό. Και πώς εξηγείται αυτό, ότι «θα συναναστραφεί ο λύκος με το αρνί», με τον ίδιο τρόπο δηλαδή που ο πλούσιος με τον φτωχό; Πρόσεξε με ακρίβεια. Πολλές φορές στέκεται ο πλούσιος και ο φτωχός στην εκκλησία· φτάνει η ώρα των θείων μυστηρίων· αποβάλλεται ο πλούσιος ως αμύητος, ενώ ο φτωχός στέκεται μέσα στις ουράνιες σκηνές, και ο πλούσιος δεν αγανακτεί· διότι γνωρίζει ότι ο ίδιος είναι ξένος προς τα θεία μυστήρια. Αλλά, ω της θείας χάριτος! Όχι μόνο υπάρχει ισοτιμία μέσα στην εκκλησία εξαιτίας της χάριτος του Θεού, αλλά και την ώρα που στέκονται, πολλές φορές ο φτωχός ξεπερνά τον πλούσιο στην ευσέβεια, και σε τίποτα δεν ωφέλησε ο πλούτος αυτόν που τον κατέχει όταν στερείται ευσέβειας, ούτε η φτώχεια ζημίωσε τον πιστό που στέκεται με θάρρος μπροστά στο άγιο θυσιαστήριο. Και αυτά τα λέγω, αγαπητοί, για τους κατηχουμένους, και όχι γενικά για τους πλουσίους. Σκέψου, αγαπητέ, πώς αποχωρεί από την εκκλησία ο κύριος, και παρίσταται στα μυστήρια ο πιστός υπηρέτης· αναχωρεί η κυρία, και παραμένει η δούλη· διότι ο Θεός δεν κάνει διακρίσεις προσώπων. Δεν υπάρχει λοιπόν στην Εκκλησία δούλος και ελεύθερος· αλλά η Γραφή αναγνωρίζει ως δούλο μόνον εκείνον που είναι υποδουλωμένος στην αμαρτία.

Ας μην θεωρήσει, λοιπόν, κανείς ότι αποτελεί ντροπή για την Εκκλησία το γεγονός ότι προετοιμάσαμε βαρβάρους να σταθούν στο μέσο και να μιλήσουν· διότι αυτό αποτελεί στολίδι της Εκκλησίας, αυτό είναι καλλώπισμά της, αυτό αποτελεί απόδειξη της δύναμης της πίστεως. Αυτό ακριβώς και ο προφήτης προαναγγέλλοντας από παλιά έλεγε: «Δεν υπάρχουν λαλιές και λόγια των οποίων οι φωνές να μην ακούγονται· σε όλη τη γη εξήλθε ο φθόγγος τους, και ως τα πέρατα της οικουμένης τα λόγια τους». Το ίδιο πράγμα φανερώνοντας πάλι και ένας άλλος προφήτης, το υποδήλωνε με άλλα λόγια λέγοντας: «Λύκοι και αρνιά θα βοσκήσουν μαζί, και λεοπάρδαλη θα συναναπαυθεί με κατσικάκι, και το λιοντάρι θα φάει άχυρα όπως το βόδι»· δεν μιλούσε, βέβαια, για λιοντάρια, αρνιά, λεοπαρδάλεις και κατσικάκια, αλλά μας προανήγγελλε και μας έδειχνε ότι ο θηριώδης χαρακτήρας των ανθρώπων, αφού αναμειχθεί με τη σοφία του ευαγγελικού κηρύγματος, θα φτάσει σε τέτοια ημερότητα, ώστε να συνυπάρχουν αρμονικά στο ίδιο ποίμνιο με τους πλέον ήμερους και πράους ανθρώπους. Και αυτό ακριβώς είδατε σήμερα, αυτούς δηλαδή που είναι οι πιο βάρβαροι από όλους τους ανθρώπους να στέκονται μαζί με τα πρόβατα της Εκκλησίας, και η βοσκή να είναι κοινή και η μάντρα μία, και μία τράπεζα να έχει παρατεθεί για όλους.

