Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 19:22

Και γνωστός θα γίνει ο Κύριος στους Αιγυπτίους· και θα φοβηθούν οι Αιγύπτιοι τον Κύριο. Και θα γνωρίσουν οι Αιγύπτιοι τον άγιο Θεό εκείνη την ημέρα, και θα προσφέρουν θυσίες, και θα κάνουν τάματα στον Κύριο και θα τα εκπληρώσουν. Και θα πατάξει ο Κύριος τους Αιγυπτίους με μεγάλη πληγή, σείοντας τα χειροποίητά τους. Και θα τους θεραπεύσει ολοκληρωτικά· και θα στραφούν προς τον Κύριο, και θα τους εισακούσει και θα τους θεραπεύσει. Ζακχαίος είπε: Σε αυτά δεν έχω τίποτα να αντιτάξω. Αθανάσιος: Είθε και στα σπουδαιότερα να εκφέρεις την ίδια φωνή, ώστε να ονομαστείς και εσύ με το νέο όνομα, το οποίο έχει δοθεί πάνω στη γη. Ζακχαίος είπε: Υπάρχει άραγε μεγαλύτερο όνομα από αυτό που έχουμε, να ονομαζόμαστε Ισραηλίτες; Αθανάσιος: Άκουε τον Θεό που λέει πάλι μέσω του προφήτη Ησαΐα: «Σε όσους δε με δουλεύουν, θα δοθεί ένα νέο όνομα, το οποίο θα ευλογηθεί πάνω στη γη». Ζακχαίος είπε: Και ποιο είναι αυτό το όνομα; Αθανάσιος: Εάν καταξιωθείς να ονομάζεσαι Χριστιανός, θα γνωρίσεις το νέο όνομα. Ζακχαίος είπε: Υποσχέθηκες να αποδείξεις ότι είναι και Χριστός, και βασιλιάς, και ιερέας. Αθανάσιος: Εάν χρίεται ως Χριστός, δεν χρίεται με γήινο έλαιο, αλλά με το Πνεύμα του Θεού· σύμφωνα με τον προφήτη Δαβίδ που λέει: «Γι' αυτό σε έχρισε ο Θεός, ο Θεός σου, με έλαιο αγαλλιάσεως περισσότερο από τους μετόχους σου». Ζακχαίος είπε: Έλαιο αγαλλιάσεως είναι το χρίσμα που παρασκευάστηκε από τον Μωυσή. Αθανάσιος: Γι' αυτό ακριβώς έχει ειπωθεί το «περισσότερο από τους μετόχους σου».

Διότι τον εγνώρισαν και οι Αιγύπτιοι. Και αφού τον επιγνώρισαν, προσφέρουν θυσίες, κάνουν τάματα και φέρνουν εις πέρας όσα έχουν υποσχεθεί. Διότι αυτό είναι εκείνο που ψάλλεται δια της φωνής του Δαβίδ: «Τάξατε και αποδώστε στον Κύριο τον Θεό μας». Δες λοιπόν την καινοτομία των πραγμάτων. Διότι εκείνοι που παλαιότερα συνήθιζαν να προσφέρουν θυσίες στα δαιμόνια, εκείνοι που προσέφεραν λατρεία στον Σατανά και του αφιέρωναν ευχαριστήρια δώρα, και μάλιστα εκπλήρωναν με επιμέλεια τάματα, δηλαδή υποσχέσεις· τώρα που ο νους τους φωτίστηκε δια του Χριστού και έχουν λαμπρυνθεί με τα δόγματα της αλήθειας, απομακρύνονται μεν από την παλαιά πλάνη, και αφού επιγνώρισαν άπαξ δια παντός τον δημιουργό των όλων και Κύριο, σε Αυτόν προσφέρουν τη λατρεία εν πνεύματι, εκπληρώνοντας πανάγνες ευχές και αναφέροντας θυσίες, όχι πλέον με αίματα και σφαγές άλογων ζώων· αλλά μάλλον πνευματικές, όπως είπα, και ευπρόσδεκτες επειδή είναι άμωμες. <Και θα πατάξει ο Κύριος τους Αιγυπτίους με μεγάλη πληγή, και θα τους θεραπεύσει με ίαση· και θα επιστρέψουν προς τον Κύριο, και θα τους εισακούσει, και θα τους θεραπεύσει.> Όταν επισκέπτεται ο Θεός, κάποιες φορές πλήττει αυτούς που έπραξαν ανόσια, και επιβάλλει δίκαιες τιμωρίες για τις ύβρεις που διέπραξαν εναντίον Του, αλλά ωφελεί τα μέγιστα με αυτόν τον τρόπο. Διότι δεν επιφέρει τη μάστιγα νικώμενος από το πάθος, αλλά μάλλον για να τους μεταστρέψει προς το καλύτερο.

