Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 14:10

Επειδή λοιπόν η φωνή προήλθε σαν από τα ξύλα του Λιβάνου, για τον λόγο αυτό λένε: «Δεν ανέβηκε αυτός που μας κόβει». Διότι, μετά την επιστροφή των Ισραηλιτών από τη Βαβυλώνα, δεν κινήθηκε πλέον εναντίον τους πόλεμος από τους Ασσύριους. Και εμείς εύλογα θα πούμε στον Σατανά, εμείς που παλαιότερα είχαμε λεηλατηθεί από εκείνον, αλλά τώρα πλέον έχουμε αποκτήσει σταθερό το φρόνημα εν Χριστώ, και νου ασφαλή και ριζωμένο στην ευσέβεια, και καρδιά θαλερότατη: «Αφότου εσύ κοιμήθηκες, δεν ανέβηκε αυτός που μας κόβει». <Ο Άδης από κάτω πικράθηκε όταν σε συνάντησε· ξεσηκώθηκαν μαζί σου όλοι οι γίγαντες που εξουσίασαν τη γη, αυτοί που σήκωσαν από τους θρόνους τους όλους τους βασιλιάδες των εθνών. Όλοι θα αποκριθούν και θα σου πουν: Και εσύ αιχμαλωτίστηκες όπως και εμείς· και συγκαταλέχθηκες ανάμεσά μας· κατέβηκε στον Άδη η δόξα σου, η πολλή σου ευφροσύνη· από κάτω σου θα στρώσουν σήψη, και το σκέπασμά σου θα είναι σκουλήκι.> Είναι συνήθεια της θεόπνευστης Γραφής να προσωποποιεί μερικές φορές, και σαν να δίνει φωνή στα ίδια τα άψυχα πράγματα, όπως είναι το: «Ντρέψου, Σιδώνα, είπε η θάλασσα· και η δύναμη της θάλασσας είπε: Δεν ένιωσα ωδίνες τοκετού, ούτε γέννησα, ούτε έθρεψα νέους, ούτε μεγάλωσα παρθένους». Διότι αποδίδει τον σχετικό λόγο στην πόλη της Τύρου, η οποία λεηλατήθηκε κατά καιρούς από τους Βαβυλώνιους· και λέμε ότι ο λόγος αυτός ταιριάζει στη φύση των πραγμάτων.

Προσωποποιεί, λοιπόν, και τώρα εξίσου ο μακάριος προφήτης· και λέει ότι ο άδης παροξύνθηκε, δηλαδή πικράθηκε, όταν τον συνάντησε καθώς κατέβαινε. Και πρόσεξέ μου την οικονομία του λόγου. Διότι αποδεικνύει μέσα από αυτό ότι είναι μιαιφόνος και γεμάτος αίματα, ώστε σχεδόν όλος ο άδης, δηλαδή αυτοί που βρίσκονται στον άδη, να είναι έργο της εγγενούς του ωμότητας. Διότι ο αλαζόνας δεν σταμάτησε να εξολοθρεύει ολοκληρωτικά έθνη και βασιλείς, και να γεμίζει τον άδη με άθλιες ψυχές. Όλοι λοιπόν οι γίγαντες, λέει, δηλαδή εκείνοι που έγιναν ονομαστοί για τη δύναμή τους και εξουσίασαν πολλά έθνη, οι οποίοι όμως εξοντώθηκαν εξαιτίας σου, θα αποκριθούν και θα πουν: Και εσύ αιχμαλωτίστηκες όπως και εμείς.

