Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 15:1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ΄ Ο λόγος περί της Μωαβίτιδος. Συγκέντρωσε όσα αφορούν τον Μωάβ, ώστε να μπορέσεις να κατανοήσεις το νόημα κάθε προφητείας που αναφέρεται σε αυτόν. Από μεν το βιβλίο της Γενέσεως, τα σχετικά με τον Λωτ, ο οποίος από την πρεσβύτερη θυγατέρα του γέννησε τον Μωάβ, τον πατέρα των Μωαβιτών· από δε το βιβλίο των Αριθμών, όσα συνέβησαν μετά τον χάλκινο όφι· Διότι αναχώρησαν οι υιοί του Ισραήλ και στρατοπέδευσαν στην Ωβώθ· και αφού αναχώρησαν από την Ωβώθ, στρατοπέδευσαν στην έρημο, η οποία βρίσκεται απέναντι από τον Μωάβ. Επίσης, και τα σχετικά με τον Βαλάκ, ο οποίος ήταν υιός του Σεπφώρ, βασιλεύς του Μωάβ. —Αυτός, επιθυμώντας να εξολοθρεύσει τον Ισραήλ μέσω της κατάρας, απέστειλε αγγελιοφόρους προς τον Βαλαάμ, τον υιό του Βεώρ από την Παθουρά, τον οιωνοσκόπο, τον σύμβουλο της πορνείας και της ειδωλολατρίας, εξαιτίας του οποίου βεβηλώθηκε (όπως αναφέρεται) ο λαός με τις θυγατέρες του Μωάβ, και τους προσκάλεσαν στις θυσίες των ειδώλων τους.

Τη νύχτα θα καταστραφεί η Μωαβίτιδα· διότι τη νύχτα θα καταστραφεί το τείχος της Μωαβίτιδας. Πικρότερη είναι η τιμωρία που επέρχεται μέσα στη νύχτα. Διότι εκείνος που υποφέρει κατά τη διάρκεια της ημέρας κάποια δυσχερή περίσταση, έχει ως παρηγοριά για τα γενόμενα το ίδιο το φως· η νύχτα όμως, ακόμα και από μόνη της, είναι κάτι το σκυθρωπό. Εάν μάλιστα προστεθούν σε αυτήν πάθη και συμφορές, προκαλεί μεγάλη αύξηση της οδύνης. Αναλογίσου, λοιπόν, μια νυχτερινή έφοδο εχθρών, μια απροσδόκητη καταδρομή, εξανδραποδισμό γυναικών και παιδιών, λεηλασία αγαθών, φόνο όσων πέφτουν στα χέρια τους, καταστροφή του τείχους, εμπρησμό της πόλεως. Τη νύχτα, λοιπόν, θα καταστραφεί το τείχος της Μωαβίτιδας. —Διότι, στερούμενοι την προστασία του περιβόλου των τειχών, αναπόφευκτα θα καταστραφούν μαζί τους και εκείνοι που στήριζαν την ασφάλειά τους σε αυτά. Θρηνήστε, λοιπόν, για τους εαυτούς σας (λέει).

Διότι, όπως ακριβώς τα καυστικά και επώδυνα φάρμακα καθαρίζουν τα έλκη και τη δυσοσμία από τα πύα και καθιστούν τα διεφθαρμένα τραύματα και σώματα πιο κατάλληλα για την τοπική τους επούλωση, τέτοιο νόημα μου φαίνεται ότι έχει το «Λυπάστε για τους εαυτούς σας», το οποίο λέγεται προς εκείνους που υπερηφανεύονται για κάποια σοφία τους, όπως είναι οι ηγέτες των αιρέσεων, οι οποίοι χάνονται μέσα στη νύχτα, διότι «καθένας που πράττει τα φαύλα, μισεί το φως και δεν έρχεται προς το φως». Και επειδή, ευρισκόμενοι μέσα στη νύχτα, χάνονται μέσα στη νύχτα, μέσα στη νύχτα πίπτει και το τείχος τους· δηλαδή τα σοφιστικά τους οχυρώματα, πίσω από τα οποία οχυρώνονταν, θεωρώντας ότι είχαν εξασφαλίσει μέσω αυτών επαρκή προστασία.

