Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 21:2

Διότι φοβερό και σκληρό όραμα μού αναγγέλθηκε. Επειδή είναι απολύτως ικανή, ακόμη και η απλή και μόνο θέα των εχθρών και του εξαιρετικά γενναίου πλήθους των πολεμιστών που είναι εξοπλισμένοι για πόλεμο, να προκαλέσει σκληρό τρόμο σε όσους τους αντικρίζουν. Όμως δεν λέει μόνο ότι το είδε, αλλά επιπλέον λέει: Μού αναγγέλθηκε· διότι μαζί με τη θέα, διδασκόταν και την έκβαση των πραγμάτων, και είναι προφανές ότι αυτό γινόταν από τον Θεό.

Εκείνος που αθετεί, αθετεί, και εκείνος που ανομεί, ανομεί. Ανεξέλεγκτο, λέει, είναι το θράσος εκείνων που επιτίθενται. Διότι δεν συγκινούνται από ανθρώπινους συλλογισμούς ώστε να γίνουν ήμεροι· αλλά ούτε και κανείς από αυτούς αναλογίζεται κάτι από τα πρέποντα· απεναντίας ανομούν ακάθεκτα και αθετούν κατά το δοκούν, χωρίς να υπάρχει καθόλου οίκτος. Διότι δεν αποβλέπουν στο έλεος, αλλά το κύριο μέλημά τους, λέει, θα είναι το να ανομούν και να αθετούν. Είπε κάτι παρόμοιο και μέσω της φωνής του ίδιου, προς τους κατοίκους της Ασσυρίας: Ιδού, εγώ επιφέρω εναντίον σας τους Μήδους, οι οποίοι δεν υπολογίζουν το ασήμι, ούτε έχουν ανάγκη από χρυσάφι. Θα συντρίψουν τα βέλη των νέων. Διότι, όταν ο Θεός επιφέρει οργή σε εκείνους που σφάλλουν, δεν θα υπάρξει τίποτα που να μπορεί να βοηθήσει. Αντιθέτως, ένας θηριώδης νους εμφωλεύει σε όσους θέλουν να καταστρέψουν εκείνους εναντίον των οποίων ορμούν. <Εναντίον μου έρχονται οι Ελαμίτες, και οι πρέσβεις των Περσών έρχονται εναντίον μου. Τώρα θα στενάξω και θα παρηγορήσω τον εαυτό μου. Γι' αυτό η οσφύς μου γέμισε από παραλυσία, και με έπιασαν πόνοι, σαν τη γυναίκα που γεννά· αδίκησα με το να μην ακούσω, έσπευσα στο να μη βλέπω. Η καρδιά μου πλανάται, και η ανομία με βυθίζει, η ψυχή μου κυριεύτηκε από φόβο.> Σε αυτά τα λόγια υπάρχει η δύναμη της προσωποποιίας.

Διότι παρουσιάζεται ο Ασσύριος να φοβάται την επιδρομή και να μην αγνοεί τις εχθρικές φάλαγγες, ούτε εναντίον ποιων στρέφεται ο πολεμικός τους σκοπός. Διότι, λέει, οι Ελαμίτες και οι άριστοι των Περσών δεν έχουν ορμήσει εναντίον κάποιων άλλων, αλλά εναντίον μου. Θα στενάξω λοιπόν και θα παρηγορήσω τον εαυτό μου. Διότι σε αυτούς που έχουν περιέλθει σε έσχατη συμφορά, φαίνεται ότι υπάρχει κάποιος τρόπος παρηγοριάς: το να θρηνούν και να οδύρονται. Διότι το δάκρυ αναβλύζει από την οδύνη. Είναι όμως παράδοξο πράγμα να θρηνούν οι Ασσύριοι, οι οποίοι υπήρξαν πάντοτε σκληροί και αγέρωχοι, υπερβολικά υπερόπτες απέναντι σε όλα τα έθνη, και θεωρούσαν ότι η αντίστασή τους είναι ανίκητη. Αλλά αυτοί που ήταν τόσο θρασείς και επαιρόντουσαν με φρονήματα πάνω από τα ανθρώπινα, δέχονται πλέον το δάκρυ που προσιδιάζει σε γυναίκες και ετοιμάζουν θρήνο για τον εαυτό τους, λυγίζοντας από αδυναμία πριν καν δοκιμάσουν τον πόλεμο. «Διότι η οσφύς μου γέμισε από παράλυση, και με έπιασαν ωδίνες σαν της γυναίκας που γεννά». Αλλά για ποιον λόγο, λέει, θα σου συμβούν τέτοια πράγματα, ω Ασσύριε; Θα το έλεγες σε αυτόν που σε ρωτά; Ναι, λέει· διότι γνωρίζω ότι έχω εξοργίσει εξαιτίας της πολλής μου αμαρτίας τον παντοκράτορα Θεό. Αδίκησα με το να μην ακούσω, έδειξα ζήλο στο να μη βλέπω. Σε αυτό, λέει, αδίκησα τον εαυτό μου, στο ότι εξασκήθηκα πολύ στην ανυπακοή, και έθεσα ως έργο μεγάλης σπουδής το να μη βλέπω, δηλαδή το ποιος είναι εκ φύσεως και αληθινά ο Θεός.

