Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 14:2

Ευεργεσία για τους υποδεέστερους και για όσους δεν γνωρίζουν να εξουσιάζουν τον εαυτό τους, αποτελεί το να υπηρετούν εκείνους που κυβερνούν με επίγνωση. Γι' αυτόν τον λόγο έχει ειπωθεί ως ευλογία στον Ησαύ: «Και στον αδελφό σου θα δουλεύσεις». Αυτό, λοιπόν, σημαίνει το «Και θα πληθυνθούν επί της γης του Θεού σε δούλους και δούλες». Ως ευεργεσία έχει οριστεί σε αυτούς η δουλεία. —«Και θα γίνουν αιχμάλωτοι εκείνοι που τους αιχμαλώτισαν». Οι μεν τους οδηγούσαν τυραννικά σε αιχμαλωσία, υποβάλλοντας τους κρατουμένους στη δουλεία του διαβόλου· οι δε, από φιλανθρωπία, υποτάσσονται με τη σειρά τους σε αιχμαλωσία, καθώς προσάγονται από την τυραννία του διαβόλου στη δουλεία του Χριστού.

«Και θα προστεθεί στον οίκο του Ιακώβ· και θα τους παραλάβουν τα έθνη και θα τους φέρουν στον τόπο τους. Και θα κατακληρονομήσουν, και θα πληθυνθούν πάνω στη γη του Θεού, ως δούλοι και δούλες· και θα γίνουν αιχμάλωτοι αυτοί που τους αιχμαλώτισαν, και θα κυριευθούν εκείνοι που τους κυρίευσαν. Και κατά την ημέρα εκείνη, θα σε αναπαύσει ο Θεός από την οδύνη και τον θυμό σου, και από τη σκληρή δουλεία με την οποία τους δούλευσες». Επαναφέρει σε αγαθή ελπίδα τους καταπονημένους από το αίμα του Ισραήλ, και με αγαθές υποσχέσεις τους ενδυναμώνει σε ευθυμία, αυτούς που ήταν αβάσταχτα βεβαρημένοι από τις πλεονεξίες εκείνων που τους κυρίευσαν. Διότι προανήγγειλε σαφώς ότι αφενός θα επιστρέψουν από την αιχμαλωσία, αφετέρου θα αποτινάξουν τον ζυγό της ασυνήθους δουλείας, όταν πορθηθεί η Βαβυλώνα και ολόκληρη η χώρα των Ασσυρίων. Διότι, λέγει, δεν θα είναι απορριπτέος για πάντα ο Ισραήλ· ούτε θα υποστεί ατελείωτες τιμωρίες για τα σφάλματά του· αλλά θα ελεηθεί και θα ανασάνει εν καιρώ ο εκλεκτός· και επειδή ακριβώς έχει τεθεί ως πρωτότοκος μεταξύ των τέκνων, θα τύχει της προστασίας και της ευμένειας εκ μέρους του Θεού. Αναφέρει δε ότι αυτοί θα επιστρέψουν στη γενέτειρά τους, και ότι θα συναναβεί μαζί τους και ο προσήλυτος.

Επειδή διήνυσαν μακρά χρονικά διαστήματα στην αιχμαλωσία, είναι βεβαίως φυσικό να έχει προστεθεί σε αυτούς ένα όχι μικρό πλήθος από τους γηγενείς. Επομένως, «θα προστεθεί», λέει, «ο προσήλυτος σε αυτούς», δηλαδή, θα συμπορευθεί και θα τους ακολουθήσει και ο αυτόχθονας. «Θα τους παραλάβουν δε τα έθνη και θα τους εισαγάγουν στον τόπο τους».