Διότι το «Θα καταστραφεί η Μωαβίτις», και το «Μέσα στη νύχτα θα καταστραφεί», καθώς και όσα άλλα έχουν λεχθεί, έχουν την αναφορά τους στο εξής: ότι αυτά γίνονται προκειμένου αυτή να σωθεί. —«Διότι θα επιφέρω Άραβες στη φάραγγα». Επειδή οι μεν πρώτοι θα σωθούν μέσω του κλαυθμού, ενώ οι άλλοι, που έχουν αμετανόητη καρδιά, μέσω της πληγής που επιφέρεται από τους Άραβες. Ως «Άραβες» δε νοούνται οι Εσπέριοι. Ή ίσως εδώ ονομάζονται «Άραβες» οι δυνάμεις που προσομοιάζουν στο σκότος, μέσω των οποίων αποστέλλονται οι παιδευτικές πληγές σε όσους έχουν αμετανόητη καρδιά.

Διότι αυτός είναι ο λόγος τον οποίο ελάλησε ο Κύριος για τον Μωάβ, τότε που τον ελάλησε. Αυτό είναι τρόπον τινά επίλογος όλου του λόγου που κηρύχθηκε εναντίον της Μωαβίτιδος: «Αυτός είναι ο λόγος που ελάλησε ο Κύριος». Διότι είχε μεν προταχθεί η φράση που έχει ως εξής: «Ο λόγος εναντίον της Μωαβίτιδος»· λέγεται δε ως επίλογος για ολόκληρο το τμήμα της περικοπής: «Αυτός είναι ο λόγος που ελάλησε ο Κύριος για τον Μωάβ, τότε που τον ελάλησε». —Τι σημαίνει το «Τότε που τον ελάλησε»;

ΤΟΜΟΣ Γ'. Ο ΛΟΓΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΜΩΑΒΙΤΙΔΟΣ. Αφού ολοκλήρωσε πολύ καλά τον λόγο σχετικά με τους Βαβυλωνίους και τους αλλοφύλους, μεταφέρει πάλι την προφητεία στη Μωαβίτιδα· δηλαδή κατά της μητρόπολης των Μωαβιτών, ολόκληρης της χώρας και της ίδιας της βασιλείας. Βάρβαρο έθνος και αυτοί, μισητό στον Θεό, επειδή από τη μία ήταν ολοκληρωτικά παραδομένοι στις λατρείες των ειδώλων, και από την άλλη έδειχναν ιδιαίτερη εμπιστοσύνη στη μαγική τέχνη και υπερηφανεύονταν εναντίον της δόξας του Θεού, ενώ ήταν και από τους πιο άσπονδους εχθρούς των Ισραηλιτών. Και πράγματι, όταν, απαλλαγμένοι από την πλεονεξία των Αιγυπτίων, πορεύονταν προς τη γη της επαγγελίας, παρά λίγο να καταστραφούν όλοι, εξαιτίας του εγχειρήματος του Βαλάκ, ο οποίος ήταν τότε βασιλιάς των Μωαβιτών. Έχει γραφτεί δε ως εξής στο βιβλίο των Αριθμών: «Και όλοι οι γιοι του Ισραήλ στρατοπέδευσαν στα δυτικά του Μωάβ, δίπλα στον Ιορδάνη, απέναντι από την Ιεριχώ. Και όταν είδε ο Βαλάκ, ο γιος του Σεπφώρ, όλα όσα έκανε ο Ισραήλ στον Αμορραίο, ο Μωάβ φοβήθηκε τον λαό πάρα πολύ, επειδή ήταν πολλοί. Και κυριεύτηκε από τρόμο και αποστροφή ο Μωάβ μπροστά στο πρόσωπο των γιων του Ισραήλ». Έπειτα, ποιο ήταν το κακούργημα που διέπραξε; Μίσθωσε τον Βαλαάμ από τη Μεσοποταμία· αυτός δε ήταν ψευδομάντης και οιωνοσκόπος· έπειτα τον παρακαλεί, λέγοντας: Καταράσου για χάρη μου τον Ισραήλ. Διότι γνωρίζω, λέει, ότι εκείνοι που εσύ θα ευλογήσεις, είναι ευλογημένοι, και εκείνοι που εσύ θα καταραστείς, είναι καταραμένοι.