Διότι ήσουν μεν άνθρωπος, λένε, αλλά δεν καταδεχόσουν να το γνωρίζεις και να το αναλογίζεσαι αυτό· αλλά ούτε καν θα φανταζόσουν ότι κάποιος θα είναι ανώτερος από τη δική σου αλαζονεία και από το δυσκαταμάχητο χέρι σου, ίσως μάλιστα δεν είχες αποκλείσει εντελώς την ελπίδα ότι θα ήσουν ανώτερος και από τον θάνατο, και μόλις και μετά βίας, και παρά τη θέλησή σου, το μηδικό σπαθί σε έπεισε να μάθεις μέσω της ίδιας της εμπειρίας σου, ότι κι εσύ ήσουν σαν κι εμάς. Και έτσι νικήθηκες, όπως ακριβώς κι εμείς. Κατέβηκε δε στον άδη η δόξα σου, αντί να πει, έσβησε με τον θάνατο· και έχει επιβληθεί η αμείλικτη κυριαρχία της φθοράς. Τη χαρά σου θα τη δει κανείς να έχει μόλις εξαλειφθεί. Θα στρωθεί από κάτω σου η σήψη, και ως ένδυμά σου θα γίνει το σκουλήκι. Και βέβαια αυτό είναι κοινό. Διότι, εφόσον τα ανθρώπινα σώματα υποστούν άπαξ τον θάνατο, οπωσδήποτε θα επακολουθήσει η σήψη και το σκουλήκι. Εντούτοις, για εκείνον λέγεται πολύ εύστοχα, με τη μορφή πικρού ονειδισμού. Διότι εκείνοι που λησμόνησαν τη δική τους αδυναμία, και εξαιτίας της υπερβολικά μεγάλης υπεροψίας ούτε καν περίμεναν ότι θα υποστούν τα ανθρώπινα, εύλογα θα ονειδίζονταν· αφού μόλις όταν τα έπαθαν έμαθαν αυτά που όφειλαν ήδη να γνωρίζουν, ώστε να επιλέξουν να σκέφτονται πιο μετριοπαθώς. Εκείνος λοιπόν, λέει, που σπατάλησε τη ζωή του σε φθαρτές και βασιλικές απολαύσεις, θα κείτεται μαζί με τους άλλους χωρίς σάβανο, και χωρίς να έχει αξιωθεί κανένα από τα καθιερωμένα έθιμα για τους νεκρούς. <Πώς έπεσε από τον ουρανό ο Εωσφόρος, που ανέτειλε το πρωί;>

Διότι έπρεπε, έπρεπε ο αλιτήριος να μη φαίνεται μόνο αλαζόνας, αλλά βεβαίως και θεομάχος, και πορθητής της γης, και σκληρός, και άσπλαχνος, και να μη γνωρίζει με κανέναν τρόπο να ελεεί αυτούς που βρίσκονταν σε έσχατες συμφορές και δυστυχούσαν. Θα μπορούσε δε κάποιος, και μάλιστα πολύ εύλογα, να εφαρμόσει στο κεφάλι εκείνου που συνέτριψε τα πάντα, εννοώ δηλαδή του αρχέκακου δράκοντα, τα όσα έχουν ειπωθεί ιστορικώς. Διότι αυτός μεν απαιτούσε και καταδυνάστευε, με τους τρόπους που ήδη προαναφέραμε· έχει παύσει όμως και έχει εξαλειφθεί, επειδή ο Θεός τον κατακεραύνωσε με αγιάτρευτη πληγή οργής, και σταμάτησε να κόβει, σαν κάποιος ρωμαλέος ξυλοκόπος, τις νοητές κέδρους, για τις οποίες και ο μακάριος Δαβίδ κάνει μνεία λέγοντας προς τον Θεό των όλων: «Οι κέδροι του Λιβάνου τις οποίες εφύτευσας». Επειδή δε έχει πλέον κατέλθει στον άδη, οριστικά καταδικασμένος ο δείλαιος, και εκεί κατακαίγεται από την παμφάγο φλόγα, έχουν εκπλαγεί που έπαθε αυτό, όπως είναι φυσικό, οι πονηρές και υποταγμένες σε αυτόν δυνάμεις, και ίσως μάλιστα τον θρήνησαν λέγοντας: «Και εσύ αλώθηκες όπως και εμείς, και συγκαταλέχθηκες ανάμεσά μας», και τα συναφή. Διότι, όσον αφορά τη δόξα, ήταν μεν διακεκριμένος μεταξύ των αγγέλων, και περιφανής στις άνω δυνάμεις, ακριβώς όπως ο Εωσφόρος ανάμεσα στα άστρα.

