Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 23:1

Βιβλίο ιθ΄. Ησαΐας υιός του Αμώς. Αυτός και ο Ωσηέ, όπως προείπαμε, υπήρξαν σύγχρονοι μεταξύ τους. Διότι και αυτός έδρασε επί Οζίου, Ιωάθαμ, Άχαζ και Εζεκία, των βασιλέων του Ιούδα. Έχοντας δει όραμα, προφητεύει κατά της Ιουδαίας και κατά της Ιερουσαλήμ. Και απευθύνθηκε σε αυτόν λόγος Κυρίου. Το μεγαλύτερο δε μέρος της προφητείας του αποτελείται από ευαγγέλια περί της ένσαρκης παρουσίας του Λόγου του Θεού, και των παθών που υπέμεινε για εμάς. Προφητεύει επίσης και κατά των εξής εθνών: κατά της Βαβυλώνας, κατά των αλλοφύλων, κατά της Δαμασκού· αναφέρει όραμα για την Αίγυπτο, όραμα για την Ιδουμαία, όραμα για τη φάραγγα της Σιών, όραμα για την Τύρο, όραμα για τα τετράποδα στην έρημο. Διηγείται ακόμη την εκστρατεία του Σεναχηρείμ και την αλαζονεία του Ραψάκη, καθώς και την πτώση και τον όλεθρό τους. Αναφέρει επίσης ότι ο Εζεκίας, όταν ασθένησε και επρόκειτο να πεθάνει, προσευχήθηκε και έλαβε παράταση ζωής δεκαπέντε ετών. Προφητεύει, τέλος, για τους ευνούχους, για τα έθνη, και στο τέλος περί της ημέρας της κρίσεως.

ΤΟ ΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΤΥΡΟΥ. <Θρηνήστε, πλοία της Καρχηδόνας, διότι καταστράφηκε και δεν έρχονται πλέον, από τη γη των Κιτιαίων οδηγήθηκε αιχμάλωτη.> Εμπρός λοιπόν πάλι, προσπαθώντας να διασαφηνίσουμε όσο το δυνατόν περισσότερο και τα όσα προφητεύθηκαν από τον Θεό για την Τύρο, θα διηγηθούμε προηγουμένως την ιστορία της, και θα κάνουμε σαφές με ποιον τρόπο κυριεύθηκε και καταστράφηκε και οδηγήθηκε αιχμάλωτη, σύμφωνα με τα γραφόμενα. Όταν λοιπόν οι Βαβυλώνιοι, αφού λεηλάτησαν την Ιουδαία και κατέκαψαν την ίδια την άγια πόλη, μετέφεραν αιχμάλωτο τον Ισραήλ, τα γειτονικά και περίοικα έθνη των αλλοφύλων, ανοίγοντας στόμα θρασύ και αχαλίνωτο, επιχειρούσαν να χλευάσουν τη δόξα του Θεού. Διότι ισχυρίζονταν ότι δεν μπόρεσε να τους σώσει, και ότι μάλλον ηττήθηκε και ο ίδιος ο βοηθός Θεός από το χέρι των Ασσυρίων, και μάλλον θεωρούσαν ότι οι δικοί τους θεοί ήταν και ισχυρότεροι από τον Θεό των Εβραίων, και ότι τους προστάτευαν και τους περιτείχιζαν, και τους κρατούσαν έξω από κάθε επίθεση, και τους αναδείκνυαν ανώτερους από τους Βαβυλωνίους. Και με άλλον τρόπο λεηλατούσαν και οι ίδιοι το έθνος των Ιουδαίων, αφενός επιτιθέμενοι σε αυτούς που είχαν ταλαιπωρηθεί και αρπάζοντας αυτούς που είχαν απομείνει, αφετέρου αφιερώνοντας στους ψευδώνυμους θεούς τα ιερά σκεύη, και απομακρύνοντας αναγκαστικά από τη νόμιμη λατρεία εκείνους που είχαν βρεθεί υπό τον ζυγό της δικής τους δουλείας.

