Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 14:20

Διότι, ενώ τις είχε, τις έχασε, και νόμισε ότι, μην έχοντάς τες, θα μπορούσε να τις λάβει· αλλά δεν τις έλαβε νωρίτερα, παρά μόνο αφού ο Σωτήρας ελάφρυνε την εναντίον μας κατάρα που ενυπήρχε σε αυτές. Διότι, αφού ο Κύριος βάσταξε αυτή την κατάρα, έλαβε πάλι τα αγκάθια και τη χλαμύδα, τα οποία πλέον δεν έχουν ισχύ εναντίον μας, αλλά ελέγχουν τη δική τους πονηρία. Επειδή τώρα ο ίδιος ο διάβολος, στρεφόμενος εναντίον μας, λακτίζει στα αγκάθια σαν πάνω σε κεντριά. Και του λέγεται αναφορικά με την κόκκινη χλαμύδα: Όπως ακριβώς ένα ένδυμα μολυσμένο με αίμα δεν είναι καθαρό, έτσι ούτε και εσύ θα είσαι καθαρός, διότι κατέστρεψες τη γη μου και σκότωσες τον λαό μου.

Όπως ακριβώς ένα ένδυμα που έχει μολυνθεί με αίμα δεν είναι καθαρό, έτσι ούτε και εσύ θα είσαι καθαρός. Διότι κατέστρεψες τη γη μου και θανάτωσες τον λαό μου, δεν πρόκειται να παραμείνεις στον αιώνα. Αυτά αποτελούν ακόμη μέρη του θρήνου για τον άρχοντα της Βαβυλώνας και τα όσα τον αφορούν. Επειδή δηλαδή ο Εωσφόρος, που εξέπεσε από τον ουρανό, είπε στην καρδιά του: «Θα αναβώ στον ουρανό, θα γίνω όμοιος με τον Ύψιστο», για να καταδειχθεί πόσο απέχει από την ομοίωση προς τον Άγιο αυτός που είναι καταλερωμένος από κάθε ακαθαρσία και μιαιφονία, παρομοιάζεται με ένδυμα· ένα ένδυμα το οποίο, ενώ ως προς τη φύση του έχει κατασκευαστεί για τον στολισμό του ανθρώπου, επειδή μολύνθηκε με αίμα, δεν μπορεί πλέον να γίνει αποδεκτό για ανθρώπινη χρήση. Από αυτό είναι φανερό ότι ο πονηρός δεν έχει την ακαθαρσία στην ίδια του την κατασκευή, αλλά επειδή μολύνθηκε με αίμα, καταστρέφοντας τη γη του Κυρίου και θανατώνοντας τον λαό διά της αμαρτίας. Ήδη και αλλού έχουμε δει την ανθρώπινη φύση να παρομοιάζεται με ένδυμα από τον ίδιο τον Προφήτη, ο οποίος λέει προς εκείνους που έχουν παλιώσει εξαιτίας της κακίας: «Ιδού, όλοι εσείς θα παλιώσετε σαν το ένδυμα, και ο σκόρος θα σας καταφάει».

Όχι μόνο ο ίδιος δεν θα είναι καθαρός, αλλά και η διαδοχή του πονηρού θα συναφανιστεί με αυτόν εξαιτίας της αγαθότητας του φιλανθρώπου Θεού, ο οποίος επιτρέπει τον αφανισμό των τέκνων, όχι τόσο της σαρκικής τεκνογονίας, όσο των έργων που επιτελούνται από πονηρή έξη. — Σπέρμα πονηρό.

Επειδή δεν ήταν ο πατέρας της κακίας, αλλά έλαβε τη γένεσή του από άλλον που έκανε την αρχή της κακίας, και ενήργησε σύμφωνα με την πονηρία εκείνου που τον έσπειρε, ονομάζεται σπέρμα πονηρό. —Ετοίμασε τα τέκνα σου να σφαγιαστούν για τις αμαρτίες του πατέρα σου. Ονομάζεται δε κάποιες φορές κάτι πονηρό σπέρμα κάποιου, όχι απαραίτητα επειδή γεννήθηκε από προηγούμενη σπορά, αλλά και αυτό το ίδιο που αποτελεί την αρχή για τη γένεση κάποιου άλλου, προσαγορεύεται σπέρμα.

