Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 18:1

Όταν οι πονηρές και αντίπαλες δυνάμεις, σαν βίαιο νερό που κατακλύζει την ψυχή, είτε ρίχνοντάς μας σε εξωτερικούς πειρασμούς είτε με τις έμφυτες ορμές της σάρκας, βιάζονται να εκπολιορκήσουν τον ευσεβή νου, ας μην πέφτει σε αδρανή δειλία κανείς από εκείνους που γνωρίζουν να αριστεύουν μαζί με τον Θεό, αλλά εναποθέτοντας μάλλον σε Αυτόν την ελπίδα, ας είναι ανώτερος από κάθε φόβο. Διότι πώς είναι δυνατόν να αμφιβάλλει ότι θα λάβει τη βοήθεια από Αυτόν; Επειδή ο Κύριος γνωρίζει να λυτρώνει τους ευσεβείς από τον πειρασμό, και ο μακάριος Παύλος γράφει: «Δυνατός είναι ο Θεός, ο οποίος δεν θα επιτρέψει να πειραστείτε πάνω από τις δυνάμεις σας, αλλά μαζί με τον πειρασμό θα φέρει και τη διέξοδο, ώστε να μπορέσετε να τον υπομείνετε.» Και όπως λέει ο Ψαλμωδός: «Άγγελος Κυρίου θα στρατοπεδεύσει γύρω από εκείνους που Τον φοβούνται, και θα τους λυτρώσει.» Όταν, επίσης, οι αιρετικοί, καίτοι γνώστες των ιερών δογμάτων, χρησιμοποιώντας τις δικές τους διεστραμμένες αντιλήψεις επαιρόνται εναντίον των προσκυνητών της αλήθειας, και επιτίθενται τρομεροί και θρασείς, είτε εγείροντας πολέμους και διωγμούς είτε συσσωρεύοντας σε αυτούς θλίψεις και φόβο θανάτου, εξίσου θα αποδυναμωθούν και αυτοί. Διότι με κρυφό χέρι ο Κύριος πολεμά τον Αμαλήκ από γενιά σε γενιά, όπως είναι γραμμένο. «Αλίμονο στα φτερά των πλοίων της γης που βρίσκονται πέρα από τους ποταμούς της Αιθιοπίας! Σε αυτόν που στέλνει ομήρους στη θάλασσα και χάρτινες επιστολές πάνω στο νερό.»

«Διότι θα πορευθούν άγγελοι ταχείς προς έθνος μετέωρο, και λαό ξένο και σκληρό. Ποιος βρίσκεται πέρα από αυτό; Έθνος απελπισμένο και καταπατημένο». Θα μπορούσε κάποιος να απορήσει, και ίσως να συλλογιστεί μέσα του και να πει: Για ποιον λόγο άραγε ο προφητικός λόγος σε αυτά εδώ τα χωρία στράφηκε μεν εναντίον της Δαμασκού, αλλά εισάγει και την ανάμνηση της γης που βρίσκεται πέρα από τους ποταμούς της Αιθιοπίας; Απαντούμε λοιπόν ότι κατά καιρούς οι Ισραηλίτες, έχοντας επιδιώξει να εγκαταλείψουν απρόσεκτα τον Θεό και Σωτήρα των όλων, κατέληγαν στην πολυθεϊστική πλάνη. Και έχοντας παραμελήσει εντελώς την εντολή που δόθηκε μέσω του Μωυσή, παιδαγωγούνταν από τον Θεό, ο οποίος κατά καιρούς ξεσήκωνε εναντίον τους πολέμους και τους ταλαιπωρούσε με τις συμφορές που προέκυπταν από αυτούς. Εκείνοι όμως, αν και έπρεπε με τη μετάνοια να θεραπεύσουν Εκείνον που είχαν λυπήσει, και αφενός να απομακρυνθούν από τη δική τους φαυλότητα, αφετέρου να επιστρέψουν σε ό,τι είναι αρεστό στον Νομοθέτη και να διψούν για τη δική Του βοήθεια, μίσθωναν τη συμμαχία των γειτονικών εθνών. Έτσι, άλλοτε μεν προσέτρεχαν στους βασιλείς της Δαμασκού, άλλοτε δε σε αυτούς των Αιγυπτίων. Και όχι μόνο αυτό, αλλά μαθαίνοντας και τις λατρείες των εθνών που τους βοηθούσαν, έσπευδαν να τις μιμηθούν. Για παράδειγμα, ο Άχαζ, ο γιος του Ιωάθαμ, ο βασιλιάς του Ιούδα, όταν βρέθηκε στη Δαμασκό και είδε έπειτα εκεί ένα θυσιαστήριο αφιερωμένο σε είδωλο, το οποίο ήταν κατασκευασμένο με καινοφανή τρόπο, κατασκεύασε ένα παρόμοιο και το τοποθέτησε μέσα στον οίκο του Θεού.

