Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 19:2

Εκείνος δε τους απάντησε: «Ποιος είναι αυτός, του οποίου τη φωνή θα υπακούσω; Δεν γνωρίζω τον Κύριο και δεν θα αφήσω τον Ισραήλ να φύγει». Διότι θα νικηθεί η καρδιά τους μέσα τους, δηλαδή δεν θα παραμείνει άθραυστη, ούτε σκληρή και αδιόρθωτη, αλλά μάλλον θα αποδεχθεί το σωτήριο κήρυγμα. <Και θα ξεσηκωθούν Αιγύπτιοι εναντίον Αιγυπτίων, και θα πολεμήσει άνθρωπος εναντίον του αδελφού του, και άνθρωπος εναντίον του πλησίον του. Και θα εξεγερθεί πόλη εναντίον πόλης, και νομός εναντίον νομού.

Εφόσον λοιπόν, λέει, συνταράχθηκαν τα χειροποίητα είδωλα της Αιγύπτου, λόγω της έλευσης σε αυτήν του Κυρίου πάνω σε ελαφριά νεφέλη, θα υπάρξει μεγάλη εξέγερση και οικείων και συγγενών, και οι πόλεμοι θα διεξάγονται και ατομικά και μαζικά, ώστε και πόλη, αλλά και νομός να κάνει επιδρομές εναντίον νομού. Νομός δε ονομάζεται από εκείνους που κατοικούν τη χώρα των Αιγυπτίων, η κάθε πόλη, οι γύρω περιοχές της και τα χωριά που υπάγονται σε αυτήν· και χρησιμοποιείται συχνότατα από αυτούς η λέξη αυτή. Έπειτα λέει ότι, Θα ταραχθεί το πνεύμα των Αιγυπτίων μέσα τους, και θα ματαιώσω το σχέδιό τους. Λέμε λοιπόν ότι, έχοντας αναπτύξει διαφορετικό φρόνημα μεταξύ τους, αναστατώθηκαν σε εξαιρετικά μεγάλο βαθμό· και ενώ οι πλανώμενοι μελετούν να κάνουν εξεγέρσεις και μάχες εναντίον εκείνων που έχουν πιστέψει, θα βρουν να τους πολεμά και να τους αντιστέκεται ο Θεός των όλων. Διότι θα διασκορπίσω τα σχέδιά τους, λέει, δηλαδή, θα αποδείξω μάταιη κάθε τους σκέψη, και εντελώς ανώφελες τις επιθέσεις τους εναντίον εκείνων που έχουν προστρέξει σε εμένα. <Και θα ρωτήσουν τους θεούς τους, και τα αγάλματά τους, και αυτούς που φωνάζουν μέσα από τη γη, και τους εγγαστρίμυθους, και τους μάντεις.>

Τόσο πολύ θεωρούσαν το σύμπαν αδέσποτο και απρονόητο, ώστε ακόμη και ο βασιλιάς τους απροκάλυπτα έλεγε: «Δεν γνωρίζω τον Κύριο» και «Ποιος είναι αυτός του οποίου τη φωνή θα υπακούσω;». «Και θα σειστούν τα χειροποίητα της Αιγύπτου από το πρόσωπό του, και η καρδιά τους θα νικηθεί μέσα τους»· τα μεν «χειροποίητα» λοιπόν θα μπορούσαν να είναι τα αγάλματα και τα άψυχα ξόανα. Αλλά για τα άψυχα ξόανα λέει ότι «θα σειστούν», ενώ για την «καρδιά», δηλαδή τους δαίμονες, ότι «θα νικηθούν» ή, σύμφωνα με τους υπόλοιπους ερμηνευτές, ότι «θα λιώσουν» από μια αφανή και αόρατη δύναμη. Και αυτά συντελούνταν ήδη από εκείνα ακριβώς τα χρόνια, κατά τα οποία οι εκκλησίες του Θεού κοσμούσαν ολόκληρη την Αίγυπτο, ενώ η δαιμονική ενέργεια έσβηνε ήρεμα και σταδιακά. Και αυτά εκπληρώνονταν έμπρακτα τον καιρό που ιδρύονταν εκκλησίες του Θεού σε όλη την Αίγυπτο, και ο ίδιος ο Κύριος επιδημούσε στους Αιγυπτίους επιβλέποντας τις εκκλησίες του, σύμφωνα με το: «όπου είναι δύο ή τρεις συνηγμένοι στο όνομά μου, εκεί είμαι ανάμεσά τους». Έτσι λοιπόν, οι μεν εκκλησίες έλαμπαν με τη δική του χάρη, η δε πλάνη των εκεί δαιμόνων καταλυόταν. «Και θα εξεγερθούν Αιγύπτιοι εναντίον Αιγυπτίων, και θα πολεμήσει άνθρωπος τον αδελφό του και άνθρωπος τον πλησίον του, πόλη εναντίον πόλης και νομός εναντίον νομού. Και θα ταραχθεί το πνεύμα των Αιγυπτίων μέσα τους, και θα ματαιώσω τη βουλή τους».

