Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 19:17

Και θα γίνει η χώρα των Ιουδαίων φόβητρο για τους Αιγυπτίους. Καθένας που θα την αναφέρει σε αυτούς θα φοβάται, εξαιτίας της βουλής που αποφάσισε ο Κύριος εναντίον της. Διότι αυτοί που άλλοτε ήταν θρασείς και άγριοι, και περιφρονητές κάθε κινδύνου, θα γίνουν περίτρομοι, λέει, και θα βρουν την καρδιά τους συντριμμένη, ώστε να μη διαφέρουν σε τίποτα από τις πιο αδύναμες γυναίκες, αλλά θα περιπέσουν, τρόπον τινά, σε μια θηλυπρεπή ανανδρία.

Αφορμή για τον τρόμο τους και για τον πανικό τους εξαιτίας αυτού, θα είναι το χέρι του Κυρίου Σαβαώθ, το οποίο ο ίδιος θα απλώσει επάνω τους. Ως χέρι του Κυρίου Σαβαώθ εδώ ορίζεται το παντοδύναμο θέλημα του Θεού, το οποίο υποτάσσει το έθνος των Αιγυπτίων στη βασιλεία των Ρωμαίων. Διότι η θεία βουλή είναι εντελώς ακαταμάχητη, και είναι απόλυτη ανάγκη να εκπληρώνεται με κάθε τρόπο αυτό που αποφασίζουν τα σχέδια της ύψιστης φύσης. Επιπλέον, η χώρα των Ιουδαίων θα γίνει φόβητρο για τους Αιγυπτίους. Ας εξετάσουμε όμως με ακρίβεια τι ακριβώς εννοεί με αυτά τα λόγια, διότι αυτό που δηλώνεται είναι πολύ ασαφές. Λοιπόν, η χώρα των Ιουδαίων σωζόταν κατά το παρελθόν, επειδή την υπερασπιζόταν ο Θεός και την καθιστούσε ακαταμάχητη, τρόπον τινά, σε όλα τα γειτονικά βασίλεια των εθνών.

Διότι παραδόθηκε και αυτή, μαζί με τις άλλες, στο πανίσχυρο χέρι των Ρωμαίων. Θα γίνει λοιπόν η χώρα των Ιουδαίων φόβητρο για τους Αιγυπτίους. Διότι τα λόγια των ψευδομάντεων ήθελαν να τους δώσουν θάρρος, υποστηρίζοντας ότι θα αποδειχθούν ανώτεροι από τη δύναμη των επιδρομέων και ότι θα επικρατήσουν αντιπαρατασσόμενοι. Το γεγονός όμως ότι παραδόθηκε σε αυτούς και η ίδια η χώρα των Ιουδαίων, αν και είχε τον Θεό που κάποτε την υπερασπιζόταν, τους ενέβαλε τρομερό φόβο. Διότι εξαιτίας αυτού συμπέραναν ότι εξάπαντος και με κάθε τρόπο θα υποταχθούν σε εκείνους που θέλουν να τους λεηλατήσουν, αφού έπαθε αυτό και η γη των Ιουδαίων, όπως είπα, όχι επειδή εξασθένησε Εκείνος που τη διέσωζε, αλλά επειδή ο Ίδιος με τις δικές Του βουλές την υπέβαλε σε αυτό και την υπέταξε στα σκήπτρα των Ρωμαίων. Σε ορισμένους όμως φαίνεται ορθό να κατανοούν το προκείμενο και με διαφορετικό τρόπο. Επειδή δηλαδή ο Θεός των όλων επισκέφθηκε ολοκληρωτικά τους Αιγυπτίους και τους μετέφερε από το σκοτάδι στο φως, και αφενός τους απομάκρυνε από τα έθιμα της ειδωλολατρίας, αφετέρου τους δώρισε τη δυνατότητα να γνωρίζουν πλέον ποιος είναι κατά φύση και αληθινά ο Θεός και δημιουργός των πάντων.

