Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 21:1

ΤΟ ΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΡΗΜΟΥ. Αφού ολοκλήρωσε με μεγάλη επιτυχία τον λόγο σχετικά με τους Αιγυπτίους, και αφού ο προφήτης εξέθεσε πότε και πώς θα κληθούν μέσω της πίστης στην επίγνωση του αληθινού Θεού, μεταβαίνει σε άλλη όραση, αυτήν περί της ερήμου. Και δεν κάνει απλώς μνεία εδώ για κάποια γη ακατοίκητη και έρημη, αλλά ονομάζει έρημο τη γη των Βαβυλωνίων, η οποία κάποτε είχε κατοίκους αναρίθμητους, φοβερούς και εξαιρετικά φιλοπόλεμους. Ερημώθηκε όμως σε τέτοιο βαθμό, επειδή επιβλήθηκε σε αυτήν η άνωθεν οργή, ώστε να απομείνει εντελώς χωρίς ανθρώπους, όταν εξεστράτευσε εναντίον των Βαβυλωνίων ο Κύρος ο γιος του Καμβύση. Αυτόν μνημονεύει και αλλού ο προφήτης λέγοντας: «Έτσι λέει ο Κύριος στον χρισμένο του, τον Κύρο, του οποίου κράτησα το δεξί χέρι, για να υπακούσουν μπροστά του τα έθνη. Πόλεις δεν θα κλειστούν.» Αυτός κατέλαβε κατά κράτος την κάποτε αλαζονική και εναντίον κάθε έθνους επαιρόμενη, και φοβερή στις μάχες, εννοώ τη Βαβυλώνα. Ο προφήτης κάνει μνεία αυτής και τώρα, και την ονομάζει έρημο. Το πώς κατρακύλησε σε τέτοια αθλιότητα, το αφηγείται με σαφήνεια για δύο λόγους, όπως νομίζω.

Σαν να περνά καταιγίδα ανέμων μέσα από την έρημο. Σηκώνοντας τη σκόνη και σχεδόν αναστατώνοντας τα πάντα. Και προσθέτει τα εξής:

Αφού ο λόγος ολοκλήρωσε την προφητεία για εκείνον που θα προέλθει ‹από τη ρίζα του Ιεσσαί› ⌜και αφού προφήτευσε όλα όσα επρόκειτο να συμβούν κατά την παρουσία του Χριστού, αρχίζει μια άλλη υπόθεση, αυτήν 〈εναντίον της Βαβυλώνας〉, έπειτα στη συνέχεια παραθέτει μια δεύτερη, την ‹περί των Φιλισταίων› —καθώς έτσι συνηθίζει η Γραφή να ονομάζει τους Παλαιστίνιους—, μετά τους οποίους τρίτο είναι «ο λόγος εναντίον της Μωαβίτιδος», έπειτα και «ο 〈λόγος ο〉 εναντίον της Δαμασκού» και μετά από αυτά η «όραση της Αιγύπτου», ύστερα ως έκτο 〈«το όραμα της ερήμου» και έπειτα〉 «το όραμα της Ιδουμαίας», έπειτα «λήμμα στην Αραβία», το οποίο ακολουθεί «το όραμα της φάραγγας της Σιών» και, τέλος όλων, «ο λόγος για την Τύρο».

