Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 2:20

Διότι εκείνη την ημέρα ο άνθρωπος θα απορρίψει τα αργυρά και τα χρυσά του βδελύγματα, τα οποία κατασκεύασαν για να προσκυνούν τα μάταια είδωλα και τις νυχτερίδες, για να εισέλθει στα κοιλώματα του στερεού βράχου και στις σχισμές των πετρών, μπροστά στον φόβο του Κυρίου και από τη δόξα της ισχύος Του, όταν Εκείνος εγερθεί για να συντρίψει τη γη.

Στα επόμενα λόγια αναφερόταν ότι τα είδωλα αποκρύπτονται, τώρα όμως ότι αποβάλλονται· διότι πρέπει πρώτα να αισθανθεί κανείς ντροπή για το ψεύδος, και έπειτα να το αποβάλει από την καρδιά του. Αποβάλλει, λοιπόν, τα αργυρά είδωλα εκείνος που εξορίζει από τα κρυπτά του εαυτού του τους λογισμούς, οι οποίοι με κάθε πειστικότητα κατασκευάζουν το ψεύδος· και τα χρυσά, εκείνος που εξαφανίζει τους τύπους περί του ψεύδους που γεννιούνται στη διάνοια. Τις δε νυχτερίδες προσκυνά εκείνος που θεοποιεί τη δύναμη των δαιμόνων, η οποία είναι συγγενής με το σκότος. Διότι η νυχτερίδα είναι ζώο φίλο της νύχτας που διαβιεί στο σκότος, δεν αντέχει το φως του ήλιου και αγαπά να κατοικεί στις ερημιές.

Τέτοιοι είναι και οι δαίμονες· διότι αμέσως και με πολλή ταχύτητα φέρνουν εις πέρας την πονηρία. Ώστε για εκείνους που προσκυνούν τους δαίμονες, λέγεται μεταφορικά ότι προσκυνούν νυχτερίδες. Όταν όμως κάποιος αποβάλει τη ματαιότητα των ειδώλων και παύσει να προσκυνά τις νυχτερίδες, τότε θα ζητήσει να εισέλθει στις τρώγλες της στερεής πέτρας και στις σχισμές των πετρών. Θεωρώ ότι οι τρώγλες είναι οι πολλές μονές, οι οποίες έχουν κατανεμηθεί στον καθένα σύμφωνα με την αναλογία της πίστης του στον Χριστό· και οι σχισμές των πετρών είναι το πάθος του σώματός Του, στο οποίο οι σωζόμενοι εύχονται να καταφύγουν και να κατακρυφτούν υπό τη σκέπη Του.

«Απομακρυνθείτε από τον άνθρωπο, του οποίου η αναπνοή βρίσκεται στους μυκτήρες του· διότι σε τι έχει υπολογιστεί;» Στα αντίγραφα της κοινής εκδόσεως αυτό δεν υπάρχει, αλλά, καθώς βρισκόταν στο εβραϊκό κείμενο, μεταφέρθηκε από τις υπόλοιπες μεταφράσεις. Το δε νόημα είναι το εξής: Λυπηθείτε τον άνθρωπο, πάψτε να παλεύετε μαζί του και να πολεμάτε εναντίον του· διότι είναι τέτοιας, τόσο αδύναμης, κατασκευής, ώστε να έχει τη ζωτική του αναπνοή στους μυκτήρες του, η οποία, αν εμποδιστεί για λίγο, εκείνος παύει πλέον να υπάρχει. Φαίνεται, λοιπόν, να προστάζει αυτές τις δυνάμεις, τις οποίες μεταφορικά ονόμασε νυχτερίδες, να απέχουν στο εξής από την επιβουλή εναντίον των ανθρώπων· οι οποίοι είναι μεν αδύναμοι κατά τη σάρκα, έχουν όμως συγκαταλεχθεί μεταξύ των τιμίων ενώπιον του Θεού, και τίποτα από όσα τους αφορούν δεν παραμένει ανεξέταστο.

