Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 14:9

Επειδή λοιπόν η φωνή προήλθε σαν από τα ξύλα του Λιβάνου, για τον λόγο αυτό λένε: «Δεν ανέβηκε αυτός που μας κόβει». Διότι, μετά την επιστροφή των Ισραηλιτών από τη Βαβυλώνα, δεν κινήθηκε πλέον εναντίον τους πόλεμος από τους Ασσύριους. Και εμείς εύλογα θα πούμε στον Σατανά, εμείς που παλαιότερα είχαμε λεηλατηθεί από εκείνον, αλλά τώρα πλέον έχουμε αποκτήσει σταθερό το φρόνημα εν Χριστώ, και νου ασφαλή και ριζωμένο στην ευσέβεια, και καρδιά θαλερότατη: «Αφότου εσύ κοιμήθηκες, δεν ανέβηκε αυτός που μας κόβει». <Ο Άδης από κάτω πικράθηκε όταν σε συνάντησε· ξεσηκώθηκαν μαζί σου όλοι οι γίγαντες που εξουσίασαν τη γη, αυτοί που σήκωσαν από τους θρόνους τους όλους τους βασιλιάδες των εθνών. Όλοι θα αποκριθούν και θα σου πουν: Και εσύ αιχμαλωτίστηκες όπως και εμείς· και συγκαταλέχθηκες ανάμεσά μας· κατέβηκε στον Άδη η δόξα σου, η πολλή σου ευφροσύνη· από κάτω σου θα στρώσουν σήψη, και το σκέπασμά σου θα είναι σκουλήκι.> Είναι συνήθεια της θεόπνευστης Γραφής να προσωποποιεί μερικές φορές, και σαν να δίνει φωνή στα ίδια τα άψυχα πράγματα, όπως είναι το: «Ντρέψου, Σιδώνα, είπε η θάλασσα· και η δύναμη της θάλασσας είπε: Δεν ένιωσα ωδίνες τοκετού, ούτε γέννησα, ούτε έθρεψα νέους, ούτε μεγάλωσα παρθένους». Διότι αποδίδει τον σχετικό λόγο στην πόλη της Τύρου, η οποία λεηλατήθηκε κατά καιρούς από τους Βαβυλώνιους· και λέμε ότι ο λόγος αυτός ταιριάζει στη φύση των πραγμάτων.

Προσωποποιεί, λοιπόν, και τώρα εξίσου ο μακάριος προφήτης· και λέει ότι ο άδης παροξύνθηκε, δηλαδή πικράθηκε, όταν τον συνάντησε καθώς κατέβαινε. Και πρόσεξέ μου την οικονομία του λόγου. Διότι αποδεικνύει μέσα από αυτό ότι είναι μιαιφόνος και γεμάτος αίματα, ώστε σχεδόν όλος ο άδης, δηλαδή αυτοί που βρίσκονται στον άδη, να είναι έργο της εγγενούς του ωμότητας. Διότι ο αλαζόνας δεν σταμάτησε να εξολοθρεύει ολοκληρωτικά έθνη και βασιλείς, και να γεμίζει τον άδη με άθλιες ψυχές. Όλοι λοιπόν οι γίγαντες, λέει, δηλαδή εκείνοι που έγιναν ονομαστοί για τη δύναμή τους και εξουσίασαν πολλά έθνη, οι οποίοι όμως εξοντώθηκαν εξαιτίας σου, θα αποκριθούν και θα πουν: Και εσύ αιχμαλωτίστηκες όπως και εμείς.

Και ο Ησαΐας λέγει: Ο Άδης πικράνθηκε συναντώντας σε κάτω. Και ο Δαβίδ στον 〈ρστ'〉 ψαλμό λέγει: Συνέτριψε χάλκινες πύλες και συνέθλασε σιδερένιους μοχλούς. 〈ογ'〉 ότι είναι αναμάρτητος — ο Ησαΐας λέγει: Αυτός που δεν έπραξε αμαρτία, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του.

