Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 17:3

Με ποιον τρόπο λοιπόν καταστράφηκε η πλέον φιλοπόλεμη και παντοδύναμη και υβριστική πόλη, μας το προαναγγέλλει πάλι εδώ ο προφήτης, λέγοντας: «Ιδού η Δαμασκός θα αφαιρεθεί από το να είναι πόλη και θα καταστεί ερείπιο, εγκαταλελειμμένη εις τον αιώνα, για να γίνεται κατάλυμα και τόπος αναπαύσεως ποιμνίων, και δεν θα υπάρχει κανείς να τα διώξει». Δεν λέει απλώς ότι θα γνωρίσει την πείρα των πολέμων και τα δεινά που προέρχονται από αυτούς, αλλά μάλλον ότι θα εξαλειφθεί, δηλαδή θα καταστραφεί ολοσχερώς και θα εκπέσει εντελώς από το να είναι καν πόλη. Διότι, λέει, θα περιπέσει σε καταστροφή, εγκαταλελειμμένη εις τον αιώνα· εγκαταλελειμμένη δε από ποιους, παρά βεβαίως από αυτούς που την κατοικούσαν, όχι επειδή αυτοί θα έχουν μετοικήσει, αλλά επειδή θα έχουν εξολοθρευθεί από τα ξίφη των εχθρών. Και λέγοντας ότι θα γίνει κατάλυμα ποιμνίων, κατέδειξε την παντελή ερήμωσή της· διότι δεν θα αναπαύονταν εκεί οι ποιμένες, ούτε θα κατέφευγαν σε αυτήν τα κοπάδια των ζώων, εάν υπήρχαν κάποιοι άνθρωποι μέσα στα σπίτια της. Γι' αυτόν τον λόγο και πολύ εύλογα προσθέτει λέγοντας: «Και δεν θα υπάρχει κανείς για να τα διώξει». Διότι, λέει, κανείς δεν πρόκειται να επιπλήξει τους ποιμένες επειδή έκαναν κατάλυμά τους την τόσο λαμπρή και ξακουστή πόλη. «Και δεν θα είναι πλέον οχυρό για να καταφύγει ο Εφραίμ, και δεν θα υπάρχει πλέον βασιλεία στη Δαμασκό, ούτε το υπόλοιπο των Σύρων. Διότι εσύ δεν είσαι καλύτερος από τους υιούς Ισραήλ και από τη δόξα τους». Για την ακριβή διασάφηση αυτών που προαναφέρθηκαν, θεωρώ αναγκαίο να υπενθυμίσω πάλι την ιστορία που είναι καταγεγραμμένη στα βιβλία των Βασιλειών.

Δεν θα υπάρχει λοιπόν πλέον βασιλεία στη Δαμασκό, λέει· μαζί της θα αποδυναμωθεί και το υπόλοιπο των Σύρων, δηλαδή, ολόκληρο το έθνος που βρίσκεται υπό την εξουσία της. Διότι μητρόπολη της Συρίας είναι η Δαμασκός. Έπειτα της λέει: Διότι εσύ δεν είσαι ανώτερη από τους υιούς του Ισραήλ και από τη δόξα τους. Αν, λέει, δεν λυπήθηκα τον κλήρο που μου δόθηκε, δηλαδή εκείνους από τον Ισραήλ που αμάρτησαν απέναντί μου, πώς δεν θα υποστείς εξάπαντος και εσύ τις καταστροφές από τον πόλεμο, αφού σε τίποτα δεν είσαι ανώτερη από τον Ισραήλ; <Αυτά λέει ο Κύριος Σαβαώθ: Εκείνη την ημέρα θα υπάρξει έκλειψη της δόξας του Ιακώβ, και τα πλούτη της δόξας του θα συγκλονιστούν.> Ιακώβ ονομάζει εδώ όσους κατάγονται από τον Ιακώβ, δηλαδή τις δέκα φυλές που βρίσκονται στη Σαμάρεια και τη μισή φυλή του Εφραΐμ, οι οποίες τόσο πολύ απομακρύνθηκαν από την αγάπη προς τον Θεό, και από το να στηρίζουν την ελπίδα της σωτηρίας τους σε Αυτόν, ώστε να εμπιστεύονται τους εαυτούς τους και να υπερηφανεύονται μόνο για το πλήθος και τη δόξα τους. Τέτοια ήταν η συμπεριφορά τους. Και αυτό πάλι μας το αναφέρει ολοκάθαρα ο προφήτης. Διότι είπε για αυτούς: Οι δόξες τους προέρχονται από τοκετούς και ωδίνες και συλλήψεις. Έπειτα σε αυτά προσθέτει: Δώσε τους, Κύριε.