Διότι όταν ο Κύρος απελευθέρωσε τον Ισραήλ, διέταξε τους άρχοντες των περιοχών να τον συνοδεύσουν, ώστε να είναι αλώβητος και ασφαλής από κάθε επιβουλή. Το ίδιο έπραξε και αυτός που τον διαδέχθηκε στα σκήπτρα των Ασσυρίων· αυτός ήταν ο Ξέρξης. Είναι δυνατόν σε όσους επιθυμούν να εξακριβώσουν αυτά, να ανατρέξουν στα βιβλία του Έσδρα και να αποκτήσουν απολύτως αλάνθαστη γνώση για όλα όσα έχουν ειπωθεί. Διότι ανέβαιναν από τη χώρα των Ασσυρίων στην Ιουδαία, ενώ διοικούσε το βασίλειο ο Ζοροβάβελ του Σαλαθιήλ, ο οποίος καταγόταν από τη φυλή του Ιούδα, και ηγείτο του ιερατικού τάγματος ο Ιησούς του Ιωσεδέκ, ο μέγας ιερέας. Έθνη, λοιπόν, λέει, θα τους συνοδεύσουν και θα τους εισαγάγουν στη γη τους, και θα κατέχουν τον κλήρο που τους είχε διανεμηθεί άνωθεν. Και το ακόμη πιο παράδοξο είναι ότι εκείνοι που κάποτε ήταν λάτρεις των ειδώλων, εκείνοι που αναγνώριζαν πολλούς και αναρίθμητους θεούς, θα πληθυνθούν στη γη του Θεού ως δούλοι και δούλες, και θα γίνουν αιχμάλωτοι αυτοί που τους είχαν αιχμαλωτίσει. Διότι εκείνοι που είχαν πάρει αιχμάλωτο τον Ισραήλ, αφού θα επιστρέψουν μαζί του· και αφού φτάσουν, λέει, στην Ιουδαία, θα υποτάξουν τον αυχένα τους στον ζυγό του νόμου, και, έχοντας υπομείνει σαν μια καλή και σωτήρια αιχμαλωσία, θα αναγνωρίσουν ως Κύριο και Θεό τον Δημιουργό των όλων.

Διότι, λέει, ίσως θέλει να δηλώσει είτε τούτο είτε εκείνο, ότι δηλαδή εκείνοι που παλαιότερα κυριάρχησαν και απομάκρυναν τον Ισραήλ από την Ιουδαία, υποτάσσοντάς τον στους δικούς τους ζυγούς, θα υποταχθούν και θα αιχμαλωτιστούν, προφανώς από τον Κύρο, αφού τους έχουν κατακτήσει οι Πέρσες και οι Μήδοι. Διότι κατά την ημέρα εκείνη, δηλαδή εκείνον τον καιρό, θα ανακουφιστείς από την οδύνη και τον θυμό σου· δηλαδή από την οργή που επικρέμαται πάνω σου, τη θεία προφανώς· επειδή θα διαφύγεις από την πικρή δουλεία, και θα απαλλαγείς από τους πόνους. Αλλά ας έλθουμε πάλι, μεταπλάθοντας όσο είναι δυνατόν την υλική διάσταση της ιστορίας σε πνευματική θεωρία, να εξετάσουμε ένα τέτοιο γεγονός. Διότι ήταν αιχμάλωτοι, προσηλωμένοι στις λατρείες των ειδώλων, και σεβόμενοι τις δυνάμεις εκείνου που τους εκμεταλλεύτηκε. Όμως ο Δημιουργός των πάντων τους σπλαχνίστηκε ως αδικημένους και έστειλε σε εμάς από τον ουρανό λυτρωτή τον ίδιο Του τον Υιό, στο όνομα του Κυρίου, δηλαδή, όχι ως έναν από τους αγίους προφήτες, αλλά με δόξα κυριότητας· ο Οποίος και εκπόρθησε τον εχθρό σαν κάποια αλαζονική και υβριστική πόλη, με τη συμπαράταξη των ενόπλων πολεμιστών Του, δηλαδή των αγίων αποστόλων· οι οποίοι, αφού λεηλάτησαν σαν να λέμε ολόκληρη τη χώρα του διαβόλου, μετέφεραν μαζί τους, σαν σε άγια πόλη τη νοητή Ιερουσαλήμ, εννοώ βέβαια την Εκκλησία, όσους είχαν εξαπατηθεί και είχαν παγιδευτεί σε ζυγό δουλείας, οι οποίοι και πληθύνθηκαν στη γη του Θεού, και έγιναν δούλοι και δούλες.

