Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 14:29

Το έτος κατά το οποίο πέθανε ο βασιλιάς Άχαζ, ελέχθη ο λόγος αυτός: Μην ευφραίνεσθε όλοι οι αλλόφυλοι, διότι συνετρίβη ο ζυγός εκείνου που σας κτυπούσε· διότι από το σπέρμα των όφεων θα εξέλθουν γεννήματα ασπίδων, και τα γεννήματά τους θα εξέλθουν ως ιπτάμενοι όφεις. Και θα τραφούν οι πτωχοί μέσω αυτού· και πτωχοί άνθρωποι θα αναπαυθούν εν ειρήνη· θα εξολοθρεύσει όμως με λιμό το σπέρμα σου, και το υπόλειμμά σου θα το εξολοθρεύσει.

Εφόσον όλα όσα έχουν γραφτεί από τους Προφήτες έχουν ειπωθεί εν Αγίω Πνεύματι, είναι προφανές ότι και η αναγραφή του χρόνου της προφητείας δεν έχει παρεμβληθεί μάταια. Διότι ποιο είναι το όφελος από το να μάθουμε ότι αυτός ο λόγος απευθύνθηκε προς τους αλλοφύλους κατά το έτος που πέθανε ο Άχαζ, ο βασιλιάς της Ιουδαίας; Αναλογιζόμαστε, λοιπόν, ότι όπως ακριβώς είναι γραμμένο στο βιβλίο της Εξόδου: «Πέθανε ο βασιλιάς της Αιγύπτου, και αναστέναξαν οι υιοί του Ισραήλ από τα έργα τους, και ανέβηκε η κραυγή τους και εισάκουσε ο Θεός τους στεναγμούς τους». Διότι, όσο ζούσε ο πονηρός βασιλιάς, δεν μπορούσαν να στενάξουν προς τον Θεό· καθώς τους καταπίεζε με σκληρά έργα, μην επιτρέποντάς τους να υψώσουν το βλέμμα τους προς τον Θεό. Όταν όμως ο πονηρός εξέλιπε, τότε άρμοζε να επικροτούν και να επιχαίρουν για την πτώση του εχθρού.

Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι και στη ζωή του καθενός μας, όταν η αμαρτία που βασιλεύει στο θνητό μας σώμα πεθάνει, τότε πραγματώνεται μέσα μας ο λόγος του Κυρίου. Διότι ίσως κάθε αμαρτία έχει κάποια αναλογία προς καθέναν από τους βασιλείς που κατηγορούνται και είναι γενικώς αξιοκατάκριτοι στις Γραφές, των οποίων τα ονόματα αναφέρονται σε πολλά σημεία σε ολόκληρη τη Γραφή· όπως και τώρα ο Άχαζ ερμηνεύεται ως «κατάσχεση», αποτελώντας σύμβολο ενός πονηρού δόγματος που έχει προκαταλάβει και κατέχει την ψυχή μας. Όταν αυτό πεθάνει, η ψυχή μας, ελευθερωμένη από αυτό που την κατέχει, καθίσταται ικανή να θεωρήσει το ρήμα εναντίον των αλλοφύλων.

Το προφανές λοιπόν νόημα είναι το εξής: Μην ευφραίνεσθε, όλοι οι αλλόφυλοι, διότι συντρίφθηκε ο ζυγός εκείνου που σας έπληττε. Μη νομίσετε, ω Φιλισταίοι, ότι με τον θάνατο του Άχαζ θα ελευθερωθείτε από τον φόβο του Ισραήλ που σας βαραίνει· επομένως, μην ευφραίνεσθε για την πτώση του βασιλιά.

Διότι, αν και συντρίφθηκε ο ζυγός, δηλαδή η δουλεία που σας είχε επιβληθεί από εκείνους οι οποίοι σας καταπατούσαν και σας μαστίγωναν μέσω της εξουσίας τους, εντούτοις από το σπέρμα των όφεων θα εξέλθουν γεννήματα ασπίδων. (Αυτό υποδηλώνει τη διαδοχή του Άχαζ)· διότι, αν αυτός είχε την πικρία του όφεως και για τον λόγο αυτόν χαίρεστε με τον θάνατό του, θα εγερθούν εναντίον σας από το σπέρμα αυτού του όφεως γεννήματα ασπίδων· και πάλι θα εξέλθουν τα δικά τους γεννήματα.