Ως προς αυτό δε, λέμε και το εξής: Αν, ενώ εκείνος ήταν δεμένος, σύμφωνα με την αντίληψη ορισμένων, κάποιος άλλος εξαπάτησε τον Αδάμ, και δεν έχει ακόμη σταματήσει τη μανία για την οποία κατηγορείται, τότε ο πρώτος θα είναι εντελώς ανεύθυνος για όσα συμβαίνουν σε εμάς, και η λογική, όπως είναι φυσικό, θα τον απαλλάξει από κάθε έγκλημα, αφού ούτε σκότωσε κανέναν, ούτε εξαπάτησε, ούτε ψεύστηκε. Αλλά ούτε θα μπορούσε δικαίως να λεχθεί προς αυτόν από τον Θεό: «Όπως ένα ρούχο λερωμένο με αίμα δεν θα είναι ποτέ καθαρό, έτσι ούτε εσύ θα είσαι καθαρός, διότι κατέστρεψας τη γη μου και σκότωσες τον λαό μου». Αν, λοιπόν, δεχτούμε ότι εκείνος, τον οποίο θεωρούν πρώτο, είναι αμέτοχος στα κακά που μόλις απαριθμήσαμε, τότε ποιον θα ορίσουμε ότι μιμείται ο δεύτερος μετά από αυτόν; Ή σύμφωνα με ποιον διαμορφώθηκε, ξεπερνώντας στην κακία τον αρχηγό του, και έχοντας πιο έντονα τα χαρακτηριστικά της δικής του φαυλότητας;

Διότι εκείνοι μεν, λέει, έχουν κοιμηθεί όχι χωρίς τιμή, ούτε έξω από τις πλέον αγαπημένες τους κατοικίες. Εσύ όμως, έχοντας στερηθεί εντελώς και αυτά, θα κείτεσαι στα όρη βδελυρός και ριγμένος, δηλαδή δυσώδης και δυσάρεστος στο θέαμα. Διότι τι θα μπορούσε να γίνει πιο βδελυρό από ένα νεκρό σώμα που δεν έχει περιστολή; Θα κείτεσαι λοιπόν μαζί με τους άλλους, οι οποίοι έγιναν έργο της μηδικής ρομφαίας, χωρίς κανείς να σε θρηνήσει, ούτε να στάξει το δάκρυ που ακολουθεί τους νεκρούς, ούτε να σε τιμήσει με εντάφια· θα είσαι δε τόσο οικτρός και πεταμένος, ώστε να μη διαφέρεις σε τίποτα από τους άλλους, οι οποίοι έπεσαν από το χέρι σου και ήταν εντελώς άσημοι. Είναι δε αναγκαίο να γνωρίζουμε, ότι μέχρι το σημείο αυτό θα σταματήσει ο θρήνος. <Όπως ένα ιμάτιο που έχει μολυνθεί με αίμα δεν είναι πλέον καθαρό, έτσι ούτε εσύ θα είσαι καθαρός· επειδή κατέστρεψας τη γη μου και σκότωσες τον λαό μου, δεν πρόκειται να παραμείνεις στον αιώνα.> Τα πιο σκληρά από τα ασεβήματα είναι δυσέκπλυτα, και θα μπορούσε κανείς να τα δει αποτυπωμένα σαν βαφή επάνω σε όσους τα έχουν διαπράξει. Αποδεικνύει δε ότι αυτοί έχουν πράξει έργα άξια της έσχατης αγανάκτησης, και ότι είναι άξιοι τιμωρίας ισόρροπης με τα εγκλήματά τους. Επομένως, δεν θα απαλλαγείς, λέει, από τα αμαρτήματά σου, ούτε θα γίνεις καθαρός και άξιος να σε σπλαγχνιστούν.