Καθώς αυτός, λοιπόν, σαν άρχοντας και κυρίαρχος εκείνων των μερών εγέρθηκε από τον θρόνο του, έτσι και οι υπόλοιποι, «όλοι οι γίγαντες», ή σύμφωνα με τους άλλους ερμηνευτές: «οι ραφαείμ», σηκώθηκαν μαζί του. Το ποιοι ήταν αυτοί, το ερμηνεύει λέγοντας: «εκείνοι που κυβέρνησαν τη γη, οι οποίοι σήκωσαν από τους θρόνους τους όλους τους βασιλείς των εθνών», και οι οποίοι έπραξαν τα ίδια με τον κατηγορούμενο βασιλιά της Βαβυλώνας. Αυτοί, βλέποντας την ψυχή εκείνου που κάποτε βασίλευσε στη Βαβυλώνα γυμνή και στερημένη από το σώμα, θα της πουν: «Και από σένα, λοιπόν, αποδείχθηκε ισχυρότερος ο θάνατος, ώστε να αποδείξει και εσένα όμοιο με εμάς; Τίποτα, τελικά, δεν ήταν ο επίγειος βίος, ο πλούτος, η "δόξα" και η τόση δυναστεία, αν βέβαια το τέλος όλων αυτών θα το διαδεχθεί "χώμα και στάχτη", "σκουλήκια" και "σήψη" των σαρκών. Εμείς δεν σε θεωρούσαμε θνητό, αλλά, έχοντας εξαπατηθεί από τη "δόξα" σου, σε παρομοιάζαμε με τον λαμπρότατο φωστήρα του ουρανού που προαναγγέλλει τον ήλιο, τον "εωσφόρο". Εσύ, πάλι, φρονούσες για τον εαυτό σου ακόμη υψηλότερα από αυτά, και κομπάζοντας και αλαζονευόμενος με μανία φρενών, έφτασες στο σημείο να παραβάλλεις τον εαυτό σου με τον "Ύψιστο" Θεό και να φαντάζεσαι ότι θα "τοποθετήσεις τον θρόνο" σου πάνω από τις ουράνιες αψίδες. Αυτά εμείς σκεφτόμασταν για σένα, απατημένοι από τους θνητούς μας λογισμούς, και τέτοια φρονούσες και εσύ για τον εαυτό σου, ευρισκόμενος σε έκσταση φρενών». Αποδείχθηκε όμως ο χρόνος, κατά τον οποίο αιχμαλωτίστηκες, έλεγχος του τέλους σου, αφού δεν είχες τελευτή όμοια με τους υπόλοιπους ανθρώπους.

Είναι εύλογο, λοιπόν, σε κάθε έθνος να προΐστανται κάποιοι άρχοντες, πράγμα που και η Γραφή του Μωυσή παρουσιάζει λέγοντας: «Όταν ο Ύψιστος διαμοίραζε τα έθνη, όταν διέσπειρε τους υιούς του Αδάμ, έστησε τα όρια των εθνών σύμφωνα με τον αριθμό των αγγέλων του Θεού». Όσο, λοιπόν, υφίστατο η Βαβυλώνα και αποτελούσε βασίλειο και μεγάλη δυναστεία εκείνων που κυριαρχούσαν εκεί, ίσως και η δύναμη που τους επέβλεπε να συνεργούσε μαζί τους στα μεγάλα έργα· επειδή όμως αφανίστηκε η βασιλεία του έθνους, και ο άρχοντας που είχε τεθεί επικεφαλής τους, σαν να είχε συμπληρώσει τον χρόνο του, παραλήφθηκε στον χώρο των ομοίων του, όπου τον συνάντησαν όλοι οι αποκαλούμενοι ραφαείμ ή οι γίγαντες. Αυτοί, όπως είναι φυσικό, ήταν επίσης κάποιες δυνάμεις άλλων εθνών, οι οποίες κατά καιρούς δεν ηγήθηκαν με ορθό τρόπο. Μήπως, λοιπόν, αυτός ο ίδιος που υπήρξε κάποτε άρχοντας της Βαβυλώνας διέφθειρε την ίδια του τη γη, έχοντας θεωρηθεί θεός ανάμεσά τους, και έτσι σκότωσε τον λαό του και παρέδωσε τους υιούς του σε σφαγή, γινόμενος αίτιος της απώλειας εκείνων που εξουσίαζε, εξαιτίας του ότι θεωρήθηκε από αυτούς πως είναι θεός;