Διότι ιδού, λέει, η Δαμασκός θα αφαιρεθεί από τις πόλεις, και δεν θα είναι πλέον οχυρό για να καταφύγει ο Εφραίμ. Βλέπεις την αιτία που παρατίθεται αμέσως, για την οποία λέει ότι η Δαμασκός θα αφαιρεθεί από τις πόλεις; Διότι δεν θα είναι πλέον, λέει, τόσο οχυρή, ώστε να καταφεύγει σε αυτήν ο Εφραίμ, ο οποίος βασίλευσε στη Σαμάρεια.

Και έτσι διαμορφώθηκε η σημερινή της ορατή κατάσταση όπως ακριβώς θέσπισε η προφητεία, μη φέρουσα πλέον βασιλικό αξίωμα ούτε άρχοντας στο έθνος των Σύρων, αλλά έχοντας εκπέσει από τη δύναμη της οποίας προηγουμένως μετείχε, και έχοντας σχεδόν «εγκαταλειφθεί ως κατάλυμα ποιμνίων και τόπος ανάπαυσης κοπαδιών», διότι έτσι συνηθίζει ο Λόγος να ονομάζει τα αγελαία πλήθη και τους ευτελείς δήμους. Το ότι κανείς δεν πολιορκεί την πόλη των Δαμασκηνών, η οποία βρίσκεται υπό ρωμαϊκή διοίκηση, είναι σε όλους προφανές, καθώς και το ότι, ευρισκόμενη σε τέτοια κατάσταση, δεν μπορεί πλέον σε τίποτα να συνδράμει το έθνος των Ιουδαίων όπως έκανε στο παρελθόν. Γι' αυτό έχει λεχθεί: «Και δεν θα είναι πλέον οχυρό για να καταφύγει ο Εφραίμ, και δεν θα υπάρχει πλέον βασιλεία στη Δαμασκό και στο υπόλοιπο των Σύρων». Διότι μην νομίζεις, λέει, ότι η Δαμασκός θα στερηθεί το βασιλικό της αξίωμα και κάποια άλλη πόλη των Σύρων θα το αναλάβει· διότι «δεν θα υπάρχει πλέον», λέει, «βασίλειο στη Δαμασκό» ούτε στο «υπόλοιπο» έθνος «των Σύρων». Και την αιτία αυτού τη διδάσκει στη συνέχεια, λέγοντας απευθυνόμενος στο πρόσωπο της πόλης: «Διότι εσύ δεν είσαι καλύτερη από τους υιούς του Ισραήλ και από τη δόξα τους»· διότι, εάν ο λαός που παλαιότερα χρημάτιζε λαός του Θεού πρόκειται, κατά τους χρόνους που δηλώνονται, να εκπέσει από το δικό του αξίωμα και από την αυτονομία και τη βασιλεία που άλλοτε ίσχυε σε αυτούς, δεν πρέπει εσύ η Δαμασκός, υφιστάμενη τα ίδια, να δυσανασχετείς. «Διότι εσύ δεν είσαι καλύτερη από τους υιούς του Ισραήλ και από τη δόξα τους» που τους έχει αφαιρεθεί.

Το πώς όμως αφαιρέθηκε η δόξα τους, το αναπτύσσει λέγοντας: «Αυτά λέγει ο Κύριος Σαβαώθ: Κατά την ημέρα εκείνη θα υπάρξει έκλειψη της δόξας του Ιακώβ, και τα πλούσια της δόξας του θα κλονιστούν». Και αυτά εκπληρώθηκαν μετά την παρουσία του Σωτήρος μας· διότι, τρόπον τινά μέσα σε μία ημέρα, εννοώ δηλαδή κατά τον ίδιο ακριβώς καιρό, καταλύθηκε και η αξία του λαού της περιτομής και η βασιλεία της Δαμασκού. Γι' αυτό έχει λεχθεί: «Κατά την ημέρα εκείνη θα υπάρξει έκλειψη της δόξας του Ιακώβ». Και πρόσεξε ότι δεν υποδηλώνει την παντελή εξολόθρευση του έθνους, αλλά την καθαίρεση της δόξας τους, στην οποία μετείχαν πρωτύτερα. Διότι κατά το παρελθόν η δόξα του προγενέστερου λαού ήταν η ιεροσύνη και η βασιλεία, το αγιαστήριο και η κατά τον Νόμο λατρεία, η προφητική χάρη και η ελευθερία του έθνους, καθώς και όσα άλλα διέθετε το έθνος των Ιουδαίων, τα οποία ο λόγος προφητεύει ότι θα κλονιστούν μαζικά, θα εκπέσουν και θα εκλείψουν παντελώς. Όταν δε γίνουν αυτά, λέει, «θα συμβεί όπως όταν κάποιος μαζεύει τον όρθιο θερισμό». Διότι, όπως κατά τον θερισμό συνάζονται μεν τα στάχυα, εγκαταλείπεται δε στον αγρό γυμνή η καλαμιά, έτσι λέει ότι θα γίνει και με τον λαό των Ιουδαίων: αφού αποκοπούν τα στάχυα που υπήρχαν άλλοτε σε αυτούς, θα τους απομείνει μόνο η καλαμιά.