Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 17:12

Κάτι τέτοιο διδάσκει και τώρα ο λόγος, παρουσιάζοντας σαν ένα αίνιγμα για το σιτάρι και τα στάχυα. Επειδή, λέει, δεν θυμήθηκες τον Κύριο τον Θεό σου, για αυτή την αιτία θα είναι αναξιόπιστο και όχι ασφαλές προς διατήρηση οποιοδήποτε φύτευμα και αν φυτέψεις, δηλαδή ο σπόρος και το γένος που προέρχεται από εσένα. Όταν όμως φυτέψεις και δεις ότι έχει πληθύνει, τότε θα πλανηθείς. Διότι θα νομίσεις, λέει, παίρνοντας θάρρος από το πλήθος, αλλά δεν θα σκεφτείς τα αληθινά. Επειδή θα πέσουν σαν τα στάχυα, και θα βρεις εντελώς ανώφελη την ελπίδα σου σε αυτά. Αν όμως σπείρεις το πρωί, δηλαδή, έχοντας βρεθεί στο φως και έχοντας πλέον αποκτήσει επίγνωση του κατά φύση και αληθινού Δεσπότη, ο οποίος σώζει εύκολα και έχει τη δύναμη να βοηθά· τότε το φυτεμένο, ή το σπαρμένο, θα ανθίσει μέχρι τον θερισμό, δηλαδή θα καρποφορήσει πλήρως· διότι το να καταστρέφεται πρόωρα το στάχυ προκαλεί ζημιά και στους κόπους και στην ελπίδα σε όσους συνηθίζουν να καλλιεργούν τη γη· ενώ το να φτάσει στον θερισμό, δίνει την πληρέστατη ελπίδα για τα αγαθά. Θα ανθίσει λοιπόν μέχρι τον θερισμό, δηλαδή θα καρποφορήσει το φύτευμά σου, όταν γίνει για σένα πρωί, δηλαδή όταν βρεθείς σαν να είσαι στο φως και στην ημέρα και στην επίγνωση του Θεού. Τότε και ως πατέρας ανθρώπου θα αφήσεις κληρονομιά στους υιούς σου. Διότι θα μεταβιβάσεις στους υιούς σου, σαν κάποιον κλήρο, την ευθυμία και τη μέθεξη της άνωθεν βοήθειας. <Αλίμονο στο πλήθος πολλών εθνών!

«Σαν κυματισμένη θάλασσα, έτσι θα ταραχθείτε· και το πλήθος πολλών εθνών θα ηχήσει σαν το νερό. Σαν πολύ νερό τα πολλά έθνη, σαν την ορμή άφθονου νερού που κατεβαίνει με βία. Και θα τον αποδιώξει, και θα τον κυνηγήσει μακριά, σαν το χνούδι του άχυρου που το λιχνίζουν απέναντι στον άνεμο, και σαν τη σκόνη του τροχού που την παρασέρνει η καταιγίδα.» Δεν αφήνει χωρίς παρηγοριά τους απογόνους του Ισραήλ ο Θεός των όλων, επειδή είναι φιλάνθρωπος, αλλά πολλές φορές κάνει την ελπίδα για τα αγαθά να έρχεται μαζί με τον φόβο, και αυτό κατά θεία οικονομία, ώστε και με τα δύο να ωφελεί τους ακροατές. Ότι, λοιπόν, θα ερημωθούν οι πόλεις τους, έχει ειπωθεί με σαφήνεια· και ποια ήταν η αιτία για τα πάθη τους, το δίδαξε λέγοντας ότι «Εγκατέλειψες τον Κύριο τον Θεό σου και δεν θυμήθηκες τον Κύριο τον βοηθό σου». Αλλά Εκείνος που πλήγωσε υπόσχεται αμέσως και να θεραπεύσει. Και εξηγεί ένα γεγονός, το οποίο είναι αναγκαίο να πούμε σύντομα λόγω της ανάγκης. Όταν ο Εζεκίας την εποχή της βασιλείας του κατείχε τον θρόνο στα Ιεροσόλυμα, ανέβηκε ο Σενναχηρείμ, ο βασιλιάς των Ασσυρίων, εναντίον των οχυρωμένων πόλεων της Ιουδαίας και τις κατέλαβε. Διότι έχει γραφτεί ως εξής: «Έπειτα στέλνει τον Ραψάκη από τη Λαχίς στην Ιερουσαλήμ για να την πολιορκήσει», ο οποίος, όταν έφτασε, μίλησε ασεβώς κατά της δόξας του Θεού και Σωτήρα όλων μας. Διότι ο παράφρων ισχυριζόταν ότι ο Θεός δεν μπορούσε να τους διασώσει, ακόμη κι αν ήθελε να το κάνει.

