Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 19:15

Πραγματικά είναι γεμάτος από αγαθή ελπίδα εκείνος που στρέφει τον νου του στα ευαγγελικά θεσπίσματα και επιβεβαιώνει ως αληθινά όλα όσα λέει ο Χριστός. Διότι αυτός είναι ο Δεσπότης των προφητών και ο χορηγός κάθε γνώσεως, αν και ονομάστηκε προφήτης εξαιτίας του μέτρου της ανθρωπότητας. «Εξέλιπαν οι άρχοντες της Τάνεως και υψώθηκαν οι άρχοντες της Μέμφεως, και θα πλανήσουν την Αίγυπτο κατά φυλές. Διότι ο Κύριος τους ανέμειξε πνεύμα πλάνης, και πλάνησαν την Αίγυπτο σε όλα τα έργα τους, όπως παραπατά ο μεθυσμένος και ταυτόχρονα κάνει εμετό. Και δεν θα υπάρχει για τους Αιγυπτίους έργο που να κάνει κεφαλή και ουρά, αρχή και τέλος». Κατά κάποιον τρόπο, ο προφητικός λόγος χαμογελά ειρωνικά με τα παιχνίδια και τις κενοφωνίες των ψευδολόγων σε αυτά τα σημεία. Ο ηγεμόνας των Αιγυπτίων ρωτούσε βέβαια τους γόητες και τους ψευδομάντεις που ήταν πάντα μαζί του, οι οποίοι μάλιστα ονομάζονταν σοφοί, σε ποιο τέλος θα καταλήξουν όσα περίμενε. Επειδή όμως αποτύγχαναν στη συμβουλή τους και ελέγχονταν ότι έλεγαν ψέματα, και δεν υπήρχε κανείς από αυτούς που να υποδεικνύει τον δρόμο για ωφέλιμη συμβουλή και εποικοδομητικές σκέψεις, λογαριάστηκαν ως ένα τίποτα, και στη συνέχεια αναζητούνταν άλλοι σοφοί. Έτσι λοιπόν, κάποιοι θαύμασαν τους άρχοντες της Μέμφεως, δηλαδή τους ιερείς και τους μάγους, αυτούς εννοώ που βρίσκονταν στη Μέμφιδα.

Όμως πλάνησαν και αυτοί την Αίγυπτο κατά φυλές, δηλαδή κατά πόλεις και χωριά· και όχι μόνο καθέναν χωριστά, αλλά και ως πλήθος. Διότι έδειξαν θάρρος απέναντί τους, μολονότι δεν έχουν να πουν τίποτα από τα αναγκαία· και με ποιον τρόπο έδειξαν θάρρος; Διότι ο Κύριος, λέει, τους κέρασε πνεύμα πλάνης, δηλαδή αποτίναξε κάθε λόγο αλήθειας από τη γλώσσα τους, ώστε να μην μπορούν καθόλου ούτε να σκεφτούν ούτε να πουν τίποτα το αληθινό. Διότι δεν έπρεπε η αλήθεια να κατοικήσει στις γλώσσες των ειδωλολατρών. Πλάνησαν λοιπόν την Αίγυπτο, όπως παραπαίει αυτός που μεθά και ταυτόχρονα κάνει εμετό. Διότι είναι συνήθεια σε αυτούς που μεθούν να πέφτουν μέσα στις ακαθαρσίες των εμετών. Γι' αυτό λοιπόν λέει: Δεν θα υπάρξει για τους Αιγυπτίους έργο το οποίο θα δημιουργήσει κεφαλή και ουρά, αρχή και τέλος. Διότι ούτε θα καταπιαστούν με τολμηρά εγχειρήματα. Επειδή αυτό είναι η αρχή και η κεφαλή. Ούτε βέβαια τα όσα πράττουν θα καταλήξουν στο πιο επιθυμητό για αυτούς τέλος· διότι αυτό είναι η ουρά και το τέλος· επειδή κάθε σκέψη των ανθρώπων είναι ανώφελη, και κάθε βοήθεια σαθρή, και με κανέναν τρόπο δεν μπορεί να ωφελήσει· όταν ο Θεός τιμωρεί, όπως είπα, και επιβάλλει το παντοδύναμο χέρι Του σε όσους αποστατούν, και μετατρέπει τις φύσεις των πραγμάτων όπως Εκείνος κρίνει. <Κατά την ημέρα εκείνη οι Αιγύπτιοι θα γίνουν σαν τις γυναίκες, με φόβο και τρόμο, ενώπιον του χεριού του Κυρίου Σαβαώθ, το οποίο ο Ίδιος θα επιβάλει πάνω τους.