Βλέποντας δε με θεϊκά μάτια, ενώ το σώμα του ήταν ακόμη προσηλωμένο στο ικρίωμα, τις άσαρκες και αόρατες στους ανθρώπους εξωτερικές δυνάμεις να έρπουν γύρω σε αυτόν τον αέρα, σαν σαρκοβόρα όρνεα και με τον τρόπο των άγριων θηρίων, και να συρρέουν από παντού προς το σώμα του –το οποίο σε λίγο επρόκειτο να νεκρωθεί– οι αρχές και οι εξουσίες «του αέρα, του πνεύματος που τώρα ενεργεί στους υιούς της απείθειας», καθώς και τους δαίμονες που πετούσαν γύρω από τη γη σε ολόκληρη την οικουμένη των ανθρώπων, και πιθανότατα ήδη τους υποχθόνιους και τα άγρια και φοβερά θηρία μέσα στον ίδιο τον τάρταρο, για τα οποία ο Ησαΐας, απευθυνόμενος στον εωσφόρο που εξέπεσε από τον ουρανό, έλεγε: «ο άδης κάτωθεν πικράθηκε όταν σε συνάντησε, ξεσηκώθηκαν μαζί σου όλοι οι γίγαντες», βλέποντας λοιπόν όλα αυτά συνολικά από έξω να περικυκλώνουν το ανασκολοπισμένο του σώμα και να ετοιμάζονται εναντίον του, περιγράφει το πλήθος τους λέγοντας: «Με περικύκλωσαν μόσχοι πολλοί, ταύροι παχείς με περιέβαλαν· άνοιξαν εναντίον μου το στόμα τους, σαν το λιοντάρι που αρπάζει και ωρύεται». Διότι, νομίζοντας προφανώς ότι η ψυχή που κατοικούσε στο σώμα του Ιησού ήταν απλώς ανθρώπινη και παρόμοια με των πολλών και τίποτε περισσότερο, άνοιξαν το στόμα τους οι προαναφερθέντες, ώστε να καταπιούν και αυτήν όπως ακριβώς και τις άλλες ψυχές των ανθρώπων· γι' αυτό λέει: «άνοιξαν εναντίον μου το στόμα τους, σαν το λιοντάρι που αρπάζει και ωρύεται».

Ολόκληρη η γη βοά με ευφροσύνη, και τα δέντρα του Λιβάνου ευφράνθηκαν για σένα, καθώς και η κέδρος του Λιβάνου: Από τότε που εσύ κοιμήθηκες, δεν ανέβηκε πια αυτός που μας κόβει. Ο άδης από κάτω πικράθηκε όταν σε συνάντησε· ξεσηκώθηκαν μαζί σου όλοι οι γίγαντες που κυβέρνησαν τη γη, αυτοί που σήκωσαν από τους θρόνους τους όλους τους βασιλιάδες των εθνών. Όλοι θα αποκριθούν και θα σου πουν: Και εσύ αλώθηκες... ...και το σκέπασμά σου είναι σκουλήκι. Πώς έπεσε από τον ουρανό ο εωσφόρος, που ανέτελλε το πρωί; Συντρίφτηκε στη γη αυτός που έστελνε εντολές προς όλα τα έθνη. Εσύ δε είπες στον λογισμό σου: Στον ουρανό θα ανεβώ... τώρα όμως θα κατέβεις στον άδη και στα θεμέλια της γης. Αυτοί που θα σε δουν θα απορήσουν μαζί σου και θα πουν: Αυτός είναι ο άνθρωπος που τάραζε τη γη, που συγκλόνιζε βασιλιάδες, ... και κατέστρεψε τις πόλεις του, που δεν ελευθέρωσε τους αιχμαλώτους. Όλοι οι βασιλιάδες των εθνών κοιμήθηκαν με τιμή, ... εσύ όμως θα ριχτείς στα βουνά ως βδελυρός νεκρός, μαζί με πολλούς νεκρούς που κατατρυπήθηκαν από μαχαίρια και κατεβαίνουν στον άδη. Όπως ένα ένδυμα λερωμένο με αίμα δεν μπορεί να είναι καθαρό, έτσι ούτε και εσύ θα είσαι καθαρός ... σπέρμα πονηρό. Ετοίμασε για σφαγή τα παιδιά σου εξαιτίας των αμαρτιών του πατέρα σου, για να μην αναστηθούν ... και γεμίσουν τη γη με πόλεις ... και θα καταστήσω τη Βαβυλωνία έρημη ώστε να κατοικείται από σκαντζόχοιρους, και θα καταντήσει ένα τίποτα· και θα τη μετατρέψω σε βούρκο πηλού για καταστροφή.