Το ότι δε ο Βαβυλώνιος κυρίευσε τη χώρα των Αιγυπτίων μετά τον κόπο του στην Τύρο, γίνεται σαφές όταν ο Θεός λέει προς τον προφήτη Ιεζεκιήλ: «Υιέ ανθρώπου, ο Ναβουχοδονόσορ, ο βασιλιάς της Βαβυλώνας, κατεδούλωσε τη δύναμή του με μεγάλη δουλεία εναντίον της Τύρου. Κάθε κεφάλι φαλάκρωσε και κάθε ώμος ξεγυμνώθηκε· και μισθός δεν υπήρξε για αυτόν και για τον στρατό του, αντί της σκληρής δουλείας, την οποία υπέστησαν εναντίον της Τύρου. Αντί αυτού έδωσα σε αυτόν τη γη της Αιγύπτου.» Προσθέτει λοιπόν ο προφήτης και σε αυτήν το «Ουαί», και λέει: «Αλίμονο στη γη με τις φτερούγες των πλοίων, πέρα από τους ποταμούς της Αιθιοπίας!» Ποταμούς της Αιθιοπίας λοιπόν εννοεί τα επτά στόμια, διά των οποίων ο πλατύς και μέγας ποταμός της Αιγύπτου σμίγει με τη θάλασσα. Γη δε πέρα από τους ποταμούς ονομάζει την τωρινή Αλεξάνδρεια, η οποία τότε ονομαζόταν Ων. Αυτή ήταν βέβαια πάρα πολύ πολυάνθρωπη, και είχε τους πιο γενναίους κατοίκους, απείχε δε λίγο από τους ποταμούς της Αιγύπτου. Διότι από το τελευταίο στόμιο (το όνομα του οποίου είναι Ηράκλειον), απέχει προς τα δυτικά περίπου ογδόντα στάδια.

Επειδή, λοιπόν, ήταν συνήθεια για εκείνους που κατοικούσαν στην προαναφερθείσα πόλη να διαπλέουν πάνω και κάτω τον ποταμό, ο οποίος ήταν πάντοτε πλωτός, και να μεταφέρουν τα δικά τους προϊόντα σε άλλους, αλλά και να φέρνουν στους εαυτούς τους τα προϊόντα των άλλων, και να απολαμβάνουν τα κέρδη από το εμπόριο· για τον λόγο αυτό, ο προφητικός λόγος εδώ ταλανίζει τα πλοία, και δεν επιφέρει το «Ουαί» εναντίον των ίδιων των πλοίων, αλλά μάλλον εναντίον εκείνων που τα χρησιμοποιούσαν συνεχώς, χαίροντας και απολαμβάνοντας, όπως είπα, τα κέρδη που προέρχονταν από αυτά. Διότι, αφού καταλήφθηκε ολόκληρη η χώρα από τον Ναβουχοδονόσορα, σταμάτησε κάθε εμπόριο, και η ελευθερία για τέτοιου είδους δραστηριότητες ανακόπηκε, καθώς πιθανότατα είχαν εξολοθρευτεί και οι ιδιοκτήτες τους. Ουαί, λοιπόν, λέει, οι πτέρυγες των πλοίων εκείνης της γης που βρίσκεται πέρα από τους ποταμούς της Αιθιοπίας! Και πτέρυγες των πλοίων ονομάζει τα ιστία, στα οποία όταν προσπίπτουν οι πνοές των ανέμων, τα μεταφέρουν σαν πτηνά μέσα από τα κύματα.