Κατά την επιστροφή τους, δε, από τη Βαβυλωνία στην ιουδαϊκή γη, αναφέρει ότι «έθνη θα τους παραλάβουν και θα τους οδηγήσουν στον τόπο τους». Και αυτά βέβαια εκπληρώθηκαν σύμφωνα με την ιστορία, την οποία περιέχει το βιβλίο του Έσδρα, το οποίο διδάσκει ότι ο βασιλιάς Κύρος, μέσω διατάγματος, έδωσε το δικαίωμα σε όσους Ιουδαίους το επιθυμούσαν να επιστρέψουν στη γη τους και να ανοικοδομήσουν τον ναό στα Ιεροσόλυμα. Σε αυτά προσθέτει η Γραφή: «Και σηκώθηκαν οι άρχοντες των πατριών του Ιούδα και του Βενιαμίν, και όλοι όσοι βρίσκονταν γύρω τους ενίσχυσαν τα χέρια τους με ασημένια σκεύη, με χρυσό και με αποσκευές, με κτήνη και με δώρα». Αυτών λοιπόν ηγούνταν ο Ζοροβάβελ του Σαλαθιήλ και ο Ιησούς του Ιωσεδέκ, έχοντας μαζί τους τους προφήτες Αγγαίο και Ζαχαρία. Μετά δε τον Κύρο, ο Ξέρξης, ο βασιλιάς των Περσών, αποστέλλει τον Έσδρα «τον γραμματέα του νόμου» με επιστολές, οι οποίες πρόσταζαν όλους τους άρχοντες των εθνών που βρίσκονταν μεταξύ της περσικής και της ιουδαϊκής χώρας να συνδράμουν τον Έσδρα. Αυτή αποτελεί τη δεύτερη άνοδο, όσων προσήλθαν μαζί με τον Έσδρα, και μετά από αυτά, όταν ανέβαινε πάλι ο Νεεμίας, ο βασιλιάς των Περσών τον εφοδιάζει με γράμματα «προς τους επάρχους πέρα από τον ποταμό», και μάλιστα ο ίδιος «ο βασιλιάς απέστειλε μαζί του αρχηγούς του στρατού», «οδηγούς» καθώς και φύλακες.

Αυτά, λοιπόν, προαναγγέλλοντας δηλώνει η προφητεία λέγοντας: «και θα τους παραλάβουν έθνη και θα τους φέρουν στον τόπο τους». Το δε: «και θα γίνουν αιχμάλωτοι εκείνοι που τους αιχμαλώτισαν, και θα κυριευθούν εκείνοι που τους κυρίευσαν» εκπληρώθηκε, όταν οι Πέρσες και οι Μήδοι, αφού έλαβαν υπό τον έλεγχό τους όλη την εξουσία των Ασσυρίων και τους ίδιους τους Βαβυλωνίους, τους υπέταξαν στη δική τους δύναμη.

Διότι τι το φοβερό είχαν να προσάψουν στους Ρωμαίους οι Σικελοί, τους οποίους σκιερά βουνά και πολυτάραχη θάλασσα έχουν απομακρύνει πάρα πολύ από εμάς; Αλλά, αν βέβαια είναι επιτρεπτό να προσεγγίσουμε χωρίς να δεχθούμε επίκριση τα βαθύτερα κρίματα του Θεού, ο Κύριος μας χτύπησε επειδή γνώριζε τα αμαρτήματά μας. Επειδή όμως ήταν θρασείς και δεν έδειχναν σπλαχνικότητα εκείνοι που έλαβαν από τον Θεό την άδεια να μας μαστιγώσουν, ούτε οι ίδιοι απέφυγαν τη δίκαιη οργή Εκείνου που επιθυμεί το έλεος, ο Οποίος τρέφει με άρτο δακρύων και ποτίζει με δάκρυα με το μέτρο. Αντιθέτως, ενώ επιτίθονταν σαν λιοντάρι από το δάσος και εξολόθρευαν σαν λύκοι και ορμούσαν σαν λεοπάρδαλη, έγιναν αιχμάλωτοι αυτοί που μας αιχμαλώτισαν και υποδουλώθηκαν αυτοί που μας κυρίευσαν, και ο Κύριος τους ανέμειξε πνεύμα πλάνης, αποδεικνύοντας ότι και σε αυτούς υπήρχαν κηλίδες, οι οποίες εξαιτίας του φονικού τους χαρακτήρα είχαν βαφτεί πορφυρές και είχαν ανάγκη από καθαρμό. Επομένως, υπερβαίνοντας τα δικά τους σύνορα, εισέβαλαν στα δικά μας, μαστιγώνοντάς μας για λίγο, για να μαστιγωθούν οι ίδιοι περισσότερο.