Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 19:3

«Και θα ταραχθεί το πνεύμα των Αιγυπτίων μέσα τους, και τη βουλή τους θα διασκορπίσω.» Αυτό, νομίζω, δεν είναι φανερά τίποτε άλλο, παρά εκείνο που ακριβώς είπε ο Χριστός: «Μη νομίσετε ότι ήρθα να φέρω ειρήνη στη γη· δεν ήρθα να φέρω ειρήνη, αλλά μάχαιρα. Διότι ήρθα να διχάσω τον άνθρωπο εναντίον του πατέρα του, και τη θυγατέρα εναντίον της μητέρας της, και τη νύφη εναντίον της πεθεράς της· και εχθροί του ανθρώπου θα είναι όλοι οι οικείοι του σπιτιού του.» Επειδή, αφού ήδη διακηρύχθηκε το θείο και ευαγγελικό κήρυγμα, οι άνθρωποι, παραμελώντας τον σεβασμό προς τους γονείς τους, υιοθέτησαν φρονήματα εχθρικά και μισητά προς αυτούς, και σχεδόν οπλισμένοι με τον νόμο του πολέμου, ξεσηκώθηκαν εναντίον των αδελφών τους. Διότι άλλοι, συνηγορώντας υπέρ της αρχαίας πλάνης και ρέποντας αχαλίνωτα προς τις απάτες των ειδώλων, θεωρούν απαράδεκτο τον λόγο της πίστεως. Ενώ άλλοι, θεωρώντας καταγέλαστο και εντελώς ανόσιο πράγμα το να επιλέγουν να προσκυνούν τους θεούς που κατασκευάζονται από αυτούς, προσέδραμαν στους λόγους της αλήθειας, και ενώ κάποτε ήταν μακριά, βρέθηκαν κοντά, και αφού αναδείχθηκαν οικείοι του Χριστού μέσω της πίστεως, εισήλθαν στην ελπίδα των αγίων και τέθηκαν κληρονόμοι της αιώνιας ζωής.

Εφόσον λοιπόν, λέει, συνταράχθηκαν τα χειροποίητα είδωλα της Αιγύπτου, λόγω της έλευσης σε αυτήν του Κυρίου πάνω σε ελαφριά νεφέλη, θα υπάρξει μεγάλη εξέγερση και οικείων και συγγενών, και οι πόλεμοι θα διεξάγονται και ατομικά και μαζικά, ώστε και πόλη, αλλά και νομός να κάνει επιδρομές εναντίον νομού. Νομός δε ονομάζεται από εκείνους που κατοικούν τη χώρα των Αιγυπτίων, η κάθε πόλη, οι γύρω περιοχές της και τα χωριά που υπάγονται σε αυτήν· και χρησιμοποιείται συχνότατα από αυτούς η λέξη αυτή. Έπειτα λέει ότι, Θα ταραχθεί το πνεύμα των Αιγυπτίων μέσα τους, και θα ματαιώσω το σχέδιό τους. Λέμε λοιπόν ότι, έχοντας αναπτύξει διαφορετικό φρόνημα μεταξύ τους, αναστατώθηκαν σε εξαιρετικά μεγάλο βαθμό· και ενώ οι πλανώμενοι μελετούν να κάνουν εξεγέρσεις και μάχες εναντίον εκείνων που έχουν πιστέψει, θα βρουν να τους πολεμά και να τους αντιστέκεται ο Θεός των όλων. Διότι θα διασκορπίσω τα σχέδιά τους, λέει, δηλαδή, θα αποδείξω μάταιη κάθε τους σκέψη, και εντελώς ανώφελες τις επιθέσεις τους εναντίον εκείνων που έχουν προστρέξει σε εμένα. <Και θα ρωτήσουν τους θεούς τους, και τα αγάλματά τους, και αυτούς που φωνάζουν μέσα από τη γη, και τους εγγαστρίμυθους, και τους μάντεις.>

Εκείνο ακριβώς τον καιρό, λοιπόν, συνέβη να εισέλθουν στη χώρα των Αιγυπτίων εκείνοι που ιερουργούσαν το θείο και σωτήριο κήρυγμα, και που σαγήνευαν τα έθνη μέσω της πίστης στον Χριστό, οδηγώντας τα προς την επίγνωση της αλήθειας. Έχοντας πληροφορηθεί, λοιπόν, οι Αιγύπτιοι, λέει, την πανίσχυρη και δυσκαταγώνιστη έφοδο της στρατιάς των Ρωμαίων, και όντας πάρα πολύ θορυβημένοι, θέλοντας να μάθουν πού τελικά θα καταλήξει η έκβαση των πραγμάτων για αυτούς, θα επερωτήσουν τους θεούς τους και τα αγάλματά τους, και αυτούς που μιλούν μέσα από τη γη, και τους εγγαστρίμυθους, καθώς βέβαια και τους μάντεις. Διότι ανάμεσά τους υπήρχαν διάφοροι τρόποι ψευδομαντείας και πλαστοί προφήτες. Άλλοι μεν προσποιούνταν ότι επερωτούν τους νεκρούς, ενώ άλλοι εξέφεραν λόγια από τη δική τους καρδιά.