Επειδή δηλαδή θεωρούσαν ότι η δύναμη των Ασσυρίων ήταν φοβερή και ακαταμάχητη, ότι δεν υποχωρούσε σε κανέναν και δεν δεχόταν την ήττα, ήταν επόμενο εξαιτίας αυτού να δυσπιστήσουν στα λόγια της προφητείας. Γι' αυτό λοιπόν πολύ εύλογα δεν τους αφήνει να πάθουν αυτό το πράγμα· και σχεδόν τους εκλιπαρεί και αποκόπτει εκ των προτέρων τη νόσο της απιστίας, λέγοντας: «Το χέρι το υψηλό ποιος θα το αποστρέψει;» <Το έτος που πέθανε ο Άχαζ, έγινε ο λόγος αυτός: Μην ευφραίνεστε, όλοι οι αλλόφυλοι, διότι συνετρίβη ο ζυγός εκείνου που σας χτυπούσε. Διότι από το σπέρμα των φιδιών θα προέλθουν απόγονοι ασπίδων, και οι απόγονοί τους θα προέλθουν ως φίδια ιπτάμενα.> Διάφορες αποκαλύψεις γίνονταν κατά καιρούς στους αγίους προφήτες, οι οποίες συμφωνούσαν με τη φύση των πραγμάτων για την ωφέλεια των ανθρώπων της εποχής εκείνης. Αν και ο Ισραήλ είχε σκληρυνθεί και είχε καταφρονήσει τους θείους νόμους, ο Θεός των όλων ήθελε να τον μεταπλάσει ώστε να φρονεί τα καλύτερα, ευεργετώντας τον με πολλούς τρόπους, και εγείροντας την οργή Του εναντίον εκείνων που του αντιστέκονταν, ενώ επανέφερε αυτούς που κατοικούσαν στην αγία πόλη, δηλαδή την Ιερουσαλήμ, σε αγαθές ελπίδες, ώστε να γνωρίσουν ότι ένας και μόνος είναι ο Κύριος των όλων, και κανένας άλλος δεν υπάρχει εκτός από Αυτόν.

«Διότι, έχοντας πλέον εξασθενήσει και καταστραφεί από το χέρι των Ασσυρίων, αγανακτούσαν μεν εναντίον του Άχαζ, όμως δεν ήταν ικανοί να αμυνθούν.» Ω λοιπόν αλλόφυλοι, λέει, επειδή, όπως λέτε και νομίζετε, με τον θάνατο του Άχαζ συντρίφτηκε πλέον ο ζυγός εκείνου που σας χτυπούσε, δηλαδή εκείνου που σας συνέτριβε, για τον λόγο αυτόν μην ευφραίνεστε.

