Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 19:4

«Και θα παραδώσω την Αίγυπτο στα χέρια σκληρών κυρίων· και σκληροί βασιλιάδες θα τους εξουσιάσουν.» Το με ποιον ακριβώς τρόπο, ή σε ποια εποχή, οι Αιγύπτιοι πλούτισαν με το σωτήριο κήρυγμα, αποτελεί μέριμνα του προφήτη να το διασαφηνίσει. Και η ιστορική αυτή διήγηση δεν είναι καθόλου ανώφελη για όσους έχουν επιλέξει να μαθαίνουν τα ωφέλιμα.

Και άλλοι πάλι, οι αποκαλούμενοι γνώστες, δηλαδή εκείνοι που εξετάζουν με ανόσιο τρόπο τους καπνούς από τις θυσίες και τους παλμούς στα συκώτια των σφαγιασμένων ζώων. Αλλά καμία ωφέλεια δεν θα υπάρξει σε αυτούς από τη μαντεία, λέει· ούτε βέβαια θα βρουν ικανούς να τους προστατεύσουν αυτούς που θεωρήθηκαν θεοί. Διότι θα παραδώσω την Αίγυπτο στα χέρια σκληρών κυρίων, και σκληροί βασιλιάδες θα τους εξουσιάσουν.

Και ενώ αυτό διαρρηγνύεται και ταράζεται με την προκοπή της Εκκλησίας, και οι Αιγύπτιοι επινοούν πονηρές βουλές, ο ίδιος ο Κύριος λέει: «εγώ θα διασκορπίσω τη βουλή τους». Αυτοί δε, βρισκόμενοι σε αμηχανία για το τι να πράξουν, σύμφωνα με το παλαιό τους έθος θα στραφούν στους υποτιθέμενους θεούς τους, για να λάβουν χρησμούς και μαντείες σχετικά με τα γεγονότα που τους αναστατώνουν. Γι’ αυτό έχει γραφτεί: «και θα επερωτήσουν τους θεούς τους και τα αγάλματά τους, και εκείνους που φωνάζουν μέσα από τη γη και τους εγγαστρίμυθους», όμως, επειδή κανένα από αυτά δεν θα τους παρουσιάζεται πλέον όπως συνήθως, θα περιπέσουν σε έσχατη αμηχανία. Αυτά λοιπόν θα υποστούν όσοι κατοικούν τις επιμέρους περιοχές, και αθρόα ολόκληρη «η Αίγυπτος θα παραδοθεί», λέει η Γραφή, «στα χέρια σκληρών κυρίων, και σκληροί βασιλείς θα τους εξουσιάσουν». Εδώ θεωρώ ότι φανερώνεται ο χρόνος της εκπλήρωσης των προφητειών· διότι σημαίνει ότι θα επέλθει μεταβολή στη βασιλεία των Αιγυπτίων, κατά τους χρόνους της άφιξης του Κυρίου στην Αίγυπτο. Και ποιος δεν θα εκπλησσόταν αντιπαραβάλλοντας τους χρόνους του κηρύγματος του σωτηρίου λόγου και της ταυτόχρονης κατάλυσης του αιγυπτιακού βασιλείου, εφόσον από τότε έως σήμερα δεν κυριαρχούν πλέον οι προηγούμενοι άρχοντές τους, εννοώ οι Πτολεμαίοι, αλλά κύριοί τους αναδείχθηκαν οι Ρωμαίοι.

Αντί του: «και βασιλείς σκληροί», ο μεν Ακύλας έχει πει: «και βασιλιάς κραταιωμένος θα τους εξουσιάσει», ο Σύμμαχος: «και βασιλιάς ισχυρός θα τους εξουσιάσει», και ο Θεοδοτίων: «και βασιλιάς ισχυρός θα τους κυριεύσει». Θα μπορούσε δε κανείς να πει ότι αυτός είναι εκείνος που υπήρξε μονάρχης της βασιλείας των Ρωμαίων κατά τους χρόνους της γέννησης του Σωτήρα μας. Τότε, λοιπόν, ο Αύγουστος, όντας αληθινά «κραταιωμένος» και «ισχυρός βασιλιάς», υπέταξε πρώτος την Αίγυπτο στους Ρωμαίους, καταλύοντας τη μακρόχρονη κυρίαρχη διαδοχή των Πτολεμαίων που είχαν βασιλεύσει σε αυτούς. Και οι μετέπειτα, όμως, αυτοκράτορες των Ρωμαίων, όντας πράγματι «κραταιωμένοι» και «ισχυροί βασιλείς» ή και «σκληροί» σύμφωνα με τους Εβδομήκοντα, υποδούλωσαν το έθνος των Αιγυπτίων, και οι στρατιωτικοί άρχοντες της Αιγύπτου που αποστέλλονταν από αυτούς κατά καιρούς τούς συμπεριφέρονταν «σκληρότερα». Γι' αυτό έχει ειπωθεί για αυτούς: «και θα παραδώσω την Αίγυπτο στα χέρια ανθρώπων, κυρίων σκληρών», και σύμφωνα με τους υπόλοιπους μεταφραστές ονομάστηκαν «σκληροί κύριοι» αυτοί, εννοώ δηλαδή τους επιμέρους άρχοντες.