«Και ένας Κύριος Ιησούς Χριστός, μέσω του οποίου έγιναν τα πάντα, και εμείς μέσω αυτού.» «Την ημέρα εκείνη θα πετάξει ο άνθρωπος τα αργυρά και τα χρυσά βδελύγματά του, τα οποία κατασκεύασε για να τα προσκυνά μαζί με τα μάταια είδωλα και τις νυχτερίδες, για να εισέλθει στις τρύπες της γης, σε στερεές πέτρες και στις σχισμές των βράχων, εξαιτίας του φόβου του Κυρίου και εξαιτίας της δόξας της ισχύος του, όταν εγερθεί για να συντρίψει τη γη.» Το ότι επρόκειτο να κρύψουν τους κατασκευασμένους από αυτούς και ψευδώνυμους θεούς, όχι επειδή κυριεύονταν πλέον από σεβασμό προς αυτούς, αλλά επειδή μάλλον τους είχαν καταδικάσει ως άχρηστη και αδρανή ύλη, το καθιστά σαφές προσθέτοντας σε όσα είπε τα εξής: «Την ημέρα εκείνη θα πετάξει ο άνθρωπος τα βδελύγματά του, τα οποία κατασκεύασε για να τα προσκυνά μαζί με τις νυχτερίδες.» Διότι, αφού έστησαν τα χειροποίητα είδωλα μέσα σε ναούς, τα προσκύνησαν ανόσια, νομίζοντας ότι είναι θεοί. Όταν όμως είδαν να φτάνει ο καιρός του πολέμου και έπειτα δεν υπήρχε κανένας απολύτως τρόπος να τους βοηθήσουν, αλλά αποκαλύφθηκε πως ήταν λίθοι και ξύλα και ύλη χρυσή και επαργυρωμένη, αυτούς που νόμισαν ότι θα είναι σωτήρες και λυτρωτές, τους πέταξαν έξω από τους ναούς και τους έκρυψαν σε σπήλαια, λυπούμενοι μάλλον για την ύλη τους, και όχι επειδή τους τιμούσαν πλέον ως θεούς. Το ότι, λοιπόν, ήταν μάταιος και ανώφελος ο κόπος τους για την κατασκευή των ειδώλων, το απέδειξε λέγοντας: «Θα πετάξει ο άνθρωπος τα βδελύγματά του, τα οποία κατασκεύασε για να τα προσκυνά μαζί με τις νυχτερίδες.»

Διότι οι ίδιοι έγιναν δημιουργοί των δικών τους θεών και τεχνίτες εκείνων που προσκυνούσαν, αλλά δεν έλαβαν από αυτούς καμία απολύτως ωφέλεια. Και ίσως μόνο για τις νυχτερίδες έχτισαν τους ναούς τους. Διότι πάντοτε τέτοιου είδους πτηνά ή ζωύφια συχνάζουν στους σκοτεινούς τόπους, και γεμίζουν ό,τι υπάρχει μέσα σε αυτούς με τη δική τους βδελυρότητα και δυσοσμία. Θα πετάξει, λοιπόν, ο άνθρωπος τα βδελύγματα που έφτιαξε, και θα τα πετάξει πού; Για να εισέλθει, λέει, στις τρύπες του συμπαγούς βράχου και στις σχισμές των πετρών από τον φόβο του προσώπου του Κυρίου. Δες, λοιπόν, πώς οι άθλιοι βιάζονταν να θαφτούν μαζί με τους ίδιους τους θεούς τους. Αλλά δεν είδαν τέτοιον τον Θεό των όλων. Διότι δεν κρυβόταν καθόλου, όταν εκείνοι έφυγαν από τη γη των Αιγυπτίων και τους ακολουθούσε καταδιώκοντάς τους ο Φαραώ. Επειδή διέσχισε τη θάλασσα και τους πέρασε απέναντι με ανέκφραστη δύναμη και άρρητα νεύματα. Και εκείνοι μεν σώζονταν βαδίζοντας σαν σε ξηρά, ενώ ο παράφρων Φαραώ πνιγόταν με όλο του τον στρατό. Επιπλέον, όταν ο Ραψάκης, ο στρατηγός των Βαβυλωνίων, αφού περικύκλωσε την Ιερουσαλήμ, φλυάρησε εναντίον του Θεού και είπε ότι εύκολα θα κυριεύσει ολόκληρη την Ιουδαία· ο Θεός δεν κρύφτηκε, ούτε αναζήτησε σχισμές πετρών, ούτε βέβαια χαράδρες ορέων, αλλά ο Εζεκίας προσευχόταν λέγοντας: «Άκουσε, Κύριε, επίβλεψε, Κύριε, και δες τα λόγια του Ραψάκη, τον οποίο απέστειλε ο βασιλιάς των Ασσυρίων για να χλευάσει τον ζωντανό Θεό.»