«Αντί αυτού, του έδωσα τη γη της Αιγύπτου.» Διότι, μετά την άλωση των Τυρίων, ο Βαβυλώνιος μετέφερε τον πόλεμο στο έθνος των Αιγυπτίων. Αυτήν ακριβώς την ιστορία υπενθυμίζει τώρα ο μακάριος προφήτης Ησαΐας, και προστάζει τα πλοία της Καρχηδόνας να θρηνούν. Να θρηνούν δε, προφανώς, την Τύρο, επειδή καταστράφηκε, και πλέον δεν έρχονται από τη γη των Κιτιέων. Λένε δε κάποιοι ότι η γη των Κιτιέων είναι ελληνικά νησιά, δηλαδή μακεδονικά· ενώ άλλοι βεβαιώνουν ότι με αυτό υποδηλώνεται η Κύπρος, ονομαζόμενη έτσι από μία πόλη που βρίσκεται σε αυτήν. Θρηνήστε, λοιπόν, λέει, για ποια αιτία; Διότι σύρθηκε αιχμάλωτη. Αλλά ίσως πει κάποιος: Γιατί προστάζει την Καρχηδόνα, δηλαδή τα πλοία από εκεί, να θρηνούν για την Τύρο; Για ποια αιτία; Επειδή οι Καρχηδόνιοι υπήρξαν άποικοι των Τυρίων. Και υπερηφανεύονταν που είχαν ως μητρόπολη την Τύρο, την πιο διακεκριμένη και ταυτόχρονα την πιο ισχυρή ανάμεσα στα νησιά, εννοώ βέβαια της Ανατολής. Λένε επίσης ότι και αυτοί από τη γη των Κιτιέων υπερηφανεύονταν για αυτήν και απολάμβαναν τα κέρδη του εμπορίου. Θρηνήστε λοιπόν, λέει, οι έμποροι της Καρχηδόνας, δηλαδή τα πλοία, διότι έχει καταστραφεί.

Ας θρηνήσει δε με ολολυγμούς η Τύρος, διότι δεν έρχονται πλέον από τη χώρα των Κιτιέων. Διότι έχει οδηγηθεί στην αιχμαλωσία. <Με ποιους έχουν γίνει όμοιοι όσοι κατοικούν στο νησί, οι έμποροι της Φοινίκης, οι οποίοι διαπερνούν τη θάλασσα μέσα σε πολλά ύδατα, σπέρμα εμπόρων, σαν τον θερισμό που εισκομίζεται, οι έμποροι των εθνών;> Με ποια άραγε από τα έθνη, λέει, να παρομοιάσουμε αυτούς που κατοικούν σε αυτό το νησί; Ποιοι έπαθαν τέτοια πράγματα, ή έχουν πορθηθεί κατ' αυτόν τον τρόπο, όπως και οι έμποροι της Φοινίκης; Διότι το επάγγελμα των Τυρίων είναι το εμπόριο, και το να διαπλέουν τη θάλασσα με σπουδή, χάριν κερδών και απολαβών. Προσθέτοντας δε το «σπέρμα εμπόρων», έδειξε ότι και η αγένειά τους είναι πατροπαράδοτη, και ότι βλάστησαν από πονηρή ρίζα, και ότι οι πρόγονοί τους εξ αρχής ήταν υποταγμένοι στη φιλοκέρδεια. Το ότι δε είναι και αμέτρητοι όσοι διάγουν μια τόσο αισχρή ζωή ανάμεσά τους, το διδάσκει λέγοντας: Ως θερισμός που εισκομίζεται οι έμποροι των εθνών. Διότι, όταν θεριστεί το σιτάρι, δηλαδή τα στάχυα στον αγρό, πολλή είναι από παντού η μεταφορά των δεματιών και η συγκομιδή τους στο αλώνι. <Ντρέψου, Σιδώνα, είπε η θάλασσα· και η ισχύς της θάλασσας είπε, Δεν ένιωσα ωδίνες ούτε γέννησα, ούτε ανέθρεψα παρθένους, ούτε μεγάλωσα νέους.> Άποικοι μεν των Τυρίων είναι οι Καρχηδόνιοι. Αλλά οι Τύριοι είχαν ως μητέρα τη Σιδώνα· διότι από τη Σιδώνα προήλθε η Τύρος. Όμως, η Σιδώνα καυχιόταν πολύ για τη λαμπρή και περιώνυμη κόρη της, την Τύρο.