Τόσο πολύ θεωρούσαν το σύμπαν αδέσποτο και απρονόητο, ώστε ακόμη και ο βασιλιάς τους απροκάλυπτα έλεγε: «Δεν γνωρίζω τον Κύριο» και «Ποιος είναι αυτός του οποίου τη φωνή θα υπακούσω;». «Και θα σειστούν τα χειροποίητα της Αιγύπτου από το πρόσωπό του, και η καρδιά τους θα νικηθεί μέσα τους»· τα μεν «χειροποίητα» λοιπόν θα μπορούσαν να είναι τα αγάλματα και τα άψυχα ξόανα. Αλλά για τα άψυχα ξόανα λέει ότι «θα σειστούν», ενώ για την «καρδιά», δηλαδή τους δαίμονες, ότι «θα νικηθούν» ή, σύμφωνα με τους υπόλοιπους ερμηνευτές, ότι «θα λιώσουν» από μια αφανή και αόρατη δύναμη. Και αυτά συντελούνταν ήδη από εκείνα ακριβώς τα χρόνια, κατά τα οποία οι εκκλησίες του Θεού κοσμούσαν ολόκληρη την Αίγυπτο, ενώ η δαιμονική ενέργεια έσβηνε ήρεμα και σταδιακά. Και αυτά εκπληρώνονταν έμπρακτα τον καιρό που ιδρύονταν εκκλησίες του Θεού σε όλη την Αίγυπτο, και ο ίδιος ο Κύριος επιδημούσε στους Αιγυπτίους επιβλέποντας τις εκκλησίες του, σύμφωνα με το: «όπου είναι δύο ή τρεις συνηγμένοι στο όνομά μου, εκεί είμαι ανάμεσά τους». Έτσι λοιπόν, οι μεν εκκλησίες έλαμπαν με τη δική του χάρη, η δε πλάνη των εκεί δαιμόνων καταλυόταν. «Και θα εξεγερθούν Αιγύπτιοι εναντίον Αιγυπτίων, και θα πολεμήσει άνθρωπος τον αδελφό του και άνθρωπος τον πλησίον του, πόλη εναντίον πόλης και νομός εναντίον νομού. Και θα ταραχθεί το πνεύμα των Αιγυπτίων μέσα τους, και θα ματαιώσω τη βουλή τους».

Διαχωριζόταν δε ο βίος των αθέων από την κατά Θεόν πολιτεία, 〈και νομός〉 ξεσηκωνόταν εναντίον 〈νομού〉, καθώς ο ευαγγελικός νόμος ανέτρεπε τα νόμιμα των Αιγυπτίων, όπως αντίστροφα πάλι ο νόμος της ειδωλολατρίας πολεμούσε τον σωτήριο λόγο. Όλα δε αυτά συνέβαιναν, καθώς ο Κύριος που ήλθε ανάμεσά τους προκαλούσε σύγχυση στην προς το κακό συμφωνία των Αιγυπτίων και στην ομόνοιά τους γύρω από την πολυθεϊστική πλάνη.⌝ ⌞Γι' αυτό έχει ειπωθεί σύμφωνα με τον Ακύλα: 〈και θα εγείρω σε στάση Αιγυπτίους εναντίον Αιγυπτίων〉, και σύμφωνα με τον Σύμμαχο: 〈〈και〉 θα βάλω να συγκρουστούν Αιγύπτιοι με Αιγυπτίους〉. Συγγενικά προς αυτά και αδελφά, ή μάλλον τα ίδια ακριβώς με διαφορετικά λόγια, δίδασκε ο ίδιος ο Κύριός μας στα Ευαγγέλια λέγοντας: «Μη νομίσετε ότι ήρθα να φέρω ειρήνη στη γη· δεν ήρθα να φέρω ειρήνη, αλλά μάχαιρα» και τα εξής.⌟ ⌜Και καθώς συμβαίνουν αυτά, αναφέρει ο λόγος ότι 〈θα ταραχθεί〉 〈το πνεύμα των Αιγυπτίων〉, σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο: 〈και θα ραγίσει το πνεύμα της Αιγύπτου μέσα της〉, σύμφωνα με τον Θεοδοτίωνα: 〈και θα σχιστεί το πνεύμα της Αιγύπτου μέσα της〉, ενώ ο Ακύλας αναφέρει: 〈και θα ατονήσει το πνεύμα της Αιγύπτου στα σπλάχνα της〉.

