Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 11:7

«Και το βόδι και η αρκούδα θα βοσκήσουν μαζί, και τα μικρά τους θα αναπαύονται μαζί· και το λιοντάρι και το βόδι θα φάνε μαζί άχυρο, και το νήπιο παιδί θα βάλει το χέρι του στη φωλιά των ασπίδων και στην κοίτη των απογόνων των ασπίδων· και δεν θα κάνουν κακό, ούτε θα μπορέσουν να καταστρέψουν κανέναν πάνω στο άγιό μου όρος· διότι η σύμπασα γη γέμισε από τη γνώση του Κυρίου, όπως το πολύ νερό καλύπτει τη θάλασσα.» Σε όσα έχουν ήδη προειπωθεί, θα μπορούσε κανείς, και μάλιστα πολύ εύλογα, να θεωρήσει ότι και αυτό αποτελεί ένα μεγάλο και εξαιρετικό σημείο, και ένα αξιοθαύμαστο αποτέλεσμα της ελεύσεως του Σωτήρα μας. Διότι, πριν γίνει άνθρωπος σαν εμάς ο Μονογενής Λόγος του Θεού· πριν προσλάβει τη φύση από το σπέρμα του Αβραάμ και εξομοιωθεί σε όλα με τους αδελφούς του, όπως είναι γραμμένο, ολόκληρο το επίγειο γένος, εννοώ δηλαδή το ανθρώπινο, ήταν χωρισμένο σε δύο έθνη: σε αυτό των Ιουδαίων και σε αυτούς που λάτρευαν την κτίση αντί για τον Κτίστη. Και στην Ιουδαία μεν ο Θεός ήταν γνωστός· από τους άλλους όμως λατρευόταν ένα μεγάλο και άπειρο σμήνος ειδώλων· και ό,τι θεωρούσε ο καθένας σωστό, αυτό τιμούνταν με τη δόξα που ανήκει στον Θεό· «Διότι όλοι εξετράπησαν, εξαχρειώθηκαν όλοι μαζί, δεν υπήρχε κανείς που να πράττει το αγαθό, δεν υπήρχε ούτε ένας.»

Διότι η ειρήνη του Χριστού εκτείνεται έως εδώ και σε εμάς, καθώς και το αγαθό που προέρχεται από την ομοψυχία και την ομοπιστία. Διότι αυτό, νομίζω, δηλώνει όταν προσθέτει ότι: «τα παιδιά τους θα είναι μαζί», και «το λιοντάρι και το βόδι θα τρώνε μαζί άχυρο», λέει. Παρατήρησε ότι δεν είπε πως το ήμερο ζώο θα μεταβεί στη συνηθισμένη τροφή των άγριων, αλλά το άγριο στην τροφή του ήμερου. Διότι σαρκοβόρα είναι ομολογουμένως η αρκούδα και το λιοντάρι, ενώ το βόδι, το μοσχάρι, ή το ερίφιο δεν είναι· μάλλον χορτοφάγα είναι αυτά τα ζώα. Αλλά από τις συνήθειές του, λέει, το άγριο θα απομακρυνθεί. Και θα στραφεί μάλλον στην τροφή των ήμερων, διότι θα φάνε και αυτά άχυρο. Και η τροφή αυτή θα μπορούσε να αποτελεί τύπο της διδασκαλίας. Επομένως, πρέπει να κατανοήσουμε ότι, πριν από την πίστη στον Χριστό, τα έθνη είχαν πονηρούς δασκάλους, οι οποίοι τους προσέφεραν διδασκαλία που ταίριαζε σε θηρία, και τους έπειθαν να τιμούν τα έργα της φθοράς και της απώλειας. Επειδή όμως προσκλήθηκαν στην επίγνωση του αληθινού Θεού, μαζί με την αρχαία πλάνη απαλλάχθηκαν και από τις γνώριμες σε αυτούς διδασκαλίες, τιμώντας μαζί με τους προερχόμενους από τον Ισραήλ την εύανθη και εύπεπτη τροφή των ευαγγελικών διδαγμάτων.

