Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 14:11

Εξαιτίας Σου και της θείας Σου ανδραγαθίας, όλοι τον καταπατούν και όλοι τον περιπαίζουν. Διότι, αφού Εσύ πρώτος τον ενέπαιξες, έγινε πλέον η αρχή του πλάσματος του Κυρίου, το οποίο έχει δημιουργηθεί για να εμπαίζεται. Και αφού Εσύ τον κατέβαλες, προκάλεσε σε όλους μεγάλη έκπληξη, ώστε να λένε: «Πώς εξέπεσε από τον ουρανό ο Εωσφόρος, αυτός που ανέτειλε το πρωί;» Και αφού Εσύ έλαβες από αυτόν το εναντίον μας χειρόγραφο και το προσήλωσες στον σταυρό, όλοι τον χλευάζουν λέγοντας: «Πώς έπαυσε ο απαιτητής; Και πώς έπαυσε ο καταπιεστής; Συνέτριψε ο Θεός τον ζυγό των αμαρτωλών. Διότι στο εξής από κάτω του στρώνεται σήψη, και το σκέπασμά του γίνεται σκουλήκια», και όλοι πλέον δεν φοβούνται τον δράκοντα, αλλά προσκυνούν Εσένα και δι' Εσού τον Πατέρα.

Επειδή λοιπόν η φωνή προήλθε σαν από τα ξύλα του Λιβάνου, για τον λόγο αυτό λένε: «Δεν ανέβηκε αυτός που μας κόβει». Διότι, μετά την επιστροφή των Ισραηλιτών από τη Βαβυλώνα, δεν κινήθηκε πλέον εναντίον τους πόλεμος από τους Ασσύριους. Και εμείς εύλογα θα πούμε στον Σατανά, εμείς που παλαιότερα είχαμε λεηλατηθεί από εκείνον, αλλά τώρα πλέον έχουμε αποκτήσει σταθερό το φρόνημα εν Χριστώ, και νου ασφαλή και ριζωμένο στην ευσέβεια, και καρδιά θαλερότατη: «Αφότου εσύ κοιμήθηκες, δεν ανέβηκε αυτός που μας κόβει». <Ο Άδης από κάτω πικράθηκε όταν σε συνάντησε· ξεσηκώθηκαν μαζί σου όλοι οι γίγαντες που εξουσίασαν τη γη, αυτοί που σήκωσαν από τους θρόνους τους όλους τους βασιλιάδες των εθνών. Όλοι θα αποκριθούν και θα σου πουν: Και εσύ αιχμαλωτίστηκες όπως και εμείς· και συγκαταλέχθηκες ανάμεσά μας· κατέβηκε στον Άδη η δόξα σου, η πολλή σου ευφροσύνη· από κάτω σου θα στρώσουν σήψη, και το σκέπασμά σου θα είναι σκουλήκι.> Είναι συνήθεια της θεόπνευστης Γραφής να προσωποποιεί μερικές φορές, και σαν να δίνει φωνή στα ίδια τα άψυχα πράγματα, όπως είναι το: «Ντρέψου, Σιδώνα, είπε η θάλασσα· και η δύναμη της θάλασσας είπε: Δεν ένιωσα ωδίνες τοκετού, ούτε γέννησα, ούτε έθρεψα νέους, ούτε μεγάλωσα παρθένους». Διότι αποδίδει τον σχετικό λόγο στην πόλη της Τύρου, η οποία λεηλατήθηκε κατά καιρούς από τους Βαβυλώνιους· και λέμε ότι ο λόγος αυτός ταιριάζει στη φύση των πραγμάτων.

