Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 19:18

Ο Αθανάσιος είπε: Δεν μπορείς να μου αποδείξεις ότι ο Θεός θέλει να συγκεντρώνονται όλοι κάθε χρόνο στην αισθητή Ιερουσαλήμ. Διότι πώς είναι δυνατόν να γίνει αυτό; Ώστε να έρχονται στην Ιερουσαλήμ κάθε χρόνο ακόμη και εκείνοι που βρίσκονται στα πέρατα του ωκεανού. Αλλά και αν ακόμη σου παραχωρηθεί αυτό, ότι δηλαδή είναι δυνατόν, χωρίς οι άνθρωποι να δίνουν προσοχή σε τίποτε άλλο παρά να ασχολούνται μόνο με αυτό: Ο Αθανάσιος [συνέχισε]: Άκουσε τον προφήτη Ησαΐα, ο οποίος προφητεύει ρητώς ότι ο Θεός θα προσκυνείται μέσα στην ίδια την Αίγυπτο: «Και θα γίνει γνωστός ο Κύριος στους Αιγυπτίους· και θα φοβηθούν οι Αιγύπτιοι τον Κύριο εκείνη την ημέρα· και θα προσφέρουν θυσίες· και θα κάνουν τάματα στον Κύριο και θα τα εκπληρώσουν». Ο Ζακχαίος είπε: Δεν είπε «στην Αίγυπτο», αλλά «οι Αιγύπτιοι θα φοβηθούν τον Κύριο· και θα προσφέρουν θυσίες και θα κάνουν τάματα στον Κύριο και θα τα εκπληρώσουν», όχι στην Αίγυπτο, αλλά στην Ιερουσαλήμ. Ο Αθανάσιος: Ούτε αυτό μπορείς να αποδείξεις, ότι δηλαδή αναφέρεται στην Ιερουσαλήμ· αλλά, για να μη σε κάνω φιλόνεικο, άκουσε τον ίδιο τον προφήτη που λέει φανερά: «Εκείνη την ημέρα θα υπάρχουν πέντε πόλεις στην Αίγυπτο, οι οποίες θα μιλούν τη χαναανιτική γλώσσα και θα ορκίζονται στο όνομα του Κυρίου. Η μία πόλη θα ονομαστεί Πόλις Ασεδέχ· εκείνη την ημέρα θα υπάρχει σε αυτήν θυσιαστήριο για τον Κύριο. Και θα είναι αιώνιο σημείο για τον Κύριο στη χώρα της Αιγύπτου. Διότι θα κραυγάσουν προς τον Κύριο, εξαιτίας εκείνων που τους καταθλίβουν, και ο Κύριος θα τους αποστείλει άνθρωπο, ο οποίος θα τους σώσει».

Διότι έχουν πιστέψει στον Χριστό· και μέσω αυτού και εν αυτώ έχουν γνωρίσει τον Πατέρα. Γι' αυτόν τον λόγο, λέει, από υπερβολική επιείκεια και ευλάβεια, η χώρα των Ιουδαίων θα γίνει γι' αυτούς φόβητρο. Όταν όμως λέει «φόβητρο», θα εννοήσεις τον φόβο που προέρχεται από την ευλάβεια. Διότι όλοι τιμούν τα Ιεροσόλυμα, επειδή εκεί βρέθηκε ο Χριστός, και υπέμεινε τον σταυρό για τη σωτηρία του κόσμου, και τέθηκε σε μνήμα, και αναστήθηκε πάλι, και αναλήφθηκε προς τον Πατέρα. Παλαιότερα, βέβαια, η χώρα των Ιουδαίων ήταν μισητή στους Αιγυπτίους, διότι ο τρόπος της θρησκείας τους βρισκόταν σε σύγκρουση. Διότι οι μεν προσκυνούσαν την κτίση και τα έργα των δικών τους χεριών, ενώ οι δε λάτρευσαν τον πανάγιο Θεό, και, κυβερνώμενοι από τους δικούς Του νόμους, αναδείχθηκαν επιμελητές της ευσεβούς πολιτείας. Η άλλοτε μισητή χώρα, λοιπόν, θα γίνει γι' αυτούς σαν ένα φόβητρο και αφορμή ευλάβειας, επειδή σε αυτήν βρέθηκε ο Χριστός, όπως είπα, ο οποίος τους κάλεσε από το σκοτάδι στο θαυμαστό Του φως. <Την ημέρα εκείνη θα υπάρχουν πέντε πόλεις στην Αίγυπτο που θα μιλούν τη χανανιτική γλώσσα και θα ορκίζονται στο όνομα του Κυρίου.>

«Πόλις Ασεδέκ θα ονομαστεί η μία πόλη». Θα μπορούσε κανείς, και πολύ δικαιολογημένα, να θαυμάσει τον μακάριο προφήτη για τη λεπτομερή του ακρίβεια σε αυτά, καθώς δεν αγνόησε απολύτως τίποτα από όσα επρόκειτο να συμβούν στη χώρα των Αιγυπτίων κατά τους καιρούς της θείας παρουσίας, αλλά προανήγγειλε το καθένα ξεχωριστά, διακηρύσσοντας με σαφήνεια με ποιον τρόπο φανερώθηκε το ευαγγελικό κήρυγμα. Θα υπάρξουν, λοιπόν, λέει, πέντε πόλεις στην Αίγυπτο που θα μιλούν τη χανανιτική γλώσσα, δηλαδή τη γλώσσα των Σύρων, ήτοι αυτήν της Παλαιστίνης.