Διότι, με ποιον τρόπο θα βοσκήσει ο λύκος μαζί με το αρνί, και θα αναπαυθεί η πάρδαλη μαζί με το κατσίκι, και το μοσχάρι, το βόδι και το λιοντάρι θα φάνε μαζί άχυρα, και πότε ακριβώς θα γίνουν αυτά, και ποιοι είναι αυτοί που άλλοτε ήταν σκληροί και ανελέητοι, αλλά έπειτα θα γίνουν ήμεροι και πράοι, και πώς θα αναμειχθούν με τους ήμερους και τους ιερούς, βοσκώντας υπό την καθοδήγηση του ενός αρχιποίμενα των πάντων, το ξεκαθαρίζει λέγοντας: Και θα υπάρξει η ρίζα του Ιεσσαί. Και τι θα είναι αυτή και σε ποιους θα απευθύνεται; Ώστε να κυβερνήσει, λέει, τα έθνη, και να γίνει ελπίδα σε αυτούς που δεν έχουν ελπίδα, δηλαδή στα ίδια τα έθνη, προς τα οποία και ο σοφότατος Παύλος στέλνει επιστολή λέγοντας: «Γι' αυτό να θυμάστε εσείς τα έθνη, που ονομάζεστε ακροβυστία από τη λεγόμενη χειροποίητη περιτομή στη σάρκα, ότι κατά τον καιρό εκείνο ήσασταν χωρίς Χριστό, αποξενωμένοι από την πολιτεία του Ισραήλ και ξένοι ως προς τις διαθήκες, μη έχοντας ελπίδα για την επαγγελία και όντας άθεοι μέσα στον κόσμο. Τώρα όμως, εσείς που κάποτε ήσασταν μακριά, βρεθήκατε κοντά μέσω του αίματος του Χριστού». Αλλά, αν και ήταν χωρίς ελπίδα, και δεν είχαν Θεό στον κόσμο, διότι προσκύνησαν τα έργα των δικών τους χεριών, παρ' όλα αυτά κλήθηκαν μέσω της πίστης στην επίγνωση του Χριστού, και τέθηκαν υπό την εξουσία Του, και απέκτησαν ως Θεό τον εκ φύσεως και αληθινό Θεό, και έγιναν κοινωνοί της ελπίδας των αγίων. Και η ανάπαυσή Του, λέει, θα είναι τιμή.

Στην πράξη δε, μπορεί κανείς να το αποδεχθεί και αυτό, παρατηρώντας στην Εκκλησία του Χριστού ότι οι περισσότεροι από τους προεστώτες, λόγω της απλότητας της ψυχής και της ακακίας, δεν διαφέρουν σε τίποτα από τα νήπια· κι όμως, καθοδηγούν όσους συγκεντρώνονται στο ίδιο μέρος από κάθε γένος. «Και το βόδι», λέει, «και η αρκούδα θα βοσκήσουν μαζί, και τα παιδιά τους θα βρίσκονται μαζί»· και εδώ επίσης περιγράφει την από κοινού συναναστροφή ανθρώπων ήμερων και επιτήδειων για την καλλιέργεια της ψυχής, με άλλους που έχουν εξαγριωθεί ως προς τους τρόπους. Βλέποντας παιδιά πλουσίων και φτωχών, κακών και αγαθών να συγκεντρώνονται στην Εκκλησία, θα επιβεβαιώσεις την προφητεία που λέει: «και τα παιδιά τους θα βρίσκονται μαζί». Ο δε «λέων», που είναι σαρκοφάγος από τη φύση του, τρεφόμενος με «άχυρα» σαν φυτοφάγο ζώο, θα μπορούσε πάλι να είναι ένας άνθρωπος θηριώδης και σκληρός, ο οποίος ευφραίνεται με το απλό γράμμα της θείας Γραφής, της οποίας ο κρυμμένος σε βάθος νους θα ήταν ο ίδιος ο θρεπτικός για τις ψυχές Λόγος, ενώ οι λέξεις που τον περιβάλλουν είναι το «άχυρο». Ακόμη, προστίθεται ότι ένα «νήπιο παιδί», όπως αυτό που αναφέρθηκε λίγο πριν, «θα βάλει το χέρι του σε τρύπα ασπίδων» και δεν θα πάθει κανένα κακό. Ως «τρύπες και φωλιές ασπίδων» και των γεννημάτων τους θα μπορούσαν να νοηθούν τα σώματα εκείνων που ενοχλούνται από δαίμονες, στα οποία τα ερπετοειδή και ιοβόλα πνεύματα εμφωλεύουν και βρίσκουν κατοικία, χρησιμοποιώντας ως «τρύπες» τα αισθητήρια όργανα του σώματος.