Διότι ήσουν μεν άνθρωπος, λένε, αλλά δεν καταδεχόσουν να το γνωρίζεις και να το αναλογίζεσαι αυτό· αλλά ούτε καν θα φανταζόσουν ότι κάποιος θα είναι ανώτερος από τη δική σου αλαζονεία και από το δυσκαταμάχητο χέρι σου, ίσως μάλιστα δεν είχες αποκλείσει εντελώς την ελπίδα ότι θα ήσουν ανώτερος και από τον θάνατο, και μόλις και μετά βίας, και παρά τη θέλησή σου, το μηδικό σπαθί σε έπεισε να μάθεις μέσω της ίδιας της εμπειρίας σου, ότι κι εσύ ήσουν σαν κι εμάς. Και έτσι νικήθηκες, όπως ακριβώς κι εμείς. Κατέβηκε δε στον άδη η δόξα σου, αντί να πει, έσβησε με τον θάνατο· και έχει επιβληθεί η αμείλικτη κυριαρχία της φθοράς. Τη χαρά σου θα τη δει κανείς να έχει μόλις εξαλειφθεί. Θα στρωθεί από κάτω σου η σήψη, και ως ένδυμά σου θα γίνει το σκουλήκι. Και βέβαια αυτό είναι κοινό. Διότι, εφόσον τα ανθρώπινα σώματα υποστούν άπαξ τον θάνατο, οπωσδήποτε θα επακολουθήσει η σήψη και το σκουλήκι. Εντούτοις, για εκείνον λέγεται πολύ εύστοχα, με τη μορφή πικρού ονειδισμού. Διότι εκείνοι που λησμόνησαν τη δική τους αδυναμία, και εξαιτίας της υπερβολικά μεγάλης υπεροψίας ούτε καν περίμεναν ότι θα υποστούν τα ανθρώπινα, εύλογα θα ονειδίζονταν· αφού μόλις όταν τα έπαθαν έμαθαν αυτά που όφειλαν ήδη να γνωρίζουν, ώστε να επιλέξουν να σκέφτονται πιο μετριοπαθώς. Εκείνος λοιπόν, λέει, που σπατάλησε τη ζωή του σε φθαρτές και βασιλικές απολαύσεις, θα κείτεται μαζί με τους άλλους χωρίς σάβανο, και χωρίς να έχει αξιωθεί κανένα από τα καθιερωμένα έθιμα για τους νεκρούς. <Πώς έπεσε από τον ουρανό ο Εωσφόρος, που ανέτειλε το πρωί;>

Δίωξε από τη διάνοιά μου τον δόλιο φθορέα και απάλλαξέ με πριν από τον θάνατο από τη μερίδα των ασεβών. Θυμήσου με, Κύριε, με έλεος και οικτιρμούς, και κλίνε το ους σου στη δέηση του δούλου σου. Ας μην καταδικαστώ μαζί με τους υπερήφανους. Ας μην απορριφθώ από το βλέμμα των οφθαλμών σου. Ας μη γίνω μερίδα της απώλειας. Ας μην καταποντιστώ στα βάθη της αβύσσου. Ας μην κατακλειστώ στα ταμεία του άδη. Ας μην υποστρώσουν κάτω από εμένα σήψη, και το κατάλυμά μου ας μην είναι το σκουλήκι. Ας μην κλειστώ στο αιώνιο σκοτάδι κάτω από τα θεμέλια των ορέων, δεμένος με αιώνια δεσμά. Ας μην παραδοθώ σε ανελέητο άγγελο. Ας μην κατακαώ στο άσβεστο πυρ. Θυμήσου με, Κύριε, και σώσε με, Άγιε, εσύ που αναπαύεσαι στους αγίους. Εσύ είπες, Κύριε, ζητάτε και θα σας δοθεί.