Το να περπατήσει κανείς 〈γυμνός〉 όταν του δοθεί η εντολή και να μη διστάσει, αλλά να το πράξει αυτό αμέσως μπροστά στα μάτια των παρευρισκομένων, θα αποτελούσε δείγμα μέγιστης υπακοής και προθυμίας προς τον Θεό, καθώς και υψηλού παραστήματος και φρονήματος, το οποίο δεν λογαριάζει καθόλου καμία δόξα προερχόμενη από τους ανθρώπους.⌝ Αναζητώντας να διασώσω τα προκείμενα κατά λέξη, θεωρώ ότι λαμβάνω αφορμές από τα λόγια που εμπεριέχονται σε αυτά, στα οποία έχει ειπωθεί: «Έπεσε, έπεσε η Βαβυλώνα, και όλα τα αγάλματά της και τα χειροποίητα είδωλά της συνετρίβησαν»· διότι αυτά σαφώς έχουν ειπωθεί για τη Βαβυλώνα. Και προχωρώντας πάλι ο λόγος λέει: 〈εναντίον μου έρχονται οι Ελαμίτες, και πρέσβεις των Περσών εναντίον μου〉, αντί του οποίου ο Σύμμαχος ερμήνευσε: 〈σήκω Ελάμ, πολιορκήστε Μήδοι〉. Αλλά και το εβραϊκό κείμενο και οι υπόλοιποι ερμηνευτές μνημόνευσαν 〈Μήδους〉 σε αυτά τα σημεία· αυτοί δε είναι που κατέλυσαν την κυριαρχία των Βαβυλωνίων, όπως δήλωνε προηγουμένως η προφητεία για τη Βαβυλώνα, διά της οποίας λεγόταν: «ιδού, ξεσηκώνω εναντίον σας τους Μήδους». ⌞Οι Πέρσες, λοιπόν, διαδεχόμενοι τους Μήδους όχι πολύ καιρό μετά, κατέστρεψαν τα υπολείμματα της Βαβυλώνας· εύλογα συνεπώς θεωρώ ότι τα προκείμενα έχουν ειπωθεί για τη Βαβυλώνα. Τι θέλει όμως να πει ο λόγος αναφέροντας: 〈το όραμα της ερήμου〉; Ήδη από εδώ ονομάζει τη Βαβυλώνα 〈έρημο〉 εξαιτίας όσων προφητεύθηκαν για την ερήμωσή της.⌟ Επομένως, 〈το όραμα της ερήμου θάλασσας〉 σημαίνει την ερημωμένη 〈θάλασσα〉 της Βαβυλώνας.