Επειδή ο Θεός των όλων θέλησε να ελέγξει τον Ισραήλ που είχε ρέψει προς την αποστασία, και με σύμμετρες τιμωρίες να τον πείσει να επιστρέψει στη συνήθη λατρεία προς Αυτόν, δηλαδή τη νομική. Αυτός όμως, καίτοι είχε οδηγηθεί σε αυτό, ήταν αμείλικτος δίκην θηρίου, και χρησιμοποίησε αχαλίνωτους θυμούς, και γι' αυτό εγκαλείται από τον Θεό που λέει ξεκάθαρα: «Ζήλεψα την Ιερουσαλήμ και τη Σιών με ζήλο μεγάλο, και με θυμό μεγάλο εγώ οργίζομαι εναντίον των εθνών που συνεπιτίθενται· διότι εγώ μεν οργίστηκα λίγο, αυτοί όμως συνέπραξαν στην πρόκληση συμφορών.» Και όπως ακριβώς τον Φαραώ, ο οποίος ήταν σκεύος θυμού και οργής και υποκείμενος ήδη σε τιμωρία για τα δικά του πταίσματα, τον εξήγειρε, όπως λέει ο Ίδιος, για να αναδείξει σε αυτόν τη δική Του δύναμη και την ακρίβεια της δίκαιης κρίσης Του· έτσι να εννοήσεις και για τους Βαβυλωνίους. Διότι, όντας σκεύη οργής και οφείλοντας δικαίως να τιμωρηθούν, κατευθύνθηκαν εναντίον των Ιεροσολύμων· ώστε, αφού παιδαγωγήσουν τον Ισραήλ, να απαιτηθεί μετά από αυτό και από τους ίδιους η πλέον πρέπουσα και αρμόζουσα σε αυτούς τιμωρία. <Σπέρμα πονηρό, ετοίμασε τα τέκνα σου να σφαγιαστούν για τις αμαρτίες του πατέρα σου, για να μην αναστηθούν και γεμίσουν τη γη με πολέμους.>

Ας ακούσει λοιπόν και ο εχθρός των πάντων, ο εφευρέτης της αμαρτίας, ο οποίος έγινε ο αίτιος όλων των κακών για εμάς: Όπως ένα ένδυμα λερωμένο με αίμα δεν θα είναι καθαρό, έτσι ούτε και εσύ θα είσαι καθαρός, διότι κατέστρεψας τη γη μου και σκότωσας τον λαό μου. Διότι δεν αρκέστηκε στο να παρασύρει στην παράβαση την αρχή του γένους μας, αλλά απομάκρυνε και ολόκληρη την οικουμένη από τον Θεό, και, αποσπώντας τον επί γης άνθρωπο από την αγάπη προς Αυτόν, τον έκανε δικό του προσκυνητή και τον έριξε στους λάκκους της απώλειας. Επομένως, δεν θα είναι καθαρός, αλλά ούτε και παρέμεινε για πάντα. Διότι δεν κυριάρχησε εσαεί επί των αδικημένων, καθώς ο Θεός αναχαίτισε την πλεονεξία του και ανέκοψε τις ορμές της σκαιότητάς του εναντίον μας. Διότι καταστράφηκε μαζί με τα ίδια του τα τέκνα, δηλαδή με τους ακάθαρτους δαίμονες, επειδή ήταν σπέρμα πονηρό. Καταστράφηκαν ριγμένοι στα σκοτεινά δεσμά του ταρτάρου, όπως λέει ο μαθητής του Σωτήρα, για να μην εγερθούν και κληρονομήσουν τη γη, και γεμίσουν τη γη με πολέμους. Διότι έχουν εκδιωχθεί από την εναντίον μας τυραννία, και ο Χριστός έχει γίνει η ειρήνη μας.

Οι αληθινές έννοιες των λεγομένων αναφέρονται στον νοητό Ασσύριο, δηλαδή στον Σατανά, προς τον οποίο ελέχθησαν από τον Θεό: Όπως ένα ένδυμα που έχει μολυνθεί με αίμα δεν πρόκειται να γίνει καθαρό, έτσι ούτε και εσύ θα γίνεις καθαρός, διότι κατέστρεψας τη γη μου και σκότωσες τον λαό μου· δεν πρόκειται να παραμείνεις στον αιώνα, σπέρμα πονηρό. Ετοίμασε τα τέκνα σου να σφαγιαστούν για τις αμαρτίες του πατέρα τους, για να μην αναστηθούν και κληρονομήσουν τη γη και γεμίσουν τη γη με πολέμους· και θα στραφώ εναντίον τους, λέγει ο Κύριος Σαβαώθ, και θα εξολοθρεύσω το όνομά τους, το υπόλειμμά τους και το σπέρμα τους. Θα έλθει, λοιπόν, έπειτα από πολύ χρόνο το όνομα του Κυρίου, λέει. Και αν μεν κάποιος επιλέξει να το κατανοήσει ιστορικά, μετά από εβδομήντα χρόνια ο Θεός ελέησε τον Ισραήλ. Εάν όμως ακολουθήσει τον εσωτερικό και κρυμμένο δρόμο των νοημάτων, θα κατανοήσει ότι για πάρα πολύ χρόνο ο εφευρέτης της αμαρτίας κυριάρχησε, επιβάλλοντας τον ζυγό της δικής του διαστροφής σε όλους τους κατοίκους της γης, ώστε να τους καταστήσει δικούς του προσκυνητές και να τους παγιδεύσει στα δεσμά της αμαρτίας. Αλλά εμφανίστηκε σε εμάς ο μονογενής Λόγος του Θεού έπειτα από πολύ χρόνο, και η οργή του έγινε φλεγόμενη με δόξα, και ο λόγος των χειλιών του είναι λόγος γεμάτος οργή.

