Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 17:2

Με ποιον τρόπο λοιπόν καταστράφηκε η πλέον φιλοπόλεμη και παντοδύναμη και υβριστική πόλη, μας το προαναγγέλλει πάλι εδώ ο προφήτης, λέγοντας: «Ιδού η Δαμασκός θα αφαιρεθεί από το να είναι πόλη και θα καταστεί ερείπιο, εγκαταλελειμμένη εις τον αιώνα, για να γίνεται κατάλυμα και τόπος αναπαύσεως ποιμνίων, και δεν θα υπάρχει κανείς να τα διώξει». Δεν λέει απλώς ότι θα γνωρίσει την πείρα των πολέμων και τα δεινά που προέρχονται από αυτούς, αλλά μάλλον ότι θα εξαλειφθεί, δηλαδή θα καταστραφεί ολοσχερώς και θα εκπέσει εντελώς από το να είναι καν πόλη. Διότι, λέει, θα περιπέσει σε καταστροφή, εγκαταλελειμμένη εις τον αιώνα· εγκαταλελειμμένη δε από ποιους, παρά βεβαίως από αυτούς που την κατοικούσαν, όχι επειδή αυτοί θα έχουν μετοικήσει, αλλά επειδή θα έχουν εξολοθρευθεί από τα ξίφη των εχθρών. Και λέγοντας ότι θα γίνει κατάλυμα ποιμνίων, κατέδειξε την παντελή ερήμωσή της· διότι δεν θα αναπαύονταν εκεί οι ποιμένες, ούτε θα κατέφευγαν σε αυτήν τα κοπάδια των ζώων, εάν υπήρχαν κάποιοι άνθρωποι μέσα στα σπίτια της. Γι' αυτόν τον λόγο και πολύ εύλογα προσθέτει λέγοντας: «Και δεν θα υπάρχει κανείς για να τα διώξει». Διότι, λέει, κανείς δεν πρόκειται να επιπλήξει τους ποιμένες επειδή έκαναν κατάλυμά τους την τόσο λαμπρή και ξακουστή πόλη. «Και δεν θα είναι πλέον οχυρό για να καταφύγει ο Εφραίμ, και δεν θα υπάρχει πλέον βασιλεία στη Δαμασκό, ούτε το υπόλοιπο των Σύρων. Διότι εσύ δεν είσαι καλύτερος από τους υιούς Ισραήλ και από τη δόξα τους». Για την ακριβή διασάφηση αυτών που προαναφέρθηκαν, θεωρώ αναγκαίο να υπενθυμίσω πάλι την ιστορία που είναι καταγεγραμμένη στα βιβλία των Βασιλειών.

Διότι ιδού, λέει, η Δαμασκός θα αφαιρεθεί από τις πόλεις, και δεν θα είναι πλέον οχυρό για να καταφύγει ο Εφραίμ. Βλέπεις την αιτία που παρατίθεται αμέσως, για την οποία λέει ότι η Δαμασκός θα αφαιρεθεί από τις πόλεις; Διότι δεν θα είναι πλέον, λέει, τόσο οχυρή, ώστε να καταφεύγει σε αυτήν ο Εφραίμ, ο οποίος βασίλευσε στη Σαμάρεια.

Αυτό ακριβώς επιβεβαιώνει ο Ιερεμίας λέγοντας περίπου τα εξής: «Παρέλυσε η Δαμασκός, τράπηκε σε φυγή και απορρίφθηκε, τρόμος την κατέλαβε, και την συνέλαβαν πόνοι σαν της ετοιμόγεννης. Πώς δεν εγκατέλειψε την πόλη μου; Αγάπησε μια κώμη», ή σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «την αξιέπαινη πόλη, τη μητρόπολη της ευφροσύνης». «Γι' αυτό θα πέσουν οι νέοι στις πλατείες σου, και όλοι οι πολεμιστές άνδρες θα πέσουν εκείνη την ημέρα, λέγει ο Κύριος των δυνάμεων. Και θα ανάψω φωτιά στα τείχη της Δαμασκού, και θα καταφάγει τις συνοικίες του υιού Άδερ». Και η προκείμενη προφητεία, λοιπόν, προαναγγέλλει τα ίδια με τα προλεχθέντα λέγοντας: «Ιδού, η Δαμασκός θα εξαλειφθεί από τις πόλεις και θα εγκαταλειφθεί σε πτώση». Τα δε επόμενα έχουν ειπωθεί μόνο σύμφωνα με τη μετάφραση των Εβδομήκοντα, και εννοώ το: «εις τον αιώνα»· διότι αυτό δεν αναφέρεται ούτε στο εβραϊκό κείμενο ούτε στους υπόλοιπους μεταφραστές. Γι' αυτό δεν είναι ανάγκη να θεωρούμε ότι η πτώση της Δαμασκού αναφέρεται ως αιώνια, επειδή η πτώση της υπήρξε προσωρινή κατά την πολιορκία των Ασσυρίων, κατά την οποία αλώθηκε και η Ιερουσαλήμ.