Αλλά θα στείλει ο Κύριος Αδωναΐ στην τιμή σου ατιμία, και στη δόξα σου φωτιά που καίει θα αναφλεγεί· και το φως του Ισραήλ θα γίνει φωτιά, και θα τον αγιάσει μέσα σε φλόγα και θα καταφάει την ύλη σαν χορτάρι. Και πάλι σε άλλο σημείο λέει: «Πώς ησύχασε αυτός που απαιτούσε, και πώς ησύχασε ο καταπιεστής; Συνέτριψε ο Θεός τον ζυγό των αρχόντων· αφού χτύπησε το έθνος με θυμό, με πληγή ανίατη, χτυπώντας το έθνος με πληγή οργής, η οποία δεν το λυπήθηκε· αναπαύθηκε με πεποίθηση. Όλη η γη φωνάζει με ευφροσύνη· τα δέντρα του Λιβάνου ευφράνθηκαν για σένα, καθώς και η κέδρος του Λιβάνου· από τότε που εσύ κοιμήθηκες, δεν ανέβηκε αυτός που μας κόβει. Ο Άδης κάτω πικράθηκε όταν σε συνάντησε, ξεσηκώθηκαν μαζί σου όλοι οι γίγαντες, εκείνοι που εξουσίασαν τη γη, εκείνοι που σηκώνουν από τους θρόνους τους όλους τους βασιλιάδες των εθνών. Όλοι θα αποκριθούν και θα σου πουν: Και εσύ αλώθηκες όπως και εμείς, και συγκαταλέχθηκες ανάμεσά μας. Κατέβηκε στον Άδη η δόξα σου, η πολλή ευφροσύνη σου· από κάτω σου θα στρώσουν σήψη, και το σκέπασμά σου θα είναι σκουλήκι. Πώς έπεσε από τον ουρανό ο εωσφόρος που ανέτελλε το πρωί; Συνετρίβη στη γη αυτός που έστελνε μηνύματα σε όλα τα έθνη. Εσύ όμως είπες στη διάνοιά σου: Θα ανεβώ στον ουρανό, πάνω από τα άστρα του ουρανού θα στήσω τον θρόνο μου, θα καθίσω σε όρος υψηλό, στα ψηλά βουνά προς τον βορρά, θα ανεβώ πάνω από τα σύννεφα, θα γίνω όμοιος με τον Ύψιστο.»

Επειδή ο Δεσπότης είναι φιλόδωρος, δέχεται τον τελευταίο όπως ακριβώς και τον πρώτο· αναπαύει εκείνον της ενδέκατης ώρας, όπως εκείνον που εργάστηκε από την πρώτη· και τον τελευταίο ελεεί, και τον πρώτο περιποιείται· και σε εκείνον δίνει, και σε τούτον προσφέρει απλόχερα. Και την πράξη τιμά, και την πρόθεση επαινεί. Εισέλθετε, λοιπόν, όλοι στη χαρά του Κυρίου μας, και οι πρώτοι και οι δεύτεροι λάβετε τον μισθό σας. Πλούσιοι και φτωχοί, πανηγυρίστε μαζί· εγκρατείς και ράθυμοι, τιμήστε αυτήν την ημέρα· όσοι νηστέψατε και όσοι δεν νηστέψατε, ευφρανθείτε σήμερα. Η τράπεζα είναι γεμάτη, απολαύστε την όλοι πλουσιοπάροχα· ο μόσχος είναι παχύς, κανείς ας μην αποχωρήσει πεινασμένος. Όλοι απολαύστε τον πλούτο της αγαθότητος. Κανείς ας μη θρηνεί για τη φτώχεια του, διότι φανερώθηκε η κοινή βασιλεία· κανείς ας μην οδύρεται για τα σφάλματά του, διότι συγχώρηση ανέτειλε από τον τάφο· κανείς ας μη φοβάται τον θάνατο, διότι μας ελευθέρωσε ο θάνατος του Σωτήρος. Τον εκμηδένισε, ενώ βρισκόταν αιχμάλωτός του· τιμώρησε τον Άδη κατεβαίνοντας στον Άδη· τον πίκρανε, όταν εκείνος γεύθηκε τη σάρκα Του. Και αυτό ακριβώς προφητεύοντας ο Ησαΐας αναφώνησε: «Ο Άδης», λέει, «επικράνθη». Επικράνθη, όταν σε συνάντησε κάτω· διότι καταργήθηκε. Επικράνθη, διότι εμπαίχθηκε. Έλαβε σώμα, και βρέθηκε αντιμέτωπος με τον Θεό· έλαβε χώμα, και συνάντησε τον ουρανό· έλαβε αυτό που έβλεπε, και κατέπεσε εξαιτίας αυτού που δεν έβλεπε. Πού είναι, θάνατε, το κεντρί σου; Πού είναι, Άδη, η νίκη σου;