Και ενώ αυτό διαρρηγνύεται και ταράζεται με την προκοπή της Εκκλησίας, και οι Αιγύπτιοι επινοούν πονηρές βουλές, ο ίδιος ο Κύριος λέει: «εγώ θα διασκορπίσω τη βουλή τους». Αυτοί δε, βρισκόμενοι σε αμηχανία για το τι να πράξουν, σύμφωνα με το παλαιό τους έθος θα στραφούν στους υποτιθέμενους θεούς τους, για να λάβουν χρησμούς και μαντείες σχετικά με τα γεγονότα που τους αναστατώνουν. Γι’ αυτό έχει γραφτεί: «και θα επερωτήσουν τους θεούς τους και τα αγάλματά τους, και εκείνους που φωνάζουν μέσα από τη γη και τους εγγαστρίμυθους», όμως, επειδή κανένα από αυτά δεν θα τους παρουσιάζεται πλέον όπως συνήθως, θα περιπέσουν σε έσχατη αμηχανία. Αυτά λοιπόν θα υποστούν όσοι κατοικούν τις επιμέρους περιοχές, και αθρόα ολόκληρη «η Αίγυπτος θα παραδοθεί», λέει η Γραφή, «στα χέρια σκληρών κυρίων, και σκληροί βασιλείς θα τους εξουσιάσουν». Εδώ θεωρώ ότι φανερώνεται ο χρόνος της εκπλήρωσης των προφητειών· διότι σημαίνει ότι θα επέλθει μεταβολή στη βασιλεία των Αιγυπτίων, κατά τους χρόνους της άφιξης του Κυρίου στην Αίγυπτο. Και ποιος δεν θα εκπλησσόταν αντιπαραβάλλοντας τους χρόνους του κηρύγματος του σωτηρίου λόγου και της ταυτόχρονης κατάλυσης του αιγυπτιακού βασιλείου, εφόσον από τότε έως σήμερα δεν κυριαρχούν πλέον οι προηγούμενοι άρχοντές τους, εννοώ οι Πτολεμαίοι, αλλά κύριοί τους αναδείχθηκαν οι Ρωμαίοι.

«Ιδού, ο Κύριος κάθεται πάνω σε ελαφριά νεφέλη και θα έρθει στην Αίγυπτο, και θα σειστούν τα χειροποίητα είδωλα της Αιγύπτου από την παρουσία του, και η καρδιά τους θα καταπτοηθεί μέσα τους. Και θα ξεσηκωθούν Αιγύπτιοι εναντίον Αιγυπτίων, και θα πολεμήσει άνθρωπος τον αδελφό του και άνθρωπος τον πλησίον του, πόλη εναντίον πόλης και νομός εναντίον νομού. Και θα ταραχτεί το πνεύμα των Αιγυπτίων μέσα τους, και θα ματαιώσω τη βουλή τους, και θα συμβουλευθούν τους θεούς τους και τα αγάλματά τους και εκείνους που φωνάζουν μέσα από τη γη και τους εγγαστρίμυθους. Και θα παραδώσω την Αίγυπτο σε χέρια σκληρών κυρίων, και σκληροί βασιλιάδες θα τους εξουσιάσουν», και τα όσα ακολουθούν.