Αντί δε του: «και θα επαναστατήσουν», ο Ακύλας αναφέρει: «και θα εγείρω σε στάση Αιγυπτίους ανάμεσα σε Αιγυπτίους», ο Σύμμαχος: «και θα ρίξω σε σύγκρουση Αιγυπτίους με Αιγυπτίους», και ο Θεοδοτίων: «και θα αναταράξω τους Αιγυπτίους ανάμεσα στους Αιγυπτίους». Και αυτά βέβαια εκπληρώνονταν μετά το ευαγγελικό κήρυγμα που διαδόθηκε σε ολόκληρη την Αίγυπτο, εξαιτίας του οποίου τα μεν άψυχα ξόανα σαλεύονταν από την αιώνια και ακίνητη θέση τους, ώστε να μην είναι πλέον στερεωμένα και να μην έχουν σταθερή θέση λόγω του σάλου που τους προκλήθηκε, ενώ οι πονηροί δαίμονες που φώλιαζαν μέσα σε αυτά ελέγχονταν και αποδεικνύονταν ότι δεν ήταν τίποτα. Διότι, όπως ακριβώς μια εμφύλια σύγκρουση ξεσηκωνόταν σε όλη την Αίγυπτο, καθώς οι κάτοικοι της χώρας διίσταντο μεταξύ τους, διαχωρίζονταν και διαιρούνταν σε σπίτια και σε πόλεις, επειδή ορισμένοι από αυτούς προσέτρεχαν στο ευαγγελικό κήρυγμα απομακρυνόμενοι από τη δαιμονική και αιγυπτιακή πλάνη, ενώ άλλοι που παρέμεναν σε αυτήν κήρυτταν άσπονδο πόλεμο εναντίον των πρώτων· έτσι λοιπόν «ξεσηκώνονταν οι Αιγύπτιοι εναντίον των Αιγυπτίων», «και πολεμούσε ο άνθρωπος τον πλησίον του και ο άνθρωπος τον αδελφό του», αλλά και «πόλη εναντίον πόλης και νομός εναντίον νομού» στασίαζαν. «Νομοί» δε ονομάζονται από τους Αιγυπτίους μέχρι και σήμερα οι περιοχές τους, οι οποίες και αυτές διίστανται μεταξύ τους για την ίδια ακριβώς αιτία.

Διαχωριζόταν δε ο βίος των αθέων από την κατά Θεόν πολιτεία, 〈και νομός〉 ξεσηκωνόταν εναντίον 〈νομού〉, καθώς ο ευαγγελικός νόμος ανέτρεπε τα νόμιμα των Αιγυπτίων, όπως αντίστροφα πάλι ο νόμος της ειδωλολατρίας πολεμούσε τον σωτήριο λόγο. Όλα δε αυτά συνέβαιναν, καθώς ο Κύριος που ήλθε ανάμεσά τους προκαλούσε σύγχυση στην προς το κακό συμφωνία των Αιγυπτίων και στην ομόνοιά τους γύρω από την πολυθεϊστική πλάνη.⌝ ⌞Γι' αυτό έχει ειπωθεί σύμφωνα με τον Ακύλα: 〈και θα εγείρω σε στάση Αιγυπτίους εναντίον Αιγυπτίων〉, και σύμφωνα με τον Σύμμαχο: 〈〈και〉 θα βάλω να συγκρουστούν Αιγύπτιοι με Αιγυπτίους〉. Συγγενικά προς αυτά και αδελφά, ή μάλλον τα ίδια ακριβώς με διαφορετικά λόγια, δίδασκε ο ίδιος ο Κύριός μας στα Ευαγγέλια λέγοντας: «Μη νομίσετε ότι ήρθα να φέρω ειρήνη στη γη· δεν ήρθα να φέρω ειρήνη, αλλά μάχαιρα» και τα εξής.⌟ ⌜Και καθώς συμβαίνουν αυτά, αναφέρει ο λόγος ότι 〈θα ταραχθεί〉 〈το πνεύμα των Αιγυπτίων〉, σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο: 〈και θα ραγίσει το πνεύμα της Αιγύπτου μέσα της〉, σύμφωνα με τον Θεοδοτίωνα: 〈και θα σχιστεί το πνεύμα της Αιγύπτου μέσα της〉, ενώ ο Ακύλας αναφέρει: 〈και θα ατονήσει το πνεύμα της Αιγύπτου στα σπλάχνα της〉.