ΝΕΟΦΥΤΟΥ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΥ ΜΟΝΑΧΟΥ ΚΑΙ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ ΛΟΓΟΣ ΑΝΤΙΡΡΗΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΙΟΥΔΑΙΟΥΣ ΠΟΥ ΛΕΝΕ ΟΤΙ ΟΤΑΝ ΕΛΘΕΙ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ, ΤΟΤΕ «ΘΑ ΒΟΣΚΗΣΕΙ ΛΥΚΟΣ ΜΑΖΙ ΜΕ ΑΡΝΙ ΚΑΙ Η ΠΑΡΔΑΛΗ ΘΑ ΑΝΑΠΑΥΘΕΙ ΜΕ ΤΟ ΚΑΤΣΙΚΑΚΙ» ΚΑΙ ΟΣΑ ΕΙΠΕ ΣΤΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ Ο ΠΡΟΦΗΤΗΣ ΗΣΑΪΑΣ· ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΕΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΡΗΤΩΝ ΑΠΟ ΚΕΦΑΛΑΙΑ· ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΚΕΚΛΕΙΣΜΕΝΗΣ ΠΥΛΗΣ ΤΟΥ ΙΕΖΕΚΙΗΛ. Ευλόγησον, πάτερ. Αλίμονο στη σκοτεινή σαν νύχτα και εσκοτισμένη διάνοια των Ιουδαίων και στην παντελή τύφλωσή τους, διότι «βλέποντας δεν βλέπουν και ακούγοντας δεν ακούν»· διότι ακούγοντας ότι «θα βοσκήσει ο λύκος μαζί με το αρνί και η πάρδαλη θα αναπαυθεί με το κατσικάκι, και το μοσχάρι και το λιοντάρι και ο ταύρος θα βοσκήσουν μαζί, και ένα μικρό παιδί θα τα οδηγεί, και το βόδι και η αρκούδα θα βοσκήσουν μαζί, και τα μικρά τους θα βρίσκονται μαζί, και το λιοντάρι θα τρώει άχυρα σαν το βόδι», νομίζουν οι εσκοτισμένοι ότι οι λύκοι και τα αρνιά, οι παρδάλεις και τα κατσίκια και τα μοσχάρια και τα λιοντάρια και οι ταύροι θα συγκεντρωθούν μαζί αισθητά και θα ποιμαίνονται από παιδιά.

Εμείς δε, έχοντας πάρει θάρρος από τη χάρη και τη φωτιστική έμπνευση του Αγίου Πνεύματος, επειγόμαστε να αποκαλύψουμε το νόημα των προαναφερθέντων αγιογραφικών κεφαλαίων, έστω και όχι διεξοδικά, αλλά τουλάχιστον συνοπτικά, προς ασφάλεια μεν των πιστών που τα μελετούν, και ως φίμωτρο δε των εν λόγω Ιουδαίων. Προς αυτούς απευθύνεται και η αντίρρηση μέσω των αγιογραφικών κεφαλαίων που μόλις μνημονεύθηκαν, ελέγχοντας εκ περισσού και ειρωνευόμενος την παράνοιά τους, ότι δηλαδή περιμένουν να βοσκήσουν μαζί λύκοι και αρνιά και τα λοιπά.

Ο δε προφήτης, αφού υποδήλωσε ότι η ρίζα και η ράβδος και το άνθος είναι κάτι το έμψυχο και δεκτικό των επτά χαρισμάτων του Αγίου Πνεύματος, και αφού τον υπέδειξε ως κριτή απροσωπόληπτο και αληθινό και δίκαιο, αναφέρει στη συνέχεια και τα υπόλοιπα γνωρίσματα του Θεού Λόγου και τα προοίμια της βαθιάς ειρήνης, και λέει: Τότε «θα βοσκήσει ο λύκος μαζί με το αρνί, και η λεοπάρδαλη θα αναπαυθεί μαζί με το κατσίκι». Ως λύκο εδώ να εννοείς τον Σαύλο, ο οποίος προηγουμένως λυμαινόταν την Εκκλησία, και ο οποίος μετά την παράδοξη τύφλωσή του και την εκ νέου ανάβλεψή του, συνέβοσκησε με το αρνί, τον μαθητή Ανανία, στην πόλη της Δαμασκού. Και από αυτό, λοιπόν, να διδάσκεσαι και τα εξής. Και όταν ακούσεις «και η λεοπάρδαλη θα αναπαυθεί μαζί με το κατσίκι, και το μοσχάρι και το λιοντάρι και ο ταύρος θα βοσκήσουν μαζί, και ένα μικρό παιδί θα τα οδηγεί, και το βόδι και η αρκούδα θα βοσκήσουν μαζί, και μαζί θα βρίσκονται τα παιδιά τους», να εννοείς τη μεταβολή, μέσω του αποστολικού κηρύγματος, από την αγριότητα και την απιστία προς την πίστη και την ημερότητα.