Διότι είτε τους μεταφέρει από την πλάνη στην αλήθεια, είτε, όταν αποκλίνουν ακάθεκτα προς την αμαρτία, τους διδάσκει να αποβάλλουν τα αισχρά και να σπεύδουν να στραφούν προς ό,τι του είναι αρεστό. Γι' αυτόν τον λόγο, επειδή οι μακάριοι προφήτες γνωρίζουν ότι αυτό είναι ωφέλιμο, εννοώ τη διαπαιδαγώγηση, αναφώνησαν προς αυτόν: «Παιδαγώγησέ μας, Κύριε, όμως με δίκαιη κρίση, και όχι με οργή.» Και πάλι: «Κύριε, μέσα στη θλίψη σε θυμηθήκαμε, σε μικρή θλίψη ήρθε η παιδαγωγία σου σε εμάς.» Είπε εξάλλου κάπου και προς τη συναγωγή των Ιουδαίων: Με πόνο και μάστιγα θα διαπαιδαγωγηθείς, Ιερουσαλήμ. Διαπαιδαγωγεί λοιπόν όσους επιλέγει και αγαπά. Ο προφήτης λέει ότι αυτό θα δοθεί ως χάρη και στους Αιγυπτίους: Διότι ο Κύριος θα τους χτυπήσει με μεγάλη πληγή, και θα τους θεραπεύσει πλήρως. Διότι, ακόμη και αν τυχόν παραδόθηκαν στους στρατηγούς των Ρωμαίων, και οι στρατιώτες τους, οπλισμένοι με τον νόμο του πολέμου, κατέλαβαν τη γη, ωστόσο, επειδή βρήκε τόπο ανάμεσά τους το θείο κήρυγμα, από τη μία απέβαλαν τη ζημία της πλάνης, και από την άλλη μεταστράφηκαν προς το θείο και ουράνιο φως, και, αποκρούοντας εκείνη την παλαιά δοξασία, απέκτησαν πλέον υγιή καρδιά.

Διότι θα επιστρέψουν προς τον Κύριο, και θα τους εισακούσει, δηλαδή, εκείνοι που παλαιότερα εξαιτίας της πολλής τους ασέβειας είχαν βρεθεί σε αποστροφή προς τον Θεό, θα μάθουν πλέον να μην προσφέρουν τις ικεσίες τους στα βδελύγματα, τις οποίες ίσως επέλεγαν να κάνουν για τα αιτήματά τους, αλλά μάλλον θα κραυγάσουν προς Αυτόν, ο οποίος θεραπεύει τους συντετριμμένους στην καρδιά. Και ο Θεός δεν θα είναι βραδύς απέναντί τους, αλλά μάλλον έτοιμος να συγκατανεύσει, ίλεως και ευμενής. Επομένως, πρόξενος κάθε αγαθού για κάθε άνθρωπο θα ήταν το να γνωρίσει τον εκ φύσεως και αληθινά όντα Θεό, τον Δημιουργό και Κύριο των όλων. <Εκείνη την ημέρα θα υπάρχει οδός για τους Αιγυπτίους προς τους Ασσυρίους. Και θα εισέλθουν οι Ασσύριοι στην Αίγυπτο, και οι Αιγύπτιοι θα πορευθούν προς τους Ασσυρίους, και θα δουλεύσουν οι Αιγύπτιοι στους Ασσυρίους.> Ο μακάριος Παύλος γράφει για τον Σωτήρα όλων μας Χριστό, ότι αυτός είναι η ειρήνη μας. Διότι όχι μόνο ένωσε αυτούς που βρίσκονται στη γη με τα άνω λειτουργικά και άγια πνεύματα, αλλά και έκανε τα έθνη να συμφιλιωθούν μεταξύ τους. Διότι, πριν από την έλευσή Του, κάθε χώρα και πόλη στερούνταν την αμοιβαία επικοινωνία, και ήταν συχνές οι εξεγέρσεις και οι επιθέσεις των πολέμων παντού, και τα αγαθά των ηττημένων αποτελούσαν λάφυρα των ισχυρών, και η πλεονεξία ήταν αχαλίνωτη, και το να αδικεί κανείς όσους μπορούσε θεωρούνταν στοιχείο δόξας και συγκαταλεγόταν στα πιο αξιοθαύμαστα κατορθώματα.