Το να περπατήσει κανείς 〈γυμνός〉 όταν του δοθεί η εντολή και να μη διστάσει, αλλά να το πράξει αυτό αμέσως μπροστά στα μάτια των παρευρισκομένων, θα αποτελούσε δείγμα μέγιστης υπακοής και προθυμίας προς τον Θεό, καθώς και υψηλού παραστήματος και φρονήματος, το οποίο δεν λογαριάζει καθόλου καμία δόξα προερχόμενη από τους ανθρώπους.⌝ Αναζητώντας να διασώσω τα προκείμενα κατά λέξη, θεωρώ ότι λαμβάνω αφορμές από τα λόγια που εμπεριέχονται σε αυτά, στα οποία έχει ειπωθεί: «Έπεσε, έπεσε η Βαβυλώνα, και όλα τα αγάλματά της και τα χειροποίητα είδωλά της συνετρίβησαν»· διότι αυτά σαφώς έχουν ειπωθεί για τη Βαβυλώνα. Και προχωρώντας πάλι ο λόγος λέει: 〈εναντίον μου έρχονται οι Ελαμίτες, και πρέσβεις των Περσών εναντίον μου〉, αντί του οποίου ο Σύμμαχος ερμήνευσε: 〈σήκω Ελάμ, πολιορκήστε Μήδοι〉. Αλλά και το εβραϊκό κείμενο και οι υπόλοιποι ερμηνευτές μνημόνευσαν 〈Μήδους〉 σε αυτά τα σημεία· αυτοί δε είναι που κατέλυσαν την κυριαρχία των Βαβυλωνίων, όπως δήλωνε προηγουμένως η προφητεία για τη Βαβυλώνα, διά της οποίας λεγόταν: «ιδού, ξεσηκώνω εναντίον σας τους Μήδους». ⌞Οι Πέρσες, λοιπόν, διαδεχόμενοι τους Μήδους όχι πολύ καιρό μετά, κατέστρεψαν τα υπολείμματα της Βαβυλώνας· εύλογα συνεπώς θεωρώ ότι τα προκείμενα έχουν ειπωθεί για τη Βαβυλώνα. Τι θέλει όμως να πει ο λόγος αναφέροντας: 〈το όραμα της ερήμου〉; Ήδη από εδώ ονομάζει τη Βαβυλώνα 〈έρημο〉 εξαιτίας όσων προφητεύθηκαν για την ερήμωσή της.⌟ Επομένως, 〈το όραμα της ερήμου θάλασσας〉 σημαίνει την ερημωμένη 〈θάλασσα〉 της Βαβυλώνας.

Έπειτα, βέβαια, μετά την επιγραφή που περιλαμβάνει «το όραμα» της ερημωθείσης «θαλάσσης», ο λόγος προσθέτει: «Όπως μια καταιγίδα περνά μέσα από την έρημο, ερχόμενη από την έρημο, από τη γη, φοβερό όραμα και σκληρό μου αναγγέλθηκε». Νομίζω ότι αυτά λέγονται εκ μέρους της ίδιας της Βαβυλώνας, σαν να άκουσε τη φήμη για τα κακά που επρόκειτο να της συμβούν, και ευχόταν να παρέλθει η φήμη και να μη γίνουν τα όσα προσδοκώνται. Γι' αυτό λέει: «φοβερό και σκληρό όραμα μου αναγγέλθηκε, σαν καταιγίδα που περνά μέσα από την έρημο»· διότι, λέει, είθε αυτό να διέλθει και να παρέλθει όμοιο με «καταιγίδα ερχόμενη από την έρημο». Διότι, εάν και μόνο η φήμη του «οράματος» που μου έγινε γνωστή είναι σκληρή και τρομακτική, πώς άραγε θα είναι (η ίδια η συμφορά), αν επιπέσει δίκην «καταιγίδας ερχόμενης από την έρημο»; Αλλά είθε να «διέλθει» και να προσπεράσει, και να μην εγκατασταθεί πάνω μου, αφού μου επιπέσει. Διότι μαθαίνω ότι «ο αθετών αθετεί και ο ανόμων ανομεί», και άκουσα ονομαστικά από εκείνους που μου το ανήγγειλαν, ότι «οι Ελαμίτες» και οι Μήδοι «έρχονται εναντίον μου», όντας αυτοί πρόδρομοι των «Περσών»· γι' αυτό, δεν θα έκανε κανείς λάθος αν έλεγε ότι είναι «πρέσβεις» των «Περσών».