Όπως ακριβώς έχει ειπωθεί «μία πίστη» και «ένα βάπτισμα» και μία Εκκλησία, έτσι και τα θυσιαστήρια που αναφέρονται σε όλη την Αίγυπτο μέσα στις εκκλησίες του Θεού, αποτελούν ένα 〈θυσιαστήριο〉, και μία ευαγγελική γραφή συστάθηκε ως 〈στήλη〉 μαζί με το θυσιαστήριο στην αναφερθείσα πόλη, η οποία διαχωρίζει τους άπιστους Αιγυπτίους και τους απομονώνει από τους πιστούς. Γι' αυτό έχει ειπωθεί: 〈και μία στήλη στο όριό της〉· η μεν «χώρα των Ιουδαίων», που αναφέρθηκε παραπάνω ότι ‹θα είναι φόβητρο για τους Αιγυπτίους›, υπονοούσε την ιουδαϊκή γραφή και τον λόγο της Παλαιάς Διαθήκης, ενώ η 〈στήλη〉 που είναι συνδεδεμένη με το 〈θυσιαστήριο〉 του Χριστού θα μπορούσε να είναι το ευαγγέλιο της Καινής Διαθήκης, το οποίο διαχωρίζει εκείνους τους Αιγυπτίους που πίστεψαν στον Χριστό από τους απίστους. Επιπλέον αυτών λέει: 〈θα είναι ο Κύριος ως σημείο στον αιώνα στη χώρα της Αιγύπτου〉. Γι' αυτό, οι Αιγύπτιοι που αποδέχτηκαν τον Κύριο, έχοντας μάθει να σφραγίζονται με αυτό το 〈σημείο〉, το χρησιμοποιούν ως φυλακτήριο, ώστε στις θλίψεις χρησιμοποιώντας το ίδιο το 〈σημείο〉 ως βοηθό να αναβοούν και να επικαλούνται 〈τον Κύριο εξαιτίας εκείνων που τους θλίβουν〉· και ποιοι ήταν αυτοί, παρά οι Αιγύπτιοι που παρέμειναν στην απιστία, για τους οποίους λεγόταν στην αρχή της προφητείας: «και θα επαναστατήσουν Αιγύπτιοι εναντίον Αιγυπτίων, και θα πολεμήσει άνθρωπος τον αδελφό του, πόλη εναντίον πόλης και νομός εναντίον νομού». Ενώ λοιπόν αυτοί 〈θλίβουν〉 και διώκουν όσους καταφεύγουν στον Θεό, οι θλιβόμενοι θα φωνάξουν 〈προς τον Κύριο〉, και Εκείνος θα τους παραστήσει αμέσως τον Χριστό Του ως 〈σωτήρα〉, γι' αυτό, σύμφωνα με τους υπόλοιπους ερμηνευτές, έχει ειπωθεί: 〈και θα αποστείλει σε αυτούς σωτήρα και θα τους υπερασπιστεί〉, υποδηλώνοντας ολοκάθαρα τον Ιησού, τον 〈σωτήρα〉 μας· διότι αυτό ακριβώς ερμηνεύει το όνομά Του, καθώς το προφητεύει ο λόγος.

«Ιδού, ο Κύριος κάθεται πάνω σε ελαφριά νεφέλη και θα έρθει στην Αίγυπτο, και θα σειστούν τα χειροποίητα είδωλα της Αιγύπτου από την παρουσία του, και η καρδιά τους θα καταπτοηθεί μέσα τους. Και θα ξεσηκωθούν Αιγύπτιοι εναντίον Αιγυπτίων, και θα πολεμήσει άνθρωπος τον αδελφό του και άνθρωπος τον πλησίον του, πόλη εναντίον πόλης και νομός εναντίον νομού. Και θα ταραχτεί το πνεύμα των Αιγυπτίων μέσα τους, και θα ματαιώσω τη βουλή τους, και θα συμβουλευθούν τους θεούς τους και τα αγάλματά τους και εκείνους που φωνάζουν μέσα από τη γη και τους εγγαστρίμυθους. Και θα παραδώσω την Αίγυπτο σε χέρια σκληρών κυρίων, και σκληροί βασιλιάδες θα τους εξουσιάσουν», και τα όσα ακολουθούν.