Διότι οι μεν απέδωσαν το χρέος (της ζωής) εν ησυχία, ήρεμα και πράα, στη δική τους εστία, εσύ όμως, αφού σου αφαιρέθηκε η ζωή από το μαχαίρι των εχθρών, 〈θα ριφθείς νεκρός〉 και άταφος, εκτεθειμένος ως βορά στα θηρία και τα πτηνά. Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι μέχρι αυτά τα σημεία έφτασε ο δέκατος έβδομος τόμος των εξηγητικών υπομνημάτων του Ωριγένη στον προφήτη. Το νόημα δε των όσων ειπώθηκαν, ο Σύμμαχος το ερμήνευσε με τον εξής τρόπο: 〈Και εσύ πληγώθηκες όπως εμείς, και εξισώθηκες με εμάς. Γκρεμίστηκε στον άδη η υπερηφάνειά σου, θανατώθηκε το στόμα σου, από κάτω σου θα στρωθούν έρποντα ζωύφια και το σκέπασμά σου θα είναι σκουλήκια. Πώς έπεσες από τον ουρανό, εωσφόρε, άστρο της αυγής; Κατακόπηκες στη γη, εσύ που πλήγωνες τα έθνη. Εσύ όμως είπες στην καρδιά σου: Θα ανεβώ στον ουρανό, πάνω από τα άστρα του ουρανού θα υψώσω τον θρόνο μου και θα καθίσω στο όρος της σύναξης, στα πέρατα του βορρά, θα ανεβώ πάνω σε υψηλή νεφέλη, θα γίνω όμοιος με τον Ύψιστο. Αλλά στον άδη θα κατέβεις, στα βάθη του λάκκου. Εκείνοι που θα σε δουν θα σκύψουν (από πάνω σου), θα συλλογιστούν για εσένα: Αυτός είναι ο άνδρας που τάραξε τη γη και συντάραξε τα βασίλεια; Που έκανε την οικουμένη σαν έρημο και κατέστρεψε τις πόλεις της, που δεν άφησε ελεύθερους τους αιχμαλώτους του (να επιστρέψουν) στα σπίτια τους; Όλοι οι βασιλιάδες των εθνών αναπαύτηκαν με τιμή, ο καθένας στον δικό του οίκο. Εσύ όμως θα ριφθείς μακριά από τον τάφο σου σαν βδελυρό έκτρωμα, σκεπασμένος με σφαγιασμένους, κατατρυπημένους από μαχαίρι, που κατεβαίνουν στα θεμέλια του λάκκου〉.

Ολόκληρη η γη βοά με ευφροσύνη, και τα δέντρα του Λιβάνου ευφράνθηκαν για σένα, καθώς και η κέδρος του Λιβάνου: Από τότε που εσύ κοιμήθηκες, δεν ανέβηκε πια αυτός που μας κόβει. Ο άδης από κάτω πικράθηκε όταν σε συνάντησε· ξεσηκώθηκαν μαζί σου όλοι οι γίγαντες που κυβέρνησαν τη γη, αυτοί που σήκωσαν από τους θρόνους τους όλους τους βασιλιάδες των εθνών. Όλοι θα αποκριθούν και θα σου πουν: Και εσύ αλώθηκες... ...και το σκέπασμά σου είναι σκουλήκι. Πώς έπεσε από τον ουρανό ο εωσφόρος, που ανέτελλε το πρωί; Συντρίφτηκε στη γη αυτός που έστελνε εντολές προς όλα τα έθνη. Εσύ δε είπες στον λογισμό σου: Στον ουρανό θα ανεβώ... τώρα όμως θα κατέβεις στον άδη και στα θεμέλια της γης. Αυτοί που θα σε δουν θα απορήσουν μαζί σου και θα πουν: Αυτός είναι ο άνθρωπος που τάραζε τη γη, που συγκλόνιζε βασιλιάδες, ... και κατέστρεψε τις πόλεις του, που δεν ελευθέρωσε τους αιχμαλώτους. Όλοι οι βασιλιάδες των εθνών κοιμήθηκαν με τιμή, ... εσύ όμως θα ριχτείς στα βουνά ως βδελυρός νεκρός, μαζί με πολλούς νεκρούς που κατατρυπήθηκαν από μαχαίρια και κατεβαίνουν στον άδη. Όπως ένα ένδυμα λερωμένο με αίμα δεν μπορεί να είναι καθαρό, έτσι ούτε και εσύ θα είσαι καθαρός ... σπέρμα πονηρό. Ετοίμασε για σφαγή τα παιδιά σου εξαιτίας των αμαρτιών του πατέρα σου, για να μην αναστηθούν ... και γεμίσουν τη γη με πόλεις ... και θα καταστήσω τη Βαβυλωνία έρημη ώστε να κατοικείται από σκαντζόχοιρους, και θα καταντήσει ένα τίποτα· και θα τη μετατρέψω σε βούρκο πηλού για καταστροφή.