Αυτήν λοιπόν την τράπεζά τους, δηλαδή την πρόχειρη ανάγνωση των θείων Γραφών, προφητεύει ότι θα γίνει για αυτούς παγίδα και ανταπόδοση και σκάνδαλο· και ότι θα γίνει τέτοια για αυτούς, όχι επειδή είναι τέτοια από τη φύση της, αλλά ότι για εκείνους θα καταστεί τέτοια. Διότι αυτό σημαίνει ο λόγος που λέει: «Ας γίνει η τράπεζά τους ενώπιόν τους παγίδα, και ανταπόδοση και σκάνδαλο». Και στην πράξη αυτό εκπληρώνεται σε αυτούς. Διαβάζοντας, λοιπόν, τις θείες Γραφές, εξαιτίας τους παγιδεύονται, καθώς εκλαμβάνουν τις λέξεις διαφορετικά από το αληθινό τους νόημα, διαστρέφουν τον ορθό λόγο που υπάρχει σε αυτές, και εξαιτίας τους οδηγούνται στην απιστία προς τον Σωτήρα. Αλλά η τράπεζά τους γίνεται για αυτούς και ανταπόδοση. Διότι, ακριβώς με το να μην κατανοούν τα αναγνώσματα, υφίστανται την τιμωρία για όσα έπραξαν εναντίον Του. Γι' αυτό ο Σύμμαχος, αντί για τη φράση «και εις ανταποδόσεις», το μετέφρασε «και εις τιμωρίαν». Αλλά η τράπεζά τους γίνεται ενώπιόν τους και σκάνδαλο. Διότι σκανδαλίζονται, καθώς μένουν στις γυμνές λέξεις και δεν κατανοούν την πνευματική θεωρία που κρύβεται σε αυτές· όπως, για παράδειγμα, όταν ακούν ότι, με την έλευση του Χριστού, ο λύκος θα βοσκήσει μαζί με το αρνί, και η λεοπάρδαλη θα αναπαυθεί μαζί με το κατσίκι, και το λιοντάρι και το βόδι θα φάνε άχυρα· επειδή δεν κατανοούν αυτά και τα παρόμοια, σκανδαλίζονται με τον Χριστό που έχει έλθει, διότι αυτά δεν έγιναν αισθητώς κατά την παρουσία Του.

Ούτε και οι ίδιοι οι εκ περιτομής υπέθεσαν ότι προφητεύεται εδώ κάποιος άλλος εκτός από τον Χριστό, παρά μόνο ότι, εκλαμβάνοντας την προφητεία επιφανειακά και φανταζόμενοι τα όσα αναφέρονται στο χωρίο με τρόπο περισσότερο σωματικό, δεν ομολογούν την πίστη στον Κύριό μας Ιησού Χριστό. Εμείς όμως, έχοντας πειστεί ότι όλα όσα περιέχονται στην προφητεία είναι αντάξια του Θεού, έχουμε πιστέψει ότι αυτά λέγονται για τους ανθρώπινους χαρακτήρες οι οποίοι, μέσω της επιφανείας του Σωτήρα μας, μεταβλήθηκαν από το βάθος της κακίας σε ημερότητα. Βλέποντας μάλιστα και τώρα πώς και με ποιον τρόπο στις εκκλησίες σε όλη την οικουμένη, μετά την παρουσία του Ιησού Χριστού που βλάστησε από τη ρίζα του Ιεσσαί, οι πολλοί άνθρωποι αναπλάστηκαν, και μετέβαλαν την ίδια τους τη φύση εγκαταλείποντας τον θηριώδη βίο, ενώ προηγουμένως κάποιοι από αυτούς ήταν ως προς τον χαρακτήρα τους λύκοι και παρδάλεις και λέοντες, και όσα άλλα θηρία και ερπετά καταλέγει η προφητεία κατ' αναλογία της ποικίλης κακίας και πονηρίας που υπήρχε στον καθένα. Αυτοί, μεταστρεφόμενοι και τρόπον τινά αναπλασσόμενοι, έφτασαν σε τέτοιο βαθμό ημερότητας, ώστε να συντρέφονται, λαμβάνοντας την ίδια τροφή των ιερών λόγων του Θεού, με τους δίκαιους άνδρες του Θεού που διαθέτουν τα πιο ήμερα ήθη. Αυτούς, εξαιτίας αυτής της ακακίας της ψυχής, ο θείος λόγος τους παρομοίασε με ήμερα και πραότατα ζώα, καθώς και με τα παιδία που καταγράφονται εδώ.