Διακωμωδεί λοιπόν ο προφητικός μας λόγος, ως ειδωλολάτρες κάποτε και ανόσιους, και απατεώνες, και θεομίσητους, αυτούς που κατοικούν τη γη πέρα από τους ποταμούς της Αιθιοπίας, και λέει: Αυτός που αποστέλλει ομήρους στη θάλασσα και επιστολές από πάπυρο πάνω στο νερό. Ακολουθεί βεβαίως και σε τούτο το «Ουαί»· όπως ακριβώς και στα φτερά των πλοίων. Διότι λέει: Ουαί στα φτερωτά πλοία της γης! Επομένως, το «Ουαί» αποδίδεται από κοινού και σε αυτόν που αποστέλλει ομήρους στη θάλασσα· δηλαδή, ενέχυρα της ομοψυχίας. Επειδή τελούσαν μυστήριο της Αφροδίτης για όσους τη σέβονταν στη Βύβλο και έπασχαν από την ίδια μανία με αυτούς, έστελναν τις επιστολές, όχι βάζοντας τους μεταφορείς σε πλοία, αλλά σαν να επέπλεαν πάνω στο νερό, διότι, όπως προείπα, τις είχαν τοποθετήσει μέσα σε πήλινο αγγείο. Και αναγκαστήκαμε να κάνουμε μνεία σε δύσοσμους και παλαιούς μύθους, καθώς και στην ελληνική ειδωλολατρική βδελυγμία, αποκλειστικά και μόνο για να σαφηνίσουμε το νόημα των προκειμένων κειμένων.

Διότι θα πορευθούν ταχείς αγγελιαφόροι προς έθνος μετέωρο, και λαό ξένο και σκληρό. Ποιος βρίσκεται πέρα από αυτό; Έθνος χωρίς ελπίδα και καταπατημένο. Όπως προανέφερα, ήλθαν σε σύγκρουση με τους βασιλείς των Ασσυρίων εκείνοι που κατοικούν στη γη πέρα από τους ποταμούς της Αιθιοπίας· επειδή, σε αυτούς από τον Ισραήλ που ζητούσαν βοήθεια, όχι μόνο την υποσχέθηκαν, αλλά μάλιστα την έστειλαν, αν και δεν τους ωφέλησαν απολύτως σε τίποτα.

Γι' αυτό έλεγαν: «Διότι σχετικά με αυτήν την αίρεση μάς είναι γνωστό ότι παντού συναντά αντιλογίες». Το από πού, όμως, προέκυψε στους απανταχού Ιουδαίους το να αντιλέγουν όλοι συμφώνως, σαν από ένα σύνθημα, στο κήρυγμα περί του Χριστού, το βρήκαμε στα συγγράμματα των παλαιών: ότι δηλαδή οι ιερείς, οι γραμματείς και οι πρεσβύτεροι του ιουδαϊκού έθνους που κατοικούσαν στην Ιερουσαλήμ, συνέταξαν επιστολές και τις έστειλαν σε όλα τα έθνη προς τους απανταχού Ιουδαίους, διαβάλλοντας τη διδασκαλία του Χριστού ως αίρεση ξένη και αλλότρια προς τον Θεό, και παραγγέλλοντας μέσω των επιστολών να μην την αποδεχθούν. Αυτό ακριβώς, λοιπόν, φαίνεται να σημαίνει και η προκείμενη προφητεία, όταν λέει: «Αλίμονο στη γη των φτερωτών πλοίων, που βρίσκεται πέρα από τους ποταμούς της Αιθιοπίας, η οποία αποστέλλει στη θάλασσα ομήρους». Αντί για αυτήν τη λέξη, ο Σύμμαχος χρησιμοποίησε το «αποστόλους», λέγοντας: «η οποία αποστέλλει αποστόλους στη θάλασσα», ενώ ο Ακύλας απέδωσε το κείμενο με τη λέξη «πρεσβευτές», λέγοντας: «η οποία αποστέλλει στη θάλασσα πρεσβευτές». Βλέπεις πώς ο λόγος της Γραφής ταλανίζει τους προαναφερθέντες άρχοντες των Ιουδαίων και τη γη τους, της οποίας η κακία έφτασε μέχρι και τους Αιθίοπες. Γι' αυτό, σύμφωνα με τον Σύμμαχο, ειπώθηκε: «Αλίμονο στη γη, της οποίας ο ήχος είναι φτερωτός, που βρίσκεται πέρα από τους ποταμούς της Αιθιοπίας».