Έπειτα προστίθεται: «και θα πατάξει ο Κύριος τους Αιγυπτίους με πληγή και θα τους γιατρέψει με ίαση, και θα επιστρέψουν προς τον Κύριο»· «επειδή, λοιπόν, όποιον αγαπά ο Κύριος τον παιδαγωγεί, και μαστιγώνει κάθε υιό τον οποίο παραδέχεται», εύλογα και «τους Αιγυπτίους πατάσσει» από αγάπη, όταν βρεθούν σε ανάγκη παιδαγωγίας και επιστροφής, αλλά όχι για πολύ· και χωρίς καμία αναβολή «θα τους γιατρέψει με ίαση». Και κατά την ίδια «ημέρα», δηλαδή κατά τον υποδεικνυόμενο χρόνο, «θα υπάρξει», λέει, «οδός για τους Αιγυπτίους προς τους Ασσυρίους, και θα εισέλθουν οι Ασσύριοι στην Αίγυπτο, και οι Αιγύπτιοι θα πορευθούν προς τους Ασσυρίους, και θα δουλεύσουν οι Αιγύπτιοι στους Ασσυρίους». Ως «Ασσυρίους» δε εδώ, φρονώ πως η Γραφή ονομάζει αυτούς που τώρα καλούνται Σύροι· άλλωστε και παλαιότερα όσοι κατοικούσαν στη Συρία και στη Μεσοποταμία ονομάζονταν «Ασσύριοι». Οι Αιγύπτιοι και οι Ασσύριοι ήταν εχθροί και βρίσκονταν πάντοτε σε πόλεμο μεταξύ τους, τώρα όμως ο παρών λόγος προαναγγέλλει κοινωνία και επιμιξία μεταξύ τους, πράγμα το οποίο ποτέ άλλοτε δεν είχε συμβεί. Διότι πριν από τη ρωμαϊκή κυριαρχία, οι Αιγύπτιοι και οι Ασσύριοι είχαν ξεχωριστούς βασιλείς. Και οι μεν Αιγύπτιοι είχαν τους Πτολεμαίους, οι δε Σύροι τους απογόνους του Αντιόχου και του Δημητρίου· στο μέσον αυτών βρισκόταν η Ιουδαία, η οποία κυβερνιόταν και αυτή ξεχωριστά από δικούς της άρχοντες. Και επειδή το ιουδαϊκό έθνος βρισκόταν στη μέση, άλλοτε πολεμούνταν από τους Σύρους, και άλλοτε από τους Πτολεμαίους.

Ο δε Μαλαχίας απευθύνεται ταυτόχρονα προς εκείνους που προέρχονται από την περιτομή, και προαναγγέλλει τα εξής για τα έθνη, λέγοντας: «Δεν υπάρχει σε εσάς το θέλημά μου, λέει ο Κύριος Παντοκράτωρ, και δεν θα δεχθώ θυσία από τα χέρια σας, διότι από την ανατολή μέχρι τη δύση το όνομά μου έχει δοξαστεί ανάμεσα στα έθνη, και σε κάθε τόπο προσφέρεται θυμίαμα στο όνομά μου και θυσία καθαρή». Διότι το να προσφέρεται θυμίαμα και θυσία στον Θεό σε κάθε τόπο, τι άλλο φανερώνει, παρά το ότι αυτό δεν θα γίνεται στα Ιεροσόλυμα, ούτε αποκλειστικά σε εκείνον τον τόπο, αλλά σε κάθε χώρα; Και ότι σε όλα τα έθνη πρόκειται να προσφέρουν στον Θεό των πάντων το θυμίαμα των προσευχών, και τη θυσία που δεν γίνεται με αίματα, αλλά που ονομάζεται καθαρή λόγω των ευσεβών έργων; Διακηρύσσει δε ρητά και κραυγάζει ο Ησαΐας, προφητεύοντας συγχρόνως και λέγοντας: «Θα υπάρξει θυσιαστήριο για τον Κύριο στη χώρα της Αιγύπτου, και ο Κύριος θα γίνει γνωστός στους Αιγυπτίους, και θα τους αποστείλει άνθρωπο ο οποίος θα τους σώσει, και θα γνωρίσουν οι Αιγύπτιοι τον Κύριο εκείνη την ημέρα, και θα προσφέρουν θυσίες, και θα αναπέμψουν προσευχές στον Κύριο, και θα τις εκπληρώσουν, και θα επιστρέψουν προς τον Κύριο, και Εκείνος θα τους εισακούσει και θα τους θεραπεύσει».

Και εάν είναι σαν το κατακόκκινο, θα τις λευκάνω σαν το μαλλί. Και εάν θελήσετε και με εισακούσετε, θα φάτε τα αγαθά της γης. Εάν όμως δεν θελήσετε, ούτε με εισακούσετε, μάχαιρα θα σας καταφάει. Διότι το στόμα του Κυρίου τα μίλησε αυτά». «Θα επιστρέψουν προς τον Κύριο, και θα τους εισακούσει, και θα τους θεραπεύσει». «Όταν επιστρέψεις και στενάξεις, τότε θα σωθείς». «Εγώ είμαι αυτός που εξαλείφει τις αμαρτίες σου, και δεν θα μνημονευθούν πλέον. Εσύ όμως να τις θυμάσαι. Πες εσύ πρώτος τις αμαρτίες σου, για να δικαιωθείς». «Εγώ είμαι ο Θεός, και δεν υπάρχει άλλος εκτός από εμένα.