Αφού ο λόγος ολοκλήρωσε την προφητεία για εκείνον που θα προέλθει ‹από τη ρίζα του Ιεσσαί› ⌜και αφού προφήτευσε όλα όσα επρόκειτο να συμβούν κατά την παρουσία του Χριστού, αρχίζει μια άλλη υπόθεση, αυτήν 〈εναντίον της Βαβυλώνας〉, έπειτα στη συνέχεια παραθέτει μια δεύτερη, την ‹περί των Φιλισταίων› —καθώς έτσι συνηθίζει η Γραφή να ονομάζει τους Παλαιστίνιους—, μετά τους οποίους τρίτο είναι «ο λόγος εναντίον της Μωαβίτιδος», έπειτα και «ο 〈λόγος ο〉 εναντίον της Δαμασκού» και μετά από αυτά η «όραση της Αιγύπτου», ύστερα ως έκτο 〈«το όραμα της ερήμου» και έπειτα〉 «το όραμα της Ιδουμαίας», έπειτα «λήμμα στην Αραβία», το οποίο ακολουθεί «το όραμα της φάραγγας της Σιών» και, τέλος όλων, «ο λόγος για την Τύρο».

Εύλογα, λοιπόν, η προφητεία προαναγγέλλει και τα όσα πρόκειται να επέλθουν στην Τύρο, και αναφέρει ότι ο χρόνος της ερήμωσης της Τύρου θα είναι τόσος, όσος υπήρξε και ο χρόνος της ερήμωσης της Ιερουσαλήμ. Λέει, πράγματι: «Και θα εγκαταλειφθεί η Τύρος για εβδομήντα έτη, ως χρόνος ενός βασιλιά και ως χρόνος ενός ανθρώπου». ⌜Κατά τον καιρό εκείνο, λοιπόν, κατά τον οποίο η πόλη των Τυρίων υπέμεινε τόσο μεγάλη ερήμωση, ήταν φυσικό αυτοί να μην ασκούν πλέον το συνηθισμένο τους εμπόριο, όντας ναυτικοί και ασχολούμενοι αποκλειστικά με τις δια θαλάσσης εμπορικές επιχειρήσεις.⌝ Γι' αυτό έχει λεχθεί: 〈Ολολύξτε, πλοία της Καρχηδόνας, διότι καταστράφηκε, και δεν έρχονται πλέον〉.

Για ποιον λόγο, όμως, η προφητεία έκανε μνεία της 〈Καρχηδόνας〉 σε αυτά; Επειδή ακριβώς υπήρχε μια παλαιά σχέση οικειότητας μεταξύ των Τυρίων και των Καρχηδονίων, καθώς οι κάτοικοι της Αφρικής είχαν υποδεχθεί κάποτε τους Τύριους, οι οποίοι και έγιναν οι πρώτοι ιδρυτές της 〈Καρχηδόνας〉. ⌜Όταν, λοιπόν, αφανίστηκε η Τύρος, δεν υπήρχαν πλέον εκείνοι που μετέφεραν τα εμπορεύματα από αυτήν προς την 〈Καρχηδόνα〉, ούτε εκείνοι από την 〈Καρχηδόνα〉 που συνήθιζαν να ταξιδεύουν διά θαλάσσης προς την Τύρο.⌝ Γι' αυτό έχει ειπωθεί: 〈Ολολύξτε, πλοία της Καρχηδόνας, διότι καταστράφηκε και δεν έρχονται πλέον από τη γη των Κιτιέων, ή από τη γη των Χεττιείμ〉, σύμφωνα με τους υπόλοιπους ερμηνευτές. ⌜Λέγεται δε ότι με αυτόν τον τρόπο υποδηλώνεται η Κύπρος και ότι το Κίτιον είναι πόλη σε αυτήν, μέσω της οποίας παρέπλεαν όσοι ναυτικοί ταξίδευαν από την Τύρο.⌝ Την αιτία, εξάλλου, για την οποία δεν διεξάγονταν πλέον οι συνήθεις εμπορικές δραστηριότητες των Τυρίων την παρουσιάζει στη συνέχεια, λέγοντας: 〈έχει οδηγηθεί αιχμάλωτη〉, εννοώντας προφανώς την Τύρο.