Έπειτα, επειδή ακριβώς μνημόνευσε στα προηγούμενα πώς «γέμισε η γη από τα βδελύγματα των έργων των χεριών τους, και προσκύνησαν αυτά που έφτιαξαν τα δάχτυλά τους· και έσκυψε ο άνθρωπος, και ταπεινώθηκε ο άνδρας», ακολούθως, μέσω των προκειμένων λόγων, προφητεύει λέγοντας: «και τα χειροποίητα είδωλα θα τα κρύψουν, φέρνοντάς τα μέσα στα σπήλαια και στις σχισμές των βράχων και στις τρύπες της γης», και πάλι: «εκείνη την ημέρα θα πετάξει ο άνθρωπος τα αργυρά και τα χρυσά του βδελύγματα, τα οποία κατασκεύασε για να τα προσκυνά»· διότι τότε, όταν θα έχει φτάσει η ημέρα του Θεού, τις «δοξασίες» τους, τις οποίες είχαν προηγουμένως στην ψυχή τους σχετικά με την πολυθεϊστική πλάνη, «θα τις κρύψουν» μέσα στις διερρηγμένες τους διάνοιες, αλλά και «θα τις αποβάλουν» και θα απορρίψουν από τον λογισμό τους κάθε ψευδή αντίληψη για τα είδωλά τους. Και αυτό θα το πράξουν «από τον φόβο του Κυρίου». Εντούτοις, και κατά την πρώτη παρουσία του Σωτήρος μας, αυτά άρχισαν εν μέρει να συντελούνται μετά το κήρυγμα του ευαγγελικού λόγου σε όλα τα έθνη. Ήδη λοιπόν, στην εποχή μας έχει ελεγχθεί η πλάνη των θεών που άλλοτε θεωρούσαν ως τέτοιους τα έθνη, από το γεγονός ότι δεν μπορούν να βοηθήσουν ούτε τους εαυτούς τους.

«και όλα τα χειροποίητα θα τα κατακρύψουν, μεταφέροντάς τα στα σπήλαια»· δηλώνοντας σχεδόν την αποστροφή προς τα είδωλα, την οποία επέδειξαν τόσο οι ίδιοι οι Ιουδαίοι όσο και όλοι οι υπόλοιποι άνθρωποι, έχοντας απορρίψει με αποτροπιασμό κάθε δεισιδαιμονία μετά την επιφάνεια του Σωτήρος μας. «Εκείνη λοιπόν την ημέρα», λέγει, «ο άνθρωπος θα απορρίψει τα χρυσά και τα αργυρά βδελύγματά του, τα οποία κατασκεύασαν για να προσκυνούν τα μάταια», αναφωνώντας αυτά, όπως είναι εύλογο, γενικά και για κάθε άνθρωπο, εξαιτίας της μελλοντικής κλήσεως των εθνών.

Εκείνη την ημέρα θα απορρίψει ο άνθρωπος τα αργυρά και τα χρυσά του βδελύγματα, τα οποία κατασκεύασε για να προσκυνά τα μάταια και τις νυχτερίδες, για να εισέλθει στις τρύπες της στερεής πέτρας και στις σχισμές των βράχων, εξαιτίας του φόβου του Κυρίου και της δόξας της ισχύος Του, όταν Εκείνος εγερθεί για να συντρίψει τη γη.

Προσθέτει λοιπόν: «Διότι κατά την ημέρα εκείνη θα πετάξει ο άνθρωπος τα αργυρά και χρυσά βδελύγματά του, τα οποία επιθύμησαν να προσκυνούν, τα μάταια αυτά είδωλα και τις νυχτερίδες, για να εισέλθουν στις τρώγλες του στερεού βράχου και στις σχισμές των βράχων, από το πρόσωπο του φόβου του Κυρίου και από τη δόξα της ισχύος του, όταν εγερθεί για να συντρίψει τη γη».