Και τώρα η παρούσα προφητεία σημαίνει ότι ο δεύτερος μετά τον Θεό και Κύριο των όλων, δηλαδή ο ίδιος ο Λόγος του Θεού, «θα έλθει στην Αίγυπτο», και ότι θα έλθει όχι αφανώς, ούτε αοράτως, ούτε χωρίς κάποια σωματική περιβολή, αλλά επιβαίνοντας «σε ελαφριά νεφέλη», ή μάλλον «σε ελαφρύ πάχος»· διότι έτσι λένε ότι αποδίδεται η εβραϊκή λέξη. Ας πουν λοιπόν οι απόγονοι των Εβραίων, πότε μετά την εποχή του Ησαΐα ο Κύριος επισκέφθηκε τους Αιγυπτίους, και ποιος Κύριος· διότι, αν πρόκειται για τον επί πάντων Θεό, πώς λέγεται ότι αυτός επιβαίνει σε «ελαφρύ πάχος» και ότι μεταβαίνει τοπικά σε κάποιο μέρος της γης; Ας ερμηνεύσουν επίσης τι άραγε είναι το «ελαφρύ πάχος», και γιατί ο Κύριος λέγεται ότι επισκέπτεται την Αίγυπτο όχι χωρίς αυτό. Πότε εξάλλου καταγράφεται ιστορικά ότι εκπληρώθηκαν όσα ειπώθηκαν στην προφητεία, το να «σειστούν», εννοώ, τα είδωλα, «τα χειροποίητα της Αιγύπτου», και το να πολεμήσουν Αιγύπτιοι εναντίον Αιγυπτίων εξαιτίας της παρουσίας του Κυρίου ανάμεσα στους ανθρώπους, και το ότι «οι θεοί τους», δηλαδή οι δαίμονες, που κατά το παρελθόν είχαν μεγάλη δύναμη, δεν έχουν πλέον καμία ισχύ, ούτε απαντούν σε αυτούς που τους ρωτούν, εξαιτίας του δέους προς τον Κύριο; Σε «χέρια» ποιων «σκληρών κυρίων» και ποιων βασιλέων παραδόθηκε η Αίγυπτος μετά την προφητευόμενη παρουσία του Κυρίου, και γιατί, ενώ είναι παρών ο Κύριος, παραδίδονται σε σκληρούς άρχοντες; Και τα υπόλοιπα ας τα ερμηνεύσει παρομοίως όποιος θέλει.

Είναι δυνατόν, επιπλέον, να διαπιστώσει κανείς ότι οι Αιγύπτιοι (δηλαδή όλοι οι ειδωλολάτρες) και το πνεύμα της ειδωλολατρίας που ενεργεί μέσα τους ταράσσονται έως και σήμερα, και, μολονότι μηχανεύονται πολλά εναντίον της διδασκαλίας του Χριστού προκειμένου να τη σβήσουν και να την εξαφανίσουν από τους ανθρώπους, διασκορπίζονται από τον Θεό, ο οποίος είπε στην προφητεία: «και θα ταραχθεί το πνεύμα των Αιγυπτίων μέσα τους, και θα διασκορπίσω τη βουλή τους». Και ενώ αναζητούν αναρίθμητες πληροφορίες και «επερωτούν» εναντίον μας μέσω χρησμών και μαντειών «τους θεούς τους», και τους δαίμονες που εμφωλεύουν στα αγάλματα, καθώς και τους «εγγαστρίμυθους» που παλαιότερα είχαν μεγάλη δύναμη ανάμεσά τους, δεν αποκομίζουν κανένα απολύτως όφελος από αυτούς. Γι' αυτό λέγει ο λόγος: «και θα επερωτήσουν τους θεούς τους και τα αγάλματά τους και τους εγγαστρίμυθους». Αλλά δεν θα βρουν καμία βοήθεια, λέγει, όσοι καταφεύγουν σε εκείνους που από πλάνη θεωρούν ως θεούς τους, ιδίως τότε που ο Θεός τούς παραδίδει σε σκληρούς κυρίους και βασιλείς, όταν, υπακούοντας στους δαίμονές τους και υποκινούμενοι από αυτούς, εγείρουν διωγμούς εναντίον της εκκλησίας του Θεού.

Εφόσον, λοιπόν, βλέπουμε εμείς οι ίδιοι ότι και αυτά που από πολύ παλιά είχαν προαναγγελθεί στα έθνη έχουν βρει την εκπλήρωσή τους, και εκείνα που είχαν προκηρυχθεί σχετικά με τον θρήνο και τον κοπετό για τις φυλές του ιουδαϊκού έθνους, καθώς και εκείνα που αφορούν την πυρπόληση του ναού και την έσχατη ερήμωσή τους, και με παρόμοιο τρόπο βλέπουμε με τα ίδια μας τα μάτια, σύμφωνα με τις προφητείες, να εκπληρώνονται αυτά ακόμη και σήμερα, τι άλλο απομένει μετά από όλα αυτά παρά να ομολογήσουμε ότι έχει έλθει ο προφητευόμενος βασιλιάς, ο Χριστός του Θεού, αφού έχει αποδειχθεί ότι τα σημεία που αφορούν την παρουσία Του έχουν λάβει, σε καθένα από όσα προαναφέρθηκαν, ξεκάθαρη εκπλήρωση; 〈Από τον Ησαΐα〉. «Ιδού, ο Κύριος κάθεται επάνω σε ελαφριά νεφέλη και θα έλθει στην Αίγυπτο, και θα σειστούν τα χειροποίητα είδωλα της Αιγύπτου από το πρόσωπό Του και η καρδιά τους θα λυγίσει μέσα τους. Και θα ξεσηκωθούν Αιγύπτιοι εναντίον Αιγυπτίων, και θα πολεμήσει άνθρωπος εναντίον του αδελφού του και άνθρωπος εναντίον του πλησίον του. Θα ξεσηκωθεί πόλη εναντίον πόλης και νόμος εναντίον νόμου. Και θα ταραχθεί το πνεύμα των Αιγυπτίων μέσα τους, και θα ματαιώσω τη βουλή τους, και θα ρωτήσουν τους θεούς τους και τα αγάλματά τους και τους εγγαστρίμυθους και εκείνους που μιλούν μέσα από τη γη».