Και τώρα η παρούσα προφητεία σημαίνει ότι ο δεύτερος μετά τον Θεό και Κύριο των όλων, δηλαδή ο ίδιος ο Λόγος του Θεού, «θα έλθει στην Αίγυπτο», και ότι θα έλθει όχι αφανώς, ούτε αοράτως, ούτε χωρίς κάποια σωματική περιβολή, αλλά επιβαίνοντας «σε ελαφριά νεφέλη», ή μάλλον «σε ελαφρύ πάχος»· διότι έτσι λένε ότι αποδίδεται η εβραϊκή λέξη. Ας πουν λοιπόν οι απόγονοι των Εβραίων, πότε μετά την εποχή του Ησαΐα ο Κύριος επισκέφθηκε τους Αιγυπτίους, και ποιος Κύριος· διότι, αν πρόκειται για τον επί πάντων Θεό, πώς λέγεται ότι αυτός επιβαίνει σε «ελαφρύ πάχος» και ότι μεταβαίνει τοπικά σε κάποιο μέρος της γης; Ας ερμηνεύσουν επίσης τι άραγε είναι το «ελαφρύ πάχος», και γιατί ο Κύριος λέγεται ότι επισκέπτεται την Αίγυπτο όχι χωρίς αυτό. Πότε εξάλλου καταγράφεται ιστορικά ότι εκπληρώθηκαν όσα ειπώθηκαν στην προφητεία, το να «σειστούν», εννοώ, τα είδωλα, «τα χειροποίητα της Αιγύπτου», και το να πολεμήσουν Αιγύπτιοι εναντίον Αιγυπτίων εξαιτίας της παρουσίας του Κυρίου ανάμεσα στους ανθρώπους, και το ότι «οι θεοί τους», δηλαδή οι δαίμονες, που κατά το παρελθόν είχαν μεγάλη δύναμη, δεν έχουν πλέον καμία ισχύ, ούτε απαντούν σε αυτούς που τους ρωτούν, εξαιτίας του δέους προς τον Κύριο; Σε «χέρια» ποιων «σκληρών κυρίων» και ποιων βασιλέων παραδόθηκε η Αίγυπτος μετά την προφητευόμενη παρουσία του Κυρίου, και γιατί, ενώ είναι παρών ο Κύριος, παραδίδονται σε σκληρούς άρχοντες; Και τα υπόλοιπα ας τα ερμηνεύσει παρομοίως όποιος θέλει.

Αλλά τότε μεν οι δαίμονες υφίσταντο αυτά αοράτως κατά την ένσαρκη παρουσία του Σωτήρα μας Ιησού Χριστού στην Αίγυπτο. Επειδή όμως, μετά από αυτά, το Ευαγγέλιο για Αυτόν κηρυσσόταν πλέον φανερά στους Αιγυπτίους, όπως άλλωστε και στα υπόλοιπα έθνη, και η αόρατη δύναμή Του ήταν παρούσα μαζί με τους αποστόλους Του, συμπράττοντας και συνεργώντας αφανώς μαζί τους, και διακηρύσσοντας μέσω αυτών την ευσεβή Του διδασκαλία, η οποία προέτρεπε να λατρεύουν μόνο τον έναν και μόνο αληθινό Θεό και απομάκρυνε όσους παλαιότερα είχαν πλανηθεί από τους δαίμονες, τότε πλέον στους Αιγυπτίους, όπως άλλωστε και στα υπόλοιπα έθνη, ξέσπασε διχόνοια και εμφύλιος πόλεμος. Διότι οι μεν εγκατέλειπαν την πολυθεϊστική πλάνη και προσέτρεχαν στον λόγο του Χριστού, ενώ οι δε τους πολεμούσαν αντιθέτως, παρακινούμενοι με μανία από τους οικείους τους δαίμονες, με αποτέλεσμα ακόμη και αδέλφια να διχάζονται μεταξύ τους και τα πιο αγαπημένα πρόσωπα να συγκρούονται με τα ξίφη εξαιτίας της διδασκαλίας του Χριστού. 〈Γι' αυτό〉 αναφέρει ο χρησμός: «Και θα εγερθούν Αιγύπτιοι εναντίον Αιγυπτίων, και θα πολεμήσει άνθρωπος τον αδελφό του και άνθρωπος τον πλησίον του».