Διότι οι μεν απέδωσαν το χρέος (της ζωής) εν ησυχία, ήρεμα και πράα, στη δική τους εστία, εσύ όμως, αφού σου αφαιρέθηκε η ζωή από το μαχαίρι των εχθρών, 〈θα ριφθείς νεκρός〉 και άταφος, εκτεθειμένος ως βορά στα θηρία και τα πτηνά. Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι μέχρι αυτά τα σημεία έφτασε ο δέκατος έβδομος τόμος των εξηγητικών υπομνημάτων του Ωριγένη στον προφήτη. Το νόημα δε των όσων ειπώθηκαν, ο Σύμμαχος το ερμήνευσε με τον εξής τρόπο: 〈Και εσύ πληγώθηκες όπως εμείς, και εξισώθηκες με εμάς. Γκρεμίστηκε στον άδη η υπερηφάνειά σου, θανατώθηκε το στόμα σου, από κάτω σου θα στρωθούν έρποντα ζωύφια και το σκέπασμά σου θα είναι σκουλήκια. Πώς έπεσες από τον ουρανό, εωσφόρε, άστρο της αυγής; Κατακόπηκες στη γη, εσύ που πλήγωνες τα έθνη. Εσύ όμως είπες στην καρδιά σου: Θα ανεβώ στον ουρανό, πάνω από τα άστρα του ουρανού θα υψώσω τον θρόνο μου και θα καθίσω στο όρος της σύναξης, στα πέρατα του βορρά, θα ανεβώ πάνω σε υψηλή νεφέλη, θα γίνω όμοιος με τον Ύψιστο. Αλλά στον άδη θα κατέβεις, στα βάθη του λάκκου. Εκείνοι που θα σε δουν θα σκύψουν (από πάνω σου), θα συλλογιστούν για εσένα: Αυτός είναι ο άνδρας που τάραξε τη γη και συντάραξε τα βασίλεια; Που έκανε την οικουμένη σαν έρημο και κατέστρεψε τις πόλεις της, που δεν άφησε ελεύθερους τους αιχμαλώτους του (να επιστρέψουν) στα σπίτια τους; Όλοι οι βασιλιάδες των εθνών αναπαύτηκαν με τιμή, ο καθένας στον δικό του οίκο. Εσύ όμως θα ριφθείς μακριά από τον τάφο σου σαν βδελυρό έκτρωμα, σκεπασμένος με σφαγιασμένους, κατατρυπημένους από μαχαίρι, που κατεβαίνουν στα θεμέλια του λάκκου〉.

Ας ακούσουμε, λοιπόν, από τη φωνή του προφήτη ποια ήταν εκείνα που αυτή η καρδιά της γης μηχανεύτηκε εναντίον των πάντων, όταν άνοιξε το στόμα της εναντίον της σάρκας του Κυρίου. Τι του λέει ο Ησαΐας, ελέγχοντας τους συλλογισμούς του; «Εσύ είπες στην καρδιά σου: Στον ουρανό θα αναβώ, πάνω από τα άστρα του ουρανού θα στήσω τον θρόνο μου, θα καθίσω σε όρος υψηλό, θα αναβώ πάνω από τα νέφη και θα γίνω όμοιος με τον Ύψιστο». Αυτά μηχανεύτηκε μέσα της η πονηρή καρδιά. Και ακόμη πριν από αυτά, ο μέγας στην κακία νους, ο πονηρός Ασσύριος, τι λογιζόταν μέσα του ας ακούσουμε πάλι από τη φωνή του Ησαΐα, εκείνα που είπε: «Με την ισχύ του χεριού μου θα ενεργήσω και με τη σοφία της συνέσεώς μου θα καταργήσω τα όρια των εθνών και την ισχύ τους θα λεηλατήσω και θα συνταράξω κατοικημένες πόλεις και θα καταλάβω ολόκληρη την οικουμένη σαν φωλιά πουλιών και σαν εγκαταλελειμμένα αυγά θα την μαζέψω και δεν υπάρχει κανείς που θα με αποφύγει ή θα μου αντιμιλήσει». Με αυτήν την ελπίδα δέχεται μέσα του Εκείνον που από φιλανθρωπία κατήλθε σε αυτούς που βρίσκονταν κάτω. Τι όμως του συνέβη αντί αυτών που ήλπιζε, το διηγείται με σαφήνεια η προφητεία, αναφερόμενη στο πάθημα που τον βρήκε, λέγοντας: «Πώς εξέπεσε από τον ουρανό ο εωσφόρος; Πώς συνετρίβη στη γη αυτός, κάτω από τον οποίο στρώθηκε η σήψη, και του οποίου ένδυμα γίνεται το περιτύλιγμα των σκουληκιών;» Και όσα άλλα εξιστορεί για τον αφανισμό του, τα οποία μπορεί όποιος επιθυμεί να τα μάθει με ακρίβεια από τα ίδια τα γεγραμμένα.