Αυτήν την ιστορία μνημονεύει σε εμάς εδώ ο προφητικός λόγος, και προδιηγείται βεβαίως την επιδρομή των Ασσυρίων, λέγοντας: «Αλίμονο, πλήθος εθνών!» και τα εξής. Διότι τους ταλανίζει, επειδή σε πολύ λίγο επρόκειτο να πεθάνουν στα Ιεροσόλυμα, εξολοθρευόμενοι από άγγελο. Το ότι δε δεν ήταν ένα έθνος, αλλά μάλλον πάρα πολλά, το αποδεικνύει ξεκάθαρα, ονομάζοντάς τα πλήθος εθνών. Επέδραμαν δε στις περιοχές, δηλαδή στις πόλεις της Ιουδαίας, σαν άφθονο νερό που κατέρχεται με ορμή, προκαλώντας θορύβους, και σχεδόν κατακλύζοντας δίκην θαλάσσης εκείνους που αντιστέκονταν.

Και όταν βρεθείς στο φως της πρωινής ανατολής του ήλιου της δικαιοσύνης, θα ανθίσει μέσα σου προς θερισμό, ώστε να μεταδώσεις καλή κληρονομιά και στα δικά σου παιδιά, τα οποία θα γεννηθούν κατά Θεόν μέσω της σωτήριας διδασκαλίας. Τόσα πολλά συμπεριέλαβε η προφητεία στον λόγο περί της Δαμασκού, ανάγοντας την έκβαση όσων έχουν ειπωθεί για τον Ισραήλ στον χρόνο που αναφέρθηκε για τη Δαμασκό. Αφού ο λόγος προφήτευσε περί της επιστροφής των εθνών στον Θεό και περί της απιστίας του ιουδαϊκού έθνους προς τον Χριστό, μεταβαίνει στα πλήθη των εθνών, τα οποία παρέμειναν στην απιστία τόσο στην ίδια τη Δαμασκό όσο και στις υπόλοιπες χώρες, και τα οποία πρόκειται να διώξουν και να πολιορκήσουν την εκκλησία του Θεού. Υποδηλώνει, λοιπόν, ότι αυτοί θα κλονιστούν σαν τρικυμισμένη θάλασσα και θα ταραχθούν, νιώθοντας έκπληξη απέναντι στο ευαγγελικό κήρυγμα, εφόσον αυτό καταλύει την ειδωλολατρική πλάνη.