Αν και θα μπορούσε να πει κανείς ότι ο Άχαζ ήταν ειδωλολάτρης, βέβηλος και θεομίσητος, πώς τότε ανακόπτει ο Θεός τον χλευασμό των εχθρών εναντίον του; Λοιπόν, ο χλευασμός δεν στρεφόταν εξ ολοκλήρου εναντίον του. Αντίθετα, αν συνέβαινε κάτι από όσα συνήθως έθλιβαν την Ιουδαία, οι εχθροί δεν προσπαθούσαν να χλευάσουν τόσο αυτούς που υπέφεραν, όσο το χέρι του Θεού, το οποίο προστάτευε τον Ισραήλ. Διότι νόμιζαν ότι η παντοδύναμη δεξιά Του είχε ασθενήσει, και ότι οι δικοί τους θεοί είχαν γίνει ανώτεροι από Εκείνον που φύλαττε τον Ισραήλ. Επομένως, ακόμη και αν ο Άχαζ ήταν βέβηλος, επειδή ακριβώς οι αλλόφυλοι χλεύαζαν, όπως μόλις είπα, τους Ισραηλίτες, ο Θεός αναχαιτίζει τη χαρά τους και ανακόπτει τους πανηγυρισμούς τους, λέγοντας ότι δεν απαλλάχθηκαν από τον ζυγό που τους καταπιέζει, αλλά αντίθετα ότι θα υποστούν τέτοια δεινά, για τα οποία είναι φυσικό να δυσανασχετήσουν υπερβολικά και παρά τη θέλησή τους. Τι λέει δηλαδή; Μην ευφραίνεστε, λέγοντας ότι έχει συντριβεί ο ζυγός εκείνου που σας χτυπούσε. Αλλά μάλλον να γνωρίζετε ότι από το σπέρμα του φιδιού θα προέλθουν απόγονοι ασπίδων. Αυτό θα το κατανοήσεις με δύο τρόπους. Διότι αφενός ο Οζίας, που ονομαζόταν και Αζαρίας, υπήρξε, όπως είπα, σκληρός και ιδιαίτερα φιλοπόλεμος, και τους υπέταξε σε τέτοιο βαθμό, ώστε να επιβάλει ασυνήθιστη φορολογία στις πόλεις και στα χωριά τους. Έπειτα, μετά από αυτόν, ο Άχαζ, αν και ίσως όχι με τα δικά του χέρια και με τις δικές του δυνάμεις, εντούτοις με τη βοήθεια των Ασσυρίων έκανε τα ίδια σε αυτούς.

«Αυτός πάταξε τους αλλοφύλους έως τη Γάζα, και έως τα όριά της, από τον πύργο των φυλάκων έως την οχυρωμένη πόλη.» Επομένως, σαν από σπέρμα φιδιού του Οζία, προήλθε ως απόγονος οχιάς ο Άχαζ· έπειτα μετά από εκείνον ένα ιπτάμενο φίδι, δηλαδή οξύς, ο Εζεκίας.

Διότι, τρόπον τινά, δάγκωναν τους αλλοφύλους και κατέστρεψαν τις πόλεις τους. Αν δε ο Οζίας και ο Εζεκίας ονομάστηκαν φίδια, αν και υπήρξαν ευσεβείς, εντούτοις αρμόζει να εννοήσουμε, και μάλιστα με μεγάλη σύνεση, ότι ο σκοπός του λόγου στρέφεται και αποβλέπει κυρίως στο πώς πλήττουν τους Φιλισταίους, δηλαδή τους αλλοφύλους. Έπρεπε λοιπόν να μη λέγεται γι' αυτούς ότι θα είναι ήμεροι και πράοι, αλλά φοβεροί και ορμητικοί, ώστε σαν φίδια να συνηθίζουν να επιτίθενται στους αντιπάλους. Επομένως, είτε έτσι θα κατανοήσεις το «Από το σπέρμα του φιδιού θα προέλθουν απόγονοι ασπίδων», είτε με κάποιον άλλον τρόπο, αν το επιθυμείς. Ο Άχαζ είχε μισθώσει τον Θεγλαφαλασαρ τον Ασσύριο, και τον εξαπέλυσε στη χώρα των αλλοφύλων· αυτός, αφού τη λεηλάτησε εξ ολοκλήρου, σκότωσε και τον ίδιο, όπως είπα, τον βασιλιά Ραασσών.

Αλλά το ότι δεν θα εκλείψουν οι πολέμιοι και μετά τον Οζία, το έχει προαναγγείλει πολύ καθαρά, λέγοντας ότι από σπέρμα φιδιού θα προέλθουν γεννήματα ασπίδων. Επειδή όμως χλεύασαν τη θεία δόξα, αναγκαίως μας καταδεικνύει ο προφήτης μέσα από αυτά, ότι θα διασώσει τον Ισραήλ ο υπερασπιστής του, και ότι στους αντιπάλους θα επιφέρει οπωσδήποτε και με κάθε τρόπο τον όλεθρο. Διότι ο Σαλαμανασάρ πολιόρκησε την Ιερουσαλήμ, αφού προηγουμένως κυρίευσε ολόκληρη τη χώρα των Σαμαρειτών.