Ολόκληρη η γη βοά με ευφροσύνη, και τα δέντρα του Λιβάνου ευφράνθηκαν για σένα, καθώς και η κέδρος του Λιβάνου: Από τότε που εσύ κοιμήθηκες, δεν ανέβηκε πια αυτός που μας κόβει. Ο άδης από κάτω πικράθηκε όταν σε συνάντησε· ξεσηκώθηκαν μαζί σου όλοι οι γίγαντες που κυβέρνησαν τη γη, αυτοί που σήκωσαν από τους θρόνους τους όλους τους βασιλιάδες των εθνών. Όλοι θα αποκριθούν και θα σου πουν: Και εσύ αλώθηκες... ...και το σκέπασμά σου είναι σκουλήκι. Πώς έπεσε από τον ουρανό ο εωσφόρος, που ανέτελλε το πρωί; Συντρίφτηκε στη γη αυτός που έστελνε εντολές προς όλα τα έθνη. Εσύ δε είπες στον λογισμό σου: Στον ουρανό θα ανεβώ... τώρα όμως θα κατέβεις στον άδη και στα θεμέλια της γης. Αυτοί που θα σε δουν θα απορήσουν μαζί σου και θα πουν: Αυτός είναι ο άνθρωπος που τάραζε τη γη, που συγκλόνιζε βασιλιάδες, ... και κατέστρεψε τις πόλεις του, που δεν ελευθέρωσε τους αιχμαλώτους. Όλοι οι βασιλιάδες των εθνών κοιμήθηκαν με τιμή, ... εσύ όμως θα ριχτείς στα βουνά ως βδελυρός νεκρός, μαζί με πολλούς νεκρούς που κατατρυπήθηκαν από μαχαίρια και κατεβαίνουν στον άδη. Όπως ένα ένδυμα λερωμένο με αίμα δεν μπορεί να είναι καθαρό, έτσι ούτε και εσύ θα είσαι καθαρός ... σπέρμα πονηρό. Ετοίμασε για σφαγή τα παιδιά σου εξαιτίας των αμαρτιών του πατέρα σου, για να μην αναστηθούν ... και γεμίσουν τη γη με πόλεις ... και θα καταστήσω τη Βαβυλωνία έρημη ώστε να κατοικείται από σκαντζόχοιρους, και θα καταντήσει ένα τίποτα· και θα τη μετατρέψω σε βούρκο πηλού για καταστροφή.

Αλλά θα στείλει ο Κύριος Αδωναΐ στην τιμή σου ατιμία, και στη δόξα σου φωτιά που καίει θα αναφλεγεί· και το φως του Ισραήλ θα γίνει φωτιά, και θα τον αγιάσει μέσα σε φλόγα και θα καταφάει την ύλη σαν χορτάρι. Και πάλι σε άλλο σημείο λέει: «Πώς ησύχασε αυτός που απαιτούσε, και πώς ησύχασε ο καταπιεστής; Συνέτριψε ο Θεός τον ζυγό των αρχόντων· αφού χτύπησε το έθνος με θυμό, με πληγή ανίατη, χτυπώντας το έθνος με πληγή οργής, η οποία δεν το λυπήθηκε· αναπαύθηκε με πεποίθηση. Όλη η γη φωνάζει με ευφροσύνη· τα δέντρα του Λιβάνου ευφράνθηκαν για σένα, καθώς και η κέδρος του Λιβάνου· από τότε που εσύ κοιμήθηκες, δεν ανέβηκε αυτός που μας κόβει. Ο Άδης κάτω πικράθηκε όταν σε συνάντησε, ξεσηκώθηκαν μαζί σου όλοι οι γίγαντες, εκείνοι που εξουσίασαν τη γη, εκείνοι που σηκώνουν από τους θρόνους τους όλους τους βασιλιάδες των εθνών. Όλοι θα αποκριθούν και θα σου πουν: Και εσύ αλώθηκες όπως και εμείς, και συγκαταλέχθηκες ανάμεσά μας. Κατέβηκε στον Άδη η δόξα σου, η πολλή ευφροσύνη σου· από κάτω σου θα στρώσουν σήψη, και το σκέπασμά σου θα είναι σκουλήκι. Πώς έπεσε από τον ουρανό ο εωσφόρος που ανέτελλε το πρωί; Συνετρίβη στη γη αυτός που έστελνε μηνύματα σε όλα τα έθνη. Εσύ όμως είπες στη διάνοιά σου: Θα ανεβώ στον ουρανό, πάνω από τα άστρα του ουρανού θα στήσω τον θρόνο μου, θα καθίσω σε όρος υψηλό, στα ψηλά βουνά προς τον βορρά, θα ανεβώ πάνω από τα σύννεφα, θα γίνω όμοιος με τον Ύψιστο.»