Κάτι τέτοιο λέει και κάπου αλλού: «Όπως ένα ένδυμα λερωμένο με αίμα δεν θα είναι καθαρό, έτσι ούτε και εσύ θα είσαι καθαρός, διότι κατέστρεψες τη γη μου και σκότωσες τον λαό μου, δεν θα παραμείνεις στον αιώνα». Θα υπενθυμίσει δε κάποιος σε όσους διαβάσουν αυτό το σύγγραμμα, ότι και ο ίδιος ο Σωτήρας βρίσκεται να λέει κάτι παρόμοιο στα ευαγγελικά θεσπίσματα: «Ή πώς μπορεί κάποιος», λέει, «να εισέλθει στην οικία του ισχυρού και να διαρπάξει τα σκεύη του, εάν πρώτα δεν δέσει τον ισχυρό, και τότε να διαρπάξει τα σκεύη του;» Διότι οίκο του ισχυρού, δηλαδή του Σατανά, ονόμασε τον επίγειο χώρο, όχι επειδή ήταν πραγματικά δικός του, αλλά επειδή είχε καταληφθεί από αυτόν. Επειδή όμως εισήλθε σε αυτόν σαρκωθείς ο Λόγος, αφού έδεσε τον ισχυρό με άρρητη δύναμη, μετέφερε στον εαυτό του τα σκεύη του, δηλαδή εκείνους που κάποτε φρονούσαν τα δικά του.

Προς δε τον σατανά, ο οποίος σκιαγραφείται ως εικόνα στο πρόσωπο του Ασσούρ λέγει: «Όπως ένα ένδυμα βουτηγμένο στο αίμα δεν θα γίνει καθαρό, έτσι ούτε και εσύ θα γίνεις καθαρός, διότι μόλυνας τη γη μου και κατέστρεψες τον λαό μου· δεν θα παραμείνεις αιώνια». Επομένως, λέγει ότι θα οδηγηθούν στον όλεθρο αυτοί που πολέμησαν εναντίον της Σιών. Θα κατοικείται δε η Ιουδαία εις τον αιώνα, και η Ιερουσαλήμ εις γενεές γενεών, όχι η λεηλατημένη και πυρπολημένη, εφόσον ο Κύριος και Θεός είναι αλάνθαστος στα λόγια του ως η ίδια η αλήθεια, αλλά μάλλον η νοητή, η επουράνια Ιερουσαλήμ, η άνω και θεία Σιών, η ένδοξη καλλίπολη «της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι ο Θεός», στην οποία είθε και εμείς να φθάσουμε διά του Χριστού, διά του οποίου και μετά του οποίου ανήκει η δόξα στον Πατέρα μαζί με το Άγιο Πνεύμα, εις τους αιώνας. Αμήν.

