Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 2:15

Και πάνω σε κάθε όρος και πάνω σε κάθε βουνό και πάνω σε κάθε υψηλό πύργο. Όπως ακριβώς τα όρη έχουν διαφορά από τα βουνά ως προς το μέγεθος, ενώ κατά τα λοιπά είναι ίδια μεταξύ τους, έτσι και οι εναντίες δυνάμεις μοιάζουν μεταξύ τους ως προς την προαίρεση, αλλά διαφέρουν ως προς το μέγεθος των αδικημάτων τους. Εύλογα, λοιπόν, η ημέρα του Κυρίου Σαβαώθ θα επέλθει και εναντίον αυτών. —Τι θέλει όμως να πει με το «Και πάνω σε κάθε πύργο»;

Ο λόγος, λοιπόν, θέλει ο υψηλόφρων και αλαζονικός νους, που εξευτελίζει τους πάντες και μακαρίζει τον εαυτό του, να φοβάται την ημέρα του Κυρίου. «Και εναντίον κάθε υψηλού τείχους». Το τείχος, πάλι, είναι ένα οχύρωμα κατασκευασμένο για τη φύλαξη των πόλεων, το οποίο αποκρούει τις επιθέσεις των εχθρών. Έτσι υπάρχουν και κάποιοι λόγοι, οι οποίοι αφενός μας περιβάλλουν προερχόμενοι από την ίδια την αλήθεια, διατηρώντας ακαθαίρετα τα σωτήρια δόγματα· αφετέρου δε, υπάρχουν άλλοι που προέρχονται από την έξωθεν επινόηση, οι οποίοι είναι επιτηδευμένα κατασκευασμένοι για την οχύρωση του ψεύδους και τη φύλαξη της ματαιότητας. Διότι η δύναμη της διαλεκτικής αποτελεί τείχος για τα δόγματα, μην επιτρέποντας να γίνουν αυτά εύκολη λεία και ευάλωτα σε όσους το επιθυμούν.

Γι' αυτόν τον λόγο, τα μεν τείχη της Ιερουσαλήμ είναι αναγραμμένα πάνω στα χέρια του Κυρίου· τα δε τείχη της Ιεριχούς καθαιρούνται από τον Ιησού, διαλυόμενα με μόνη τη φωνή. Πιο πάνω, λοιπόν, καταδικάζονται μόνο τα υψηλά· εδώ όμως και εκείνα που μαζί με το ύψος διαθέτουν και κάποια ισχύ, καθώς ο Προφήτης ονομάζει μεταφορικώς «υψηλό τείχος» την πειστικότητα των αποδεικτικών μεθόδων που έχει ενισχυθεί και υψωθεί σε μεγάλο βαθμό, διαβεβαιώνοντας ότι αυτό θα καθαιρεθεί κατά την ημέρα του Κυρίου.

Και πάνω σε κάθε ωραίο θέαμα πλοίων. Ας ακούσουν όσοι ασχολούνται με τον καλλωπισμό του σώματος, καθώς και όσοι καταγίνονται με περιέργεια με τη θέασή τους. Διότι δεν είναι βλαβερή η θέα των πλοίων, αλλά η παρατήρηση με σκοπό την επιθυμία του σώματος. Θα έλθει, λοιπόν, η ημέρα του Κυρίου πάνω σε κάθε ωραίο θέαμα πλοίων, διότι όποιος κοιτάξει γυναίκα με σκοπό να την επιθυμήσει, μοίχευσε ήδη μαζί της στην καρδιά του· και η γυναίκα που καλλωπίζεται με σκοπό να προκαλέσει προς τον εαυτό της τις επιθυμίες των ακόλαστων, έχει ήδη μοιχεύσει μέσα στην καρδιά της.

Και θα ταπεινωθεί κάθε άνθρωπος. Από αυτά κατέδειξε ο λόγος ότι όλα τα προηγούμενα είχαν λεχθεί για τους ανθρώπους με τρόπο αινιγματικό και συγκαλυμμένο. Διότι, μετά τον υβριστή και υπερήφανο και μετά τον υψηλό και μετέωρο, μετά από κάθε κέδρο του Λιβάνου, μετά από κάθε δέντρο βελανιδιάς της Βασάν, μετά από κάθε υψηλό πύργο, μετά από κάθε υψηλό τείχος, μετά από κάθε ωραίο θέαμα πλοίων, τότε λέει: Θα ταπεινωθεί κάθε άνθρωπος, δηλαδή κάθε μορφή των κακών που υπάρχουν στους ανθρώπους θα καταπέσει.