Αλλά όπως ακριβώς οι Ιουδαίοι, επιστρέφοντας πάλι, ανοικοδόμησαν την Ιερουσαλήμ και γέμισαν τη χώρα με κατοίκους, με τον ίδιο τρόπο και η Δαμασκός, αφού υπέστη τότε όσα είχαν προρρηθεί από την προφητεία, ανοικοδομήθηκε και πάλι στα μεταγενέστερα χρόνια, ώστε να συσταθεί ξανά σε αυτήν βασίλειο. Αυτό μάλιστα διατηρήθηκε μέχρι τους αποστολικούς χρόνους· για παράδειγμα, ο Παύλος μνημονεύει βασιλιά της Δαμασκού γράφοντας τα εξής: «Στη Δαμασκό, ο εθνάρχης του βασιλιά Αρέτα φρουρούσε την πόλη των Δαμασκηνών για να με πιάσει, και μέσα από ένα παράθυρο με κατέβασαν με κοφίνι από το τείχος και ξέφυγα από τα χέρια του». Επομένως, το πρώτο μέρος των προφητειών θα το αναγάγουμε στους χρόνους των Ασσυρίων, κατά τους οποίους η Δαμασκός πολιορκήθηκε και για πρώτη και για δεύτερη φορά. Είναι δε πιθανό να έχει υποστεί τα ίδια και κατά τους περσικούς, καθώς και κατά τους μακεδονικούς χρόνους, από εκείνους που κατά καιρούς εξεγείρονταν και την πολιορκούσαν, εποχές κατά τις οποίες εκπληρωνόταν το λόγιο που έλεγε: «Ιδού, η Δαμασκός θα εξαλειφθεί από τις πόλεις και θα εγκαταλειφθεί σε ερείπια, για να γίνει τόπος καταλύσεως και αναπαύσεως ποιμνίων, και δεν θα υπάρχει εκείνος που θα τα διώχνει».

Εάν, λοιπόν, λέγει: «Ιδού, η Δαμασκός θα αφαιρεθεί από τις πόλεις και θα μείνει εγκαταλελειμμένη σε ερείπια εις τον αιώνα», υπαινίσσεται την καθαίρεση της βασιλικής εξουσίας, την οποία κατείχε προηγουμένως η πόλη όταν ακτινοβολούσε· διότι τότε μόνο αυτή κυριαρχούσε σε ολόκληρη τη Συρία, εφόσον δεν είχαν ακόμη οικοδομηθεί οι γνωστές σε εμάς επιφανείς πόλεις της Συρίας. Διότι η Αντιόχεια, η Απάμεια και η Λαοδίκεια, καθώς και όσες άλλες πόλεις κατέστησαν επιφανείς αργότερα, ιδρύθηκαν μετά τον θάνατο του Αλεξάνδρου του Μακεδόνα. Πριν από αυτές, όμως, σε όλη τη Συρία κυριαρχούσε η Δαμασκός, η οποία ήταν βασιλική πόλη των Σύρων. Επειδή, λοιπόν, επρόκειτο να εκπέσει από το βασιλικό της αξίωμα και να απομείνει μέτρια, ταπεινή και πολύ μικρή, ώστε πλέον απλοί άνθρωποι και κοινά πλήθη δίκην αγέλης ποιμνίων να κατοικούν την πόλη και την ύπαιθρο, χωρίς κανένας εχθρός να τους παρενοχλεί πια. Για τον λόγο αυτόν ειπώθηκε το: «Ιδού, η Δαμασκός θα αφαιρεθεί από τις πόλεις», δηλαδή από τις βασιλικές πόλεις, πράγμα που μας υποβάλλει να κατανοήσουμε ο λόγος. «Και θα μείνει», λέγει, «εγκαταλελειμμένη σε ερείπια εις τον αιώνα, και ως κατάλυμα ποιμνίων και τόπος αναπαύσεως, και δεν θα υπάρχει πλέον κανείς για να την καταδιώκει». Αυτά ακριβώς εκπληρώθηκαν κατά την περίοδο της ρωμαϊκής κυριαρχίας, κατά την οποία η Δαμασκός υφίστατο μεν εν μέρει· διότι αναφέρει ότι η παλαιά και βασιλική πόλη αφανίστηκε παντελώς.