Οι Μωαβίτες, πάλι, γελώντας εις βάρος των κατεστραμμένων, τους περιέπαιζαν υπερβολικά, και συνέχιζαν να ονειδίζουν τη δόξα του Θεού. Γι' αυτόν τον λόγο παραδόθηκαν και αυτοί στην ερήμωση, και καταστράφηκαν ολοσχερώς μαζί με τις πόλεις, τον λαό και κάθε οίκο, ώστε πλέον να φαίνεται πως ούτε καν υπήρξαν. Το προκείμενο όραμα, λοιπόν, υπενθυμίζει όσα τους συνέβησαν προφανώς από την άνωθεν οργή, και λέει: «Μέσα στη νύχτα θα καταστραφεί ο Μωαβίτης· διότι μέσα στη νύχτα θα καταστραφεί το τείχος της Μωαβίτιδος». Ορισμένοι από όσους έχουν εξετάσει με ακρίβεια αυτά τα γεγονότα, μας παρέδωσαν ότι, ενώ οι Βαβυλώνιοι επρόκειτο να κινήσουν πόλεμο εναντίον τους, έγινε σεισμός και συγκλονίστηκε τόσο πολύ η μητρόπολη των Μωαβιτών, ώστε κατέρρευσε από μόνο του ολόκληρο το τείχος της μέσα στη νύχτα και στο σκοτάδι. Όταν συνέβη αυτό, πριν ακόμη επιτεθούν οι εχθροί, χάθηκε σχεδόν γι' αυτούς και η ελπίδα της σωτηρίας τους. Γι' αυτόν τον λόγο λέει ότι η Μωαβίτιδα θα καταστραφεί μέσα στη νύχτα. «Αλλά να λυπάστε», λέει, «για τους εαυτούς σας». Είναι σαν να έλεγε: Πολλές φορές, σηκώνοντας με υπεροψία το φρύδι, εντρυφήσατε στις συμφορές των άλλων· αλλά τώρα ο πόλεμος κατευθύνεται εναντίον σας, και η εξ αυτού καταστροφή επικρέμαται πάνω από τα ανόσια κεφάλια σας.

Διότι είπε βέβαια στην αρχή της οράσεως ο μακάριος προφήτης: Μέσα στη νύχτα θα καταστραφεί η Μωαβίτιδα· διότι μέσα στη νύχτα θα καταστραφεί το τείχος της Μωαβίτιδας. Και εμείς, ερμηνεύοντας τη σημασία των όσων ειπώθηκαν, λέγαμε ότι, επειδή έγινε σεισμός, το τείχος της Μωαβίτιδας κατέρρευσε, και πριν από την επιδρομή των εχθρών σχεδόν αναταράχθηκε εκ θεμελίων και κατακρημνίστηκε πάνω στους Μωαβίτες, το οποίο βέβαια και ανακαίνισαν, καταναλώνοντας τον κόπο τους για αυτό εντελώς μάταια. Διότι οι Ασσύριοι και οι Βαβυλώνιοι κατέλαβαν χωρίς κανένα κόπο ολόκληρη τη χώρα.

Αφού ο λόγος ολοκλήρωσε την προφητεία για εκείνον που θα προέλθει ‹από τη ρίζα του Ιεσσαί› ⌜και αφού προφήτευσε όλα όσα επρόκειτο να συμβούν κατά την παρουσία του Χριστού, αρχίζει μια άλλη υπόθεση, αυτήν 〈εναντίον της Βαβυλώνας〉, έπειτα στη συνέχεια παραθέτει μια δεύτερη, την ‹περί των Φιλισταίων› —καθώς έτσι συνηθίζει η Γραφή να ονομάζει τους Παλαιστίνιους—, μετά τους οποίους τρίτο είναι «ο λόγος εναντίον της Μωαβίτιδος», έπειτα και «ο 〈λόγος ο〉 εναντίον της Δαμασκού» και μετά από αυτά η «όραση της Αιγύπτου», ύστερα ως έκτο 〈«το όραμα της ερήμου» και έπειτα〉 «το όραμα της Ιδουμαίας», έπειτα «λήμμα στην Αραβία», το οποίο ακολουθεί «το όραμα της φάραγγας της Σιών» και, τέλος όλων, «ο λόγος για την Τύρο».

