Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 19:11

Διότι κρύος ο ζύθος ........ ........................... <Και μωροί θα γίνουν οι άρχοντες της Τάνεως, οι σοφοί σύμβουλοι του βασιλιά, η βουλή τους θα μωρανθεί.> Διότι, καθώς κρεμόταν πάνω από τους Αιγυπτίους η αναπόφευκτη συμφορά, και επρόκειτο να αλωθεί η χώρα, και πολύ σύντομα, έστω κι αν ενδεχομένως δεν το ήθελαν, να υποτάξουν τον αυχένα τους σε ξένους ζυγούς, έχοντας θορυβηθεί υπερβολικά και έχοντας καταληφθεί από αφόρητους φόβους αυτός που έτυχε να ηγείται, συγκέντρωσε τους επονομαζόμενους σοφούς, δηλαδή τους μάγους· και ρωτούσε με πάρα πολύ μεγάλο ενδιαφέρον πού άραγε θα κατέληγαν τα πράγματά τους, και με ποιον τρόπο θα μπορούσαν να αποκρούσουν την έφοδο του πολέμου. Εκείνοι όμως, λέει, τόσο πολύ απέχουν από το να μπορούν να πουν κάτι από τα αναγκαία, δηλαδή τα αληθινά, ώστε καταδικάζονται για απόλυτη μωρία. Διότι, όταν ο Θεός θέλει να επιφέρει κακό, κάθε βουλή και δύναμη κάθε ανθρώπου θα καταστεί άπρακτη.

Διότι, εάν κλείσει κάτι για τον άνθρωπο, ποιος θα το ανοίξει; σύμφωνα με τα γεγραμμένα. Σοφούς της Τάνεως, λοιπόν, ονομάζει τους ψευδοπροφήτες που βρίσκονται σε αυτήν, καθώς και τους επιμελητές των ναών. Αυτοί, αν και υπερηφανεύονταν πολύ για τη μαγική τέχνη τους, διαψεύδονταν από τα ίδια τα γεγονότα αποδεικνυόμενοι ότι δεν ήταν απολύτως τίποτα. <Πώς θα πείτε στον βασιλιά: Εμείς είμαστε υιοί συνετών, υιοί των αρχαίων βασιλέων; Πού είναι τώρα οι σοφοί σου; Ας σου αναγγείλουν και ας πουν: Τι έχει αποφασίσει ο Κύριος Σαβαώθ για την Αίγυπτο;> Για ποια κατορθώματα, λέγει, θα υπερηφανευθείτε; Σε τι ωφελήσατε τη χώρα των Αιγυπτίων ώστε να θαυμάζεσθε από αυτούς, ή ποια λόγια χρησιμοποιείτε για να παρασύρετε τον βασιλιά, λέγοντας ότι: Εμείς είμαστε υιοί συνετών, δηλαδή προφητών;

Μάγοι και απόγονοι μάγων· οι οποίοι σχεδόν κυβέρνησαν ολόκληρη τη χώρα, έχοντας αποκτήσει ξακουστή φήμη ανάμεσα στους λάτρεις των ειδώλων, και πάντοτε συναναστρέφονταν και συμβίωναν με τους άρχοντες· καθώς μάλιστα συνήθιζαν να προσφέρουν συμβουλές για όλα όσα έπρεπε να γίνουν, με τους ψευδώνυμους θεούς να τους υπαγορεύουν το κυνήγι του συμφέροντος. Όταν λοιπόν ελεγχθείτε ότι λέτε ψέματα, λέει, και ότι δεν γνωρίζετε τίποτα από την αλήθεια, πώς θα πείτε στον βασιλιά: «Εμείς είμαστε υιοί συνετών; Υιοί των βασιλέων που υπήρχαν από την αρχή;» Και ο προφητικός λόγος έχει διατυπωθεί για εμάς μέσα από αυτά τα λόγια, απευθυνόμενος βέβαια προς εκείνους που νομίζουν ότι είναι σοφοί· έπειτα μεταβαίνει στο πρόσωπο εκείνου που έλαχε να ηγείται, και λέει: «Πού είναι τώρα οι σοφοί σου; Ας σου αναγγείλουν, και ας πουν τι έχει αποφασίσει ο Κύριος Σαβαώθ εναντίον της Αιγύπτου».