«Δεν θα κρίνει σύμφωνα με τη δόξα, ούτε θα ελέγξει σύμφωνα με τα λόγια, αλλά θα κρίνει τον ταπεινό με δικαιοσύνη, και θα αποδώσει το δίκαιο στους ταπεινούς της γης. Και θα είναι ζωσμένος την οσφύ του με δικαιοσύνη, και θα έχει περιζωσμένες τις πλευρές του με αλήθεια. Και θα βόσκει ο λύκος μαζί με το αρνί, και η λεοπάρδαλη θα αναπαύεται μαζί με το κατσίκι, και το μοσχάρι και το λιοντάρι θα βόσκουν μαζί. Και θα υπάρξει η ρίζα του Ιεσσαί και αυτός που θα εγερθεί για να άρχει στα έθνη· σε αυτόν θα ελπίσουν τα έθνη. Και η ανάπαυσή του θα είναι τιμή». Ο Ιεσσαί που αναφέρεται εδώ ήταν ο πατέρας του Δαβίδ. Όπως λοιπόν στις προηγούμενες προφητείες λεγόταν ότι θα προέλθει από τον καρπό και το σπέρμα του Δαβίδ, και πάλι από το σπέρμα του Σολομώντα, με τον ίδιο τρόπο και εδώ, πάρα πολλά χρόνια μετά την τελευτή όχι μόνο του Δαβίδ αλλά και του Σολομώντα, προφητεύεται ότι κάποιος θα προέλθει από τη ρίζα του Ιεσσαί, και προφανώς και από τη ρίζα του Δαβίδ. Αυτός δε ο λόγος θα λύσει την αμφιβολία που υπήρχε προηγουμένως στους Ιουδαίους σχετικά με τον Σολομώντα. Διότι, πολύ καιρό μετά τον θάνατο του Σολομώντα, ο Ησαΐας προφητεύει αυτά για κάποιον άλλον που επρόκειτο να αναφανεί από τη ρίζα του Ιεσσαί και από το σπέρμα του Δαβίδ.

Άκουσα πολλούς να λένε ότι η απειλή του βασιλέως είναι όμοια με τον θυμό του λέοντος, και να καταπίπτουν και να οδυνώνται. Τι λοιπόν θα μπορούσαμε να πούμε προς αυτούς; Ότι Εκείνος που είπε: «Λύκοι και αρνία θα βοσκήσουν μαζί, και λεοπάρδαλη θα αναπαυθεί μαζί με ερίφιο, και ο λέων θα φάει άχυρα όπως το βόδι», θα μπορέσει να κάνει και αυτόν τον λέοντα ήμερο πρόβατο.