Έπειτα, βέβαια, μετά την επιγραφή που περιλαμβάνει «το όραμα» της ερημωθείσης «θαλάσσης», ο λόγος προσθέτει: «Όπως μια καταιγίδα περνά μέσα από την έρημο, ερχόμενη από την έρημο, από τη γη, φοβερό όραμα και σκληρό μου αναγγέλθηκε». Νομίζω ότι αυτά λέγονται εκ μέρους της ίδιας της Βαβυλώνας, σαν να άκουσε τη φήμη για τα κακά που επρόκειτο να της συμβούν, και ευχόταν να παρέλθει η φήμη και να μη γίνουν τα όσα προσδοκώνται. Γι' αυτό λέει: «φοβερό και σκληρό όραμα μου αναγγέλθηκε, σαν καταιγίδα που περνά μέσα από την έρημο»· διότι, λέει, είθε αυτό να διέλθει και να παρέλθει όμοιο με «καταιγίδα ερχόμενη από την έρημο». Διότι, εάν και μόνο η φήμη του «οράματος» που μου έγινε γνωστή είναι σκληρή και τρομακτική, πώς άραγε θα είναι (η ίδια η συμφορά), αν επιπέσει δίκην «καταιγίδας ερχόμενης από την έρημο»; Αλλά είθε να «διέλθει» και να προσπεράσει, και να μην εγκατασταθεί πάνω μου, αφού μου επιπέσει. Διότι μαθαίνω ότι «ο αθετών αθετεί και ο ανόμων ανομεί», και άκουσα ονομαστικά από εκείνους που μου το ανήγγειλαν, ότι «οι Ελαμίτες» και οι Μήδοι «έρχονται εναντίον μου», όντας αυτοί πρόδρομοι των «Περσών»· γι' αυτό, δεν θα έκανε κανείς λάθος αν έλεγε ότι είναι «πρέσβεις» των «Περσών».

Τι λοιπόν να πράξω, τώρα που πρόκειται να ενσκήψει εναντίον μου η καταιγίδα αυτών; Αλλά, όπως φαίνεται, τώρα θα στενάξω, πράγμα που δεν έπραττα πρωτύτερα, ούσα υπερήφανη και υπεροπτική απέναντι στα υπόλοιπα έθνη, με αποτέλεσμα να προκαλώ εγώ στεναγμούς στους άλλους. Τώρα όμως η ίδια εγώ, η Βαβυλώνα, και ο λαός εντός μου θα στενάξω και θα παρηγορήσω τον εαυτό μου διά του στεναγμού.

«Θα βρέξει επί των αμαρτωλών παγίδες, πυρ και θείο, και πνεύμα καταιγίδας θα είναι η μερίδα του ποτηριού τους». Τις οδυνηρές κολάσεις σε πολλά σημεία τις φανερώνει το ποτήρι, όπως στον Ησαΐα: «Ξύπνα, ξύπνα, Ιερουσαλήμ, εσύ που ήπιες το ποτήρι της πτώσης, το κύπελλο του θυμού». Αλλά και στον Ιερεμία λέει ο Θεός: «Πάρε τον άκρατο οίνο από το χέρι μου, και θα ποτίσεις με αυτόν όλα τα έθνη, προς τα οποία εγώ σε αποστέλλω». Τέτοιου είδους είναι το προκείμενο ποτήρι, του οποίου το περιεχόμενο είναι πυρ και θείο και πνεύμα καταιγίδας· σύμβολα του οποίου, βεβαίως, υπήρξαν όσα επέπεσαν κατά των Σοδόμων. Και το μεν πυρ δηλώνει την απειλή της κατάκαυσης, το δε θείο το μέσο που αναζωπυρώνει ακόμη περισσότερο το πυρ, ενώ το πνεύμα της καταιγίδας τη δίνη του πειρασμού. Διότι έχει ειπωθεί στον Ησαΐα: «Όπως μια καταιγίδα θα περνούσε μέσα από την έρημο πλησιάζοντας· ένα φοβερό και σκληρό όραμα μου αναγγέλθηκε». Υπάρχει όμως και για τους ευσεβείς ποτήρι που προσφέρει άριστη μέθη, για το οποίο ίσως έχει ειπωθεί και τούτο: «Ο Κύριος είναι η μερίδα της κληρονομιάς μου και του ποτηριού μου». Και επαφίεται στα αγαθά έργα το μεν ένα να το αποφύγουμε, το δε άλλο να το επιλέξουμε.