Τα όσα αναφέρονται στη συνέχεια σχετικά με τους αόρατους άρχοντες, οι οποίοι κάποτε εδρεύαν κυρίως στις μεγαλύτερες και επιφανέστερες πόλεις της Αιγύπτου, εννοώ την Τάνιδα και τη Μέμφιδα, προφητεύονται μέσω εκείνων που έχουν ειπωθεί με τον ακόλουθο τρόπο: «και μωροί θα γίνουν οι άρχοντες της Τάνεως· των σοφών συμβούλων του βασιλιά, η βουλή τους θα μωρανθεί», και πάλι: «εξέλιπαν οι άρχοντες της Τάνεως, και υπερυψώθηκαν οι άρχοντες της Μέμφεως, και πλάνησαν την Αίγυπτο». Σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο: «κουράστηκαν οι άρχοντες της Τάνεως, έπεσαν σε νάρκη οι άρχοντες της Μέμφεως, αυτοί που πλάνησαν την Αίγυπτο»· διότι σε αυτές τις πόλεις κυρίως, όπως λένε, είχε συγκροτηθεί προηγουμένως όλη η μαγγανεία της δαιμονικής ειδωλολατρίας, και εκεί είχαν τα ανάκτορά τους αυτοί που βασίλευαν στην Αίγυπτο στα χρόνια του Μωυσή. Γι' αυτό έχει λεχθεί ότι «στην πεδιάδα της Τάνεως» έγιναν τα σημεία, τόσο την εποχή του Μωυσή όσο και επί του παρόντος. Επομένως, με την έλευση του Κυρίου στην Αίγυπτο μαζί με τον αιγυπτιακό ποταμό, αναφέρει ότι και κάποιοι από τους προαναφερθέντες αρχοντικούς δαίμονες «θα μωρανθούν», καίτοι επαγγέλλονταν σοφία όταν δεν ήταν παρών σε αυτούς ο Κύριος. Αλλά επέφερε σε αυτούς τον έλεγχο, ότι δεν μετείχαν σε καμία σοφία· αντίθετα, ήταν αληθινά «μωροί» κατά την παρουσία του Κυρίου. Αυτούς ακριβώς τους προαναφερθέντες αρχοντικούς δαίμονες χρησιμοποιούσαν ως συμβούλους οι βασιλείς της Αιγύπτου, παραπλανώμενοι από μαντείες και χρησμούς και τις υπόλοιπες δαιμονικές απάτες.

Γι' αυτό έχει ειπωθεί: «και πλάνησαν την Αίγυπτο». Έπειτα, ο λόγος απευθύνεται προς αυτούς τους ίδιους τους Αιγύπτιους δαίμονες, λέγοντας: «Πώς θα πείτε στον βασιλιά: Εμείς είμαστε υιοί συνετών, υιοί των εξ αρχής βασιλέων;» Διότι, εφόσον δεν υπάρχει πλέον σε εσάς βασιλιάς, πώς θα είστε σε θέση να καυχάστε για τη σύνεσή σας; Πώς δε λέτε ότι είστε «υιοί παλαιών βασιλέων», προβάλλοντας τον Ώρο, την Ίσιδα, τον Όσιρι και τον Τυφώνα, και ισχυριζόμενοι ότι γένη θεών, ηρώων και νεκρών κυριάρχησαν κατά τον παλαιό χρόνο στην Αίγυπτο, των οποίων θεών λέτε ότι είστε «υιοί βασιλέων» και απόγονοι, εσείς, οι οποίοι μέσω της προφητείας υποδηλώνεστε ως «άρχοντες της Τάνεως» και «της Μέμφεως»; Πώς όμως θα μπορούσατε να είστε θεοί ή ποιας σοφίας θα μπορούσατε να μετέχετε, εφόσον δεν μπορέσατε ούτε να προγνωρίσετε ούτε να προαναγγείλετε τον δικό σας έλεγχο και την κατάλυση της βασιλείας εκείνων των οποίων τυγχάνατε σύμβουλοι, και τους οποίους μάλιστα καταστρέφατε, περιβάλλοντάς τους με παντοειδείς πλάνες; Σε συνέχεια αυτών, απευθύνεται και στην ίδια την Αίγυπτο, λέγοντας: «Πού είναι τώρα οι σοφοί σου; Ας σου αναγγείλουν και ας πουν τι έχει βουλευθεί ο Κύριος Σαβαώθ εναντίον της Αιγύπτου. Πού είναι λοιπόν οι σοφοί σου» θεοί, οι οποίοι υπόσχονταν να προαναγγέλλουν μέσω μαντειών και χρησμών όσα επρόκειτο να συμβούν; Ας παρουσιαστούν στο μέσον και ας πουν: «Τι έχει βουλευθεί ο Κύριος Σαβαώθ εναντίον της Αιγύπτου;»