Είναι λοιπόν φοβερό το να χλευάζει κανείς αυτούς που βρίσκονται υπό το χέρι του Θεού, και να υπερηφανεύεται εναντίον εκείνων που έχουν τεθεί υπό τη φροντίδα Του. Διότι σε καμία περίπτωση δεν θα τους παραβλέψει, αλλά οπωσδήποτε θα υπερασπιστεί τους δικούς Του ανθρώπους, για να μην γελούν πλατιά οι εχθροί, και κατηγορούν τον Θεό ότι δεν έχει επαρκή δύναμη για να μπορεί να διασώσει αυτούς που έχουν στηρίξει την πεποίθησή τους σε Αυτόν. <Ολολύξτε, πύλες των πόλεων, ας κραυγάσουν οι ταραγμένες πόλεις, όλοι οι αλλόφυλοι, διότι καπνός έρχεται από τον βορρά, και δεν υπάρχει τρόπος να σταθεί κανείς.> Το ρητό «Από το σπέρμα του φιδιού θα βγουν απόγονοι ασπίδων», πρέπει να νοηθεί έτσι, όπως εξηγώντας λέγαμε, ότι δηλαδή ο Θεγλαφαλάσαρ λεηλάτησε τις πόλεις των αλλοφύλων και κυρίευσε τη Δαμασκό, έπειτα μετά από αυτόν, σε ακόμη βαρύτερες συμφορές τους έριξε ο Σαλμανασάρ στα χρόνια της βασιλείας του Εζεκία, όταν πολιόρκησε και κατέλαβε τις πόλεις των Σαμαρειτών.

Διότι πολέμησαν τον Ισραήλ που ήταν αδελφός τους, και δεν δίστασαν να υψώσουν θρασύ και άγριο ξίφος εναντίον εκείνων που ήταν κοντινοί τους και εξ αίματος, χωρίς να σεβαστούν τον νόμο της φύσης, ούτε να σκεφτούν κάτι το ανθρώπινο, αλλά έχοντας συνηθίσει να ξεπερνούν στην έχθρα προς τους αδελφούς ακόμη και τους πιο άσπονδους εξωτερικούς εχθρούς, και ίσως μάλιστα να υπερηφανεύονταν πολύ για αυτό. Ας ακούσουν λοιπόν και από εμάς: «Γιατί καυχιέσαι για την κακία, δυνατέ;» και για αυτούς θα μπορούσε να λεχθεί, και μάλιστα πολύ δικαιολογημένα: «Των οποίων η δόξα βρίσκεται στην αισχύνη τους». Διότι αυτά που θα ήταν προτιμότερο να κρατούν όσο πιο μακριά γίνεται, τιμώντας τα με εντελώς κακή κρίση, πάλι θα ακούσουν: «Αλίμονο σε αυτούς που αποκαλούν το πονηρό καλό και το καλό πονηρό, που θέτουν το σκοτάδι ως φως και το φως ως σκοτάδι, που αποκαλούν το πικρό γλυκό και το γλυκό πικρό». <Και κατέστρεψε τη μήτρα πάνω στη γη.> Απαριθμεί ωφέλιμα τα εγκλήματα των Ιδουμαίων, και ανάγεται στον ίδιο τον Ησαύ, αποδεικνύοντας ότι είναι δυσγενείς και γεννημένοι από ανόσιο πατέρα, ώστε ίσως να κατανοήσουμε εκείνο που υποδηλώνεται πλαγίως μέσω της φωνής του Ησαΐα: «Διότι από σπέρμα φιδιών θα εξέλθουν απόγονοι ασπίδων».