Πατέρα, εάν είναι δυνατόν, ας παρέλθει τούτο το ποτήριο. Κρύβω τον Θεό ποιμένα μέσα στο αρνί του σώματος· δεν θέλω να φανερώσω τον Θεό ποιμένα, για να μη φύγει ο λύκος· εάν δει τον ποιμένα, ο λύκος απομακρύνεται. Θα μιλήσω ως αρνί. Πατέρα, εάν είναι δυνατόν, ας παρέλθει τούτο το ποτήριο. Θα μιλήσω ως αρνί που δεν έχει ποιμένα· διότι έγινα σαν άνθρωπος αβοήθητος. Ας με καταπιεί ως αρνί, και θα συντριβεί από τον ποιμένα που κρύβεται μέσα μου, με τη ράβδο του σταυρού. Θα μασήσει τον κόκκο του σιναπιού, και θα βρει τη δριμύτητα της θεότητας να τον βασανίζει σκληρά· θα με μασήσει ως άνθρωπο, και θα βρει τη στερεή πέτρα να του συντρίβει σφοδρά τα δόντια· για να μάθει να μη μασά πλέον τους ανθρώπους· και θα εκπληρωθεί το γεγραμμένο: «Ο δε Θεός θα συντρίψει τα δόντια του μέσα στο στόμα του». Πατέρα, εάν είναι δυνατόν, ας παρέλθει τούτο το ποτήριο. Εάν γνώριζε τι λογής είναι τούτο το ποτήριο, το οποίο εγώ προσποιητά απεύχομαι, εκείνος θα προσευχόταν να παρέλθει· διότι εναντίον του είναι όργανο τιμωρίας, ενώ για τους δικούς μου είναι σωτήριο. Όταν με καταπιεί, τότε θα καταλάβει ποιον κατάπιε· όταν δει εξαιτίας μου τον ήλιο να χάνεται, την ημέρα να σκοτεινιάζει, τότε και αυτός θα πικραθεί· και θα εκπληρωθεί το γεγραμμένο: «Ο Άδης κάτωθεν πικράθηκε, όταν σε συνάντησε». Πατέρα, εάν είναι δυνατόν, ας παρέλθει τούτο το ποτήριο.

Εάν λοιπόν αυτά τα κτιστά και φθαρτά από τη φύση τους δεν παθαίνουν τίποτα από την επαφή τους με τα ευτελέστερα, με ποια λογική, ανόητε και σκληρόκαρδε, τολμάς να με χλευάζεις όταν λέω ότι ο Υιός και Λόγος του Θεού, χωρίς καθόλου να εγκαταλείψει την πατρική δόξα, αλλά όντας ο ίδιος Θεός, για τη σωτηρία των ανθρώπων προσέλαβε ανθρώπινο σώμα, για να καταστήσει τους ανθρώπους κοινωνούς της θείας και νοερής φύσεως, και, βγάζοντας την ουσία μας από τα καταχθόνια του Άδη, να την τιμήσει με την επουράνια δόξα· ώστε τον άρχοντα του σκότους τούτου του αιώνα, αφού τον δελεάσει με την πρόσληψη της σάρκας, να τον υποτάξει, και να ελευθερώσει το γένος μας από την τυραννία του; Γι' αυτόν τον λόγο και αντιμετωπίζει το πάθος του σταυρού απαθώς, φανερώνοντας τις δύο φύσεις Του: διότι ως άνθρωπος σταυρώνεται, ενώ ως Θεός σκοτεινιάζει τον ήλιο, συγκλονίζει τη γη και εγείρει πολλά σώματα κεκοιμημένων από τα μνήματα· πάλι, ως άνθρωπος πεθαίνει, ενώ ως Θεός ανασταίνεται, αφού σκύλευσε τον Άδη. Γι' αυτό και αναφώνησε ο προφήτης: «Ο Άδης πικράνθηκε, όταν σε συνάντησε κάτω». Διότι πικράνθηκε και ξεγελάστηκε, καθώς νόμιζε ότι έπαιρνε έναν απλό άνθρωπο, ενώ ήρθε αντιμέτωπος με τον Θεό, και βρέθηκε ξαφνικά άδειος και αιχμάλωτος. Ανασταίνεται, επομένως, ως Θεός και ανέρχεται στους ουρανούς, από τους οποίους ουδέποτε αποχωρίστηκε.