Πρέπει δε να μην έχουμε πεποίθηση στις δικές μας δυνάμεις, αλλά μάλλον να αποδίδουμε την παντοδυναμία στον Θεό, και να επιθυμούμε να τον κάνουμε βοηθό μας, όταν μας βρίσκει κάποια συμφορά επειδή έχουμε προσκρούσει σε αυτόν λόγω της αμαρτίας. «Διότι έρχεται ημέρα του Κυρίου Σαβαώθ εναντίον κάθε υβριστή και υπερήφανου, και εναντίον κάθε υψηλού και αλαζόνα· και θα ταπεινωθούν. Και εναντίον κάθε κέδρου του Λιβάνου, από τα υψηλά και υπερήφανα, και εναντίον κάθε δέντρου βαλανιδιάς της Βασάν· και εναντίον κάθε υψηλού όρους, και εναντίον κάθε υψηλού βουνού, και εναντίον κάθε υψηλού πύργου, και εναντίον κάθε υψηλού τείχους, και εναντίον κάθε πλοίου της θάλασσας, και εναντίον κάθε θεάματος ωραίων πλοίων· και θα ταπεινωθεί και θα πέσει η υπεροψία των ανθρώπων, και θα υψωθεί μόνος ο Κύριος κατά την ημέρα εκείνη.» Τον καιρό του πολέμου και την εκπλήρωση της οργής εναντίον τους την ονομάζει ημέρα του Κυρίου. Διότι αυτή είναι η συνήθεια της θεόπνευστης Γραφής. Γι' αυτό άλλωστε και τον ίδιο τον καιρό της έλευσης του Σωτήρα μας με το όνομα της ημέρας τον επισήμαινε ο Δαβίδ λέγοντας τα εξής: «Αυτή είναι η ημέρα την οποία έκανε ο Κύριος, ας αγαλλιάσουμε και ας ευφρανθούμε σε αυτήν.» Λέει λοιπόν ότι ο καιρός της οργής θα στραφεί εναντίον κάθε υβριστή και υπερήφανου.

Έπειτα, επειδή στα προηγούμενα μνημόνευσε εκείνους που κατέχουν «άρματα και ίππους» και έχουν συγκεντρώσει πλούτο «χρυσού και αργύρου» και θησαυρούς, ακολούθως υπαινίσσεται την κρίση μέσω τροπικής αλληγορίας, κάνοντας λόγο για «κέδρους του Λιβάνου και βελανιδιές και υψηλά όρη και λόφους και υψηλούς πύργους και τείχη και πλοία», για τα οποία όλα προφητεύει ότι θα επέλθει καταστροφή «κατά την προσδοκώμενη ημέρα του Κυρίου». Έτσι υπαινίσσεται κάπως συγκεκαλυμμένα «τους άρχοντες του αιώνα τούτου» και τα ύψη και τα αξιώματα, «τις αρχές και τις εξουσίες και τους κοσμοκράτορες του βίου», «οι οποίοι δεν έχουν γνωρίσει τον Θεό». Και στον προφήτη που προσευχήθηκε για αυτά και είπε: «μην τους συγχωρήσεις», το Άγιο Πνεύμα το φανέρωσε αυτό, θεραπεύοντας τον πόνο της ψυχής του για τους οικείους του.

Άραγε, τι είδους νομίζεις ότι είναι η κεκλεισμένη πύλη του Ιεζεκιήλ, ω Ιουδαίε; Μήπως ότι είναι απλώς αισθητή και δεν έχει τίποτα περισσότερο από τις άλλες πύλες; Και πώς ο Θεός, που είναι υψηλότερος από κάθε ψηλό τείχος, από κάθε ψηλό πύργο, από κάθε ψηλό βουνό και από κάθε πλοίο της θάλασσας, σύμφωνα με τον άγιο Ησαΐα, εισέρχεται και εξέρχεται απλώς μέσα από μια τέτοια επίγεια πύλη; Εάν πάλι ισχυριστείς ότι είναι νοητή και δεν έχει απολύτως τίποτα το αισθητό, σε διαψεύδει ο ναός του Σολομώντα, διότι αυτή ήταν μία από τις δικές του πύλες, και μάλιστα η εξωτερική που βλέπει προς ανατολάς, όπως ακριβώς μας μυσταγωγεί όλους ο προφήτης που ομιλεί για αυτήν.

Τι λέει όμως και ο Ησαΐας για μια τέτοια ημέρα; «Διότι έρχεται η ημέρα», λέει, «του Κυρίου Σαβαώθ εναντίον κάθε υβριστή και υπερήφανου και εναντίον κάθε υψηλού και μετέωρου, και θα ταπεινωθούν», και όλα τα υψηλά και μετέωρα δεν θα υπολογιστούν ως τίποτα, «και θα ταπεινωθεί κάθε άνθρωπος, και θα καταπέσει η έπαρση των ανθρώπων, και μόνο ο Κύριος θα υψωθεί εκείνη την ημέρα». Και πάλι λέει: «Ιδού έρχεται η ημέρα του Κυρίου, αδυσώπητη από θυμό και οργή, για να κάνει όλη την οικουμένη έρημο και να εξολοθρεύσει τους αμαρτωλούς από αυτήν. Διότι τα αστέρια του ουρανού και ο Ωρίων και όλος ο διάκοσμος του ουρανού δεν θα δώσουν το φως τους, και θα σκοτεινιάσει ο ήλιος καθώς ανατέλλει, και η σελήνη δεν θα δώσει το φως της. Και θα επιφέρω συμφορές σε όλη την οικουμένη και θα τιμωρήσω τους ασεβείς για τις αμαρτίες τους· και θα εξολοθρεύσω την αλαζονεία των ανόμων και θα ταπεινώσω την υπεροψία των υπερηφάνων. Και αυτοί που θα εναπομείνουν θα είναι πιο πολύτιμοι από το καθαρό χρυσάφι, και ο άνθρωπος θα είναι πιο πολύτιμος από τον λίθο του Σουφίρ. Διότι ο ουρανός θα σαλευθεί, και η γη θα σειστεί από τα θεμέλιά της εξαιτίας του θυμού της οργής του Κυρίου Σαβαώθ την ημέρα που θα επέλθει ο θυμός Του».