ΙΑʹ. Γνωρίζω ότι είσαι σκληρός, και ο τράχηλός σου είναι σιδερένιο νεύρο. Αυτά ίσως θα πει προς εμένα, που δεν συνετίζομαι ούτε με τις πληγές: εκείνος που αθετεί, αθετεί· εκείνος που παρανομεί, παρανομεί. Τίποτα δεν επιτυγχάνει η άνωθεν νουθεσία· τίποτα οι μάστιγες. Εξαντλήθηκε το φυσερό, εξαντλήθηκε ο μόλυβδος, πράγματα για τα οποία προηγουμένως σας έλεγξα μέσω του Ιερεμία: Εις μάτην ο αργυροκόπος κατεργάζεται το ασήμι· οι πονηρίες σας δεν έλιωσαν. Μήπως μπορείτε να με υπομείνετε, λέγει ο Κύριος, όταν είμαι οργισμένος; Ή μήπως δεν έχει τη δύναμη το χέρι μου να επιφέρει και άλλες πληγές; Υπάρχουν ακόμη σε εμένα φουσκάλες που αναβράζουν από την αιθάλη του καμινιού, την οποία σκορπίζοντας προς τον ουρανό ο Μωυσής, ή όποιος άλλος υπηρέτης της θείας ενέργειας είναι σαν κι αυτόν, παιδεύει με ασθένεια την Αίγυπτο. Υπάρχει ακόμη και η ακρίδα, και το ψηλαφητό σκοτάδι, και η τελευταία στη σειρά πληγή, πρώτη όμως στον πόνο και στη δύναμη, η φθορά και η απώλεια των πρωτοτόκων. Για να την αποφύγουμε και για να αποτρέψουμε τον εξολοθρευτή, είναι προτιμότερο να χρίσουμε τους παραστάτες των θυρών του νου μας, τη θεωρία και την πράξη, με τη μεγάλη και σωτήρια σφραγίδα, με το αίμα της Καινής Διαθήκης, συσταυρούμενοι και συναποθνήσκοντες με τον Χριστό, ώστε και να συναναστηθούμε, και να συνδοξασθούμε, και να συμβασιλεύσουμε, και τώρα και κατά την τελευταία του φανέρωση· και όχι να τσακιστούμε, ούτε να συντριβούμε, ούτε να θρηνήσουμε, καθώς ο Πονηρός θα μας χτυπά μέσα στη νύχτα και σε τούτο τον σκοτεινό βίο, εξολοθρεύοντας τα πρωτότοκα και αφιερωμένα στον Θεό γεννήματα και κινήματα της ζωής μας.

Όπως η καταιγίδα διέρχεται μέσα από την έρημο, ερχόμενη από την έρημο, από τη γη, φοβερό και σκληρό όραμα μου αναγγέλθηκε. Εκείνος που αθετεί, αθετεί, και εκείνος που ανομεί, ανομεί. Εναντίον μου έρχονται οι Ελαμίτες και οι πρέσβεις των Περσών εναντίον μου έρχονται. Τώρα θα στενάξω και θα παρηγορήσω τον εαυτό μου. Εξαιτίας αυτού γέμισε η οσφύς μου από παράλυση, και με έπιασαν ωδίνες σαν της γυναίκας που γεννά. Αδίκησα τον εαυτό μου με το να μην ακούσω, έσπευσα ώστε να μη βλέπω. Η καρδιά μου πλανάται, και η ανομία με βυθίζει, η ψυχή μου έχει περιέλθει σε φόβο. Στήσε σκοπιά, ετοίμασε το τραπέζι, πιείτε, φάγετε. Σηκωθείτε οι άρχοντες, ετοιμάστε τις ασπίδες σας, διότι έτσι μου είπε ο Κύριος: Πήγαινε και στήσε σκοπό για τον εαυτό σου, ... και είδα δύο ιππείς αναβάτες, έναν αναβάτη όνου και έναν αναβάτη καμήλας. Άκουσε με πολλή προσοχή, και κάλεσε τον Ουρία στη σκοπιά του Κυρίου. Και είπε: Στάθηκα διαρκώς όλη την ημέρα και στο στρατόπεδο στάθηκα όλη τη νύχτα, και ιδού αυτός έρχεται, αναβάτης άρματος. Και αποκρίθηκε και είπε: Έπεσε η Βαβυλώνα, και όλα τα αγάλματά της και τα χειροποίητα είδωλά της συνετρίβησαν στη γη. Ακούστε οι εγκαταλελειμμένοι και οδυνώμενοι, ακούστε αυτά που άκουσα από τον Κύριο Σαβαώθ, ο Θεός του Ισραήλ τα ανήγγειλε σε εμάς.