Η τράπεζα είναι γεμάτη, απολαύστε όλοι. Ο μόσχος είναι άφθονος, κανείς ας μην αναχωρήσει πεινασμένος· όλοι απολαύστε τον πλούτο της χρηστότητας. Κανείς ας μη θρηνεί για τη φτώχεια του, διότι φανερώθηκε η κοινή βασιλεία. Κανείς ας μην οδύρεται για τα σφάλματα, διότι συγχώρεση ανέτειλε από τον τάφο. Κανείς ας μη φοβάται τον θάνατο, διότι μας ελευθέρωσε ο θάνατος του Σωτήρος. Τον κατέλυσε Εκείνος που κρατήθηκε από αυτόν. Ενέπαιξε τον άδη, όταν εκείνος γεύτηκε τη σάρκα Του· και προφητεύοντας αυτό ο Ησαΐας αναφωνούσε: «Ο άδης», λέει, «πικράνθηκε, όταν σε συνάντησε» κάτω. Πικράνθηκε, διότι νεκρώθηκε.

Δείτε, φώναζε στις μυροφόρες γυναίκες ο τόπος που εμφανίστηκε να αστράφτει, στον οποίο τοποθετήθηκε εκείνος που κατέλυσε τον θάνατο και τον άδη με τη δύναμή του: μην αναζητάτε λοιπόν τη ζωή ανάμεσα στους νεκρούς. Ο Άδης, όταν σε συνάντησε κάτω, Λόγε, πικράνθηκε, μη έχοντας τη δύναμη να σε πλησιάσει, και γρήγορα απέδιδε τους νεκρούς που είχε καταπιεί με το πρόσταγμά σου, οι οποίοι υμνούσαν ομόφωνα το κράτος σου.

Εισέλθετε, λοιπόν, όλοι στη χαρά του Κυρίου μας· και οι πρώτοι και οι δεύτεροι λάβετε τον μισθό. Πλούσιοι και φτωχοί, πανηγυρίστε μαζί· εγκρατείς και ράθυμοι, τιμήστε την ημέρα· όσοι νηστέψατε και όσοι δεν νηστέψατε, ευφρανθείτε σήμερα. Το τραπέζι είναι γεμάτο, απολαύστε όλοι· το σιτευτό μοσχάρι είναι άφθονο, κανείς ας μην αναχωρήσει πεινασμένος. Όλοι απολαύστε τον πλούτο της αγαθότητας· κανείς ας μη θρηνεί για τη φτώχεια του, γιατί φανερώθηκε η κοινή βασιλεία. Κανείς ας μην οδύρεται για τα σφάλματά του, γιατί συγχώρεση ανέτειλε από τον τάφο. Κανείς ας μη φοβάται τον θάνατο, γιατί μας ελευθέρωσε ο θάνατος του Σωτήρα. Τον έσβησε, ενώ κρατούνταν από αυτόν· κατήργησε τον άδη εκείνος που κατέβηκε στον άδη. Τον πίκρανε, όταν εκείνος γεύτηκε τη σάρκα Του. Και προλαμβάνοντας αυτό ο Ησαΐας, βροντοφώναξε: «Ο άδης», λέει, «πικράνθηκε», όταν σε συνάντησε κάτω. Πικράνθηκε, γιατί νεκρώθηκε· πικράνθηκε, γιατί εμπαίχτηκε. Πήρε σώμα, και βρέθηκε αντιμέτωπος με τον Θεό· πήρε γη, και συνάντησε ουρανό. Πήρε αυτό που έβλεπε, και γκρεμίστηκε από αυτό που δεν έβλεπε. «Πού είναι, θάνατε, το κεντρί σου; Πού είναι, άδη, η νίκη σου;». Ανέστη ο Χριστός, και έπεσαν οι δαίμονες· ανέστη ο Χριστός, και χαίρονται οι άγγελοι· ανέστη ο Χριστός, και η ζωή κυριαρχεί· ανέστη ο Χριστός, και κανένας νεκρός δεν παραμένει στο μνήμα. Διότι ο Χριστός, αφού αναστήθηκε από τους νεκρούς, έγινε η απαρχή αυτών που έχουν κοιμηθεί. Ο Κύριος εγέρθηκε από τους νεκρούς, και μαζί Του ένα μεγάλο πλήθος αγίων.