Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 17:4

Δεν θα υπάρχει λοιπόν πλέον βασιλεία στη Δαμασκό, λέει· μαζί της θα αποδυναμωθεί και το υπόλοιπο των Σύρων, δηλαδή, ολόκληρο το έθνος που βρίσκεται υπό την εξουσία της. Διότι μητρόπολη της Συρίας είναι η Δαμασκός. Έπειτα της λέει: Διότι εσύ δεν είσαι ανώτερη από τους υιούς του Ισραήλ και από τη δόξα τους. Αν, λέει, δεν λυπήθηκα τον κλήρο που μου δόθηκε, δηλαδή εκείνους από τον Ισραήλ που αμάρτησαν απέναντί μου, πώς δεν θα υποστείς εξάπαντος και εσύ τις καταστροφές από τον πόλεμο, αφού σε τίποτα δεν είσαι ανώτερη από τον Ισραήλ; <Αυτά λέει ο Κύριος Σαβαώθ: Εκείνη την ημέρα θα υπάρξει έκλειψη της δόξας του Ιακώβ, και τα πλούτη της δόξας του θα συγκλονιστούν.> Ιακώβ ονομάζει εδώ όσους κατάγονται από τον Ιακώβ, δηλαδή τις δέκα φυλές που βρίσκονται στη Σαμάρεια και τη μισή φυλή του Εφραΐμ, οι οποίες τόσο πολύ απομακρύνθηκαν από την αγάπη προς τον Θεό, και από το να στηρίζουν την ελπίδα της σωτηρίας τους σε Αυτόν, ώστε να εμπιστεύονται τους εαυτούς τους και να υπερηφανεύονται μόνο για το πλήθος και τη δόξα τους. Τέτοια ήταν η συμπεριφορά τους. Και αυτό πάλι μας το αναφέρει ολοκάθαρα ο προφήτης. Διότι είπε για αυτούς: Οι δόξες τους προέρχονται από τοκετούς και ωδίνες και συλλήψεις. Έπειτα σε αυτά προσθέτει: Δώσε τους, Κύριε.

Τι θα τους δώσεις; Δώσε τους μήτρα άτεκνη και μαστούς ξηρούς. Θα υπάρξει λοιπόν, λέει, εκείνο τον καιρό, έκλειψη της δόξας του Ιακώβ, δηλαδή θα αναλωθεί από τα ξίφη των εχθρών το μεγάλο και αναρίθμητο πλήθος των απογόνων του Ιακώβ, για το οποίο και δοξαζόταν και επιχειρούσε να μεγαλοφρονεί. Αλλά και το πάχος της δόξας του θα κλονιστεί· δηλαδή, και η βασιλεία σε αυτούς θα καταλυθεί. Διότι είναι γραμμένο στο τέταρτο βιβλίο των Βασιλειών, ότι όταν βασίλευε στη Σαμάρεια ο Ωσηέ, ο γιος του Ηλά, ήλθε ο Σαλμανασάρ, πολιόρκησε τη Σαμάρεια για τρία ολόκληρα έτη, την κυρίευσε και μετοίκησε τον Ωσηέ στη Βαβυλώνα.

Ως «πάχος της δόξας του Ιακώβ», λοιπόν, θα μπορούσε να νοηθεί εκείνος που βασίλευε στη Σαμάρεια εκείνον τον καιρό, ή ίσως οι λαμπροί και επιφανέστεροι από τους άλλους σε ολόκληρη τη χώρα, οι οποίοι ξεπερνούσαν το μέτρο των υπολοίπων σε πλούτο και δύναμη, και καυχιόνταν για τις τρυφές και τις τιμές που λάμβαναν από όλους. <Και θα συμβεί όπως όταν κάποιος μαζεύει όρθια σοδειά και θερίζει σπόρους από τα στάχυα. Και θα συμβεί όπως όταν κάποιος μαζεύει στάχυα σε μια στερεή φάραγγα. Και θα απομείνει σε αυτήν καλαμιά, ή σαν δύο ή τρεις ρώγες ελιάς στην πιο ψηλή κορυφή, ή τέσσερις ή πέντε να απομείνουν στους κλάδους της>. Ότι δηλαδή, και γρήγορα και άκοπα οι Ασσύριοι πολεμώντας θα κατανικήσουν αυτούς που βρίσκονταν στη Σαμάρεια, και επιπλέον, ότι δεν θα οδηγηθούν εντελώς και ολοκληρωτικά στην απώλεια, αλλά θα υπάρξει κάποιο μικρό υπόλειμμα, μας το κατέστησε σαφές στα λόγια αυτά ο προφητικός λόγος. Διότι εκείνοι που έχουν την εμπειρία του θερισμού των σταχυών, αφού τα κόψουν επιδέξια, συλλέγουν τον σίτο· αφήνοντας όμως πάντοτε πίσω τους την καλαμιά ως άχρηστη, διατρέχουν ολόκληρο το πλάτος των χωραφιών. Εκείνοι πάλι που συνηθίζουν να τρυγούν τον καρπό των ελαιόδεντρων, αφενός τις χτυπούν με ράβδο, αφετέρου, πιάνοντάς τες και με τα χέρια και αρπάζοντας από τους βλαστούς, τις συλλέγουν· είναι όμως επόμενο να απομένουν σε αυτές τρεις ή τέσσερις, ή ίσως πέντε στην άκρη των κλάδων, και να διαφεύγουν από τα μάτια εκείνων που τις τρυγούν.