Τέτοιος είναι και ο σατανάς, συγκεντρώνοντας διαρκώς όσα δεν του ανήκουν, και επιβάλλοντας στον εαυτό του ακόμη πιο αβάσταχτη την κόλαση. Έχει ειπωθεί κάπου και προς αυτόν: «Όπως το ένδυμα που έχει μολυνθεί με αίμα δεν θα είναι καθαρό, έτσι ούτε και συ θα είσαι καθαρός, διότι κατέστρεψας τη γη μου και σκότωσες τον λαό μου· δεν πρόκειται να παραμείνεις στον αιώνα». Διότι ποιους λαούς δεν έχει καταστρέψει; Ή ποια έθνη λυπήθηκε; Και ποιο από τα πλέον αποτρόπαια πράγματα δεν θα βρισκόταν ένοχος ότι έχει τολμήσει; Θα τον ακολουθήσει λοιπόν δικαίως το «ουαί», και θα γίνει παράδειγμα προς αποφυγή, αφού η εξουσία του θα έχει καταλυθεί και η πλεονεξία του εις βάρος όλων θα έχει εξοριστεί. Και αυτό πάλι ο σοφός μας Ιερεμίας το υπαινίσσεται λέγοντας γι' αυτόν: «Φώναξε η πέρδικα, συγκέντρωσε εκείνα που δεν γέννησε, αποκτώντας τον πλούτο της χωρίς δικαιοσύνη· στα μισά των ημερών του θα τον εγκαταλείψουν, και στα έσχατά του θα αποδειχθεί άφρων». Αυτό δε έχει συμβεί και ιστορικά. Διότι κυρίευσε την Ιουδαία ο Βαβυλώνιος, και βεβαίως και τη Σαμάρεια, και αφού ξερίζωσε και άλλες χώρες μαζί με αυτές, τους μετέφερε στα δικά του εδάφη· όταν όμως ο Κύρος στρατοπέδευσε ενάντια στους Βαβυλωνίους με Πέρσες και Μήδους, αναχώρησαν πάλι όσοι είχαν συγκεντρωθεί βιαίως, και σχεδόν πετώντας έφυγαν πάλι για την πατρίδα τους όσοι ήταν παγιδευμένοι στα δεσμά της αιχμαλωσίας.

Και αμέσως απομάκρυνε τον άνθρωπο από την ευθεία οδό, εκτρέποντάς τον προς αυτό που φαινόταν σωστό μόνο στον ίδιο, και, αφού τον απομάκρυνε από την αληθινή θεογνωσία, κατέστησε αυτόν που δημιουργήθηκε κατ' εικόνα Θεού δικό του προσκυνητή και λάτρη. Αφού συνέλαβε άδικο φθόνο εναντίον μας και περιέβαλε το δικό του κεφάλι με ισόθεη δόξα, διότι κυριευόταν από το αρχαίο πάθος του, και νοσώντας πλέον πιο άγρια από εκείνα για τα οποία είχε συλληφθεί και τιμωρηθεί, σκεφτόταν πια να επιτύχει απροκάλυπτα την κυριαρχία επί των πάντων. Και αφού πήρε στα χέρια του σχεδόν όλη την οικουμένη, σαν να είχε ο Θεός αδιαφορήσει εντελώς για τα ίδια του τα κτίσματα και δεν καταδεχόταν πλέον να δώσει καμία σημασία στη ζωή μας, ο βάρβαρος, υψώνοντας αλαζονικά το φρύδι, υπερηφανευόταν εις βάρος της ανθρώπινης αδυναμίας, λέγοντας: «Ολόκληρη την οικουμένη θα την πιάσω στο χέρι μου σαν φωλιά, και θα την μαζέψω σαν εγκαταλελειμμένα αυγά, και δεν υπάρχει κανείς που θα μου ξεφύγει ή θα μου αντιμιλήσει». Και λέγοντας αυτά, άκουγε ως απάντηση από τον Θεό που εξουσιάζει τα σύμπαντα: «Όπως ένα ρούχο που είναι μολυσμένο με αίμα δεν πρόκειται να γίνει καθαρό, έτσι ούτε και εσύ θα γίνεις καθαρός, διότι κατέστρεψες τη γη μου και σκότωσες τον λαό μου. Δεν πρόκειται να παραμείνεις αιώνια». Επομένως, ο Θεός, που του απείλησε το τέλος της τυραννίας του, όταν έγινε άνθρωπος για χάρη μας, εφόσον είχε ήδη φτάσει ο καιρός κατά τον οποίο έπρεπε να απαιτήσει σκληρή τιμωρία από τον αλαζόνα και μιαιφόνο, «έκρινε την οικουμένη με δικαιοσύνη».