ΝΕΟΦΥΤΟΥ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΥ ΜΟΝΑΧΟΥ ΚΑΙ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ ΛΟΓΟΣ ΑΝΤΙΡΡΗΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΙΟΥΔΑΙΟΥΣ ΠΟΥ ΛΕΝΕ ΟΤΙ ΟΤΑΝ ΕΛΘΕΙ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ, ΤΟΤΕ «ΘΑ ΒΟΣΚΗΣΕΙ ΛΥΚΟΣ ΜΑΖΙ ΜΕ ΑΡΝΙ ΚΑΙ Η ΠΑΡΔΑΛΗ ΘΑ ΑΝΑΠΑΥΘΕΙ ΜΕ ΤΟ ΚΑΤΣΙΚΑΚΙ» ΚΑΙ ΟΣΑ ΕΙΠΕ ΣΤΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ Ο ΠΡΟΦΗΤΗΣ ΗΣΑΪΑΣ· ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΕΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΡΗΤΩΝ ΑΠΟ ΚΕΦΑΛΑΙΑ· ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΚΕΚΛΕΙΣΜΕΝΗΣ ΠΥΛΗΣ ΤΟΥ ΙΕΖΕΚΙΗΛ. Ευλόγησον, πάτερ. Αλίμονο στη σκοτεινή σαν νύχτα και εσκοτισμένη διάνοια των Ιουδαίων και στην παντελή τύφλωσή τους, διότι «βλέποντας δεν βλέπουν και ακούγοντας δεν ακούν»· διότι ακούγοντας ότι «θα βοσκήσει ο λύκος μαζί με το αρνί και η πάρδαλη θα αναπαυθεί με το κατσικάκι, και το μοσχάρι και το λιοντάρι και ο ταύρος θα βοσκήσουν μαζί, και ένα μικρό παιδί θα τα οδηγεί, και το βόδι και η αρκούδα θα βοσκήσουν μαζί, και τα μικρά τους θα βρίσκονται μαζί, και το λιοντάρι θα τρώει άχυρα σαν το βόδι», νομίζουν οι εσκοτισμένοι ότι οι λύκοι και τα αρνιά, οι παρδάλεις και τα κατσίκια και τα μοσχάρια και τα λιοντάρια και οι ταύροι θα συγκεντρωθούν μαζί αισθητά και θα ποιμαίνονται από παιδιά.

Ο δε προφήτης, αφού υποδήλωσε ότι η ρίζα και η ράβδος και το άνθος είναι κάτι το έμψυχο και δεκτικό των επτά χαρισμάτων του Αγίου Πνεύματος, και αφού τον υπέδειξε ως κριτή απροσωπόληπτο και αληθινό και δίκαιο, αναφέρει στη συνέχεια και τα υπόλοιπα γνωρίσματα του Θεού Λόγου και τα προοίμια της βαθιάς ειρήνης, και λέει: Τότε «θα βοσκήσει ο λύκος μαζί με το αρνί, και η λεοπάρδαλη θα αναπαυθεί μαζί με το κατσίκι». Ως λύκο εδώ να εννοείς τον Σαύλο, ο οποίος προηγουμένως λυμαινόταν την Εκκλησία, και ο οποίος μετά την παράδοξη τύφλωσή του και την εκ νέου ανάβλεψή του, συνέβοσκησε με το αρνί, τον μαθητή Ανανία, στην πόλη της Δαμασκού. Και από αυτό, λοιπόν, να διδάσκεσαι και τα εξής. Και όταν ακούσεις «και η λεοπάρδαλη θα αναπαυθεί μαζί με το κατσίκι, και το μοσχάρι και το λιοντάρι και ο ταύρος θα βοσκήσουν μαζί, και ένα μικρό παιδί θα τα οδηγεί, και το βόδι και η αρκούδα θα βοσκήσουν μαζί, και μαζί θα βρίσκονται τα παιδιά τους», να εννοείς τη μεταβολή, μέσω του αποστολικού κηρύγματος, από την αγριότητα και την απιστία προς την πίστη και την ημερότητα.

Διότι είναι συνήθεια της Θείας Γραφής να αποκαλεί τους ανθρώπους λύκους και λέοντες, λεοπαρδάλεις και αρκούδες, ταύρους και ονοκενταύρους, και κάποιες φορές σκύλους, εξαιτίας της απιστίας, της δολιότητας, του θράσους, της ροπής προς την αμαρτία, της κλεπτικής και αρπακτικής διάθεσης, της οργής, της κενοδοξίας, του ηγεμονικού κομπασμού και της απρεπούς αλαζονείας· γι' αυτό και πρόσθεσε ότι «και ο λέων ως βους φάγεται άχυρα»· διότι ο λέων είναι σαρκοφάγο θηρίο, και θα θαύμαζε κανείς, αν τον έβλεπε ποτέ να τρώει άχυρα.