Αλίμονο στη γη με τα φτερωτά πλοία που βρίσκεται πέρα από τα ποτάμια της Αιθιοπίας, η οποία στέλνει στη θάλασσα πρέσβεις και επιστολές από πάπυρο πάνω στο νερό. Διότι θα πορευτούν γρήγοροι αγγελιαφόροι προς ένα έθνος ψηλόκορμο, προς ένα λαό ξένο και σκληρό. Τι υπάρχει πέρα από αυτό; Ένα έθνος απελπισμένο και καταπατημένο. Τώρα, εκεί όπου καταλήστευσαν τα ποτάμια της γης, θα κατοικηθεί ξανά σαν κατοικημένη χώρα. Η χώρα τους θα υψωθεί σαν λάβαρο σε βουνό, θα ακουστεί σαν φωνή σάλπιγγας. Διότι έτσι μου είπε ο Κύριος: Ασφάλεια θα υπάρχει στην πόλη μου σαν το λαμπρό φως του μεσημεριανού καύσωνα, και σαν σύννεφο δροσιάς την ημέρα του θερισμού θα είναι πριν από τον θερισμό, όταν θα έχει ολοκληρωθεί η ανθοφορία και η αγουρίδα ανθίσει βγάζοντας άνθος. Και θα κόψει τα μικρά τσαμπιά με τα δρεπάνια, και θα αφαιρέσει τις κληματίδες και θα τις κατακόψει, και θα τις εγκαταλείψει στα πουλιά του ουρανού και στα θηρία της γης. Και θα συγκεντρωθούν πάνω τους τα πουλιά του ουρανού, και όλα τα θηρία της γης θα έρθουν πάνω του. Εκείνο τον καιρό θα προσφερθούν δώρα στον Κύριο Σαβαώθ από ένα λαό θλιμμένο και καταπιεσμένο, και από ένα λαό μεγάλο, από τώρα και εις τον αιώνα. Ένα έθνος που ελπίζει και είναι καταπατημένο, το οποίο βρίσκεται σε ένα μέρος του ποταμού της χώρας του, θα έρθει στον τόπο όπου βρίσκεται το όνομα του Κυρίου Σαβαώθ, στο όρος Σιών.

«Την ημέρα της εκδικήσεως θα ανταποδώσω, και στον καιρό που θα γλιστρήσει το πόδι τους.» Έσφαλαν λοιπόν στα πάντα, μη ευρισκόμενοι σε τίποτα σύμφωνοι, ούτε με την αλήθεια, ούτε με τον νόμο επειδή έγιναν παραβάτες του, ούτε με τους προφήτες επειδή τους ίδιους τους προφήτες έχουν αναιρέσει, ούτε με τη φωνή των Ευαγγελίων επειδή και αυτόν τον Σωτήρα έχουν σταυρώσει, ούτε πείθονται στους αποστόλους επειδή και αυτούς τους καταδίωξαν, γινόμενοι πάντοτε επίβουλοι και προδότες της αλήθειας, αποδεικνυόμενοι μάλλον μισόθεοι παρά φιλόθεοι. Αυτοί, λοιπόν, και τότε, βρίσκοντας ευκαιρία, εύχονται να πετύχουν εκδίκηση από έναν θνητό άνθρωπο, εγειρόμενοι εναντίον των δούλων του Θεού. Αυτός, φουσκώνοντας από αλαζονεία εξαιτίας τους, αρχίζει να αποστέλλει έγγραφα εναντίον των αγίων για να εξοντώνονται παντού όλοι όσοι δεν θέλουν να τον σέβονται και να τον προσκυνούν ως θεό, όπως λέει ο Ησαΐας: «Αλίμονο στη γη των πλοίων, που βρίσκεται πέρα από τους ποταμούς της Αιθιοπίας, η οποία στέλνει ομήρους στη θάλασσα και επιστολές από πάπυρο πάνω στο νερό. Διότι θα πορευθούν γρήγοροι αγγελιαφόροι προς ένα έθνος μετέωρο και λαό ξένο και σκληρό. Ποιος βρίσκεται πέρα από αυτό; Είναι ένα έθνος χωρίς ελπίδα και καταπατημένο». Εμείς όμως, που ελπίζουμε στον Υιό του Θεού, καταδιωκόμαστε και καταπατούμαστε από άπιστους και πονηρούς ανθρώπους.