Στη συνέχεια αυτών, σύμφωνα με τους Εβδομήκοντα, αναφέρεται: «Όπως ακριβώς ένα ιμάτιο λερωμένο με αίμα δεν θα είναι καθαρό, έτσι ούτε και εσύ θα είσαι καθαρός, διότι κατέστρεψες τη γη μου και σκότωσες τον λαό μου» και τα όσα ακολουθούν. Αντ' αυτού, ο Σύμμαχος απέδωσε το κείμενο περίπου ως εξής: «Ως δύσοσμο σώμα δεν θα έχεις κοινή ταφή μαζί τους, διότι κατέστρεψες τη γη σου, σκότωσες τον λαό σου· δεν θα μνημονεύεται εις τον αιώνα το κακοποιό σπέρμα. Ετοίμασε για τους γιους του σφαγή εξαιτίας της ανομίας των πατέρων τους, ώστε να μην εγερθούν και κληρονομήσουν τη γη και γεμίσουν το πρόσωπο της οικουμένης με πόλεις». Αυτά έχουν ειπωθεί σύμφωνα με τον Σύμμαχο, ενώ τα κείμενα του Ακύλα και του Θεοδοτίωνα, που συμφωνούν με αυτά, υποβάλλουν ένα βαθύτερο νόημα· διότι λέει ότι ο ίδιος ο βασιλιάς της Βαβυλώνας «κατέστρεψε τη δική του γη». Λέει λοιπόν: «επειδή κατέστρεψες τη γη σου», και διδάσκει ότι «σκότωσε τον δικό του λαό», αλλά και ότι «ετοίμασε τους γιους του για σφαγή». Και πιο πάνω πάλι, κατά τον Σύμμαχο, λεγόταν: αυτός «που κατέστησε την οικουμένη σαν έρημο και κατέστρεψε τις πόλεις του, μη απολύοντας τους δεσμίους του». Το πότε όμως ο Βαβυλώνιος «κατέστρεψε τις δικές του πόλεις», και ποιους «δικούς του δεσμίους δεν απέλυσε», και πώς «κατέστρεψε τη δική του γη και σκότωσε τον δικό του λαό, και ετοίμασε τους δικούς του γιους για σφαγή», είναι ένα ζήτημα που οφείλει να εξεταστεί.

Διότι, εάν μεν λέγεται σύμφωνα με τη μετάφραση των Εβδομήκοντα: 〈επειδή κατέστρεψας τη γη μου και σκότωσες τον λαό μου〉, δεν θα υπήρχε κανένα ζήτημα προς διερεύνηση· διότι είναι φανερό ότι ο Βαβυλώνιος με την επιδρομή του πολιόρκησε τη 〈γη〉 του Ισραήλ και υπέταξε τον άλλοτε ονομαζόμενο λαό του Θεού. Επειδή όμως, σύμφωνα με τους υπόλοιπους ερμηνευτές και σύμφωνα με το ίδιο το εβραϊκό κείμενο, λέγεται ότι 〈έχει καταστρέψει τη δική του γη και έχει σκοτώσει τον δικό του λαό, προξενώντας σφαγή〉 〈στα δικά του τέκνα〉, πρόσεξε μήπως με αυτά υπονοείται η αφανής και αόρατη δύναμη που επέβλεπε το έθνος των Βαβυλωνίων, επειδή και ο προφήτης Δανιήλ διδάσκει ότι τέτοιοι άγγελοι έχουν τεθεί επικεφαλής στα έθνη. Ο Γαβριήλ, λοιπόν, ο άγγελος που του έδινε τις αποκαλύψεις, παρουσιάζεται στο βιβλίο του να λέει: «Και ιδού, ερχόταν εναντίον μου ο άρχοντας του βασιλείου των Περσών και ο άρχοντας του βασιλείου των Ελλήνων και ο άρχοντας του βασιλείου των Μήδων, και κανείς δεν ήταν μαζί μου παρά μόνο ο Μιχαήλ, ο δικός σας άρχοντας».

Είναι εύλογο, λοιπόν, σε κάθε έθνος να προΐστανται κάποιοι άρχοντες, πράγμα που και η Γραφή του Μωυσή παρουσιάζει λέγοντας: «Όταν ο Ύψιστος διαμοίραζε τα έθνη, όταν διέσπειρε τους υιούς του Αδάμ, έστησε τα όρια των εθνών σύμφωνα με τον αριθμό των αγγέλων του Θεού». Όσο, λοιπόν, υφίστατο η Βαβυλώνα και αποτελούσε βασίλειο και μεγάλη δυναστεία εκείνων που κυριαρχούσαν εκεί, ίσως και η δύναμη που τους επέβλεπε να συνεργούσε μαζί τους στα μεγάλα έργα· επειδή όμως αφανίστηκε η βασιλεία του έθνους, και ο άρχοντας που είχε τεθεί επικεφαλής τους, σαν να είχε συμπληρώσει τον χρόνο του, παραλήφθηκε στον χώρο των ομοίων του, όπου τον συνάντησαν όλοι οι αποκαλούμενοι ραφαείμ ή οι γίγαντες. Αυτοί, όπως είναι φυσικό, ήταν επίσης κάποιες δυνάμεις άλλων εθνών, οι οποίες κατά καιρούς δεν ηγήθηκαν με ορθό τρόπο. Μήπως, λοιπόν, αυτός ο ίδιος που υπήρξε κάποτε άρχοντας της Βαβυλώνας διέφθειρε την ίδια του τη γη, έχοντας θεωρηθεί θεός ανάμεσά τους, και έτσι σκότωσε τον λαό του και παρέδωσε τους υιούς του σε σφαγή, γινόμενος αίτιος της απώλειας εκείνων που εξουσίαζε, εξαιτίας του ότι θεωρήθηκε από αυτούς πως είναι θεός;