Αλλά θαυμάζουμε περισσότερο, όταν βλέπουμε υψηλούς και άρχοντες ανθρώπους να ταπεινώνονται, είτε επιστρέφοντας από την απιστία προς την πίστη, είτε από την αλαζονεία και την έπαρση «προς την υψοποιό ταπείνωση», είτε ακόμη όταν ένας άνθρωπος ταπεινώνεται παρά τη θέλησή του κατά θεία παραχώρηση, και αυτός που καυχιέται για λεόντεια δύναμη, πλεονάζοντας σε πλούτο και εξουσία, ταπεινώνεται σαν βόδι για να φάει άχυρα. Ίσως κάτι παρόμοιο να έπαθε την τωρινή εποχή και το νησί μας η Κύπρος, και οι περισσότεροι από τους μεγάλους της κάθονται, αλίμονο, δεμένοι με σίδερα· για αυτούς δεν ανέχομαι να μιλήσω εκτενέστερα, διότι δεν το επιτρέπει ο καιρός. «Και το λιοντάρι σαν βόδι θα φάει άχυρα, και το νήπιο παιδί θα βάλει το χέρι του σε φωλιά ασπίδων και το απογαλακτισμένο σε κοίτη απογόνων ασπίδων».

Ας πούμε λοιπόν και εμείς μαζί με τον ψάλλοντα προφήτη, αφού κουρδίσουμε τη λύρα, βλέποντας τη θεία συνάφεια του Ιωάννη και του Κύρου: όντως «Αυτή είναι η αλλοίωση της δεξιάς του Υψίστου», μέσω της οποίας οι μωροί αποκτούν σοφία και οι σοφότατοι απομωραίνονται· μέσω της οποίας οι ψαράδες ψαρεύονται, και οι τελώνες εισπράττονται, και οι ληστές ληστεύονται, και οι διώκτες διώκονται· «Αυτή είναι η αλλοίωση της δεξιάς του Υψίστου», μέσω της οποίας οι τυφλοί αναβλέπουν, και τυφλοί γίνονται όσοι βλέπουν· μέσω της οποίας οι βλάσφημοι ευλογούν, και διδάσκουν οι αμόρφωτοι· μέσω της οποίας οι απλοί θαυμάζονται, και όσοι καυχώνται για τη ρητορεία τους χλευάζονται· μέσω της οποίας οι αγράμματοι ρητορεύουν, και οι ρήτορες φέρονται ως αγροίκοι· «Αυτή είναι η αλλοίωση της δεξιάς του Υψίστου», μέσω της οποίας πτωχεύουν οι πλούσιοι και πλουτίζουν οι πένητες, μέσω της οποίας οι δυνατοί ασθένησαν, ενώ οι ασθενείς ζώνονται με δύναμη, μέσω της οποίας ο χορτασμένος πεινά και η πείνα χορταίνεται· «Αυτή είναι η αλλοίωση της δεξιάς του Υψίστου», μέσω της οποίας η στείρα αποκτά πολλά παιδιά και άτεκνη γίνεται η πολύτεκνη· μέσω της οποίας οι δυνάστες καθαιρούνται από τους θρόνους, και οι φτωχοί και οι πένητες, ανυψωμένοι από την κοπριά, παίρνουν την πρωτοκαθεδρία· μέσω της οποίας τα όρη και τα βουνά ταπεινώθηκαν, και οι βαθιές φάραγγες γέμισαν· μέσω της οποίας τα στραβά ισιώνουν και οι τραχείς δρόμοι εξομαλύνονται· «Αυτή λοιπόν είναι η αλλοίωση της δεξιάς του Υψίστου», μέσω της οποίας ο λύκος βόσκει μαζί με το αρνί, και η λεοπάρδαλη αναπαύεται μαζί με το κατσίκι και ο ταύρος και το μοσχάρι βόσκουν μαζί με το λιοντάρι και ποιμαίνονται από μικρό παιδί· μέσω της οποίας η αρκούδα και το βόδι γίνονται σύντροφοι και το βόδι και το λιοντάρι τρώνε άχυρα, και τα παιδιά τους συνυπάρχουν ειρηνικά· μέσω της οποίας τα νήπια απλώνουν άφοβα τα χέρια τους στην τρύπα των ασπίδων και στη φωλιά των απογόνων των ασπίδων· διότι τα φίδια δεν έχουν τη δύναμη ούτε να τα θανατώσουν ούτε να τα βλάψουν. «