Και σχετικά με τους αλλοφύλους έχει γραφτεί: «ότι και οι Ιδουμαίοι επιτέθηκαν και ταπείνωσαν τον Ιούδα και πήραν αιχμαλώτους, και οι αλλόφυλοι επιτέθηκαν στις πόλεις της Παλαιστίνης και κατέστρεψαν τη Βαιθσαμύς»· και εδώ, αντί του: «και οι αλλόφυλοι επιτέθηκαν στις πόλεις», εννοούνται οι Φιλισταίοι, δηλαδή οι Παλαιστίνιοι, που επιτέθηκαν στον Άχαζ. Διότι δεν σας επιτρέπεται πλέον να ευφραίνεστε, επειδή πέθανε μεν ο ασεβής βασιλιάς, για τον οποίο παλαιότερα χαρήκατε, και τον διαδέχθηκε στην εξουσία ένας θεοσεβής άνδρας, όπως μαρτυρείται για τον Εζεκία στο δεύτερο βιβλίο των Παραλειπομένων και στο τέταρτο των Βασιλειών. Όπως, λοιπόν, επί του ασεβούς Άχαζ ήταν φυσικό να χαίρονται και να ευφραίνονται οι αλλόφυλοι, έτσι, επί του δικαίου ανδρός, του Εζεκία, η προφητεία απευθυνόμενη προς αυτούς λέει εύστοχα: «Μην ευφραίνεστε, αλλόφυλοι». Διότι παλαιότερα, όταν ζούσε ακόμη ο Άχαζ και έπραττε πράγματα εχθρικά προς τον Θεό, ήταν φυσικό να ευφραίνεστε, επειδή είχε συντριβεί ο ζυγός του Άχαζ, ώστε να μην μπορεί να σας υποτάξει, ούτε να σας επιβάλει τον ζυγό της εξουσίας του, και γι' αυτό πλήθαιναν τα δεινά. Όπως ακριβώς, εφόσον δεν υπήρχε κανείς για να την πατάξει, η ερπυστική και ιοβόλος δύναμη των πονηρών πνευμάτων αυξανόταν τότε, έτσι και τώρα που διαδέχθηκε τη βασιλεία ένας θεοφιλής άνδρας, μη χαίρεστε πια όπως πριν· διότι στέκεται από πάνω σας αυτός που σας πατάσσει, σας χτυπά και σας σωφρονίζει.

Εκπληρώνονταν δε αυτά κατά λέξη και επί του Εζεκία, για τον οποίο έχει ειπωθεί στο Τέταρτο Βιβλίο των Βασιλειών: «αυτός πάταξε τους αλλοφύλους έως τη Γάζα και έως τα όριά της, από τον πύργο των φυλάκων έως την οχυρωμένη πόλη». Αυτό το νόημα θα μπορούσε να έχει το λεχθέν: 〈Μην ευφραίνεσθε, αλλόφυλοι〉 υπερηφανευόμενοι για εκείνους που θεωρείτε θεούς σας, επειδή δεν υπάρχει κανένας που να σας 〈συντρίβει〉 εξαιτίας της κακίας του παρόντος καιρού. Διότι, αν και 〈συνετρίβη ο ζυγός εκείνου που σας χτυπούσε〉, εντούτοις αυτό δεν έγινε από εσάς, αλλά προς δικό σας κακό· επειδή, εφόσον κανένας δεν 〈σας χτυπούσε〉 ούτε σας ταπείνωνε και σας επανέφερε, επήλθε σε εσάς μεγάλη συσσώρευση κακών. Διότι οι πονηροί δαίμονες, οι οποίοι παλαιότερα φώλιαζαν σαν 〈φίδια〉 στις δικές σας ψυχές, και ενέδρευαν στα δικά σας ιερά και στους ναούς ως δήθεν θεοί, γέννησαν φοβερή γενιά και 〈σπέρμα πονηρό〉, ώστε να γεννηθούν από αυτούς 〈ασπίδες〉, το χειρότερο από όλα τα ιοβόλα ερπετά· και από αυτά τα ίδια έλαβαν υπόσταση άλλα 〈φίδια〉, τα οποία ίπτανται στον αέρα. Αυτά, λοιπόν, κατά τον παρόντα καιρό πληθαίνουν όχι μόνο σε εσάς τους αλλοφύλους, αλλά ήδη και στον ίδιο τον λαό που ονομάζεται λαός του Θεού, ώστε τα πάντα να έχουν γεμίσει από 〈φίδια〉 που ίπτανται στον αέρα 〈και απογόνους ασπίδων〉, δηλαδή από κάποια πονηρά και καταστροφικά πνεύματα.