ΗΣΑΪΑΣ ΥΙΟΣ ΑΜΩΣ. Αυτός και ο Ωσηέ, όπως προείπα, υπήρξαν σύγχρονοι μεταξύ τους· διότι και αυτός έζησε επί Οζίου, και Ιωάθαμ, και Άχαζ, και Εζεκίου, των βασιλέων του Ιούδα· και έχοντας δει όραμα, προφητεύει κατά της Ιουδαίας και κατά της Ιερουσαλήμ. Και απευθύνθηκε σε αυτόν λόγος Κυρίου· και το μεγαλύτερο μέρος της προφητείας του αποτελεί ευαγγέλιο περί της ενσάρκου παρουσίας του Λόγου του Θεού, και των όσων καταδέχθηκε να υποστεί πάσχοντας για εμάς. Προφητεύει επίσης και εναντίον των εξής εθνών: κατά της Βαβυλώνος, κατά των αλλοφύλων, κατά της Δαμασκού, όραμα περί της Αιγύπτου, όραμα της Ιδουμαίας, όραμα της φάραγγας της Σιών, όραμα της Τύρου, όραμα των τετραπόδων της ερήμου. Διηγείται επίσης την επιδρομή του Σενναχηρείμ και την αλαζονεία του Ραψάκη, καθώς και την πτώση και την καταστροφή τους· και ότι ο Εζεκίας, όταν αρρώστησε και επρόκειτο να πεθάνει, αφού προσευχήθηκε, έλαβε παράταση ζωής δεκαπέντε ετών. Προφητεύει ακόμη και για τους ευνούχους, και για τα έθνη, στο τέλος, περί της ημέρας της κρίσεως.

Το όραμα της Τύρου. Θρηνήστε, πλοία της Καρχηδόνας, διότι καταστράφηκε, και δεν έρχονται πλέον από τη γη των Κιτιέων, οδηγήθηκε αιχμάλωτη. Με ποιους έχουν γίνει όμοιοι οι κάτοικοι του νησιού, οι έμποροι της Φοινίκης, που διασχίζουν τη θάλασσα; Σε άφθονα νερά βρίσκεται το σπέρμα των εμπόρων· σαν τη σοδειά που συγκεντρώνεται ήταν οι έμποροι των εθνών. Ντρέψου, Σιδώνα, είπε η θάλασσα· και η δύναμη της θάλασσας είπε: Δεν ένιωσα ωδίνες τοκετού, ούτε γέννησα, ούτε ανέθρεψα νέους, ούτε μεγάλωσα παρθένους. Όταν δε αυτό ακουστεί στην Αίγυπτο, θα τους καταλάβει οδύνη για την Τύρο. ... Δεν ήταν αυτή η αλαζονεία σας εξ αρχής, προτού αυτή παραδοθεί; Ποιος τα αποφάσισε αυτά για την Τύρο; Μήπως είναι κατώτερη ή μήπως δεν έχει ισχύ; ... Ο Κύριος Σαβαώθ αποφάσισε να καταλύσει την αλαζονεία των ενδόξων και να ατιμάσει κάθε ένδοξο πάνω στη γη. Καλλιέργησε τη γη σου· διότι πλοία δεν έρχονται πλέον από την Καρχηδόνα. Το δε χέρι σου δεν έχει πια ισχύ στη θάλασσα, αυτό που εξόργιζε βασιλείς· ο Κύριος Σαβαώθ έδωσε εντολή για τη Χαναάν να καταστρέψει τη δύναμή της. Και θα πουν: Δεν θα συνεχίσετε πλέον να υβρίζετε και να αδικείτε την παρθένο θυγατέρα της Σιδώνας· και αν αναχωρήσεις για τους Κιτιείς, ούτε εκεί θα υπάρξει ανάπαυση για σένα· αλλά και στη γη των Χαλδαίων, η οποία και αυτή έχει ερημωθεί από τους Ασσυρίους, ούτε εκεί θα υπάρξει ανάπαυση για σένα, διότι το τείχος της έχει πέσει· την θεμελίωσε ο Σιεΐμ· έστησαν τις επάλξεις του, ανήγειραν τους πύργους της· το τείχος της έπεσε.