Εάν, λοιπόν, δεν βλέπουμε στην εποχή μας τους Αιγυπτίους να έχουν εγκαταλείψει τους θεούς των πατέρων τους και να επικαλούνται τον Θεό των προφητών, εάν δεν έχει ανεγερθεί σε ολόκληρη την Αίγυπτο, σε κάθε τόπο, πόλη και ύπαιθρο, θυσιαστήριο στον Θεό που ομολογούνταν ως Θεός μόνο από τους Εβραίους, εάν δεν έχουν κλονιστεί «τα χειροποίητα είδωλα της Αιγύπτου», επειδή η δαιμονική δύναμη που υπήρχε γύρω από αυτά εξέλιπε και η παλαιά δεισιδαιμονία εξαλείφθηκε από την ψυχή των Αιγυπτίων, και επιπλέον, εάν δεν διεξάγεται εμφύλιος πόλεμος μεταξύ των Αιγυπτίων σε κάθε πόλη και σε κάθε σπίτι, επειδή άλλοι έχουν αποδεχθεί τον Κύριο και τη λατρεία του Θεού των προφητών, έχοντας αποστραφεί την προαιώνια πολυθεϊστική πλάνη, ενώ άλλοι πολεμούν όσους έχουν αποδεχθεί τον Κύριο, επειδή παραμένουν προσκολλημένοι στα πατροπαράδοτα κακά, εάν μέχρι και σήμερα, όταν προσπαθούν να ρωτήσουν τους δικούς τους θεούς και τα αγάλματα και «εκείνους που φωνάζουν από τη γη και τους εγγαστρίμυθους», δεν καθίσταται άκαρπη και μάταιη η καταφυγή τους σε αυτά, λόγω του ότι οι δαίμονες δεν μπορούν πλέον να ενεργούν όπως πριν, εάν όλα αυτά δεν αποδεικνύεται από τα ίδια τα γεγονότα ότι έχουν εκπληρωθεί, τότε ας μη νομιστεί ότι η προφητεία έχει εκπληρωθεί, ούτε ότι ο Κύριος που προαναγγέλθηκε έχει έλθει στη ζωή των ανθρώπων. Εάν, όμως, με βάση τα ίδια τα γεγονότα, που είναι πολύ πιο εναργή από τα λόγια, βλέπουμε μέχρι και σήμερα τους κατοίκους της Αιγύπτου, αφενός άλλους να έχουν επιγνώσει τον Θεό των προφητών και εξαιτίας Του να έχουν εγκαταλείψει τους θεούς των πατέρων τους, και άλλους να στασιάζουν εναντίον τους, και οι μεν να επικαλούνται μέχρι τώρα «τους θεούς τους και τα αγάλματα και όσους φωνάζουν από τη γη», τα οποία δεν μπορούν να ενεργήσουν τίποτα απολύτως, ενώ οι δε, έχοντας ιδρύσει θυσιαστήριο στον Κύριο των προφητών σε όλη τη χώρα των Αιγυπτίων σε κάθε εκκλησία, κατά τις θλίψεις και τους διωγμούς εναντίον τους, δεν επικαλούνται πλέον τα κτήνη ούτε τα ερπετά της γης ούτε τα άγρια θηρία και τα άλογα ζώα ως θεούς, όπως έκαναν οι πατέρες τους, αλλά επικαλούνται τον επί πάντων Θεό, και μόνο Αυτόν και τον φόβο Του έχουν εντυπώσει στις διάνοιές τους, προσευχόμενοι σε Αυτόν και όχι πλέον στους δαίμονες, και εκπληρώνοντας τις θεοπρεπείς υποσχέσεις, πώς δεν είναι επόμενο να συνομολογήσουμε ότι και τα όσα προηγήθηκαν των αποτελεσμάτων έχουν ήδη γίνει πράξη;