Κεφάλαιο 24. Προσφώνηση προς τους δαίμονες να μην παίρνουν θάρρος από την ιουδαϊκή πτώση, επειδή πρόκειται να υποστούν δεινά από εκείνους που μαθήτευσαν στους αποστόλους. Κατά το έτος που πέθανε ο βασιλιάς Άχαζ, έγινε αυτός ο λόγος: Μην ευφραίνεστε, όλοι οι αλλόφυλοι, επειδή συντρίφθηκε ο ζυγός αυτού που σας χτυπούσε· διότι από το σπέρμα του φιδιού θα βγουν απόγονοι ασπίδων, και οι απόγονοί τους θα βγουν ως ιπτάμενα φίδια, και μέσω αυτού θα βοσκηθούν οι φτωχοί· και φτωχοί άνδρες θα αναπαυθούν εν ειρήνη. Θα εξολοθρεύσει όμως με πείνα το σπέρμα σου, και το υπόλειμμά σου θα το εξολοθρεύσει. Θρηνείτε, πύλες των πόλεων, ας κραυγάσουν οι ταραγμένες πόλεις, όλοι εσείς οι αλλόφυλοι, επειδή έρχεται καπνός από τον βορρά, και δεν υπάρχει δυνατότητα ύπαρξης. Και τι θα αποκριθούν οι βασιλιάδες των εθνών; Ότι ο Κύριος θεμελίωσε τη Σιών, και μέσω αυτής θα σωθούν οι ταπεινοί του λαού.

Μεγάλο πλήθος αιρετικών μας πιέζει, λέγοντας τι; «Βλέπεις πώς φοβάται και δειλιάζει; Βλέπεις πώς προσεύχεται στον Πατέρα λέγοντας: Πατέρα, αν είναι δυνατόν, ας παρέλθει αυτό το ποτήρι;» Τώρα ο Ευνόμιος χαίρεται, τώρα ο Άρειος ευφραίνεται, σαν να βρήκαν βλάσφημα λόγια που συρίζουν εναντίον της αλήθειας. Αλλά μην ευφραίνεστε, όλοι οι αλλόφυλοι, διότι συνετρίβη ο ζυγός εκείνου που μας χτυπούσε.

Βλέπετε τους καρπούς της άμετρης τρυφής; Βλέπετε τα γεννήματα της κοιλιάς; Βλέπετε πώς η πορνεία κατέστη θυγατέρα της γαστριμαργίας; Εκείνος, λοιπόν, που με αγαθή προαίρεση και θεϊκή βοήθεια θανατώνει αυτή τη χείριστη μητέρα, θανατώνει οπωσδήποτε μαζί της και την κακή θυγατέρα και θα αναδειχθεί ως κάποιος άλλος φονευτής σαν τον Ηλία και τον Φινεές. Όσο όμως η μητέρα ζει, καμαρώνει και ζει με τρυφή, θα συλλάβει οπωσδήποτε και θα γεννήσει θυγατέρα αντάξιά της. «Σπείρε», λέει, «σπόρο κατά το είδος και καθ' ομοιότητα» και ότι «από το σπέρμα των φιδιών θα προέλθουν απόγονοι ασπίδων, και οι απόγονοι αυτών θα βγουν ως ιπτάμενα φίδια», δηλαδή ότι ο πονηρός γεννήτορας ονομάζεται φίδι, ενώ όσα γεννιούνται από αυτόν, ως πιο πονηρά από τον ίδιο, ονομάζονται ασπίδες, και τα γεννήματα πάλι αυτών των γεννημάτων των ασπίδων, ως πιο πονηρά από τα προηγούμενα, ονομάζονται ιπτάμενα φίδια. Είναι φανερό ότι ένα μικρό πάθος γεννά ένα μεγαλύτερο πάθος, και εκείνο πάλι ένα άλλο μεγαλύτερο, όπως η κενοδοξία γεννά την υπερηφάνεια και η υπερηφάνεια την αλαζονεία απέναντι στον Θεό, ή πάλι όπως η παρακοή γεννά τη γαστριμαργία, και η γαστριμαργία την πορνεία, τα οποία είναι φίδια και ασπίδες και πάλι ιπτάμενα φίδια.