Αλλά θα στείλει ο Κύριος Αδωναΐ στην τιμή σου ατιμία, και στη δόξα σου φωτιά που καίει θα αναφλεγεί· και το φως του Ισραήλ θα γίνει φωτιά, και θα τον αγιάσει μέσα σε φλόγα και θα καταφάει την ύλη σαν χορτάρι. Και πάλι σε άλλο σημείο λέει: «Πώς ησύχασε αυτός που απαιτούσε, και πώς ησύχασε ο καταπιεστής; Συνέτριψε ο Θεός τον ζυγό των αρχόντων· αφού χτύπησε το έθνος με θυμό, με πληγή ανίατη, χτυπώντας το έθνος με πληγή οργής, η οποία δεν το λυπήθηκε· αναπαύθηκε με πεποίθηση. Όλη η γη φωνάζει με ευφροσύνη· τα δέντρα του Λιβάνου ευφράνθηκαν για σένα, καθώς και η κέδρος του Λιβάνου· από τότε που εσύ κοιμήθηκες, δεν ανέβηκε αυτός που μας κόβει. Ο Άδης κάτω πικράθηκε όταν σε συνάντησε, ξεσηκώθηκαν μαζί σου όλοι οι γίγαντες, εκείνοι που εξουσίασαν τη γη, εκείνοι που σηκώνουν από τους θρόνους τους όλους τους βασιλιάδες των εθνών. Όλοι θα αποκριθούν και θα σου πουν: Και εσύ αλώθηκες όπως και εμείς, και συγκαταλέχθηκες ανάμεσά μας. Κατέβηκε στον Άδη η δόξα σου, η πολλή ευφροσύνη σου· από κάτω σου θα στρώσουν σήψη, και το σκέπασμά σου θα είναι σκουλήκι. Πώς έπεσε από τον ουρανό ο εωσφόρος που ανέτελλε το πρωί; Συνετρίβη στη γη αυτός που έστελνε μηνύματα σε όλα τα έθνη. Εσύ όμως είπες στη διάνοιά σου: Θα ανεβώ στον ουρανό, πάνω από τα άστρα του ουρανού θα στήσω τον θρόνο μου, θα καθίσω σε όρος υψηλό, στα ψηλά βουνά προς τον βορρά, θα ανεβώ πάνω από τα σύννεφα, θα γίνω όμοιος με τον Ύψιστο.»

Πες μου, λοιπόν: αν κάποιος διατασσόταν να καεί, και έπειτα έβλεπε και το παιδί του να καίγεται μαζί του, και την κνίσα από τις σάρκες να αναδύεται, δεν θα πέθαινε; Βεβαιότατα· και το πώς, εγώ θα το εξηγήσω. Διότι, αν αυτοί που δεν πάσχουν, βλέποντας να συμβαίνουν αυτά, παραλύουν και καταρρέουν, πολύ περισσότερο θα το πάθουν αυτό εκείνοι που κακοπαθούν. Και μην απορήσεις· διότι άκουσε τι λέει κάποιος σοφός: Και εσύ αλώθηκες όπως και εμείς, και συγκαταλέχθηκες ανάμεσά μας.