Την προφητική πρόρρηση επιβεβαιώνει και ο ίδιος ο Σωτήρας μας, λέγοντας στα Ευαγγέλια: «Θα παραδώσει αδελφός αδελφό σε θάνατο και πατέρας παιδί, και θα ξεσηκωθούν παιδιά εναντίον γονέων και θα τους θανατώσουν», και πάλι: «Μη νομίσετε ότι ήλθα να φέρω ειρήνη στη γη· σας λέω όχι, αλλά μάλλον διαχωρισμό. Διότι από τώρα και στο εξής θα είναι πέντε σε ένα σπίτι, χωρισμένοι οι τρεις εναντίον των δύο και οι δύο εναντίον των τριών· θα διαχωριστούν πατέρας εναντίον γιου και γιος εναντίον πατέρα, μητέρα εναντίον κόρης και κόρη εναντίον μητέρας, πεθερά εναντίον νύφης και νύφη εναντίον πεθεράς». Διότι σε τι θα διέφεραν αυτά από την προφητική φωνή, η οποία αναφερόμενη στην έλευση του Κυρίου στην Αίγυπτο λέει: «ότι θα ξεσηκωθούν Αιγύπτιοι εναντίον Αιγυπτίων και θα πολεμήσει άνθρωπος εναντίον του αδελφού του»; Και ο «νόμος» της Καινής Διαθήκης του Χριστού εγέρθηκε «εναντίον του νόμου» της πολυθεϊστικής δεισιδαιμονίας, και ο νόμος των ειδωλολατρικών εθνών πολεμούσε τη διδασκαλία του Χριστού, ενώ η «πόλη» και η πολιτεία της εν Χριστώ Εκκλησίας ξεσηκώθηκε απέναντι στα πολιτεύματα των απίστων εθνών. Γι' αυτό έχει ειπωθεί: «πόλη εναντίον πόλης και νόμος εναντίον νόμου».

Εφόσον, λοιπόν, βλέπουμε εμείς οι ίδιοι ότι και αυτά που από πολύ παλιά είχαν προαναγγελθεί στα έθνη έχουν βρει την εκπλήρωσή τους, και εκείνα που είχαν προκηρυχθεί σχετικά με τον θρήνο και τον κοπετό για τις φυλές του ιουδαϊκού έθνους, καθώς και εκείνα που αφορούν την πυρπόληση του ναού και την έσχατη ερήμωσή τους, και με παρόμοιο τρόπο βλέπουμε με τα ίδια μας τα μάτια, σύμφωνα με τις προφητείες, να εκπληρώνονται αυτά ακόμη και σήμερα, τι άλλο απομένει μετά από όλα αυτά παρά να ομολογήσουμε ότι έχει έλθει ο προφητευόμενος βασιλιάς, ο Χριστός του Θεού, αφού έχει αποδειχθεί ότι τα σημεία που αφορούν την παρουσία Του έχουν λάβει, σε καθένα από όσα προαναφέρθηκαν, ξεκάθαρη εκπλήρωση; 〈Από τον Ησαΐα〉. «Ιδού, ο Κύριος κάθεται επάνω σε ελαφριά νεφέλη και θα έλθει στην Αίγυπτο, και θα σειστούν τα χειροποίητα είδωλα της Αιγύπτου από το πρόσωπό Του και η καρδιά τους θα λυγίσει μέσα τους. Και θα ξεσηκωθούν Αιγύπτιοι εναντίον Αιγυπτίων, και θα πολεμήσει άνθρωπος εναντίον του αδελφού του και άνθρωπος εναντίον του πλησίον του. Θα ξεσηκωθεί πόλη εναντίον πόλης και νόμος εναντίον νόμου. Και θα ταραχθεί το πνεύμα των Αιγυπτίων μέσα τους, και θα ματαιώσω τη βουλή τους, και θα ρωτήσουν τους θεούς τους και τα αγάλματά τους και τους εγγαστρίμυθους και εκείνους που μιλούν μέσα από τη γη».