Τα επόμενα συνάδουν με τα προηγούμενα και το αντίθετο είναι προφανές, ότι από το πονηρό προέρχεται πονηρότερο βλάστημα, όπως μαρτυρεί και η Γραφή, ότι «από σπέρμα φιδιών θα εξέλθουν απόγονοι οχιών, και από τις οχιές πάλι ιπτάμενα φίδια», δηλαδή ο πονηρός γεννήτορας γεννά κάτι πονηρότερο από τον ίδιο, και το πονηρό γέννημα πάλι κάτι πονηρότερο από αυτό, πράγμα το οποίο είναι το φίδι και η οχιά και πάλι το ιπτάμενο φίδι. Ή και με άλλον τρόπο: διότι ένα μικρό πάθος γεννά ένα πάθος μεγαλύτερο από αυτό, και εκείνο πάλι κάποιο άλλο μεγαλύτερο. Όπως για παράδειγμα λέω: η επιθυμία της αμαρτίας γεννά το αποτέλεσμα, την αμαρτία, που είναι μεγαλύτερη από αυτήν, ενώ η αμαρτία γεννά τον χωρισμό από τον Θεό. Και πάλι: η κενοδοξία γεννά την υπερηφάνεια, που είναι μιαρότερη από αυτήν, και η υπερηφάνεια γεννά την άρνηση της βοήθειας του Θεού και τα λοιπά, τα οποία είναι φίδια και οχιές και πάλι ιπτάμενα φίδια. Από αγαθούς όμως γονείς, όπως οι τώρα εγκωμιαζόμενοι γεννήτορες του Αρκαδίου και του Θεοσεβίου, αγαθά είναι τα γεννήματα και η δόξα ολόλαμπρη· διότι η δόξα των γονέων είναι η οσιότητα των παιδιών, και η τιμή, λέει, των κυρίων είναι ο σεβασμός των υπηρετών.

Διότι αυτός που έδεσε τον ισχυρό και λεηλάτησε τον τύραννο, σαν λάφυρα άρπαξε αυτούς που ακόμη κατέχονταν από εκείνον, και σαν τα πρώτα λάφυρα ξεχώρισε και αφιέρωσε στον εαυτό του ληστές, πόρνες και τελώνες, οι οποίοι δεν ήταν πλέον σφιγμένοι κάτω από τον ζυγό του εχθρού. Συντρίβοντας τον ζυγό εκείνου που τους καταδυνάστευε, τους κράτησε για τον εαυτό του ως ιερό κλήρο και άγια σύναξη. Πάνω σε αυτούς βασιλεύει εις τον αιώνα, στο όρος Σιών, την Εκκλησία του, πράγμα που είναι ολοφάνερο σε όλους. Διότι ούτε ολόκληρος ο αιώνας θα παύσει ούτε θα φτάσει ποτέ στο τέλος του, ή μάλλον οι άνθρωποι που ζουν σε κάθε γενεά δεν θα παύσουν να γνωρίζουν και να προσκυνούν ως Θεό και βασιλιά τον Χριστό και Θεό μας, και να αποστρέφονται κάθε ειδωλολατρικό μίασμα· διότι είναι μαζί μας όλες τις ημέρες έως τη συντέλεια του αιώνος. Όσοι όμως δεν τα κατανοούν αυτά, ας φλυαρούν εις τον αιώνα καταντροπιασμένοι, και ας γνωρίζουν ότι μιλούν απερίσκεπτα εναντίον της Εκκλησίας του Χριστού.