Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 19:23

Διότι θα επιστρέψουν προς τον Κύριο, και θα τους εισακούσει, δηλαδή, εκείνοι που παλαιότερα εξαιτίας της πολλής τους ασέβειας είχαν βρεθεί σε αποστροφή προς τον Θεό, θα μάθουν πλέον να μην προσφέρουν τις ικεσίες τους στα βδελύγματα, τις οποίες ίσως επέλεγαν να κάνουν για τα αιτήματά τους, αλλά μάλλον θα κραυγάσουν προς Αυτόν, ο οποίος θεραπεύει τους συντετριμμένους στην καρδιά. Και ο Θεός δεν θα είναι βραδύς απέναντί τους, αλλά μάλλον έτοιμος να συγκατανεύσει, ίλεως και ευμενής. Επομένως, πρόξενος κάθε αγαθού για κάθε άνθρωπο θα ήταν το να γνωρίσει τον εκ φύσεως και αληθινά όντα Θεό, τον Δημιουργό και Κύριο των όλων. <Εκείνη την ημέρα θα υπάρχει οδός για τους Αιγυπτίους προς τους Ασσυρίους. Και θα εισέλθουν οι Ασσύριοι στην Αίγυπτο, και οι Αιγύπτιοι θα πορευθούν προς τους Ασσυρίους, και θα δουλεύσουν οι Αιγύπτιοι στους Ασσυρίους.> Ο μακάριος Παύλος γράφει για τον Σωτήρα όλων μας Χριστό, ότι αυτός είναι η ειρήνη μας. Διότι όχι μόνο ένωσε αυτούς που βρίσκονται στη γη με τα άνω λειτουργικά και άγια πνεύματα, αλλά και έκανε τα έθνη να συμφιλιωθούν μεταξύ τους. Διότι, πριν από την έλευσή Του, κάθε χώρα και πόλη στερούνταν την αμοιβαία επικοινωνία, και ήταν συχνές οι εξεγέρσεις και οι επιθέσεις των πολέμων παντού, και τα αγαθά των ηττημένων αποτελούσαν λάφυρα των ισχυρών, και η πλεονεξία ήταν αχαλίνωτη, και το να αδικεί κανείς όσους μπορούσε θεωρούνταν στοιχείο δόξας και συγκαταλεγόταν στα πιο αξιοθαύμαστα κατορθώματα.

Διότι επικράτησε η ειρήνη παντού. Και αυτό, νομίζω, είναι εκείνο που λέει κάπου αλλού ο προφήτης Ησαΐας για όλα τα έθνη: «Και θα σφυρηλατήσουν τα μαχαίρια τους σε άροτρα και τις λόγχες τους σε δρέπανα, και δεν θα σηκώσει έθνος μαχαίρι εναντίον έθνους, και δεν θα μαθαίνουν πλέον να πολεμούν». Διότι, αφού βρέθηκαν όλοι κάτω από έναν ζυγό, πνευματικά μεν υπό τον Θεό, σωματικά δε υπό τους Ρωμαίους, ζουν βίο ήρεμο και ατάραχο, χωρίς πόλεμο, ώστε, έχοντας απαλλαγεί από κάθε φόβο, ακόμη και οι άλλοτε μεγαλύτεροι εχθροί να συμφιλιώνονται μεταξύ τους με ομοψυχία. Διότι οι Αιγύπτιοι, λέει, θα έχουν δρόμο προς τους Ασσυρίους, και οι Ασσύριοι προς τους Αιγυπτίους.

Και θα πορευθούν οι Αιγύπτιοι προς τους Ασσύριους, και θα υπηρετήσουν οι Αιγύπτιοι τους Ασσύριους, όχι επειδή εκείνοι θα τους επιβάλουν ζυγό δουλείας, αλλά επειδή θα είναι συνδεδεμένοι με τους δεσμούς της αγάπης, καθιστώντας τις συναναστροφές τους γλυκύτατες. Ως Ασσύριους, βέβαια, ονομάζει αυτούς που κατοικούν στην ανατολική χώρα. <Εκείνη την ημέρα ο Ισραήλ θα είναι τρίτος ανάμεσα στους Ασσύριους και τους Αιγύπτιους, ευλογημένος πάνω στη γη, την οποία ευλόγησε ο Κύριος Σαβαώθ λέγοντας: Ευλογημένος είναι ο λαός μου στην Αίγυπτο, και στους Ασσύριους, και η κληρονομιά μου ο Ισραήλ.> Ο Ισραήλ έχει ονομαστεί πρωτότοκος ανάμεσα στα τέκνα.

Έπειτα προστίθεται: «και θα πατάξει ο Κύριος τους Αιγυπτίους με πληγή και θα τους γιατρέψει με ίαση, και θα επιστρέψουν προς τον Κύριο»· «επειδή, λοιπόν, όποιον αγαπά ο Κύριος τον παιδαγωγεί, και μαστιγώνει κάθε υιό τον οποίο παραδέχεται», εύλογα και «τους Αιγυπτίους πατάσσει» από αγάπη, όταν βρεθούν σε ανάγκη παιδαγωγίας και επιστροφής, αλλά όχι για πολύ· και χωρίς καμία αναβολή «θα τους γιατρέψει με ίαση». Και κατά την ίδια «ημέρα», δηλαδή κατά τον υποδεικνυόμενο χρόνο, «θα υπάρξει», λέει, «οδός για τους Αιγυπτίους προς τους Ασσυρίους, και θα εισέλθουν οι Ασσύριοι στην Αίγυπτο, και οι Αιγύπτιοι θα πορευθούν προς τους Ασσυρίους, και θα δουλεύσουν οι Αιγύπτιοι στους Ασσυρίους». Ως «Ασσυρίους» δε εδώ, φρονώ πως η Γραφή ονομάζει αυτούς που τώρα καλούνται Σύροι· άλλωστε και παλαιότερα όσοι κατοικούσαν στη Συρία και στη Μεσοποταμία ονομάζονταν «Ασσύριοι». Οι Αιγύπτιοι και οι Ασσύριοι ήταν εχθροί και βρίσκονταν πάντοτε σε πόλεμο μεταξύ τους, τώρα όμως ο παρών λόγος προαναγγέλλει κοινωνία και επιμιξία μεταξύ τους, πράγμα το οποίο ποτέ άλλοτε δεν είχε συμβεί. Διότι πριν από τη ρωμαϊκή κυριαρχία, οι Αιγύπτιοι και οι Ασσύριοι είχαν ξεχωριστούς βασιλείς. Και οι μεν Αιγύπτιοι είχαν τους Πτολεμαίους, οι δε Σύροι τους απογόνους του Αντιόχου και του Δημητρίου· στο μέσον αυτών βρισκόταν η Ιουδαία, η οποία κυβερνιόταν και αυτή ξεχωριστά από δικούς της άρχοντες. Και επειδή το ιουδαϊκό έθνος βρισκόταν στη μέση, άλλοτε πολεμούνταν από τους Σύρους, και άλλοτε από τους Πτολεμαίους.