Ολόκληρη η γη βοά με ευφροσύνη, και τα δέντρα του Λιβάνου ευφράνθηκαν για σένα, καθώς και η κέδρος του Λιβάνου: Από τότε που εσύ κοιμήθηκες, δεν ανέβηκε πια αυτός που μας κόβει. Ο άδης από κάτω πικράθηκε όταν σε συνάντησε· ξεσηκώθηκαν μαζί σου όλοι οι γίγαντες που κυβέρνησαν τη γη, αυτοί που σήκωσαν από τους θρόνους τους όλους τους βασιλιάδες των εθνών. Όλοι θα αποκριθούν και θα σου πουν: Και εσύ αλώθηκες... ...και το σκέπασμά σου είναι σκουλήκι. Πώς έπεσε από τον ουρανό ο εωσφόρος, που ανέτελλε το πρωί; Συντρίφτηκε στη γη αυτός που έστελνε εντολές προς όλα τα έθνη. Εσύ δε είπες στον λογισμό σου: Στον ουρανό θα ανεβώ... τώρα όμως θα κατέβεις στον άδη και στα θεμέλια της γης. Αυτοί που θα σε δουν θα απορήσουν μαζί σου και θα πουν: Αυτός είναι ο άνθρωπος που τάραζε τη γη, που συγκλόνιζε βασιλιάδες, ... και κατέστρεψε τις πόλεις του, που δεν ελευθέρωσε τους αιχμαλώτους. Όλοι οι βασιλιάδες των εθνών κοιμήθηκαν με τιμή, ... εσύ όμως θα ριχτείς στα βουνά ως βδελυρός νεκρός, μαζί με πολλούς νεκρούς που κατατρυπήθηκαν από μαχαίρια και κατεβαίνουν στον άδη. Όπως ένα ένδυμα λερωμένο με αίμα δεν μπορεί να είναι καθαρό, έτσι ούτε και εσύ θα είσαι καθαρός ... σπέρμα πονηρό. Ετοίμασε για σφαγή τα παιδιά σου εξαιτίας των αμαρτιών του πατέρα σου, για να μην αναστηθούν ... και γεμίσουν τη γη με πόλεις ... και θα καταστήσω τη Βαβυλωνία έρημη ώστε να κατοικείται από σκαντζόχοιρους, και θα καταντήσει ένα τίποτα· και θα τη μετατρέψω σε βούρκο πηλού για καταστροφή.

Τώρα όμως θα κατέβεις στον άδη και στα θεμέλια της γης. Εκείνοι που θα σε δουν, θα απορήσουν για σένα και θα πουν: «Αυτός είναι ο άνθρωπος που τάραζε τη γη, που συγκλόνιζε τους βασιλιάδες, που έκανε όλη την οικουμένη έρημο και κατέστρεψε τις πόλεις της, και δεν ελευθέρωσε τους αιχμαλώτους». Όλοι οι βασιλιάδες των εθνών αναπαύθηκαν με τιμή, ο καθένας στον οίκο του· εσύ όμως θα ριχτείς στα όρη, σαν βδελυρός νεκρός, μαζί με πολλούς που έπεσαν κατατρυπημένοι από μάχαιρα, οι οποίοι κατεβαίνουν στον άδη. Όπως ένα ένδυμα λερωμένο με αίμα δεν μπορεί να είναι καθαρό, έτσι ούτε εσύ θα είσαι καθαρός, διότι κατέστρεψες τη γη μου και σκότωσες τον λαό μου· δεν θα παραμείνεις στον αιώνα, πονηρό σπέρμα. Ετοίμασε τα τέκνα σου για σφαγή εξαιτίας των αμαρτιών του πατέρα σου, για να μην αναστηθούν και κληρονομήσουν τη γη. Ο Ιεζεκιήλ επίσης λέει παρομοίως γι' αυτόν τα εξής: «Αυτά λέει ο Κύριος ο Θεός: Επειδή υψώθηκε η καρδιά σου, και είπες: 'Εγώ είμαι θεός, σε κατοικία θεού κατοίκησα στην καρδιά της θάλασσας', εσύ όμως είσαι άνθρωπος και όχι θεός, αν και έθεσες την καρδιά σου σαν καρδιά θεού· μήπως είσαι σοφότερος από τον Δανιήλ; Μήπως οι σοφοί δεν σε δίδαξαν με τη γνώση τους; Μήπως με τη σοφία σου ή με τη φρόνησή σου απέκτησες για τον εαυτό σου δύναμη, καθώς και χρυσό και άργυρο στους θησαυρούς σου; Ή με την πολλή σου γνώση και το εμπόριό σου πολλαπλασίασες τη δύναμή σου; Υπερηφανεύτηκε η καρδιά σου για τη δύναμή σου».