Γι' αυτό λέει: «Αλίμονο στο πλήθος των πολλών εθνών· θα βουίξουν σαν το νερό». Διότι, όπως ακριβώς οι ράχες των κυμάτων της θάλασσας, όταν ορθώνονται και υψώνονται στο ύψος κατά την τρικυμία και την ταραχή από τους ανέμους, προκαλούν τεράστιο βουητό και φόβο σε όσους πλέουν, έτσι και τα πλήθη των εθνών, τα οποία παρέμειναν στην απιστία και την ειδωλολατρία τόσο στην ίδια τη Δαμασκό όσο και στις υπόλοιπες χώρες, υποκινούμενα από τα αόρατα πνεύματα δίκην κυμάτων της θάλασσας, θα βουίξουν επαναστατώντας κατά της εκκλησίας του Θεού. Γι' αυτό έχει ειπωθεί: «θα βουίξουν σαν το νερό, και τα πολλά έθνη σαν το πολύ νερό, σαν πολύ νερό που ορμάει». Πρόσεξε δε πώς μέσα από πολλά παραδείγματα φανερώνει το άθεο και ασεβές φρόνημα όσων προαναφέρθηκαν, παραβάλλοντας πρώτα τους θυμούς τους με «φουρτουνιασμένη θάλασσα», έπειτα παρομοιάζοντας τις εναντίον της εκκλησίας βουλές τους με «νερό που βουίζει», και τρίτον με «πολύ νερό που ορμάει με βία», υποδηλώνοντας έτσι το ρευστό και φθαρτό του βίου τους. Λέγοντας δε «σαν πολύ νερό που ορμάει με βία», καταδεικνύει ότι επιχειρούν αυτά τα έργα εναντίον της εκκλησίας καθοδηγούμενοι και ωθούμενοι από άλλους. Πλην όμως, περιγράφει το τέλος τους λέγοντας στη συνέχεια: «και θα τον αποπέμψει με οργή και θα τον καταδιώξει μακριά», σύμφωνα δε με τη μετάφραση του Ακύλα: «και θα τον επιτιμήσει και θα φύγει μακριά», και σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «και θα τον επιπλήξει αυστηρά και θα φύγει μακριά».

Έπειτα, στη συνέχεια προσθέτει: «το εσπέρας θα υπάρξει πένθος, και πριν από το πρωί δεν θα υπάρχουν πλέον»· διότι σε εκείνους που, σαν «κυματισμένη θάλασσα», υψώθηκαν αλαζονικά εναντίον της Εκκλησίας, προς τη δύση του βίου τους και στο ίδιο το τέλος τους, «θα υπάρξει πένθος», διότι δεν θα υφίστανται πλέον στον μέλλοντα αιώνα, όταν το νέο φως της ανατολής και της «πρωίας» θα αναλάμψει τότε για τους δικαίους. Αυτό εννοεί λέγοντας: «και αυτή είναι η μερίδα» και ολόκληρος ο κλήρος «εκείνων που σας λεηλάτησαν». Ποιους όμως εννοεί λέγοντας «εσάς», αν όχι προφανώς εκείνους που έχουν καταφύγει στην Εκκλησία του Θεού; Στις Πράξεις των Αποστόλων, όταν ο Παύλος έφτασε κάποτε στη Ρώμη και συζήτησε με τους άρχοντες των Ιουδαίων για την πίστη στον Χριστό, έχει καταγραφεί ότι του είπαν: «Εμείς ούτε επιστολές λάβαμε για σένα από την Ιουδαία, ούτε ήρθε κάποιος από τους αδελφούς να μας αναγγείλει ή να πει κάτι κακό για σένα. Αξιώνουμε όμως να ακούσουμε από σένα αυτά που φρονείς· διότι σχετικά με αυτή την αίρεση, μας είναι γνωστό ότι παντού συναντά αντιλογίες». Λέγοντας δε αυτό, φανέρωσαν ότι, πριν φτάσει ο Παύλος στη Ρώμη, τους είχε παραγγελθεί να μην αποδεχθούν το κήρυγμα περί του Χριστού, και ότι δεν είχαν λάβει αυτή την παραγγελία μόνο οι ίδιοι, αλλά και οι Ιουδαίοι σε ολόκληρη τη γη.