Μιλούν, λοιπόν, και τη χανανιτική γλώσσα. Διότι οι κάτοικοι αυτών των πόλεων έχουν μεριμνήσει να μην οικειοποιούνται τόσο την αιγυπτιακή γλώσσα όσο τη συριακή. Λένε δε μερικοί ότι ο Ιώσηπος στα συγγράμματά του μνημονεύει σαφώς ότι, αναχωρώντας από τη γη των Ιουδαίων, κάποιος ονόματι Ιωνίας, που ανήκε στους εξ αίματος απογόνους του Λευί και ήταν τιμημένος με την κατά νόμον ιεροσύνη, εγκαταστάθηκε σε αυτές εδώ τις πέντε πόλεις, ως όμορες των Χαναναίων, επειδή φιλονίκησε με κάποιους από τους ομοεθνείς του ή ίσως επειδή υπέστη και διωγμό.

Αυτός, λέγει, αφού συγκέντρωσε ένα πολυάριθμο πλήθος Ιουδαίων, κατοίκησε σε μία από αυτές τις πέντε πόλεις, η οποία και έχει ονομαστεί πόλη Ασεδέκ, δηλαδή πόλη της δικαιοσύνης. Από εδώ, λένε, όσοι βρίσκονται στα σύνορα των Αιγυπτίων έχουν συνηθίσει και αγαπούν να μιλούν τη γλώσσα των Χαναναίων. Θα μάθουν δε, λέγει, να ορκίζονται και στο όνομα του Κυρίου. Παράδοξο είναι δε και αυτό.

Το πώς, όμως, σαν γυναίκες οι Αιγύπτιοι δουλεύουν στους Ρωμαίους με φόβο και αγωνία, δεν χρειάζεται καθόλου να το αναφέρουμε. Αλλά και η χώρα των Ιουδαίων έχει γίνει φόβητρο στους Αιγυπτίους που έχουν αποδεχθεί την παρουσία του Κυρίου. Και δεν θα έσφαλλες αν ονόμαζες «χώρα των Ιουδαίων» τη θεία Γραφή, την οποία, λόγω υπερβολικής ευλάβειας και πίστης, όσοι έχουν επιγνώσει τον Κύριο την αποδέχονται «μετά φόβου και τρόμου» και ευλάβειας, χωρίς πλέον να τη βλασφημούν όπως πρώτα, αλλά τιμώντας και σεβόμενοι αυτήν εξαιτίας του Κυρίου που κηρύσσεται σε αυτήν. Γι' αυτό, καθένας που τους την αναφέρει, τους προκαλεί φόβο Θεού· «αρχή δε σοφίας φόβος Κυρίου». Κατά τον ίδιο δε χρόνο, κατά τον οποίο προφητεύεται ότι θα συμβούν αυτά, ο λόγος λέει ότι θα συσταθούν πέντε πόλεις στην Αίγυπτο, οι οποίες δεν θα χρησιμοποιούν τη γλώσσα των Αιγυπτίων αλλά τη Χανανιτική, και θα ορκίζονται όχι στους πατρώους θεούς, τους οποίους πίστευαν παλαιότερα, αλλά στο όνομα του Κυρίου Σαβαώθ, του Θεού που είναι γνωστός στους Ιουδαίους. Αυτός, άλλωστε, ήταν που τους επισκέφθηκε επιβαίνοντας «επί νεφέλης κούφης». Και είναι αξιοθαύμαστο να ακούει κανείς τους Αιγυπτίους να ομιλούν στην εβραϊκή γλώσσα, την οποία οι ίδιοι οι Αιγύπτιοι ονόμαζαν «Χανανιτική γλώσσα»· όταν μέσα στην εκκλησία του Θεού μνημονεύουν εβραϊκές λέξεις, όπως το «αλληλούια» και το «αμήν» και το «σαβαώθ» και τις άλλες που περιέχονται στη θεία Γραφή.