Έτσι, έγινε και κατώτερος από τους ανθρώπους. Διότι, τι λέει ο Ησαΐας; «Τον είδαμε, και δεν είχε ούτε όψη ούτε κάλλος, αλλά η όψη του ήταν περιφρονημένη και υποδεέστερη από όλους τους υιούς των ανθρώπων»· γι' αυτόν τον λόγο ονόμασε τον εαυτό του σκώληκα. Διότι τι λέει; «Εγώ όμως είμαι σκώληξ και όχι άνθρωπος». Και στο βιβλίο του Ησαΐα ο Πατήρ λέει προς αυτόν: «Μη φοβάσαι, σκώληξ Ιακώβ». Έπειτα, κάνοντας μνεία και της ένδοξης τελευτής του, έλεγε: «Και το υπόλειμμά σου είναι σκώληξ». Διότι έπρεπε αυτός, σαν σοφός αλιέας, στο αστράπτον αγκίστρι της θεότητος να περιθέσει τον σκώληκα της σαρκός και να τον καταβιβάσει στον βυθό αυτού του βίου, και με αυτόν τον τρόπο να αγκιστρώσει τον δράκοντα, ώστε να εκπληρωθεί πραγματικά το γεγραμμένο στον Ιώβ: «Θα σύρεις άραγε τον δράκοντα με αγκίστρι;». Όμοια, λοιπόν, είναι η βασιλεία των ουρανών με κόκκο σινάπεως.

Βεβαίως λοιπόν, όπως ακριβώς ανέφερα, αυτό είναι ξεκάθαρο από όσα έχουν ήδη συμβεί, αλλά όχι λιγότερο φανερό θα γίνει και από όσα πρόκειται να λεχθούν στη συνέχεια. Διότι, εάν ενώ το σώμα υπόκειται σε τέτοια αναγκαιότητα, και όλοι πεθαίνουν, φθείρονται, σαπίζουν μπροστά στα μάτια όλων και διαλύονται σε σκόνη, και ενώ ακόμη και οι θύραθεν φιλόσοφοι προσέθεσαν αυτό το γνώρισμα ως συμπληρωματικό ορισμό του ανθρωπίνου γένους (καθώς, όταν ρωτήθηκαν τι άραγε είναι ο άνθρωπος, απάντησαν «ζώο λογικό και θνητό»)· εάν λοιπόν, ενώ όλοι τα ομολογούν αυτά, μερικοί τόλμησαν να καθιερώσουν τους εαυτούς τους ως αθάνατους στις αντιλήψεις των πολλών, και αν και η ίδια η όραση μαρτυρούσε τον θάνατο, εντούτοις επεδίωξαν με πείσμα να ανακηρυχθούν θεοί, και τιμήθηκαν με αυτόν τον τρόπο· εάν δεν προχωρούσε ο θάνατος να διδάξει σε όλους το εφήμερο και φθαρτό της φύσεως, σε ποιο σημείο ασέβειας δεν θα είχαν φτάσει πολλοί άνθρωποι; Άκουσε λοιπόν τι λέει ο προφήτης για κάποιον βάρβαρο βασιλιά, ο οποίος καταλήφθηκε από τέτοια μανία: «Πάνω από τα άστρα του ουρανού θα θέσω», λέει, «τον θρόνο μου, και θα γίνω όμοιος με τον Ύψιστο». Έπειτα, περιγελώντας τον και φανερώνοντας το τέλος του, λέει: «Από κάτω σου θα στρωθεί η σήψη, και το σκέπασμά σου θα είναι το σκουλήκι». Αυτό δε που εννοεί είναι το εξής: Άνθρωπος που περιμένεις ένα τέτοιο τέλος, τόλμησες να φανταστείς τέτοια πράγματα;