Αυτά ακριβώς εκπληρώθηκαν κατά λέξη «στο δέκατο τέταρτο έτος της βασιλείας του Εζεκία», κατά το οποίο ο βασιλιάς των Ασσυρίων, έχοντας επιτεθεί στην Ιουδαία, καθυπέταξε μεν τις άλλες πόλεις, αφού όμως εξεστράτευσε κατά της Ιερουσαλήμ, επέστρεψε άπρακτος. Υπερηφανεύονταν πολύ για τους θεούς τους οι κάτοικοι της Μωάβ, και γελούσαν και χλεύαζαν τον Θεό του Ισραήλ· για τον λόγο αυτόν, ο προφητικός λόγος εξέθεσε την προφητεία γι' αυτούς. Γι' αυτό, ξεκινώντας ονομάζει την επικρατούσα σε αυτούς άγνοια του Θεού «νύκτα» και «σκότος», και τους απειλούσε λέγοντας ότι σε αυτήν ακριβώς τη «νύκτα» θα επέλθει σε αυτούς η καταστροφή: «Μέσα στη νύχτα θα καταστραφεί η Μωαβίτιδα, διότι μέσα στη νύχτα θα καταστραφεί το τείχος της Μωαβίτιδας». Έπειτα, στη συνέχεια, σχετικά με τον τόπο όπου ήταν στημένη η ειδωλολατρία τους, προσθέτει: «διότι θα καταστραφεί και η Δηβών· εκεί όπου είναι ο βωμός σας, εκεί θα ανεβείτε για να κλάψετε». Και στο τέλος της προφητείας πάλι αναφέρει τους ίδιους βωμούς λέγοντας: «επειδή κοπίασε η Μωάβ στους βωμούς, και θα εισέλθει στα χειροποίητα είδωλά της για να προσευχηθεί, και δεν θα μπορέσουν να τη σώσουν». Από αυτά, νομίζω πως καθίσταται σαφής η αιτία του προκειμένου θέματος, το οποίο περιλαμβάνει τον όλεθρο της ειδωλολατρίας των Μωαβιτών, μαζί με την πρόρρηση και άλλων δεινών που επρόκειτο να συμβούν και στην ίδια την πόλη και στις γύρω από αυτήν χώρες, κώμες και πόλεις.

Αιλείμ (Ησ. 15, 8). Φρέαρ Δειμμών. Ο Ησαΐας 〈στην όραση〉 «κατά 〈της〉 Μωαβίτιδος». Αρινά (Ησ. 15, 9), η οποία καλείται και Αριήλ. Ο Ακύλας και ο Σύμμαχος αποδίδουν: λέοντας 〈Θεού〉. Λένε ότι αυτή είναι η Αρεόπολις, επειδή οι κάτοικοι της Αρεόπολης ονομάζουν το είδωλό τους, μέχρι και σήμερα, Αριήλ, λόγω της λατρείας τους προς τον Άρη, από τον οποίο ονόμασαν και την πόλη.

Αριθμών και Δευτερονομίου. Δαιβών (Num 21, 26f. 30) ή Δίβων. Σταθμός των υιών Ισραήλ στην έρημο. Υπάρχει δε μέχρι και σήμερα και άλλη πάρα πολύ μεγάλη κώμη παρά τον Αρνωνά, την οποία κατά το παρελθόν, αν και ανήκε στους υιούς του Μωάβ και έπειτα στον Σηών τον Αμορραίο, έλαβαν οι υιοί του Ισραήλ, και περιήλθε στη φυλή του Γαδ. Την μνημονεύει δε ο Ησαΐας στην όραση «κατά της Μωαβίτιδος», καθώς και ο Ιερεμίας.

Ιεσσά (Αριθ. 21, 23). Εκεί όπου πολεμείται ο Σηών, ο βασιλιάς των Αμορραίων. Την μνημονεύει και ο Ησαΐας στο όραμα «κατά της Μωαβίτιδος». Αναφέρεται και στον Ιερεμία. Και υποδεικνύεται σήμερα μεταξύ των Μηδαβών και της Δηβούς. Ιαζήρ (Αριθ. 21, 32). Πόλη των Αμορραίων στο δέκατο μίλιο δυτικά της Φιλαδέλφειας, στη σημερινή Περαία της Παλαιστίνης, πέρα από τον Ιορδάνη, η οποία αποτέλεσε σύνορο της φυλής Γαδ, εκτεινόμενο «έως την Αροήρ, η οποία βρίσκεται απέναντι από τη Ραββά». Την Ιαζήρ μνημονεύει ο Ησαΐας στο όραμα «κατά της Μωαβίτιδος», καθώς και ο Ιερεμίας. Η πόλη αυτή ήταν παραχωρημένη στους Λευίτες. Απέχει δε από την Εσσεβών δεκαπέντε μίλια, και ρέει από αυτήν ένας πολύ μεγάλος ποταμός που εκβάλλει στον Ιορδάνη.