Γι' αυτό, σύμφωνα με τον Σύμμαχο, έχει λεχθεί: 〈η μία πόλη θα ονομαστεί πόλη του ηλίου〉. ⌜Αφού ο λόγος προφήτευσε για την πόλη του Θεού που πρόκειται να ιδρυθεί στην Αίγυπτο και για τα διάφορα τάγματα μέσα στην πόλη, στη συνέχεια μνημονεύει ένα 〈θυσιαστήριο〉 που πρόκειται να ανεγερθεί στην πόλη του Θεού, και μάλιστα ότι αυτό θα συμβεί με παράδοξο τρόπο· διότι, αφού οι θεωρούμενοι κατά το παρελθόν θεοί των Αιγυπτίων θα έχουν καταστραφεί, ‹ο ποταμός τους θα έχει στερέψει› και ‹οι άρχοντες της Τάνεως και της Μέμφιδος θα έχουν απομωρανθεί›, και εφόσον όλα τα προαναφερθέντα θα έχουν φτάσει στο τέλος τους, λέγει ότι θα ιδρυθεί 〈θυσιαστήριο〉 προς τιμήν του αναγνωριζόμενου από τους Ιουδαίους Κυρίου. Αυτό ακριβώς η ίδια η έκβαση των πραγμάτων το αποδεικνύει μπροστά στα ίδια μας τα μάτια, ώστε να μην προσδοκούμε πλέον την εκπλήρωση του λόγου αυτού σε μελλοντικό καιρό.

Και με άλλον τρόπο, εκείνοι που «πλέουν στη θάλασσα» του ανθρώπινου βίου και κηρύττουν το Ευαγγέλιο σε όλα τα έθνη ευρισκόμενοι στο μέσο των «νησιών», δηλώνονται μέσα από τα προαναφερθέντα· επειδή και αυτοί ανήγγειλαν τον «καινό ύμνο» σε όλους τους ανθρώπους, κηρύττοντας και διδάσκοντας μέσα στις Εκκλησίες. Γι' αυτό, στη συνέχεια αυτών, προστάζει τα «νησιά» να «υμνούν τον καινό ύμνο», δηλαδή προφανώς τις Εκκλησίες του Θεού, οι οποίες περιβρέχονται από την προαναφερθείσα θάλασσα και πλήττονται από παντού από τους εξωτερικούς ανέμους. Γι' αυτό προσθέτει: «τα νησιά και εκείνοι που τα κατοικούν», φανερώνοντας με αυτόν τον τρόπο όσους συνάγονται μέσα στις Εκκλησίες. Έπειτα πάλι αναγγέλλει τα χαρμόσυνα νέα στην «έρημο», για την οποία ειπώθηκαν αμέτρητα πράγματα προηγουμένως, λέγοντας: «Να ευφραίνεσαι, έρημος, και τα χωριά της», ή σύμφωνα με τους υπόλοιπους ερμηνευτές: «και οι πόλεις της»· διότι πολλές «πόλεις» νοούνται μέσα στην Εκκλησία του Θεού ανάλογα με τους διαφόρους τρόπους ζωής, όπως υποδείχθηκε «στο όραμα της Αιγύπτου», στο οποίο αναφερόταν ότι θα «υπάρξουν πέντε πόλεις στην Αίγυπτο που θα μιλούν τη γλώσσα τη Χαναανιτική και θα ορκίζονται στο όνομα του Κυρίου Σαβαώθ».

Κεφάλαιο κθ'. Προφητεία για την επιστροφή των Αιγυπτίων στον Θεό, και πώς, μαζί με τα άλλα έθνη, θα έχουν τα πρωτεία έναντι του Ισραήλ. Εκείνη την ημέρα θα υπάρχουν πέντε πόλεις στην Αίγυπτο που θα μιλούν τη χανανιτική γλώσσα... πόλη Ασεδέκ θα ονομαστεί η μία πόλη. Εκείνη την ημέρα θα υπάρχει θυσιαστήριο στον Κύριο στη χώρα των Αιγυπτίων και στήλη στα σύνορά της αφιερωμένη στον Κύριο, και θα αποτελεί αιώνιο σημάδι για τον Κύριο στη χώρα της Αιγύπτου· διότι θα κραυγάσουν προς τον Κύριο εξαιτίας εκείνων που τους θλίβουν, και ο Κύριος θα τους στείλει άνθρωπο ο οποίος θα τους σώσει, κρίνοντάς τους θα τους σώσει. ... και οι Αιγύπτιοι θα γνωρίσουν τον Κύριο εκείνη την ημέρα ... και θα κάνουν τάματα στον Κύριο και θα τα εκπληρώσουν. Και θα χτυπήσει ο Κύριος τους Αιγυπτίους με μεγάλη πληγή και θα τους θεραπεύσει πλήρως, και θα επιστρέψουν προς τον Κύριο ... Εκείνη την ημέρα θα υπάρχει οδός από την Αίγυπτο προς τους Ασσυρίους, και θα εισέλθουν οι Ασσύριοι στην Αίγυπτο· και οι Αιγύπτιοι θα πορευθούν προς τους Ασσυρίους, και οι Αιγύπτιοι θα υπηρετούν μαζί με τους Ασσυρίους. Εκείνη την ημέρα ο Ισραήλ θα είναι τρίτος ανάμεσα στους Ασσυρίους και στους Αιγυπτίους, ευλογημένος στη γη την οποία ευλόγησε ο Κύριος Σαβαώθ λέγοντας: Ευλογημένος ο λαός μου στην Αίγυπτο και στους Ασσυρίους, και η κληρονομιά μου ο Ισραήλ.