Είναι δυνατόν να το πούμε και εμείς, αλλά για να μην τα μαθαίνετε όλα από εμάς, αλλά να ερευνάτε και εσείς οι ίδιοι τους θησαυρούς της Θείας Γραφής με φροντίδα και αγρύπνια, μελετήστε το χωρίο του προφήτη και θα μάθετε ποιος ήταν ο βασιλιάς, σε ποιο έθνος ανήκε και πότε έζησε. Διότι λέει: «Δώσε αφορμή στον σοφό, και θα γίνει σοφότερος». Επειδή λοιπόν αυτός ο βασιλιάς, ο οποίος ήταν λαμπρός και περιφανής, διέθετε τεράστιο πλούτο, είχε διατρέξει ολόκληρη την οικουμένη και είχε επεκτείνει τη βασιλεία του, αρπάχθηκε ξαφνικά και πέθανε· γνωρίζοντας ο προφήτης τη μεταβλητότητα των ανθρώπων, είπε: «Πώς έπεσε από τον ουρανό ο Εωσφόρος, που ανατέλλει το πρωί, αυτός που συνταράσσει βασιλιάδες, που μετέτρεψε ολόκληρη την οικουμένη σε έρημο;» Και απευθυνόμενος σε αυτόν και χλευάζοντάς τον, λέει: «Εσύ όμως είπες: Στον ουρανό θα αναβώ, πάνω από τα άστρα του ουρανού θα τοποθετήσω τον θρόνο μου και θα γίνω όμοιος με τον Ύψιστο. Τώρα όμως θα καταβείς στον άδη, από κάτω σου θα στρώσουν σήψη και το σκέπασμά σου θα είναι τα σκουλήκια». Βλέπεις ότι, όπως ακριβώς ανέφερα, για τον λόγο αυτόν ο Θεός οικονόμησε να έχει το σώμα μας τέτοια κατάληξη, ώστε αυτή να αποτελεί φάρμακο ενάντια στην αλαζονεία; Βλέποντάς τον λοιπόν να έχει κυριευθεί από την αλαζονεία, τον νουθετεί με όσα ακολουθούν μετά τον θάνατο, υπενθυμίζοντάς του τα σκουλήκια, τη δυσωδία, τα υγρά της σήψης, έτσι ώστε, αναλογιζόμενος αυτά, να μετριάσει την έπαρσή του, και να μην προσηλώνεται στα παρόντα φουσκώνοντας από υπερηφάνεια, αλλά να σκεφτεί το τέλος στο οποίο πρόκειται να καταλήξει και τη μεταβολή που θα υποστεί.

«Εσύ όμως είσαι άνθρωπος, και όχι Θεός.» —«Από κάτω σου θα στρώσουν σήψη, και το σκέπασμά σου θα είναι σκουλήκια. Εκείνοι που θα σε δουν, θα απορήσουν με εσένα, και θα πουν: Αυτός είναι ο άνθρωπος που αναστάτωνε την γη, που συγκλόνιζε βασιλείς, που μετέτρεψε ολόκληρη την οικουμένη σε έρημο.»