Το πώς όμως αφαιρέθηκε η δόξα τους, το αναπτύσσει λέγοντας: «Αυτά λέγει ο Κύριος Σαβαώθ: Κατά την ημέρα εκείνη θα υπάρξει έκλειψη της δόξας του Ιακώβ, και τα πλούσια της δόξας του θα κλονιστούν». Και αυτά εκπληρώθηκαν μετά την παρουσία του Σωτήρος μας· διότι, τρόπον τινά μέσα σε μία ημέρα, εννοώ δηλαδή κατά τον ίδιο ακριβώς καιρό, καταλύθηκε και η αξία του λαού της περιτομής και η βασιλεία της Δαμασκού. Γι' αυτό έχει λεχθεί: «Κατά την ημέρα εκείνη θα υπάρξει έκλειψη της δόξας του Ιακώβ». Και πρόσεξε ότι δεν υποδηλώνει την παντελή εξολόθρευση του έθνους, αλλά την καθαίρεση της δόξας τους, στην οποία μετείχαν πρωτύτερα. Διότι κατά το παρελθόν η δόξα του προγενέστερου λαού ήταν η ιεροσύνη και η βασιλεία, το αγιαστήριο και η κατά τον Νόμο λατρεία, η προφητική χάρη και η ελευθερία του έθνους, καθώς και όσα άλλα διέθετε το έθνος των Ιουδαίων, τα οποία ο λόγος προφητεύει ότι θα κλονιστούν μαζικά, θα εκπέσουν και θα εκλείψουν παντελώς. Όταν δε γίνουν αυτά, λέει, «θα συμβεί όπως όταν κάποιος μαζεύει τον όρθιο θερισμό». Διότι, όπως κατά τον θερισμό συνάζονται μεν τα στάχυα, εγκαταλείπεται δε στον αγρό γυμνή η καλαμιά, έτσι λέει ότι θα γίνει και με τον λαό των Ιουδαίων: αφού αποκοπούν τα στάχυα που υπήρχαν άλλοτε σε αυτούς, θα τους απομείνει μόνο η καλαμιά.

Και μέσω αυτών ο λόγος παρουσιάζει σαφέστατα τον μικρό αριθμό εκείνων που θα σωθούν κατά τον καιρό της απώλειας των ασεβών, ώστε να μην υπάρχει περιθώριο να υποθέσει κανείς ότι αδιακρίτως όλοι ανεξαιρέτως όσοι προέρχονται από την περιτομή και ολόκληρο το έθνος των Ιουδαίων θα επιτύχουν τις υποσχέσεις του Θεού. 〈〈μγʹ〉.〉 «Και κατά την ημέρα εκείνη θα υπάρξει έκλειψη της δόξας του Ιακώβ, και τα πλούτη της δόξας του θα κλονιστούν. Και θα συμβεί όπως ακριβώς όταν κάποιος συγκεντρώνει όρθια σπαρτά για θερισμό, και θερίζει τον σπόρο των σταχυών· και θα συμβεί όπως όταν κάποιος μαζεύει στάχυα σε πετρώδη φάραγγα, και απομείνουν σε αυτήν μόνο καλαμιές· ή όπως απομένουν δύο ή τρεις καρποί ελιάς στην ψηλότερη κορυφή, ή τέσσερις ή πέντε πάνω στα κλαδιά της. Αυτά λέει ο Κύριος, ο Θεός του Ισραήλ. Την ημέρα εκείνη ο άνθρωπος θα στηρίζει την πεποίθησή του στον Δημιουργό του, και τα μάτια του θα αποβλέπουν στον Άγιο του Ισραήλ, και δεν θα έχουν πλέον την εμπιστοσύνη τους στους βωμούς ούτε στα έργα των χεριών τους, τα οποία κατασκεύασαν τα δάχτυλά τους».

Και διά τούτων θεσπίζεται εναργώς η δόξα του Ισραήλ, και λέγεται ότι όλα «τα πίονα» (τα πλούτη) αυτών θα καθαιρεθούν, ενώ πάλι λίγοι και μετρημένοι στον αριθμό θα εναπομείνουν σαν μικρές «ρώγες» σε φυτό ελιάς· αυτοί δε θα είναι όσοι εξ αυτών πίστεψαν στον Κύριό μας. Ακολούθως δε, μετά τα όσα ελέχθησαν περί εκείνων, προφητεύεται περί ολόκληρου του γένους των ανθρώπων, το οποίο πρόκειται να αποστραφεί την πλάνη των ειδώλων και να επιγνώσει τον Θεό του Ισραήλ. 〈〈μδ'〉.〉 «Ακούσατε νήσοι εγκαταλελειμμένες και οδυνώμενες, ακούσατε αυτά που άκουσα από τον Κύριο Σαβαώθ, ο Θεός του Ισραήλ ανήγγειλε σε εμάς.» Δες με ποιον τρόπο και εδώ δεν προσκαλεί όλους τους εκ περιτομής στην ακρόαση των απορρήτων μυστηρίων, παρά μόνο όσους ονομάζει εγκαταλελειμμένους και οδυνώμενους, όπως ήταν εκείνοι που κατά τον απόστολο στενάζουν και θρηνούν για την κακία του βίου των ανθρώπων. 〈〈με'〉.〉 «Πένθησαν οι υψηλοί της γης, η δε γη ανόμησε εξαιτίας εκείνων που την κατοικούν. Διά τούτο θα γίνουν φτωχοί όσοι κατοικούν επί της γης, και θα εναπομείνουν λίγοι άνθρωποι.» Και με αυτά, αφού ήλεγξε εκείνους από τον εκ περιτομής λαό που παρέβησαν τον νόμο και τη διαθήκη του Θεού, και αφού τους απείλησε με τα όσα έχουν αναγραφεί, προφητεύει ότι θα εναπομείνουν εξ αυτών λίγοι άνθρωποι.