Αυτοί, λέει, θα αναστηθούν «εις ζωήν», όσοι έχουν πιστέψει στην αληθινή ζωή και είναι εγγεγραμμένοι στη «βίβλο της ζωής»· και «αυτοί εις ονειδισμόν και αισχύνην αιώνιον», όσοι συμπράττουν με τον αντίχριστο και ρίχνονται μαζί του στην αιώνια κόλαση. Για αυτόν προφητεύει ο Ησαΐας λέγοντας: «Όπως ένα ένδυμα λερωμένο με αίμα δεν θα είναι καθαρό, έτσι ούτε και εσύ θα είσαι καθαρός, διότι ερήμωσες τη γη μου και σκότωσες τον λαό μου· δεν πρόκειται να παραμείνεις αιώνια, σπέρμα πονηρό· ετοίμασε τα τέκνα σου για σφαγή εξαιτίας των αμαρτιών του πατέρα σου, για να μην αναστηθούν και κληρονομήσουν τη γη μου».

Και η δύναμή τους θα γίνει σαν εύφλεκτο στουπί, και τα έργα τους σαν σπινθήρες φωτιάς. Και θα κατακαούν οι άνομοι μαζί με τους αμαρτωλούς, και δεν θα υπάρχει κανείς για να τους σβήσει.» «Η πόλη των ασεβών δεν πρόκειται ποτέ να ανοικοδομηθεί.» «Θα επιφέρω στην οικουμένη συμφορές, και στους ασεβείς τις συνέπειες των αμαρτιών τους.» «Δεν πρόκειται να παραμείνει ποτέ στους αιώνες το πονηρό σπέρμα.» «Ιδού, έρχεται η ημέρα του Κυρίου με θυμό και οργή, για να μετατρέψει όλη την οικουμένη σε έρημο, και να εξολοθρεύσει τους αμαρτωλούς από αυτήν.» «Η γη των ασεβών θα καταπέσει.» «Τρόμος θα καταλάβει τους ασεβείς.» «Ας εξαλειφθεί ο ασεβής, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου.» «Δεν υπάρχει χαρά για τους ασεβείς, λέει ο Κύριος.» «Εάν απομακρυνθείς από εμένα, τι περισσότερο θα έχεις, είπε ο Κύριος.» «Ο άνομος που θυσιάζει μοσχάρι, είναι σαν να σκοτώνει σκύλο· και εκείνος που προσφέρει σιμιγδάλι, είναι σαν να προσφέρει αίμα χοίρων.» «Αλίμονο στον άνομο, συμφορές θα του ανταποδοθούν σύμφωνα με τα έργα των χεριών του.» «Ο πλούτος των ασεβών θα γίνει σαν τη σκόνη από τον τροχό, και σαν το χνούδι που παρασύρεται από τον αέρα.» «Και αυτό θα συμβεί σε μια στιγμή.» «Και ο πλούτος των εθνών θα είναι σαν κάποιον που βλέπει όνειρο στον ύπνο του, και θα είναι σαν αυτούς που στον ύπνο τους πεινούν και τρώνε, αλλά όταν ξυπνήσουν το όνειρό τους αποδεικνύεται μάταιο· και όπως ακριβώς ο διψασμένος βλέπει όνειρο όμοια με τον πεινασμένο, και όταν ξυπνήσει εξακολουθεί να διψά, και η ψυχή του ήλπισε μάταια, έτσι ακριβώς θα είναι ο πλούτος όλων των εθνών.» «