Διότι έχουν πιστέψει στον Χριστό· και μέσω αυτού και εν αυτώ έχουν γνωρίσει τον Πατέρα. Γι' αυτόν τον λόγο, λέει, από υπερβολική επιείκεια και ευλάβεια, η χώρα των Ιουδαίων θα γίνει γι' αυτούς φόβητρο. Όταν όμως λέει «φόβητρο», θα εννοήσεις τον φόβο που προέρχεται από την ευλάβεια. Διότι όλοι τιμούν τα Ιεροσόλυμα, επειδή εκεί βρέθηκε ο Χριστός, και υπέμεινε τον σταυρό για τη σωτηρία του κόσμου, και τέθηκε σε μνήμα, και αναστήθηκε πάλι, και αναλήφθηκε προς τον Πατέρα. Παλαιότερα, βέβαια, η χώρα των Ιουδαίων ήταν μισητή στους Αιγυπτίους, διότι ο τρόπος της θρησκείας τους βρισκόταν σε σύγκρουση. Διότι οι μεν προσκυνούσαν την κτίση και τα έργα των δικών τους χεριών, ενώ οι δε λάτρευσαν τον πανάγιο Θεό, και, κυβερνώμενοι από τους δικούς Του νόμους, αναδείχθηκαν επιμελητές της ευσεβούς πολιτείας. Η άλλοτε μισητή χώρα, λοιπόν, θα γίνει γι' αυτούς σαν ένα φόβητρο και αφορμή ευλάβειας, επειδή σε αυτήν βρέθηκε ο Χριστός, όπως είπα, ο οποίος τους κάλεσε από το σκοτάδι στο θαυμαστό Του φως. <Την ημέρα εκείνη θα υπάρχουν πέντε πόλεις στην Αίγυπτο που θα μιλούν τη χανανιτική γλώσσα και θα ορκίζονται στο όνομα του Κυρίου.>

Το πώς, όμως, σαν γυναίκες οι Αιγύπτιοι δουλεύουν στους Ρωμαίους με φόβο και αγωνία, δεν χρειάζεται καθόλου να το αναφέρουμε. Αλλά και η χώρα των Ιουδαίων έχει γίνει φόβητρο στους Αιγυπτίους που έχουν αποδεχθεί την παρουσία του Κυρίου. Και δεν θα έσφαλλες αν ονόμαζες «χώρα των Ιουδαίων» τη θεία Γραφή, την οποία, λόγω υπερβολικής ευλάβειας και πίστης, όσοι έχουν επιγνώσει τον Κύριο την αποδέχονται «μετά φόβου και τρόμου» και ευλάβειας, χωρίς πλέον να τη βλασφημούν όπως πρώτα, αλλά τιμώντας και σεβόμενοι αυτήν εξαιτίας του Κυρίου που κηρύσσεται σε αυτήν. Γι' αυτό, καθένας που τους την αναφέρει, τους προκαλεί φόβο Θεού· «αρχή δε σοφίας φόβος Κυρίου». Κατά τον ίδιο δε χρόνο, κατά τον οποίο προφητεύεται ότι θα συμβούν αυτά, ο λόγος λέει ότι θα συσταθούν πέντε πόλεις στην Αίγυπτο, οι οποίες δεν θα χρησιμοποιούν τη γλώσσα των Αιγυπτίων αλλά τη Χανανιτική, και θα ορκίζονται όχι στους πατρώους θεούς, τους οποίους πίστευαν παλαιότερα, αλλά στο όνομα του Κυρίου Σαβαώθ, του Θεού που είναι γνωστός στους Ιουδαίους. Αυτός, άλλωστε, ήταν που τους επισκέφθηκε επιβαίνοντας «επί νεφέλης κούφης». Και είναι αξιοθαύμαστο να ακούει κανείς τους Αιγυπτίους να ομιλούν στην εβραϊκή γλώσσα, την οποία οι ίδιοι οι Αιγύπτιοι ονόμαζαν «Χανανιτική γλώσσα»· όταν μέσα στην εκκλησία του Θεού μνημονεύουν εβραϊκές λέξεις, όπως το «αλληλούια» και το «αμήν» και το «σαβαώθ» και τις άλλες που περιέχονται στη θεία Γραφή.