Αυτός ο δαίμονας, ο σκοτεινός σαν Αιγύπτιος, που είναι συνάμα θηλύφρων και θηλύμορφος, μετά την κώφωση του Λοξία και του τρίποδα, και την ανείπωτη σιγή της δρυός στη Δωδώνη, και την ατέλειωτη σιωπή του Κασταλικού νάματος, και την αμύκητη πτώση του Ροδίου ταύρου που του ήταν άγνωστη, και το σβήσιμο, να το πούμε έτσι, όλων των ελληνικών μαντείων, καθώς και την ατελεύτητη εκπύρωση του Ασκληπιού, και την παντελή και ανίατη λώβη των ιατρών που τον ακολουθούσαν, παρίστανε τερατωδώς με φάσματα ότι προφητεύει και θεραπεύει νόσους, ή μάλλον ότι λέει ψευδή λόγια και προκαλεί νόσους. Διότι πώς, αυτός που είναι ψεύτης από την αρχή και λαλεί το ψεύδος από τα δικά του, και δεν έχει σταθεί καθόλου στην αλήθεια, θα μπορούσε να φθέγξει την αλήθεια; Ή πώς, αυτός που δεν φύλαξε το δικό του αξίωμα που είχε κάποτε, αλλά ρίχτηκε σαν βδελυρός νεκρός, βρύοντας από σκουλήκια, και έχοντας για στρώμα του τη σήψη, αυτός που υπέστη την ολοκληρωτική πτώση και νοσεί από τη μεγάλη ασθένεια —διότι αυτοί, για να μιλήσουμε προφητικά, «ασθένησαν και έπεσαν»—, και ο οποίος έχει περιβληθεί την ανίατη νέκρωση κάθε αγαθού, πώς θα μπορούσε να προσφέρει ρώμη σε άλλους; Ή πώς θα μπορούσε να βοηθήσει κάποιους που νοσούν, αυτός που δεν μπορεί να βοηθήσει ούτε τον εαυτό του; Διότι, ό,τι έχει κάποιος εκ φύσεως έχοντάς το λάχει, ή έχοντάς το λάβει από άλλον και διατηρήσει αμείωτο, ίσως να μπορούσε να το μεταδώσει και σε άλλους· αλλά αυτός που δεν έχει, πώς θα μπορέσει να δώσει σε άλλους;

Διότι ποιος αντιστάθηκε στο θέλημά μου; Και ποιος θα με κρίνει, εάν τιμώ με τόση τιμή αυτόν που είναι τόσο άξιος; Καίτοι εγώ γνώριζα ότι η σοφοτάτη Ιουδίθ έψαλλε μόνο προς τον Θεό το: «είπες και έγιναν, σκέφτηκες και παρουσιάστηκαν», αυτός όμως καθιστά τον εαυτό του μέτοχο αυτής της μακαριότητας, αυτός, ο ποιος, ο τι λογής, ο πόσος, ο τι μεγέθους, κάτω από τον οποίο θα στρώσουν σήψη.

Διότι, ενώ εμείς ζητούσαμε να καταγραφούν αυτοί ανάλογα με την οικονομική δυνατότητα του καθενός και έπειτα να παραδοθούν σε εμάς, αυτός αγριεύοντας και θεωρώντας και μόνο τη δική μας απαίτηση ως ύβρη, «ακόμη και τον ακτήμονα», λέει, «αν ζητήσω να φορολογηθεί ως κάτοχος ζευγαριού από την εκκλησία κατά τον καιρό της συνεισφοράς, θα πληρώσετε αυτό το ποσό έστω και παρά τη θέλησή σας. Διότι, ποιος έχει αντισταθεί στο θέλημά μου; Και ποιος θα με κρίνει, αν αυτόν που αξίζει τόσα τον φορολογήσω για τόσα;» Αν και εγώ τουλάχιστον γνώριζα ότι η σοφοτάτη Ιουδίθ μόνο στον Θεό απέδιδε το: «Μίλησες και έγιναν, σκέφτηκες και παρουσιάστηκαν», αυτός όμως καθιστά τον εαυτό του μέτοχο αυτής της μακαριότητας, αυτός που ποιος είναι, τι λογής είναι, πόσος είναι, πόσο μεγάλος είναι, κάτω από τον οποίο θα στρώσουν σήψη; Ακόμη προσθέτει και αυτά, ότι και για τους πάροικους που έχουν δωρηθεί στην εκκλησία, τους οποίους μάλιστα κατέγραψε με μεγάλη αδικία και αύξησε τις υποχρεώσεις τους, τίποτα άλλο εκτός από το ζευγολόγιο δεν θα παραχωρήσει στην εκκλησία. Και απειλεί ότι θα κρατήσει ο ίδιος όλα τα άλλα κεφάλαια, πράγμα που ολοφάνερα δεν επιθυμεί η διαταγή για την παράδοση του χωριού. Και τα κάνει αυτά, ώστε να αηδιάσω εγώ εξαιτίας αυτών και να γίνω πιο αργός στην παραλαβή του χωριού, και έπειτα να τα εξουσιάσει αυτά ο πιο αγαπημένος από τους συντρόφους του, ο Λάζαρος.