Ναβώθ (Αριθ. 32, 38). Πόλη των υιών του Ρουβήν στη χώρα της Γαλαάδ, την οποία αναφέρει και ο Ησαΐας στην όραση «κατά της Μωαβίτιδος», καθώς και ο Ιερεμίας. Αποτελεί όμως και όνομα ανδρός, του Ναβαύ, ο οποίος ονόμασε «την Κανάθ και τις» γύρω από αυτήν περιοχές Ναβώθ, από το δικό του όνομα. Και σήμερα η Ναβαύ δεικνύεται έρημη, απέχοντας από την Εσβούντα οκτώ μίλια προς τον νότο.

Σαλήμ (Γεν. 14, 18). Πόλη των Σικίμων, η οποία είναι η Συχέμ, όπως αναφέρει η Γραφή. Υπάρχει όμως και άλλη κώμη 〈* * * * * * * * * Σουρ (Γεν. 16, 7). * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * Σηγώρ (Γεν. 19, 22). * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *〉 η οποία υφίσταται μέχρι και σήμερα. Την μνημονεύει ο Ησαΐας στο όραμα «κατά της Μωαβίτιδος».

Σαβαμά (Αριθ. 32, 3. 38). Πόλη του Μωάβ στη Γαλαάδ, την οποία έλαβε η φυλή Ρουβήν. Την αναφέρει δε και ο Ησαΐας στο όραμα «κατά της Μωαβίτιδος». Σελχά (Δευτ. 3, 10). Πόλη του βασιλιά Ωγ στη Βασανίτιδα. Σεννά (Αριθ. 34, 4). Σύνορο της Ιουδαίας. Και είναι η σημερινή Μαγδαλσεννά, στο όγδοο μίλιο βόρεια της Ιεριχούς.

Κεφάλαιο 25. Προφητεία κατά της ειδωλολατρίας μέσω του αινίγματος του Μωάβ, διότι αυτή ήταν γεμάτη είδωλα· και πρόρρηση της ελεύσεως του Κυρίου, καθώς και αναγγελία της διορθώσεως των πεπλανημένων εθνών. Το όραμα κατά της Μωαβίτιδος.

Μέσα στη νύχτα θα καταστραφεί η Μωαβίτιδα· διότι μέσα στη νύχτα θα καταστραφεί το τείχος της Μωαβίτιδας. Θρηνήστε για τους εαυτούς σας· διότι θα καταστραφεί και η Ληβών, όπου βρίσκεται ο βωμός σας· εκεί θα ανεβείτε για να κλάψετε, στο όρος Ναβαύ της Μωαβίτιδας. Ολολύξτε, σε κάθε κεφάλι θα υπάρχει φαλάκρα, όλοι οι βραχίονες θα είναι κατακομμένοι, ... ολολύξτε με κλαυθμό. Διότι έκραξε η Εσεβών και η Ελεαλή, έως την Ιασσά ακούστηκε η φωνή τους· γι' αυτό η οσφύς της Μωαβίτιδας βοά, η ψυχή της θα καταλάβει. Η καρδιά της Μωαβίτιδας βοά μέσα της έως τη Σηγώρ· διότι είναι δαμάλι τριών ετών, και κατά την ανάβαση της Λουείθ θα ανεβούν προς εσένα κλαίγοντας, στον δρόμο της Αρωνιείμ· βοά συντριβή και σεισμός, το νερό της Νεμρείμ θα ερημωθεί, και το χορτάρι της θα εκλείψει· διότι δεν θα υπάρχει χλωρό χορτάρι. Μήπως έστω και έτσι πρόκειται να σωθεί; Διότι θα επιφέρω στη φάραγγα Άραβες, και θα την κυριεύσουν. Διότι η βοή έφτασε στο όρος της Μωαβίτιδας, στην Αγαλλείμ, και ο ολολυγμός της έως το φρέαρ της Αιλείμ. Το δε νερό της Ρεμμών θα γεμίσει με αίμα· ... και θα αφανίσω το σπέρμα του Μωάβ και την Αριήλ και το υπόλειμμα της Αδαμά.