Είναι δυνατόν όμως να κατανοήσουμε και διαφορετικά εκείνον που ταυτόχρονα «μεθάει και κάνει εμετό»· διότι το «ταυτόχρονα» συνδέει και τα δύο, ώστε και να «κάνει εμετό» και να πίνει, και πίνοντας να «μεθάει», και πάλι να «κάνει εμετό», και κάνοντας εμετό πάλι να διψάει. Με μια τέτοια μέθη «παρέσυραν σε πλάνη» τις ψυχές των Αιγυπτίων οι προαναφερθέντες «άρχοντες της Τάνεως και της Μέμφεως», στους οποίους ο ίδιος ο «Κύριος κέρασε πνεύμα πλάνης»· διότι, όντας πονηροί δαίμονες και αντίθετες δυνάμεις, φρονούσαν τα αντίθετα προς τον Θεό και επιχειρούσαν να θεομαχούν. Γι' αυτό παραδόθηκαν στην πλάνη, επειδή ο Θεός έκρινε, αναλόγως της πονηρίας τους, ότι τους άξιζε να παραδοθούν στην πλάνη. Αυτοί δε εξέχεαν την κακία τους πάνω στους Αιγυπτίους σαν κάποιο θανατηφόρο δηλητήριο, «και πλάνησαν την Αίγυπτο, όπως ακριβώς περιπλανάται εκείνος που μεθάει και κάνει εμετό ταυτόχρονα»· αλλά και για αυτούς ακριβώς τους λόγους επιδήμησε ο Κύριος στην Αίγυπτο, ώστε, αφού τους κάνει να ανανήψουν από την πλάνη, να διασκορπίσει μακριά τους τούς πλάνους. Γι' αυτό προσθέτει: «Και δεν θα υπάρχει πλέον για τους Αιγυπτίους έργο, το οποίο θα κάνει κεφαλή και ουρά, αρχή και τέλος»· διότι θα καταστούν άπρακτα και ανενέργητα τα όσα παλαιότερα συντελούνταν ανάμεσά τους, ώστε κανένα έργο σε αυτούς να μην έχει ούτε «αρχή» ούτε «τέλος», επειδή ο Κύριος, ως αγαθός, ενήργησε και αυτό. Διότι παλαιότερα, μέσα στην πλάνη της πολυθεΐας που υπήρχε στους Αιγυπτίους, τα έργα τους είχαν «αρχή» και «τέλος» και κάποια υποτιθέμενη ακολουθία.

Κατά τους καθορισμένους χρόνους της παρουσίας του Κυρίου σε αυτούς, λέει ότι «δεν θα υπάρχει πλέον» ανάμεσά τους κανένα τέτοιο «έργο», πλήρες, ολόκληρο και τέλειο. Αλλά, ακόμη κι αν βρεθεί ποτέ, θα είναι ακέφαλο και άναρχο, ατελές και ασυμπέραστο. Αυτό βεβαίως μπορεί κανείς να το διαπιστώσει και στην πράξη, επειδή η ειδωλολατρία δεν έχει εξαλειφθεί εντελώς από αυτούς. Είναι όμως τέτοια, ώστε να μην έχει ούτε «κεφαλή» ούτε κάποιον λόγο που να επαρκεί «έως το τέλος». Κατά τους προαναφερθέντες χρόνους της άφιξης του Κυρίου στην Αίγυπτο, προφητεύει ότι δεν θα υπάρχει πλέον ανδρικό φρόνημα στους «Αιγυπτίους», αλλά δίκην «γυναικών» θα διάγουν τον βίο τους «με τρόμο και με φόβο», εξαιτίας της «χειρός» του Θεού που εγέρθηκε εναντίον τους. Και ποια άλλη θα μπορούσε να νοηθεί ως «χείρα Κυρίου», διαφορετική από τη λεγόμενη δεξιά Του, παρά η ρωμαϊκή δύναμη που καθυπόταξε τους Αιγυπτίους και τους έκανε υποχείριους εξαιτίας της παρουσίας του Κυρίου; Διότι έτσι έχει καταγραφεί κάποτε και ο διάβολος να λέει προς τον Θεό περί του Ιώβ: «Αλλά απόστειλε τη "χείρα" σου και άγγιξε όλα όσα έχει· για να δεις αν δεν σε βλασφημήσει κατά πρόσωπο». Η δύναμη, λοιπόν, που διακόνησε το θέλημα του Θεού στο να υποτάξει την εξουσία των Αιγυπτίων ήταν αυτή η ίδια, η οποία ονομάστηκε «χείρα» του ρωμαϊκού στρατού.