«Θα βρέξει επί των αμαρτωλών παγίδες, πυρ και θείο, και πνεύμα καταιγίδας θα είναι η μερίδα του ποτηριού τους». Τις οδυνηρές κολάσεις σε πολλά σημεία τις φανερώνει το ποτήρι, όπως στον Ησαΐα: «Ξύπνα, ξύπνα, Ιερουσαλήμ, εσύ που ήπιες το ποτήρι της πτώσης, το κύπελλο του θυμού». Αλλά και στον Ιερεμία λέει ο Θεός: «Πάρε τον άκρατο οίνο από το χέρι μου, και θα ποτίσεις με αυτόν όλα τα έθνη, προς τα οποία εγώ σε αποστέλλω». Τέτοιου είδους είναι το προκείμενο ποτήρι, του οποίου το περιεχόμενο είναι πυρ και θείο και πνεύμα καταιγίδας· σύμβολα του οποίου, βεβαίως, υπήρξαν όσα επέπεσαν κατά των Σοδόμων. Και το μεν πυρ δηλώνει την απειλή της κατάκαυσης, το δε θείο το μέσο που αναζωπυρώνει ακόμη περισσότερο το πυρ, ενώ το πνεύμα της καταιγίδας τη δίνη του πειρασμού. Διότι έχει ειπωθεί στον Ησαΐα: «Όπως μια καταιγίδα θα περνούσε μέσα από την έρημο πλησιάζοντας· ένα φοβερό και σκληρό όραμα μου αναγγέλθηκε». Υπάρχει όμως και για τους ευσεβείς ποτήρι που προσφέρει άριστη μέθη, για το οποίο ίσως έχει ειπωθεί και τούτο: «Ο Κύριος είναι η μερίδα της κληρονομιάς μου και του ποτηριού μου». Και επαφίεται στα αγαθά έργα το μεν ένα να το αποφύγουμε, το δε άλλο να το επιλέξουμε.

Κεφάλαιο λα΄. Απειλή κατά των ασεβών· και προφητεία της μυστικής τράπεζας· και θεωρία του κηρύγματος του Πέτρου και του Παύλου και της ενδημίας του Χριστού, μέσω της οποίας κατακρημνίστηκαν τα είδωλα των δαιμόνων. Το όραμα της ερήμου.

Όπως η καταιγίδα διέρχεται μέσα από την έρημο, ερχόμενη από την έρημο, από τη γη, φοβερό και σκληρό όραμα μου αναγγέλθηκε. Εκείνος που αθετεί, αθετεί, και εκείνος που ανομεί, ανομεί. Εναντίον μου έρχονται οι Ελαμίτες και οι πρέσβεις των Περσών εναντίον μου έρχονται. Τώρα θα στενάξω και θα παρηγορήσω τον εαυτό μου. Εξαιτίας αυτού γέμισε η οσφύς μου από παράλυση, και με έπιασαν ωδίνες σαν της γυναίκας που γεννά. Αδίκησα τον εαυτό μου με το να μην ακούσω, έσπευσα ώστε να μη βλέπω. Η καρδιά μου πλανάται, και η ανομία με βυθίζει, η ψυχή μου έχει περιέλθει σε φόβο. Στήσε σκοπιά, ετοίμασε το τραπέζι, πιείτε, φάγετε. Σηκωθείτε οι άρχοντες, ετοιμάστε τις ασπίδες σας, διότι έτσι μου είπε ο Κύριος: Πήγαινε και στήσε σκοπό για τον εαυτό σου, ... και είδα δύο ιππείς αναβάτες, έναν αναβάτη όνου και έναν αναβάτη καμήλας. Άκουσε με πολλή προσοχή, και κάλεσε τον Ουρία στη σκοπιά του Κυρίου. Και είπε: Στάθηκα διαρκώς όλη την ημέρα και στο στρατόπεδο στάθηκα όλη τη νύχτα, και ιδού αυτός έρχεται, αναβάτης άρματος. Και αποκρίθηκε και είπε: Έπεσε η Βαβυλώνα, και όλα τα αγάλματά της και τα χειροποίητα είδωλά της συνετρίβησαν στη γη. Ακούστε οι εγκαταλελειμμένοι και οδυνώμενοι, ακούστε αυτά που άκουσα από τον Κύριο Σαβαώθ, ο Θεός του Ισραήλ τα ανήγγειλε σε εμάς.