Έπειτα τους μεταδίδει θάρρος λέγοντας: «Τώρα όλοι οι ποταμοί θα είναι σαν κατοικημένη χώρα· θα κατοικηθεί η χώρα τους· διότι τώρα, κατά τη δική σας πορεία, οι ποταμοί της γης θα κατοικηθούν όπως και όλες οι χώρες τους». Μου φαίνεται δε ότι μέσα από αυτά αινίσσεται ως «ποταμούς» μεν τα πλήθη των λαών που πρόκειται να γνωρίσουν τον Θεό, και ως «χώρες» τους τις εκκλησίες. Διότι, όπως παραπάνω παρομοίασε «τα πλήθη των απίστων εθνών με κύμα θαλάσσης και με ταραγμένα ύδατα», έτσι τώρα παρομοιάζει τους λαούς του Χριστού με γλυκούς «ποταμούς» που κινούνται με ευστάθεια, φανερώνοντας ως «χώρα» τους την εκκλησία. Παλαιότερα, λοιπόν, αυτοί οι «ποταμοί» ήσαν ακατοίκητοι και «αποξενωμένοι από τον Θεό», και η «χώρα» τους έρημη από θεοσέβεια, τώρα όμως, λέει, μέσω του δικού σας κηρύγματος οι προαναφερθέντες «ποταμοί» και η «χώρα» τους θα γίνουν «οικουμένη».

Στη συνέχεια αυτών αναφέρεται: «και θα πιουν οι Αιγύπτιοι νερό που βρίσκεται κοντά στη θάλασσα», αντί του οποίου ο μεν Ακύλας λέει: «και θα απορροφηθούν τα νερά από τη θάλασσα», ο δε Σύμμαχος: «και θα εξαφανιστούν τα νερά από τη θάλασσα». Αλληγορικά, λοιπόν, ο λόγος με τη λέξη «θάλασσα» στα χωρία αυτά υπαινίσσεται το ταραχώδες πλήθος των Αιγυπτίων. Τους προσφέρεις, δηλαδή, ένα ασυνήθιστο ποτό· διότι, αφού δεν υπάρχει πλέον ο ποταμός ούτε άλλο αιγυπτιακό νερό, αλλά ούτε και το θαλασσινό είναι κατάλληλο για πόση, λέει ότι αυτοί «θα πιουν» νέο και ασυνήθιστο (ξένο) νερό. Και αυτό ήταν το νερό «από τις πηγές του σωτηρίου», το οποίο τους χορηγείται από τον Κύριο. Όπως λοιπόν δηλωνόταν και λίγο πιο πριν στο χωρίο: «Αλίμονο στο πλήθος των πολλών εθνών· σαν θάλασσα που κυματίζει, και ο όγκος των πολλών εθνών θα ηχήσει σαν νερό. Σαν πολύ νερό τα πολλά έθνη», στα οποία παρέβαλε το ταραχώδες των εθνών με νερά και με «θάλασσα που κυματίζει». Η δε φράση: «και ο ποταμός θα εκλείψει» σημαίνει πιθανότατα ότι δεν θα υφίσταται πλέον το βασίλειό τους. Το ότι όμως ο λόγος που λέει πως ο ποταμός των Αιγυπτίων «θα εκλείψει» υποδήλωνε το βασίλειό τους, το αποδείξαμε ήδη προηγουμένως στην προφητεία σχετικά με αυτόν που πρόκειται να προέλθει «από τη ρίζα του Ιεσσαί». Μέσω αυτής λεγόταν: «Και ο Κύριος θα απλώσει το χέρι του επί του ποταμού με βίαιο άνεμο και θα τον χτυπήσει σε επτά φάραγγες, ώστε να τον διασχίζουν με τα υποδήματά τους».

Αλίμονο στο πλήθος των πολλών εθνών· όπως η φουρτουνιασμένη θάλασσα, έτσι θα ταραχθείτε, και η μάζα πολλών εθνών θα ηχήσει σαν το νερό· έθνη πολλά σαν το πολύ νερό, σαν την ορμή του άφθονου νερού που κατεβαίνει βίαια. Και θα τον αποδιώξει, και θα τον κυνηγήσει μακριά, σαν το χνούδι του άχυρου εκείνων που λιχνίζουν απέναντι στον άνεμο, και σαν τη σκόνη του τροχού που παρασέρνει η καταιγίδα. Προς το βράδυ θα υπάρχει πένθος, πριν έρθει το πρωί δεν θα υπάρχει πια. Αυτή είναι η μερίδα εκείνων που σας λεηλάτησαν...