Διότι, αφού αναστήθηκε τριήμερος εκ νεκρών και εκπλήρωσε στην πράξη την ελπίδα των εθνών, πιστεύθηκε ότι είναι Θεός και τιμήθηκε ως καθαιρέτης του άδη, και επειδή απάλλαξε από την ατιμωτική αιχμαλωσία το πλάσμα του, γέμισε όλη η γη από τη γνώση της θείας κυριότητάς του, όπως το νερό της θάλασσας κατακαλύπτει τον βυθό της με το πλήθος των υδάτων. Διότι αυτά και τα παρόμοια, προβλέποντάς τα ο προφήτης με την έμπνευση του Αγίου Πνεύματος, τα είπε ξεκάθαρα: «Τότε θα βόσκει ο λύκος μαζί με το αρνί» και τα εξής. «Τότε», δηλαδή όταν θα δείτε τον Χριστό να αποστέλλει τους μαθητές σαν αρνιά ανάμεσα σε λύκους και αυτοί να μεταβάλλουν κάθε αγριότητα και απιστία και τυραννική διάθεση σε πίστη και συγχρόνως σε ημερότητα.

Ας πούμε λοιπόν και εμείς μαζί με τον ψάλλοντα προφήτη, αφού κουρδίσουμε τη λύρα, βλέποντας τη θεία συνάφεια του Ιωάννη και του Κύρου: όντως «Αυτή είναι η αλλοίωση της δεξιάς του Υψίστου», μέσω της οποίας οι μωροί αποκτούν σοφία και οι σοφότατοι απομωραίνονται· μέσω της οποίας οι ψαράδες ψαρεύονται, και οι τελώνες εισπράττονται, και οι ληστές ληστεύονται, και οι διώκτες διώκονται· «Αυτή είναι η αλλοίωση της δεξιάς του Υψίστου», μέσω της οποίας οι τυφλοί αναβλέπουν, και τυφλοί γίνονται όσοι βλέπουν· μέσω της οποίας οι βλάσφημοι ευλογούν, και διδάσκουν οι αμόρφωτοι· μέσω της οποίας οι απλοί θαυμάζονται, και όσοι καυχώνται για τη ρητορεία τους χλευάζονται· μέσω της οποίας οι αγράμματοι ρητορεύουν, και οι ρήτορες φέρονται ως αγροίκοι· «Αυτή είναι η αλλοίωση της δεξιάς του Υψίστου», μέσω της οποίας πτωχεύουν οι πλούσιοι και πλουτίζουν οι πένητες, μέσω της οποίας οι δυνατοί ασθένησαν, ενώ οι ασθενείς ζώνονται με δύναμη, μέσω της οποίας ο χορτασμένος πεινά και η πείνα χορταίνεται· «Αυτή είναι η αλλοίωση της δεξιάς του Υψίστου», μέσω της οποίας η στείρα αποκτά πολλά παιδιά και άτεκνη γίνεται η πολύτεκνη· μέσω της οποίας οι δυνάστες καθαιρούνται από τους θρόνους, και οι φτωχοί και οι πένητες, ανυψωμένοι από την κοπριά, παίρνουν την πρωτοκαθεδρία· μέσω της οποίας τα όρη και τα βουνά ταπεινώθηκαν, και οι βαθιές φάραγγες γέμισαν· μέσω της οποίας τα στραβά ισιώνουν και οι τραχείς δρόμοι εξομαλύνονται· «Αυτή λοιπόν είναι η αλλοίωση της δεξιάς του Υψίστου», μέσω της οποίας ο λύκος βόσκει μαζί με το αρνί, και η λεοπάρδαλη αναπαύεται μαζί με το κατσίκι και ο ταύρος και το μοσχάρι βόσκουν μαζί με το λιοντάρι και ποιμαίνονται από μικρό παιδί· μέσω της οποίας η αρκούδα και το βόδι γίνονται σύντροφοι και το βόδι και το λιοντάρι τρώνε άχυρα, και τα παιδιά τους συνυπάρχουν ειρηνικά· μέσω της οποίας τα νήπια απλώνουν άφοβα τα χέρια τους στην τρύπα των ασπίδων και στη φωλιά των απογόνων των ασπίδων· διότι τα φίδια δεν έχουν τη δύναμη ούτε να τα θανατώσουν ούτε να τα βλάψουν. «