Όπως ακριβώς έχει ειπωθεί «μία πίστη» και «ένα βάπτισμα» και μία Εκκλησία, έτσι και τα θυσιαστήρια που αναφέρονται σε όλη την Αίγυπτο μέσα στις εκκλησίες του Θεού, αποτελούν ένα 〈θυσιαστήριο〉, και μία ευαγγελική γραφή συστάθηκε ως 〈στήλη〉 μαζί με το θυσιαστήριο στην αναφερθείσα πόλη, η οποία διαχωρίζει τους άπιστους Αιγυπτίους και τους απομονώνει από τους πιστούς. Γι' αυτό έχει ειπωθεί: 〈και μία στήλη στο όριό της〉· η μεν «χώρα των Ιουδαίων», που αναφέρθηκε παραπάνω ότι ‹θα είναι φόβητρο για τους Αιγυπτίους›, υπονοούσε την ιουδαϊκή γραφή και τον λόγο της Παλαιάς Διαθήκης, ενώ η 〈στήλη〉 που είναι συνδεδεμένη με το 〈θυσιαστήριο〉 του Χριστού θα μπορούσε να είναι το ευαγγέλιο της Καινής Διαθήκης, το οποίο διαχωρίζει εκείνους τους Αιγυπτίους που πίστεψαν στον Χριστό από τους απίστους. Επιπλέον αυτών λέει: 〈θα είναι ο Κύριος ως σημείο στον αιώνα στη χώρα της Αιγύπτου〉. Γι' αυτό, οι Αιγύπτιοι που αποδέχτηκαν τον Κύριο, έχοντας μάθει να σφραγίζονται με αυτό το 〈σημείο〉, το χρησιμοποιούν ως φυλακτήριο, ώστε στις θλίψεις χρησιμοποιώντας το ίδιο το 〈σημείο〉 ως βοηθό να αναβοούν και να επικαλούνται 〈τον Κύριο εξαιτίας εκείνων που τους θλίβουν〉· και ποιοι ήταν αυτοί, παρά οι Αιγύπτιοι που παρέμειναν στην απιστία, για τους οποίους λεγόταν στην αρχή της προφητείας: «και θα επαναστατήσουν Αιγύπτιοι εναντίον Αιγυπτίων, και θα πολεμήσει άνθρωπος τον αδελφό του, πόλη εναντίον πόλης και νομός εναντίον νομού». Ενώ λοιπόν αυτοί 〈θλίβουν〉 και διώκουν όσους καταφεύγουν στον Θεό, οι θλιβόμενοι θα φωνάξουν 〈προς τον Κύριο〉, και Εκείνος θα τους παραστήσει αμέσως τον Χριστό Του ως 〈σωτήρα〉, γι' αυτό, σύμφωνα με τους υπόλοιπους ερμηνευτές, έχει ειπωθεί: 〈και θα αποστείλει σε αυτούς σωτήρα και θα τους υπερασπιστεί〉, υποδηλώνοντας ολοκάθαρα τον Ιησού, τον 〈σωτήρα〉 μας· διότι αυτό ακριβώς ερμηνεύει το όνομά Του, καθώς το προφητεύει ο λόγος.

ΤΙΤΛΟΣ Βʹ. — Περί της βουλής του Θεού· και ότι είναι αμετάβλητη και ακατάληπτη στους ανθρώπους. «Ο Κύριος ματαιώνει τις βουλές των εθνών, και ακυρώνει τους λογισμούς των λαών.» «Πόσο φοβερός είναι στις βουλές του πάνω από τους υιούς των ανθρώπων.» «Πολλοί λογισμοί υπάρχουν στην καρδιά του ανθρώπου· η βουλή όμως του Θεού παραμένει στον αιώνα.» «Αυτά που έχει βουληθεί ο άγιος Θεός, ποιος θα τα ματαιώσει; Και το υψωμένο του χέρι ποιος θα το αποστρέψει;» «Αυτά λέγει ο Κύριος Σαβαώθ: Όπως έχω πει, έτσι θα γίνει, και όπως έχω βουληθεί, έτσι θα παραμείνει.» —«Πού είναι οι σοφοί σου; Ας σου αναγγείλουν τι έχει βουληθεί ο Κύριος Σαβαώθ.» «Ποιος γνώρισε τον νου του Κυρίου, ή ποιος έγινε σύμβουλός του, για να τον καθοδηγήσει; Ή με ποιον συνεβουλεύθη, και τον δίδαξε; Ο αιώνιος Θεός, που κατασκεύασε τα άκρα της γης. Δεν θα πεινάσει, ούτε θα κοπιάσει, ούτε είναι δυνατόν να εξιχνιαστεί η φρόνησή του.» «Εγώ είμαι ο Θεός, και δεν υπάρχει άλλος εκτός από εμένα. Όλη η βουλή μου θα σταθεί, και όλα όσα έχω βουληθεί, θα τα πράξω· μίλησα, και τα έφερα εις πέρας· έκτισα και το έπραξα.» «Ο λόγος μου, ο οποίος θα εξέλθει από το στόμα μου, δεν θα επιστρέψει σε εμένα κενός, μέχρις ότου συντελέσει όλα όσα θέλησα.» «Ποιος από τους ανθρώπους θα γνωρίσει τη βουλή του Θεού; Ή ποιος θα αναλογιστεί τι θέλει ο Κύριος; Διότι οι λογισμοί των θνητών είναι δειλοί, και επισφαλείς οι επινοήσεις τους.»