«Ιδού, ο Κύριος κάθεται πάνω σε ελαφριά νεφέλη και θα έρθει στην Αίγυπτο, και θα σειστούν τα χειροποίητα είδωλα της Αιγύπτου από την παρουσία του, και η καρδιά τους θα καταπτοηθεί μέσα τους. Και θα ξεσηκωθούν Αιγύπτιοι εναντίον Αιγυπτίων, και θα πολεμήσει άνθρωπος τον αδελφό του και άνθρωπος τον πλησίον του, πόλη εναντίον πόλης και νομός εναντίον νομού. Και θα ταραχτεί το πνεύμα των Αιγυπτίων μέσα τους, και θα ματαιώσω τη βουλή τους, και θα συμβουλευθούν τους θεούς τους και τα αγάλματά τους και εκείνους που φωνάζουν μέσα από τη γη και τους εγγαστρίμυθους. Και θα παραδώσω την Αίγυπτο σε χέρια σκληρών κυρίων, και σκληροί βασιλιάδες θα τους εξουσιάσουν», και τα όσα ακολουθούν.

Και τώρα η παρούσα προφητεία σημαίνει ότι ο δεύτερος μετά τον Θεό και Κύριο των όλων, δηλαδή ο ίδιος ο Λόγος του Θεού, «θα έλθει στην Αίγυπτο», και ότι θα έλθει όχι αφανώς, ούτε αοράτως, ούτε χωρίς κάποια σωματική περιβολή, αλλά επιβαίνοντας «σε ελαφριά νεφέλη», ή μάλλον «σε ελαφρύ πάχος»· διότι έτσι λένε ότι αποδίδεται η εβραϊκή λέξη. Ας πουν λοιπόν οι απόγονοι των Εβραίων, πότε μετά την εποχή του Ησαΐα ο Κύριος επισκέφθηκε τους Αιγυπτίους, και ποιος Κύριος· διότι, αν πρόκειται για τον επί πάντων Θεό, πώς λέγεται ότι αυτός επιβαίνει σε «ελαφρύ πάχος» και ότι μεταβαίνει τοπικά σε κάποιο μέρος της γης; Ας ερμηνεύσουν επίσης τι άραγε είναι το «ελαφρύ πάχος», και γιατί ο Κύριος λέγεται ότι επισκέπτεται την Αίγυπτο όχι χωρίς αυτό. Πότε εξάλλου καταγράφεται ιστορικά ότι εκπληρώθηκαν όσα ειπώθηκαν στην προφητεία, το να «σειστούν», εννοώ, τα είδωλα, «τα χειροποίητα της Αιγύπτου», και το να πολεμήσουν Αιγύπτιοι εναντίον Αιγυπτίων εξαιτίας της παρουσίας του Κυρίου ανάμεσα στους ανθρώπους, και το ότι «οι θεοί τους», δηλαδή οι δαίμονες, που κατά το παρελθόν είχαν μεγάλη δύναμη, δεν έχουν πλέον καμία ισχύ, ούτε απαντούν σε αυτούς που τους ρωτούν, εξαιτίας του δέους προς τον Κύριο; Σε «χέρια» ποιων «σκληρών κυρίων» και ποιων βασιλέων παραδόθηκε η Αίγυπτος μετά την προφητευόμενη παρουσία του Κυρίου, και γιατί, ενώ είναι παρών ο Κύριος, παραδίδονται σε σκληρούς άρχοντες; Και τα υπόλοιπα ας τα ερμηνεύσει παρομοίως όποιος θέλει.

Εδώ ας επιστήσεις την προσοχή σου στο με ποιον τρόπο, μέχρι μεν την επιφάνεια του Σωτήρα μας Ιησού Χριστού, ολόκληρη η Αίγυπτος κυβερνιόταν από δικούς της βασιλείς, ξεχωριστά και αυτόνομα, και οι Αιγύπτιοι ζούσαν με αυτονομία και ελευθερία, και η δυναστεία τους ήταν φημισμένη από τα πανάρχαια χρόνια ως μακρά και σπουδαία. Από τον καιρό όμως εκείνου του πρώτου από τους Ρωμαίους, του Αυγούστου, επί του οποίου γεννήθηκε ο Κύριός μας, όταν αυτός υπέταξε την Αίγυπτο και αιχμαλωτίστηκε η Κλεοπάτρα, η τελευταία των Πτολεμαίων, περιήλθαν υπό την εξουσία των Ρωμαίων, καθώς και υπό τους νόμους και τα προστάγματά τους, έχοντας στερηθεί την προγενέστερη αυτονομία και ελευθερία τους. Ώστε και σε αυτό να επαληθεύεται ο προφητικός λόγος, ο οποίος αφενός, σχετικά με τους επιτρόπους και τους ηγεμόνες που αποστέλλονταν στους τόπους αυτούς και σχετικά με τους υπόλοιπους τοπικούς άρχοντες, λέει: «και θα παραδώσω την Αίγυπτο σε χέρια ανθρώπων, κυρίων σκληρών», αφετέρου δε, σχετικά με εκείνους που ασκούσαν την καθολική εξουσία, αναφέρει το εξής, αντί του οποίου ο Ακύλας λέει: «και βασιλιάς κραταιός θα τους εξουσιάσει», ενώ ο Σύμμαχος: «και βασιλιάς ισχυρός θα τους εξουσιάσει». Έτσι λοιπόν, φρονώ ότι ονομάστηκε η ρωμαϊκή αυτοκρατορία, από την οποία, όντας δεμένοι σαν με χαλινάρι και δεσμά, όχι μόνο οι πιο δεισιδαίμονες από όλους τους ανθρώπους, οι Αιγύπτιοι, αλλά και όλοι οι υπόλοιποι άνθρωποι, δεν μπορούν πλέον να τολμούν καμία δυσφήμιση εναντίον της εκκλησίας του Σωτήρα μας.