Αυτό δε το δηλώνει ο προφήτης Ησαΐας στο όραμα περί της Αιγύπτου λέγοντας: Και μωροί θα γίνουν οι άρχοντες της Τάνεως, οι σοφοί σύμβουλοι του βασιλιά, η συμβουλή τους θα απομωρανθεί. Πώς θα πείτε στον βασιλιά: Εμείς είμαστε υιοί συνετών, υιοί βασιλέων από τα αρχαία χρόνια; Πού είναι οι σοφοί σου; Ας σου αναγγείλουν και ας σου πουν τι έχει αποφασίσει ο Κύριος για την Αίγυπτο.

ΝΣΤʹ. Και γιατί να αναφέρω το καθένα χωριστά; Διότι εκείνος, επειδή δεν ζούσε για τον εαυτό του, αλλά για τον Χριστό και το κήρυγμα, και αφού σταύρωσε τον κόσμο για τον εαυτό του και σταυρώθηκε ο ίδιος ως προς τον κόσμο και τα ορατά πράγματα, τα θεωρεί όλα μικρά και κατώτερα της επιθυμίας του· έστω κι αν από την Ιερουσαλήμ και τα περίχωρά της μέχρι το Ιλλυρικό διέδωσε πλήρως το Ευαγγέλιο, έστω κι αν έφτασε μέχρι τον τρίτο ουρανό δι' αρπαγής, έστω κι αν έγινε θεατής του παραδείσου, έστω κι αν έγινε ακροατής ρημάτων ανέκφραστων σε εμάς. Αυτά χαρακτηρίζουν τον Παύλο, και όποιον είναι όμοιος με εκείνον στο πνεύμα. Εμείς όμως φοβόμαστε, συγκρινόμενοι με αυτούς, μήπως είμαστε σαν τους μωρούς άρχοντες της Τάνεως, ή σαν καταπιεστές πράκτορες, ή σαν αυτούς που μακαρίζουν τον λαό ψευδώς· και θα προσθέσω, μήπως μακαριζόμαστε και εμείς ψευδώς και ταράζουμε τον δρόμο των ποδιών σας· ή μήπως είμαστε εμπαίκτες που κυριαρχούν, ή νεαροί ηγέτες ατελείς στη φρόνηση, που δεν διαθέτουν ούτε καν ψωμί και ένδυμα για να καθοδηγούν κάποιους· ή προφήτες που διδάσκουν την ανομία, ή άρχοντες απειθείς, που είναι άξιοι να κακολογούνται μαζί με τα πατροπαράδοτά τους εξαιτίας της σκληρότητας της πείνας· ή ιερείς που απέχουν πάρα πολύ από το να μιλούν στην καρδιά της Ιερουσαλήμ. Όλα αυτά δικαίως τα ονειδίζει και τα καταμαρτυρεί ο Ησαΐας, ο οποίος καθαρίστηκε από το Σεραφείμ και τον αναμμένο άνθρακα.

Αυτά λέγει ο Κύριος: Καλέστε τις θρηνωδούς. Τι λες; Διατάζει να καλέσουν από παντού γυναίκες θρηνωδούς, και μάλιστα τις αποκαλεί σοφές; Για ποιον άραγε λόγο; Σύμφωνα με την εξωτερική (κοσμική) τους αντίληψη, τις αποκαλεί σοφές ως προς τη δική τους τέχνη. Διότι εκείνον που γνωρίζει κάτι καλά, συνηθίζει η Γραφή να τον αποκαλεί σοφό· όπως όταν λέγει: «Μαγεύεται δεχόμενη μάγια από σοφό». Και: «Πού είναι οι σοφοί της Τάνεως;». Για ποιον λόγο, λοιπόν, παραγγέλλει να το κάνουν αυτό; Ώστε να τους οδηγήσει στην πίστη και στη διόρθωση. Όχι για να γίνει απλώς αυτό καθαυτό, διότι δεν επιθυμεί απλώς και μόνο να θρηνούν. Διότι λέγει: «Στις εκκλησίες του Κυρίου μην κλαίτε με δάκρυα», αλλά (το προστάζει) χάριν αξιοπιστίας και για να βεβαιωθούν πλήρως για όσα πρόκειται να συμβούν. *Και διδάξτε στις κόρες σας τον οδυρμό, και κάθε γυναίκα τον θρήνο στην πλησίον της.